Chuyện kể lịch sử Ninh Bình tập 7 (Hành Cung Vũ Lâm)

NINH BÌNH QUÊ MẸ
751 người theo dõi
671 Lượt xem video·17 thg 10, 2024
Ninh Bình Hoa Lư, vùng đất ngàn năm văn hiến, vùng đất của những vị vua oai hùng,
những danh thắng nổi tiếng. Ngay đây, cảnh quan trời xinh nhân tạo không chỉ làm nên
kinh đô đại cầu Việt của hai vương chiều anh hùng Đinh Tiển Lê, nơi khởi nghiệp nhà Lý mà còn là
chốn bồng lai linh điệp, vua tôi Nhà Trần dựng lên hành công Vũ Lâm, tạo lập một hậu cứu vương chiều,
một khung cứu quân sự, hành động. Nơi núi rừng hiểm trở, non xanh nước biếc,
với những dòng sông uấn lượn quanh co ôm những dãy núi đá,
những thông lũng để bảo tồn đầu não vương chiều Trần, nuôi dưỡng và củng cố lực lượng,
tiến đến hoàn công giải phóng kinh thành Thăng Long trong cuộc kháng chiến lần thứ hai và thứ ba,
đánh tan quân xâm lược nguyên mông, giữ vững nền độc lập dân tộc.
Thái Vy, đền thờ các vị vua Trần uy nghi trầm mặt giữa cảnh sơn thủy hiểu tình trên vùng đất phía nam
của cố đô Hoa Lưu lịch sử. Nơi mệnh danh là đất thánh, sông núi quanh co, với ngàn hoa thơm cỏ lạ,
có một không hai. Ngôi đền với kiến trúc trạng khắc đá tinh xào, độc đáo đặc trưng thời Trần,
cho ta thấy bàn tay tải hoa, thể hiện lòng biết ơn hành kính của hậu thế với các bậc tiền nhân.
Theo sách cổ Thái Vy quốc tế Ngọc Ký, Thái Thượng Hoàng Trần Thái Tông,
sau khi nhường ngôi cho Thái Tử, đã về vùng núi rừng Hoa Lưu lập am Thái Vy để tu hành,
mở đầu cho việc xây dựng hành cung Vũ Lâm.
Đền Thái Vy xây dựng từ năm 1273, tức là danh thờ các vị vua Trần.
Vua Trần Thái Tông tiên hoàng đế, tức là Trần Cảnh, là ông vua đầu tiên,
đến năm 1258, sau khi đánh thắng quân Nguyên Mông lần thứ nhất ở Đông Bộ Đầu Dốc Hà Than Hà Nội,
thắng lợi. Vua Trần Thái Tông cũng nhường ngôi cho con là Trần Thánh Tông. Nhà Trần nhận định
đế quốc Nguyên Mông nó thua mà trận đầu, những âm mưu của nó là chưa từ bỏ đất nước đại cổ Việt.
Mà nếu các cụ cứ chốt Thang Long nó đánh lần nữa thì rất nguy hiểm. Ngài nhường ngôi cho con,
lúc bây giờ Ngài đi từ Thang Long Hà Nội, Ngài cứ con đường số 1 Ngài đi,
cụ đi đến đất Ninh Bình, cụ chọn cái mảnh đất Thái Vy hiện nay ta đứng đây. Thế lúc bây giờ
Ngài mới lập tan thanh thượng đế để luôn luôn cầu trời đất phù hộ cho nhà Trần làm ăn quốc Thái Việt Nam.
Ngài mới báo cho Trần Thánh Tông là ông vua thứ 2 biết. Thế là Trần Thánh Tông lập tức tất cả các đức
minh quân Trần bỏ Thang Long vườn không nhà chống, kéo vào đây hết. Thì chính Thái Vy đây là cái nơi
trung tâm căn cứ địa chống quân Nguyên Mông lần thứ 2 và thứ 3 của Triều Trần.
Sau cuộc kháng chiến chống giặc Nguyên Mông xâm lược lần thứ nhất thắng lợi, nhà vua đã chiêu mộ dân
chúng các nơi đến vùng Thái Vy, khai hoang, lập ấp, phát triển kinh tế, mở mang giao thông, tôn tạo những
nơi sung yếu, chuẩn bị sẵn sàng với tình thế khẩn trương phòng khi chiến tranh chống xâm lược lại nổ ra.
