Sự Thật Bất Ngờ Về Tham Vọng Bá Chủ Của Trung Quốc

Góc Nhìn Lê Minh
706 người theo dõi
Thưa quý vị, trong bối cảnh địa chính trị phức tạp của khu vực,
Trung Quốc liên tục thể hiện tham vọng bá quyền tại các chuỗi đảo thứ nhất, thứ hai và thứ ba,
gây ra những lo ngại sâu sắc về an ninh và ổn định khu vực.
Những hành động quyết liệt của Trung Quốc nhằm bành chứng sức mạnh quân sự
và kiểm soát các vùng biển chiến lược đã đặt ra thách thức lớn
đối với các quốc gia láng giềng và cộng đồng quốc tế.
Tuy nhiên, sự trỗi dậy của Mỹ như một lực lượng đối trọng đã và đang kiềm chế những tham vọng này,
tạo ra một cuộc cạnh tranh địa chính trị căng thẳng giữa hai cường quốc.
Hiện nay, Mỹ đang xây dựng hàng loạt căn cứ hải quân, không quân ở ba chuỗi đảo chiến lược,
nắm giữ toàn bộ các vị trí chiến lược ở Thái Bình Dương và khống chế tất cả các cụm đảo,
vùng biển, eo biển và các luồng đường huyết mạch, biến chúng trở thành những đầu cầu chiến lược
để Mỹ xây mộng bá chủ châu Á-Thái Bình Dương. Liệu đó có phải là cách mà Washington tung đòn kết liễu
vào giấc mơ bá chủ hoàn cầu của Bắc Kinh? Hãy cùng bàn luận câu chuyện này trong video hôm nay.
Trước tiên, hãy cùng ôn lại lịch sử một chút. Sau khi Đảng Cộng sản Trung Quốc đánh bại quân đội quốc dân
đảng và giành được quyền lực vào năm 1949, thì Hoa Kỳ đã đưa ra chiến lược chuỗi đảo để phong ấn
Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và đồng minh Liên Xô của họ bên trong lục địa Áo.
Ban đầu, chiến lược chuỗi đảo bao gồm ba dãy đảo, về cơ bản là ba tuyến phòng thủ chống lại sự bành trướng
của Trung Quốc Liên Xô ở Thái Bình Dương, và vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay. Cụ thể, chuỗi đảo thứ nhất
trải dài từ quần đảo Nhật Bản xuống Đài Loan, qua Philippines, đến quần đảo Indonesia và dừng lại
ở eo biển Malacca. Chuỗi đảo thứ hai cũng bắt đầu từ Nhật Bản, nhưng nó di chuyển về phía Nam qua quần đảo
Bonin, qua quần đảo Kazan do Nhật Bản quản lý ở Micronesia, đi qua quần đảo Mariana, quần đảo Tây
Carolina và kết thúc ở Tây New Guinea. Cuối cùng, trong chiến lược truyền thống, có chuỗi đảo thứ ba bắt đầu
ở quần đảo Aleutian ở Alaska và trải dài qua khu vực trung tâm rộng lớn của Thái Bình Dương, qua Hawaii,
Samoa thuộc Hoa Kỳ, Fiji và kết thúc ở New Zealand.
Vai trò cực kỳ quan trọng của chuỗi đảo thứ nhất. Đây là chuỗi đảo ngắn nhất, dễ phòng thủ nhất,
đông dân cư và là nơi diễn ra hoạt động nhộn nhịp của nền kinh tế thế giới, qua đó khiến nó rõ ràng
là quan trọng hơn những chuỗi đảo khác. Hiện tại, Trung Quốc đã là một cường quốc trên đất liền trong khu vực.
Tuy nhiên, muốn phi thăng lên hàng siêu cường như Hoa Kỳ, họ buộc phải trở thành cường quốc biển,
và muốn làm được điều đó thì không có cách nào khác ngoài phá vỡ chiếc vòng kim cô mang tên chuỗi đảo thứ nhất.
Thật không may cho Bắc Kinh, đây chẳng hề là một chuyện đơn giản và đặt ra vô số thách thức, nên kinh tế đại lục,
cả hoạt động xuất khẩu lẫn nhập khẩu đều đang phụ thuộc rất nhiều vào các tuyến đường vận chuyển hàng hải trên biển đông
nằm trong chuỗi đảo thứ nhất. Điều này đồng nghĩa với việc bất kỳ sự gián đoạn đối với các tuyến đường này,
dưới bất cứ hình thức nào, cũng sẽ gây ra ảnh hưởng tiêu cực và nặng nề đến nền kinh tế Trung Quốc,
vốn đang có dấu hiệu chứng lại sau nhiều thập kỷ tăng trưởng với tốc độ phì mã.
Ngoài ra, như thế để làm vấn đề trở nên tồi tệ hơn cho Bắc Kinh, chuỗi đảo thứ nhất còn sở hữu một loạt các nút dao
hay chốt chặn tự nhiên mà Hoa Kỳ và các đồng minh có thể sử dụng để cắt đứt những tuyến đường vận chuyển đó,
bao gồm eo biển Malacca, Luzon và Myakko. Do đó, đối với Trung Quốc thì việc bứt phá khu vực này được xem là ưu tiên hàng đầu.
Để làm được điều này, Bắc Kinh đã tiếp cận vấn đề từ hai hướng. Đầu tiên, họ đầu tư một phần lớn nguồn lực kinh tế
vào việc xây dựng quân đội, đặc biệt tập trung vào lực lượng hải quân và không quân.
Hiện Trung Quốc đang sở hữu hạm đội tàu chiến đông đảo hàng đầu thế giới, thậm chí còn vượt qua cả Mỹ,
song bất chấp lợi thế đó thì họ vẫn không đủ sức mạnh để sống sót trong một cuộc đối đầu trực tiếp với hải quân Hoa Kỳ.