Nhiều cuộc nghị triều quan trọng của triều đình dưới sự chủ trì của Thượng Hoàng Trần Thái Tông đã được tổ chức
ở đây. Nơi đây có đồng cỏ, thung lũng và sông nước, quân đội nhà Trần đã tập trận luyện rèn cả bộ binh,
thủy binh, quan tâm đến đời sống và khoan lượng sức dân, coi đó là kế sách cốt dễ để dựng nước và giữ nước
đã được vua tôi nhà Trần đặt lên hàng đầu.
Cái căn cứ địa Trường Yên này phối hợp với một căn cứ địa khác có tên là Hành Cung Thiên Trường, sợi dây căng ngang
Hành Cung Vũ Lâm là nơi hiểm yếu về quân sự thì cảnh sát thiên nhiên được các vua Trần rất tâm đắc.
Trong bài thơ Vũ Lâm thu vãn Trần Nhân Tông viết, lòng khe in ngược bóng cầu hoa, hát sáng bờ khe vệt nắng tà,
lạng lẽ nghìn non rơi lá đỏ, mây răng như mộ tiếng trung sa. Trần Thái Tông thì vĩ nơi đây với trốn non tiên,
thủy thức bổng lai nguyên bất viễn, thung rung tuế nguyệt độ phàm Trần.
Đến đây mới biết cảnh tiên trốn bổng lai đâu có xa, ngày tháng thong rong xa lánh cõi phàm Trần.
Vua tôi nhà Trần nói rằng trong sự sách ghi là khi mà về khảo sát ở Vũ Lâm để chọn nơi đây làm căn cứ
thì không phải chỉ là một sự khảo sát đơn thuần mà nó đã có một bài học trong lịch sử.
Bởi vì từ Dương Đình Nghệ để kháng chiến cũng dùng nơi đây Minh Bình để làm căn cứ.
Đến thời Đinh Tiền Lê thì chúng ta đã rõ rột kinh đô tồn tại ở đây là gần nửa thế kỷ,
có thể nói là kinh đô phi chiến địa, kẻ hạ thù xâm đột ở phía Bắc, phía Nam không thể tiến vào được.
Thì đây là một sự lặp lại của những bài học lịch sử mà các vua Trần chắc chắn đã nghiên cứu và đã thấy rõ điều đó.
Chứng tích hành công Vũ Lâm thời Trần giờ đây còn đậm nét nhất là những tên làng, tên đất,
tên núi, tên chùa triền, miếu màu được lưu truyền qua nhiều thế hệ như để nhắc nhở đời sau
về những câu chuyện lịch sử hào hùng.
Năm 2004-2005, trong quá trình hút bồn nạo vét lỏng thông nổi lấm thuộc xã Ninh Xuân Huyệt Hoa Lư
đã phát hiện nhiều mảnh đồ xanh được trang trí hoa văn khác vạch sóng nước đặc trưng thế kỷ thứ 10.
Xót lộ nhiều di vật ở nhiều giai đoạn lịch sử khác nhau như thời thuộc Hán, thời Đinh Tiền Lê, Lý
và đặc biệt là lớp văn hóa thời Trần rất dày với nhiều mảnh gốm hoa nâu đặc trưng của giai đoạn này.
Hương được hai vua Trần Thánh Tông và Trần Nhân Tông sử dụng làm hậu cứu vương chiều phía tây nam đất nước
cùng với căn cứ quân sự vạn kiếp phía đông bắc do Trần Hương Đạo chỉ huy là hai căn cứ kháng chiến lớn nhất
trong công cuộc chống giặc Nguyên Mông xâm lược lần thứ 2 và thứ 3 mùa 1285-1285-1288.
Hương Đạo Vương Trần Cúc Tuấn soạn binh thư yếu lược và bài hịch tướng sĩ để huấn luyện và khuyến khích ba quân.
Ta thường tới bữa quên ăn, ngửa đêm vỗ gối, ruột đau như cắt nước mắt đầm tìa. Chỉ dẫn chưa xả thịt lột ra
nuốt gan uống máu quân thù, giấu cho chăm thay này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa ta cũng cam lòng.
Theo Đại Việt sử ký Toàn Thư Chép, ngày 3 tháng 5-1285, quân dân nhà Trần dưới sự lãnh đạo
của Thái thủ Hoàng Trần Thánh Tông và vua Trần Nhân Tông đã đánh bại quân thù ở Phủ Triệu Yên,
chém đầu, cắt tay giặc nhiều không kể siết. Ngày 20, hai vua tiến đóng ở Đại Mang Bộ.
Tổng quản giặc Nguyên là Trương Hiền đầu hàng. Hôm đó ta đánh bại giặc ở Tây Kết,
giết và làm bị thương rất nhiều. Thương Đạo Vương chém đầu Nguyên xoái Toà Đô. Nửa đêm Âu Mã Nhi trốn qua cửa sông Thanh Hóa.