Tất nhiên, Bắc Kinh hiểu rất rõ nhược điểm của mình và đã nỗ lực khắc phục bằng chiến lược chống tiếp cận,
chống xâm nhập khu vực, gọi tắt theo tiếng Anh là A2-AD. Đây là một chiến lược quân sự có mục đích nhằm kiểm soát
khả năng tiếp cận hay xâm nhập vào một khu vực chiến đấu cụ thể. Kế hoạch này nhằm mục đích khiến Hoa Kỳ
phải triển khai thật nhiều sức mạnh đến chuỗi đảo thứ nhất nếu xung đột nổ ra,
qua đó gián tiếp tạo ra sức ép không nhỏ đến các nguồn lực của họ.
Trong trường hợp xảy ra đối đầu, Trung Quốc có những kho vũ khí với hàng ngàn tên lửa đạn đạo và hành trình sẵn sàng tiêu diệt
các tàu và căn cứ của Mỹ trong khu vực. Cùng với đó, như một phần của chiến lược này, Bắc Kinh đã cho xây dựng
và quân sự hóa các đảo nhân tạo ở khu vực tranh chấp tại Biển Đông. Một vài trong số này, chẳng hạn như Đá Vành Khăn,
là nơi quân giải phóng nhân dân Trung Quốc PLA đặt tên lửa diệt hạng, cũng như đường băng cho tiêm kích vào oanh tạc cơ.
Có vẻ như trong tư duy của Trung Nam Hải, nếu chưa đủ sức đuổi Hoa Kỳ ra khỏi chuỗi đảo thứ nhất,
thì họ sẽ khiến đối phương phải đầu tư chi phí quân sự vào khu vực này một cách đáng kể.
Từ đó hy vọng rằng, qua thời gian, người dân Mỹ sẽ mệt mỏi vì chiến sự kéo dài và gây áp lực lên các lãnh đạo
Thế nhưng mà Hoa Kỳ đang dần thích ứng với chiến lược A2-AD của Bắc Kinh, khiến cho phương án này không còn là hoàn hảo trong mắt Trung Quốc.
Đầu năm 2021, Washington đã lên kế hoạch thiết lập một mạng lưới tên lửa tấn công chính xác PISM
nằm dọc theo chuỗi đảo thứ nhất như là một phần của gói tri tiêu quân sự trị giá 27,4 tỷ USD
tập trung vào khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương trong 6 năm tiếp theo.
Đây là mẫu tên lửa đạn đạo phóng từ mặt đất do Lockheed Martin chế tạo, tầm bắn tối đa 500km
và có thể được khai hỏa từ các hệ thống pháo phản lực cơ động cao HIMARS.
Nhờ đó, Trung Quốc sẽ không thể dễ dàng loại bảo nó khỏi vòng chiến.
Bên cạnh đó, tên lửa tấn công chính xác PISM là sự thay thế cho hệ thống tên lửa chiến thuật ATACMS
và gần đây đã được đưa vào sử dụng với số lượng hạn chế,
với lô đầu tiên được bàn giao cho quân đội Hoa Kỳ vào ngày 8 tháng 12 năm 2023.
Đối với Washington, việc bố trí tên lửa tấn công chính xác dọc theo chuỗi đảo thứ nhất là một phần
quan trọng trong việc thiết lập lại khả năng dân đe quân sự thông thường mà họ thừa nhận đã bị suy giảm
trong những năm gần đây. Ngoài ra, một trong những biện pháp đối phó quan trọng nhất của Mỹ nhằm bảo vệ
chuỗi đảo thứ nhất trước chiến lược A2-AD của Bắc Kinh là thông qua sự hiện diện của các căn cư
mới ở Philippines, bắt đầu từ năm 2014 với thỏa thuận hợp tác quốc phòng tăng cường EDCA và đã được mở rộng
vào năm 2023. Theo một số chuyên gia phân tích dự đoán, đây sẽ là nơi người Mỹ đặt và triển khai
các tên lửa tấn công chính xác nếu chiến sự bùng nổ. Trên thực tế, bất chấp những mâu thuẫn giữa hai nước
ở Biển Đông, Trung Quốc đã từng hy vọng lôi kéo Philippines về phía mình khi ông Rodrigo Duterte
đang làm tổng thống, thông qua 24 tỷ USD chi vào các dự án liên quan đến sáng kiến vành đai và con đường,
bằng cách đảm bảo các khoản đầu tư và kiểm soát cơ sở hạ tầng chiến lược ở Philippines.
Bắc Kinh hy vọng sẽ phá vỡ chiến lược kiềm chế họ ở chuỗi đảo thứ nhất.
Tuy nhiên, các khoản đầu tư theo sáng kiến vành đai và con đường chưa bao giờ thực sự mang lại hiệu quả,
và người kế nhiệm ông Duterte là tổng thống đương nhiệm Ferdinand Marcos đã rút khỏi dự án vào cuối năm 2023.
Kết quả thì như chúng ta đã thấy, Hoa Kỳ ngày một tăng cường sự hiện diện ở Philippines,
trong khi Trung Quốc vẫn bị phong tỏa trên đất liền.
Giờ đây Bắc Kinh chỉ còn cách nhắm đến mắt xích được cho là yếu nhất trên chuỗi đảo thứ nhất,
đồng thời là viên ngọc quý, mà nếu lấy được thì vị thế của ông Tập Cận Bình trong lịch sử Trung Quốc
sẽ thăng lên hàng thần thánh, không kém gì những quân vương vĩ đại hay thậm chí là chính chủ tịch Mao Trạch Đông.
Đó chính là Đài Loan.
Viên ngọc quý trên chuỗi đảo thứ nhất.
Nằm ở ngay trung tâm chuỗi đảo thứ nhất, Đài Loan đóng một vai trò quan trọng không thể đồng đếm được
đối với toàn bộ chiến lược ngăn chặn Trung Quốc bành trướng của Hoa Kỳ,
và họ đã nhận ra điều này rất sớm.
Ngay từ những năm 1950, Hoa Kỳ đã bảo vệ hòn đảo trước làn sóng Cậu Sản,
cụ thể hóa bằng việc phái hạm đội 7 đến eo biển và đặt Đài Loan dưới sự bảo vệ hiệu quả của mình.
Đến năm 1954, khi đại lục ném bom các quần đảo Kim Môn cùng Mã Tổ,
nơi quân đội Đài Loan đóng quân và gây ra cuộc khủng hoảng eo biển Đài Loan lần thứ nhất,
Quốc hội Hoa Kỳ và chính quyền Tổng thống Eisenhower đã tuyên bố sẽ sử dụng vũ lực để đánh bại cuộc xâm lược của Bắc Kinh.
Thậm chí, Nhà Trắng còn đe dọa tấn công hạt nhân nếu đại lục cố gắng đánh chiếm Đài Loan.
Dường như nhận thấy bản thân không đủ sức để cương với Hoa Kỳ, Trung Quốc không còn lựa chọn nào khác
ngoài phải chơi bài nhu và xuống nước nhượng bộ. Kể từ đó đến nay, kinh bản này đã lặp lại tới vài lần.
Tuy nhiên, trước sự thăng tiến sức mạnh quân sự của Bắc Kinh trong thời gian gần đây,
kéo theo tầm quan trọng của Đài Loan được nâng cao, các quan chức an ninh quốc gia của Hoa Kỳ
lại không hoàn toàn tự tin rằng có thể bảo vệ thành công hòn đảo này mà không phải trả một cây giá khiến
người dân Mỹ không sẵn sàng gánh chịu. Nhằm giảm bớt gánh nặng cho chính mình, Washington đã và đang vẫn
tiếp tục cung cấp vũ khí cho Đài Loan thông qua Đạo luật quan hệ Đài Loan năm 1979.
Với sự giúp đỡ này, Đài Bắc đã áp dụng cái mà họ gọi là chiến lược con nhím, đó là tận dụng mọi lợi thế
dù là nhỏ nhất, từ địa lý, công nghệ đến quân sự, với mục đích khiến POA phải đổ máu nhiều nhất có thể
nếu dám đặt chân lên đảo Đài Loan. Theo 24 kịch bản giả định do Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế
CSIS xây dựng và chạy giả lập vào năm 2023, Trung Quốc đã hai lần xâm lược thành công Đài Loan, nhưng đó là trong trường hợp
Hoa Kỳ không can thiệp hoặc Nhật Bản không cho phép Washington sử dụng các căn cứ trên lãnh thổ của mình.
Thậm chí ngay cả khi Bắc Kinh thành công đánh chiếm hòn đảo này, họ cũng phải trả giá bằng 70.000 thương vong và 23.000 người chết.
Trong một kịch bản thực tế thì con số có lẽ còn lớn hơn nhiều, và rõ ràng đây không phải là tin tức tốt lành gì với Trung Quốc.
Còn đó, tình hình hiện tại cho thấy rằng, đối với Đại Lục, nỗ lực thoát ra khỏi chuỗi đảo thứ nhất bằng biện pháp quân sự vẫn còn quá khó khăn hoặc tốt kém.
Mặc dù vậy, nhiều chuyên gia vẫn tỏ ra lo lắng, nếu Trung Quốc thành công phá vỡ sự phong tỏa của chuỗi đảo thứ nhất,
tuyến đường biển nối Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương sẽ trở nên dài hơn và khó bảo vệ hơn nhiều.
Đồng thời, Không quân Hoa Kỳ sẽ gặp khó khăn trong việc phát huy sức mạnh vì các hoạt động tiếp nhiên liệu sẽ cần phải di chuyển về phía Bắc đến Alaska
để giữ các máy bay tiếp liệu nằm ngoài phạm vi tấn công của chiến đấu cơ Trung Quốc.
Cùng với đó, Hải quân Hoa Kỳ sẽ mất quyền kiểm soát các nút giao thông huyết mạch trên chuỗi đảo thứ nhất và dễ bị tổn thương hơn,
trước mối đe dọa đến từ hệ thống tên lửa của Trung Quốc này đã được bố trí trải dài thêm hàng trăm km về phía Đông.
Chuỗi đảo thứ hai và thứ ba
Chính vì những lý do đó, Hoa Kỳ đã đầu tư nhiều hơn vào chuỗi đảo thứ hai trong những năm gần đây,
nhằm đáp trả những động thái của Trung Quốc trong việc mở rộng sức ảnh hưởng đến khu vực này.
Ví dụ điển hình có thể kể đến là việc Bắc Kinh đã cố gắng tiếp cận đảo quốc nhỏ bé Micronesia thông qua sáng kiến Vành đai và Con đường.
Đây là một phần trong chiến lược hướng tới hội nhập kinh tế và chính trị sâu sắc để theo đuổi mục đích tối thượng là xây dựng các căn cứ quân sự ở chuỗi đảo thứ hai.
Tuy nhiên, những nỗ lực của Trung Quốc trong khu vực diễn ra không hề xuân sẻ.
Hai tháng trước khi rời nhiệm sở vào tháng 5 năm 2023, cựu Tổng thống Micronesia là David Fanuelo tuyên bố rằng
Trung Quốc đã cố gắng đe dọa, mua chuộc và gây áp lực lên các quan chức nước ông để thực hiện các mục tiêu chiến lược của mình.
Mặc dù vậy, cho đến nay, Bắc Kinh chưa gặp may mắn trong việc xây dựng căn cứ ở chuỗi đảo thứ hai,
vì Washington đang duy trì mối quan hệ sâu sắc với khu vực này.