Hai vua đuổi theo nhưng không kịp, bắt được hơn 5 vạn dư đảng giặc đem về. Âu Mã Nhi chỉ còn một chiếc thuyền vượt biển trốn phát.
Năm 1288, Thương Đạo Vương sai lấy cây nhọn bọc sắt cắm xuống lòng sông Bạch Đặng rồi dùng thuyền nhỏ dụ thuyền giặc ra đánh.
Khi nước cạn, thuyền giặc mắc cọc đổ nghiêng vỡ đắm rất nhiều. Quân ta giết giặc máu đỏ cả dòng sông.
Tướng giặc Nguyên là Âu Mã Nhi phản tiếp đều bị bắt. Thoát Hoan nghe tin bài trận dẫn bộ quân chạy về,
bị Khoa Ngũ Lão và các tướng phục kích đánh tan thành. Thái tử Thoát Hoan phải chui vào ống đồng cho quân kéo chạy về thước.
Trận vạn kiếp, Hưng Đạo Đại Vương cùng các tướng sĩ đại thắng. Từ đó nhà Nguyên không dám dòm ngó nước ta nữa.
Dân Đại Việt lại được sống trong cảnh thanh bình. Non sông ngàn thùa vẫn âu vàng.
Vừa là trung tâm Phật giáo, lại vừa có vị thế của một căn cứ địa giống như Vũ Lâm.
Sách Đại Việt sử ký toàn thư chép sau khi nhưởng ngôi. Thượng Hoàng Trần Nhân Tông xuất ra tu hành lấy đạo hiệu là
Trúc Lâm Đại sĩ tu hành khổ hành và thành lập thiên phái Trúc Lâm còn gọi là Trúc Lâm Yên Tử hay Trúc Lâm Tam Tổ.
Là tổ thứ nhất của dòng thiền Việt Nam. Về sau ông được gọi Cung Kính là Phật Hoàng.
Trước khi Thượng Hoàng Trần Nhân Tông lên Yên Tử, ông đã xuất ra tu hành tại hành cung Vũ Lâm,
nơi đã từng là căn cứ địa đầu não của nhà Trần, nơi đã ghi dấu thích những chiến công oanh liệt của
quân dân nhà Trần đêm trước tiến đánh và giải phóng kinh thành Thang Long giải phóng đất nước.
Các vị vua Trần đã biến nơi đây thành vùng linh địa Khai Phúc như tên ngôi chùa Khai Phúc được lập ra
thời đó trên vùng đất hành cung Vũ Lâm, nơi phát đi thông điệp hòa bình ngũ Phúc.
Trước khi Trần Nhân Tông đến Yên Tử, ông đã ghi dấu thích những chiến công oanh liệt của nhà Trần,
nơi đã từng là cân bộ đá quậy và tác thành kinh thành Thượng Hoàng Trần.
Trước khi Trần Nhân Tông đến Yên Tử, ông đã biến nơi thành vùng linh địa Khai Phúc như tên ngôi chùa Khai Phúc được lập ra
thời đó trên vùng đất hành cung Vũ Lâm, nơi phát đi thông điệp hòa bình ngũ Phúc được lập ra
thời đó trên vùng đất hành cung Vũ Lâm, nơi phát điện thành vùng đất hành cung Vũ Lâm.
Có đoạn viết về cái việc Trần Nhân Tông vì sao lại lên yên tử thì ở đấy giải thích rằng không phải chỉ vì đạo đông mà Trần Nhân Tông lên đó là còn để mắt tới việc kẻ địch vào ra đất nước như thế nào để làm việc vụ canh giữ phòng bị cho đất nước.
Vài trò của hành công Vũ Lâm đối với việc Trần Nhân Tông sáng tạo, thiết lập thiền phái trúc lâm của đạo Phật của nước Đại Việt là rất quan trọng như là ở thời chiến tranh vậy.
Các vị vui trần với nền tảng tư tưởng Phật giáo đã gây dựng đất nước hương thịnh một thời đại rực rỡ bậc nhất của nền văn minh Đại Việt.
Phải chăng qua câu chuyện sự hành công Vũ Lâm thời nhà Trần, mỗi người con lạc cháu Hồng phải có trách nhiệm tìm hiểu về cội nguồn lịch sử dân tộc, qua đó gìn giữ, phát huy, giáo dục và khơi dậy lòng yêu nước, tự hào dân tộc cho muôn thế hệ mai sau.