Hiện tại, Hoa Kỳ đã có quyền tiếp cận quân sự không giới hạn tới Micronesia và quần đảo Marshall
như một phần của hiệp quốc giữa Washington với các quốc gia liên kết tự do FAS,
bao gồm Liên bang Micronesia, Cộng hòa quần đảo Marshall và Cộng hòa Palau.
Vào mùa hè năm 2021, Hoa Kỳ và Micronesia đồng ý xây dựng một căn cứ mới để cho phép quân đội Mỹ hiện diện lâu dài.
Cho đến nay, nhờ sự kiểm soát lãnh thổ trong khu vực và mối quan hệ sâu sắc với nhóm FAS,
Hoa Kỳ đã hầu như kiềm chế được Trung Quốc trong chuỗi đảo thứ hai,
với sự hỗ trợ tích cực của Nhật Bản, Đài Loan, Australia và New Zealand.
Trong khi đó, Trung Quốc lại thành công hơn ở chuỗi đảo thứ ba,
một khu vực đặc biệt quan trọng án ngữ tuyến đường hàng hải kết nối Hoa Kỳ và Australia.
Thời Thế chiến thứ hai, quân đội đế quốc Nhật Bản đã cố gắng phá vỡ phòng tuyến này
để tiến gần hơn đến bờ Tây Hoa Kỳ, và ngày nay, Trung Quốc đã tăng cường đầu tư với hy vọng
làm được điều tương tự nhưng thành công hơn. Như một phần của nỗ lực này,
Bắc Kinh đã tăng cường hợp tác với quần đảo Solomon và Kiribati.
Riêng với Solomon, Trung Quốc đã triệt để lợi dụng mối quan hệ cơm không lành
canh chẳng ngọt giữa đất này và Australia. Năm 2019, trước lấy cơ hội khi ông Manashe Shogavare,
một chính trị gia theo đường lối chống Australia trở lại nắm quyền thủ tướng ở Solomon,
Bắc Kinh đã thúc đẩy đảo quốc này rút lại việc công nhận Đài Loan cùng năm đó và ký một
thỏa thuận an ninh với họ vào năm 2022. Theo văn bản này, Trung Quốc không những có thể
triển khai lực lượng cảnh sát đến giúp Solomon giải quyết những bất ổn nội bộ,
mà thậm chí còn là hiện diện quân sự. Mặc dù đại lục không được thiết lập một căn cứ chinh thức,
thế nhưng Solomon cho phép các quân nhân PLA luân phiên đồn trú trên lãnh thổ của họ,
và như vậy là đủ để khiến Australia cùng các đồng minh của mình phải lo lắng.
Bên cạnh Solomon, Bắc Kinh cũng gây ảnh hưởng ngày càng nhiều đến Kiribati và nước này đã chấm dứt
công nhận Đài Loan vào năm 2019. Hai năm sau, họ nhận khoản vay từ Trung Quốc để kéo dài đường
băng trên đảo Canton, đồng nghĩa với việc khi dự án này hoàn thành thì Bắc Kinh sẽ có thêm một cơ sở
ở phía đông. Tuy đây sẽ không phải là một căn cứ không quân toàn diện, nhưng nó sẽ giúp Bắc Kinh
nâng cao khả năng giám sát và đối kháng với Hoa Kỳ ở chuỗi đảo thứ ba. Tuy nhiên, đi kèm với những
thành công ở chuỗi đảo thứ ba, Trung Quốc cũng vấp phải không ít vấn đề. Hoa Kỳ và Australia vẫn
duy trì sức mạnh to lớn cho khu vực, còn quốc đảo Tuvalu thì từ chối mong muốn tạo sức ảnh hưởng
của Bắc Kinh. Trong đó, đáng kể nhất phải kể đến việc đại lục vô cùng thèm muốn tăng cường sự hiện diện
ở Papua New Guinea, một quốc đảo nằm ngay phía bắc Australia. Trung Quốc đã hy vọng đưa Papua New Guinea
vào danh sách nhận tài trợ cơ sở hạ tầng của mình và cài tạo một càng ở nước này, để biến nó thành
căn cứ lý tưởng cho hải quân PLA. Thay vào đó, Papua New Guinea lại cung cấp cơ sở đó cho Hoa Kỳ
và Australia. Do vậy, nhìn chung thì cán cân quyền lực ở chuỗi đảo thứ ba vẫn đang nghiêng về phía Mỹ,
bất chấp những thành công gần đây của Bắc Kinh. Trước tình hình gần như không thể xuyên thủng ba chuỗi đảo
ở phía đông để tiến ra Tây Thái Bình Dương, Trung Quốc buộc phải tìm kiếm các giải pháp thay thế để tiếp cận
các tuyến đường thủy của thế giới, một trong số đó là Ấn Độ Dương. Vì lý do này, chuỗi đảo thứ tư vốn là
một khái niệm tương đối mới trong chiến lược an ninh quốc gia của Hoa Kỳ, nay đã giành được nhiều sự chú ý
và trở nên nổi bật hơn. Trong khi vùng biển ngoài khơi lục địa Trung Quốc bị bao vây bởi các quốc gia
và vùng lãnh thổ thú địch, thì Ấn Độ Dương lại tự do và cởi mở hơn nhiều. Trong thời gian vừa qua,
Đại lục đã thành công một phần trong việc thiết lập chỗ đứng dọc theo chuỗi đảo thứ tư,
chủ yếu là nhờ đầu tư vào Pakistan theo sáng kiến Vành đai và Con đường. Những khoản đầu tư này,
được gọi là hành lang kinh tế Trung Quốc-Pakistan CPEC, tập trung vào cảng Wada,
cho phép Trung Quốc tiếp cận trực tiếp với Ấn Độ Dương. Bên cạnh đó, do rơi vào bẫy nợ 8 tỷ USD
với Bắc Kinh mà Sri Lanka đã phải chuyển giao phần lớn quyền kiểm soát cảng Hambantota
cho một công ty nhà nước Trung Quốc theo hợp đồng thuê 99 năm. Tháng 8 năm 2022, tàu viết vọng năm,
được cho là có chức năng giám sát vệ tinh và triển khai tên lửa cập bến Hambantota,
và điều này đã làm giấy lên lo ngại trong mắt các chuyên gia quân sự phương Tây và Ấn Độ.
Đồng thời, đây là dấu hiệu cho thấy ý đồ của Bắc Kinh tại chuỗi đảo thứ tư, và họ đã sẵn sàng
quân sự hóa các cơ sở hạ tầng thuộc sáng kiến Vành đai và Con đường trong khu vực này đến mức nào.
Vậy nhưng chiến lược của Trung Quốc ở chuỗi đảo thứ tư cũng gặp phải một số vấn đề. Các dự án ở Pakistan
đang phải đối mặt với những khó khăn tài chính và thậm chí là tấn công khủng bố, buộc họ phải thu hẹp
bớt quy mô. Trong khi đó, hoạt động đầu tư vào Sri Lanka thành công hơn nếu xét từ góc độ chiến lược và cả
kinh tế. Tuy nhiên, ở chuỗi đảo thứ tư có tồn tại một trở ngại lớn có thể phá hủy mọi nỗ lực của Trung Quốc,
ngay cả khi các dự án Vành đai Con đường được quân sự hóa thành công. Đó là căn cứ hải quân Diego Garcia.
Từ vị trí này, hải quân và không quân Hoa Kỳ có thể nhanh chóng huy động sức mạnh đến một số khu vực
chiến lược nhất trên thế giới, chẳng hạn như là Vịnh Ba Tư và Biển Đông.
Vào mùa hè năm 2020, lợi thế to lớn mà căn cứ Diego Garcia mang lại cho Hoa Kỳ đã được chứng minh
khi ba máy bay ném bom tàng hình B-2 Spirit đã được triển khai tới đây. Trên thực tế, Diego Garcia là một
trong số ít căn cứ có trang thiết bị phù hợp với oanh tạc cơ B-2, vốn yêu cầu các nhà chứa được kiểm soát
các môi trường cẩn thận. Qua đó, có thể dễ dàng thấy được vị thế của căn cứ này trong chiến lược an ninh
của Washington. Ở bên kia chiến tuyến, việc tạo ra được cơ sở hạ tầng và lực lượng tập trung cần thiết
để chống lại sự hiện diện của quân đội Mỹ tại Diego Garcia xem ra là một thách thức quá là khó khăn
với Bắc Kinh ở thời điểm hiện tại. Xuất phát từ yêu cầu bảo đảm an ninh quốc gia và chiều sâu phòng
người trên biển, Trung Quốc buộc phải đột phá các chuỗi đảo đang vây hãm mình. Lý do xem ra rất đơn giản.
Cải cách, mở cửa đã hình thành chuỗi trung tâm kinh tế duyên hải rất mạnh của Trung Quốc như là Quảng Châu,
Thâm Quyến, Chiết Giang, Thượng Hải, chiếm tỷ trọng rất lớn trong nền kinh tế Trung Quốc. Tuy nhiên,
xét về góc độ quân sự thì các trung tâm kinh tế ven biển rất yếu ớt trước sự tấn công của các đối thủ.
Ví dụ như là vũ khí dẫn đường tấn công chính xác tầm xa của quân đội Mỹ có vai trò rất quan trọng
trong chiến tranh hiện đại, tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm có phạm vi tấn công bao trùm 60% diện tích
địa cầu, hoặc tên lửa hành trình tôm hốc phóng từ tàu ngầm lớp Virginia có tầm bắn xa tới 2.500km.
Đây chính là mũi kiếm sắc bén của Mỹ ẩn nấp sau hai chuỗi đảo, dinh dập tấn công Trung Quốc.
Điều này có nghĩa là người Mỹ chẳng cần tiến vào phạm vi của chuỗi đảo thứ nhất,
mà chỉ cần đứng ngoài danh giới của chuỗi đảo này, tư hải phận quốc tế,
trực tiếp tấn công khu vực duyên hải Đông Nam Trung Quốc, thậm chí là tận sâu trong Đại lục.
Điều này có ảnh hưởng vô cùng lớn đối với chiến lược an ninh quốc gia của Bắc Kinh.
Để trở thành siêu cường, một quốc gia cần có vị trí địa lý thuận lợi.
Hoa Kỳ đã có lợi thế như vậy ngay từ khi lập quốc, với các nước láng giềng yếu hơn và hai đại dương
rộng lớn ngăn cách họ với các đối thủ cạnh tranh. Hầu như không thế lực nào có thể gây tổn hại
cho xứ sở cờ hoa. Trong khi đó, Trung Quốc lại không có được may mắn như vậy.
Hiện nay Trung Quốc mới chỉ mòn men trong phạm vi chuỗi đảo thứ nhất. Điều này là không đủ
đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia. Hải quân Trung Quốc cần xuyên phá qua chuỗi đảo
thứ nhất, tiến ra biển xa và rất xa để bảo vệ lợi quốc gia. Đây cũng chính là đã đẩy các mối
đe dọa ra xa lãnh thổ Trung Quốc. Như lúc này, đó vẫn chỉ là câu chuyện bàn việc quân trên giấy mà thôi.
Ở tình thế tứ bề thọ địch, Bắc Kinh phải đưa ra các giải pháp thay thế để triển khai sức mạnh của mình.
Nhưng cho đến nay, chúng vẫn chưa được chứng minh là có hiệu quả. Nếu ông Tập Cận Bình không
tìm ra cách giải quyết vấn đề này, giấc mộng Trung Hoa xem ra sẽ không bao giờ thành hiện thực.
Thưa quý vị, phép cắt giảm lãi xuất, đây là tin tức nóng hồi về kinh tế trong những ngày qua.
Dư chấn của đợt cắt giảm lãi xuất này sẽ còn vang vọng khắp các nền kinh tế phát triển cũng như là
đang phát triển. Việt Nam hay Trung Quốc cũng không phải là ngoại lệ, cũng phải đối diện với cả cơ hội
và thách thức lớn. Nhưng có vẻ như ảnh hưởng của động thái từ Mỹ sẽ khiến Bắc Kinh điêu đứng hơn cả.
Cú ra đòn của phép đã khiến nền kinh tế Trung Quốc hứng chịu nhiều rủi ro dài hạn,
bồi thêm một đòn đánh vào tình trạng kinh tế suy thoái đang ngày một nghiêm trọng hơn của nước này.
Đầu tiên, chúng ta sẽ nói về sức ảnh hưởng từ động thái của phép tới Việt Nam. Nhìn chung,
Việt Nam có thể hưởng lợi từ việc Cục Sự Chữ Liên bang Mỹ phép cắt giảm lãi xuất qua một số
khía cạnh quan trọng liên quan đến xuất khẩu, đầu tư và ổn định kinh tế vi mô.
Cụ thể, các lợi ích có thể bao gồm một là tăng trưởng xuất khẩu. Khi phép giảm lãi xuất,
đồng USD có xu hướng mất giá. Điều này làm cho các hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam vốn định giá
bằng USD trở nên cạnh tranh hơn trên thị trường quốc tế. Điều này có thể giúp thúc đẩy xuất khẩu
của Việt Nam, đặc biệt là trong các lĩnh vực như là dệt may, điện tử và đông sản,
vốn là những ngành xuất khẩu quan trọng. Khi lãi xuất ở Mỹ giảm, người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ
có xu hướng chi tiêu nhiều hơn do chi phí vay thấp hơn. Điều này có thể dẫn đến tăng nhu cầu
nhập khẩu từ các đối thác thương mại của Việt Nam, giúp thúc đẩy doanh số bán hàng và sản xuất
trong nước. Hai là tăng cường dòng vốn đầu tư nước ngoài, FDI. Phép cắt giảm lãi xuất có thể khuyến khích
các công ty và nhà đầu tư Mỹ tìm kiếm cơ hội đầu tư ở các thị trường khác, bao gồm Việt Nam,
để đạt được lợi nhuận cao hơn. Việt Nam, với chi phí lao động cạnh tranh và môi trường kinh doanh
đang cải thiện, có thể thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp từ các nhà đầu tư nước ngoài,
đặc biệt là trong các lĩnh vực sản xuất, công nghệ và năng lượng. Một đồng USD yếu hơn và chi phí
vay thấp có thể làm giảm áp lực lên các doanh nghiệp đa quốc gia có kế hoạch mở rộng hoặc
chuyển dịch sản xuất sang Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh tái cơ cấu chối cung ứng toàn cầu
và căng thẳng thương mại Mỹ-Trung. Ba là giảm áp lực nợ công và nợ doanh nghiệp.
Theo thống kê của Tổ chức Dữ liệu Kinh tế của các quốc gia CEIC, thì Việt Nam có vay nợ bằng
đồng USD và tổng số nợ công của Việt Nam trong năm 2023 được ghi nhận ở mức khoảng 156 tỷ USD.
Trong số này, phần lớn là nợ nội địa, chiếm khoảng 71% tổng nợ. Do đó, khi đồng USD yếu và
lãi xuất giảm, các khoản vay quốc tế của Việt Nam được tính bằng USD trở nên dễ trả hơn. Điều này
giúp giảm áp lực lên nợ công của chính phủ và nợ doanh nghiệp. Chi phí lãi vay giảm cũng giúp Việt Nam
có thêm không gian tài chính để đầu tư vào cơ sở hạ tầng và các dự án phát triển kinh tế khác.
Do lãi xuất toàn cầu có xu hướng giảm khi phép hạ lãi xuất, Việt Nam có thể vay vốn từ các thị trường
quốc tế với lãi xuất thấp hơn, giúp huy động vốn cho các dự án lớn mà không tạo ra quá nhiều gánh nặng
tài chính. Đồng thời, Việt Nam có thể vay vốn quốc tế với chỉ phí thấp hơn để tài trợ cho các dự án
cơ sở hạ tầng quan trọng như đường sắt, cảng biển, năng lượng tái tạo và viên thông. Điều này giúp cải
tiện năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong dài hạn, thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
4. Ổn định thị trường tài chính. Khi lãi xuất giảm ở Mỹ và các thị trường phát triển khác, các nhà
đầu tư có xu hướng tìm đến các thị trường mới nổi như Việt Nam để tìm kiếm lợi nhuận cao hơn. Điều này
có thể dẫn đến dòng vốn đầu tư gián tiếp FII vào thị trường chứng khoán và các tài sản tài chính của Việt
Nam, giúp tăng cường thanh khoản và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Đồng USD yếu hơn có thể giảm áp lực
tăng giá đối với Việt Nam đồng, giúp Việt Nam duy trì một tỷ giá ổn định. Điều này có lợi cho cả
hoạt động xuất khẩu và nhập khẩu, giúp giảm sự biến động trong các hoạt động thương mại quốc tế.
Như vậy có thể thấy, việc phép giảm lãi xuất mang lại nhiều lợi ích cho Việt Nam, từ việc thúc đẩy
xuất khẩu, tăng cường đầu tư trực tiếp và gián tiếp, cho đến giảm áp lực nợ công và hỗ trợ tăng trưởng
kinh tế. Tuy nhiên cần lưu ý rằng, việc phụ thuộc quá nhiều vào các yếu tố bên ngoài cũng mang lại rủi ro,
và Việt Nam cần tiếp tục đa dạng hóa nền kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh để đối phó với các
biến động trong tương lai. Chúng ta có thể ăn mừng chưa? Xin thưa là chưa. Ở đâu có cơ hội thì ở đó có
thách thức. Mặc dù Việt Nam có thể hưởng lợi từ việc Cục Giữ Chữ Liên bang Mỹ phép giảm lãi xuất,
nhưng cũng tồn tại một số thách thức mà Việt Nam có thể phải đối mặt. Những thách thức này xuất phát
từ sự phụ thuộc vào các yếu tố ngoại vi, tác động của dòng vốn nóng và những rủi ro liên quan đến sự
thay đổi trong chính sách tiền tệ toàn cầu. Điển hình nhất là khi phép giảm lãi xuất, nhà đầu tư nước ngoài
có thể đổ tiền vào các thị trường mới nổi như Việt Nam để tìm kiếm lợi nhuận cao hơn, đặc biệt qua các
kênh đầu tư gián tiếp như chứng khoán hoặc bất động sản. Tuy nhiên, dòng vốn này có tinh chất ngắn hạn
và rất dễ đảo chiều khi tình hình tài chính thay đổi, chẳng hạn như khi phép tăng lãi xuất trở lại.
Điều này có thể gây ra biến động mạnh cho thị trường tài chính Việt Nam, làm mất ổn định kinh tế.
Dòng vốn nước ngoài đổ vào thị trường chứng khoán hoặc bất động sản có thể dẫn đến hiện tượng tăng giá không
bền vững, tạo ra bong bóng tài sản. Nếu không được kiểm soát chặt chẽ, khi bong bóng vỡ,
nền kinh tế sẽ phải đối mặt với những tổn thất lớn, bao gồm cả sự mất ổn định trong hệ thống
tài chính và ngân hàng. Khi lãi xuất USD giảm và dòng vốn nước ngoài đổ vào Việt Nam, áp lực lên tỷ
giá hôi đoái có thể gia tăng. Đồng Việt Nam đồng có thể mạnh lên, ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của hàng
hóa xuất khẩu Việt Nam. Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu, đồng tiền
mạnh hơn có thể làm giảm lợi thế xuất khẩu và ảnh hưởng tiêu cực đến các doanh nghiệp trong nước. Ngân hàng
nước Việt Nam có thể gặp khó khăn trong việc điều hành chính sách tỷ giá hôi đoái nếu có sự gia tăng
đột ngột của dòng vốn đầu tư nước ngoài. Việc duy trì tỷ giá ổn định, cân bằng giữa xuất khẩu và nhập khẩu
trở nên thách thức hơn trong bối cảnh biến động tài chính toàn cầu. Việc phụ thuộc quá nhiều vào dòng vốn
nước ngoài có thể khiến Việt Nam trở nên nhạy cảm trước các thay đổi trong chính sách tiền tệ của Mỹ.
Nếu phép quyết định tăng lãi xuất trở lại để kiềm chế lãm phát tại Mỹ, dòng vốn có thể nhanh chóng rút khỏi
Việt Nam, gây ra sự bất ổn cho thị trường tài chính. Sự phụ thuộc này khiến Việt Nam dễ bị tổn thương
trước các biến động kinh tế toàn cầu. Khi lãi xuất toàn cầu giảm, không chỉ Việt Nam mà nhiều thị trường mới nổi
khác cũng trở nên hấp dẫn đối với các nhà đầu tư quốc tế. Điều này tạo ra sự cạnh tranh gây gắt trong
việc thu hút dòng vốn FDI và các dự án sản xuất, làm giảm lợi thế của Việt Nam nếu không có chính sách
kinh tế và môi trường đầu tư đủ hấp dẫn. Khi lãi xuất quốc tế giảm, Việt Nam có thể bị hấp dẫn để
vốn nhiều hơn từ thị trường quốc tế. Điều này có thể dẫn đến sự gia tăng nợ công và nợ doanh nghiệp,
đặc biệt là nếu các khoản vay không được sử dụng hiệu quả hoặc không đi kèm với các biện pháp
quản lý rủi ro tài chính mạnh mẽ. Nếu Việt Nam vay nợ bằng đồng USD và đồng USD sau đó lại tăng giá trở
lại một khi mà Fed lại thay đổi chính sách, thì chi phí trả nợ sẽ gia tăng, gây áp lực lớn lên ngân
sách quốc gia và doanh nghiệp. Khi Việt Nam phụ thuộc quá nhiều vào các dòng vốn ngắn hạn từ bên ngoài,
mà không tập trung vào tăng trưởng bền vững từ nội tại, điều này có thể làm suy yếu nền kinh tế trong
dài hạn, tăng trưởng không dựa trên nền tảng vững chắc, có thể dễ bị tổn thương trước các cú sốc
kinh tế toàn cầu, và không giúp nâng cao năng suất lao động hay cải thiện chất lượng nguồn nhân lực trong nước.
Như vậy là chúng ta có thể thấy, việc Fed cắt giảm lãi suất mang lại nhiều cơ hội cho Việt Nam,
nhưng đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức quan trọng. Việt Nam cần có các chính sách quản lý tài chính chặt
trẻ, điều hành tỷ giá linh hoạt và giảm sự phụ thuộc vào các yếu tố ngoại vi để duy trì ổn định kinh tế
và phát triển bền vững trong dài hạn. Thế còn anh bạn hàng xóm của chúng ta thì sao?
Trung Quốc tiến thoái lương nan vì Fed nới lỏng chính sách tiền tệ
Trước tiên thì chúng ta cần hiểu chính sách nới lỏng tiền tệ, Monetary Easing, là một biện pháp kinh tế mà
Ngân hàng Trung ương sử dụng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bằng cách tăng cường cung tiền và giảm chi phí
vay vốn. Đây là một phần trong chính sách tiền tệ của quốc gia nhằm đối phó với suy thoái kinh tế
hoặc khi nền kinh tế tăng trưởng chậm lại. Chính sách nới lỏng tiền tệ thường bao gồm các biện pháp sau.
Một là giảm lãi xuất. Ngân hàng Trung ương có thể cắt giảm lãi xuất cơ bản, lãi xuất cho vay qua đêm giữa
các ngân hàng để làm giảm chi phí vay vốn cho các doanh nghiệp và cá nhân. Khi lãi xuất giảm,
việc vay mượn trở nên dễ dàng hơn, khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư và người tiêu dùng chi tiêu nhiều hơn.
Hai là mua trái phiếu và tài sản tài chính. Chính sách nới lỏng định lượng, quantitative easing.
Ngân hàng Trung ương có thể mua trái phiếu chính phủ hoặc tài sản tài chính từ các ngân hàng thương mại.
Điều này làm tăng lượng tiền trong hệ thống tài chính và giúp hạ thấp lãi xuất giải hạn. Nó cũng làm tăng
giá trị các tài sản tài chính, giúp cải thiện thanh khoản và tâm lý thị trường.
Ba là giảm yêu cầu dự trữ bắt buộc. Ngân hàng Trung ương có thể giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc mà các
ngân hàng thương mại phải giữ lại, cho phép các ngân hàng cho vai nhiều hơn. Điều này giúp tăng
cường cung tiền và thúc đẩy hoạt động kinh tế. Bốn là truyền thông về chính sách tiền tệ tương lai.
Ngân hàng Trung ương có thể phát đi tín hiệu rằng lãi xuất sẽ được duy trì ở mức thấp trong thời
dàn dài, nhằm tạo ra kỳ vọng lãi xuất thấp cho doanh nghiệp và người tiêu dùng, khuyến khích họ
vai mượn và đầu tư nhiều hơn. Đáng nói là Fed đã giảm lãi xuất thấp chưa từng có trong 4 năm.
Điều này báo hiệu cho việc kích hoạt chính sách nới lỏng tiền tệ của họ.
Trong video hôm trước, chúng ta đã nói về vấn đề này. Nếu chưa xem, xin mời quý vị xem lại ở đây.
Nhưng hôm nay thì chúng ta sẽ phân tích kỹ hơn tới nền kinh tế Trung Quốc trong cú giảm sốc của Fed.
Ngân hàng Nhật dân Trung Quốc PBOC đang phải đối mặt với tình thế tiến thoái lương nan về chính sách
khi Mỹ nới lỏng tiền tệ. Cứ nhất là sức ép từ lạm phát và tăng trưởng. Nếu PBOC nới lỏng tiền tệ,
giảm lãi xuất hoặc bơm tiền vào nền kinh tế, điều này có thể giúp kích thích tăng trưởng kinh tế
trong bối cảnh Trung Quốc đang phải đối mặt với sự giảm tốc. Tuy nhiên, điều này cũng có thể làm tăng rủi ro
lạm phát trong nước, đặc biệt là khi giá cả hàng hóa toàn cầu có xu hướng tăng,
gây áp lực lên chi phí sinh hoạt và sản xuất.
Thứ hai liên quan đến tỷ giá đồng nhân dân tệ. Nới lỏng tiền tệ thường dẫn đến việc đồng nhân dân tệ
xuy yếu so với đồng đô la Mỹ. Trong bối cảnh Mỹ thắt chặt hoặc duy trì chính sách tiền tệ mạnh,
nếu Trung Quốc nới lỏng, tranh lệch lãi xuất giữa Trung Quốc và Mỹ sẽ tăng,
có thể đầy dòng vốn rút khỏi Trung Quốc, gây áp lực lên tỷ giá đồng nhân dân tệ.
Điều này làm xuy yếu vị thế thương mại của Trung Quốc và khiến việc nhập khẩu hàng hóa trở nên đắt đỏ hơn.
Khi đồng đô la xuy yếu, đồng nhân dân tệ trong nước tăng 233 điểm cơ bản và kết thúc phiên giao dịch
trong nước ở mức 7,066 nhân dân tệ đổi 1 đô la vào ngày 19 tháng 9,
mức đóng cửa mạnh nhất kể từ ngày 26 tháng 5 năm 2023.
Trước đó, đồng nhân dân tệ đã tăng 2,8% trong 2 tháng qua vì các nhà giao dịch tiền tệ dự đoán rằng
Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ sẽ hạ lãi xuất vào tháng 9.
Khi đồng nhân dân tệ tăng giá, hàng hóa Trung Quốc trở nên đắt đỏ hơn đối với người mua quốc tế.
Điều này làm giảm sức cạnh tranh của các sản phẩm sản xuất tại Trung Quốc trên thị trường toàn cầu,
dẫn đến giảm nhu cầu.
Trung Quốc, với một nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu, có thể bị ảnh hưởng nặng nề
nếu các công ty nước ngoài chuyển sang tìm nguồn cung từ các quốc gia có chi phí sản xuất rẻ hơn
như Việt Nam, Ấn Độ hoặc Bangladesh.
Nhiều ngành công nghiệp, đặc biệt là các ngành chế tạo và sản xuất lớn,
sẽ gặp khó khăn khi chi phí sản xuất tại Trung Quốc tăng cao so với các quốc gia khác.
Các doanh nghiệp vừa và nhỏ, vốn phụ thuộc vào xuất khẩu, có thể phải giảm sản lượng hoặc xa thải lao động.
Khi đồng nhân dân tệ tăng giá, việc đầu tư vào Trung Quốc trở nên đắt đỏ hơn đối với các nhà đầu tư nước ngoài.
Các công ty đa quốc gia có thể quyết định rút vốn hoặc không mở rộng đầu tư tại Trung Quốc,
tìm đến các quốc gia có môi trường đầu tư rẻ hơn.
Điều này có thể làm giảm tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế Trung Quốc.
Các doanh nghiệp Trung Quốc sản xuất với chi phí cao hơn có thể sẽ tìm cách di chuyển nhà máy sản xuất ra nước ngoài,
dẫn đến việc mất việc làm và giảm phát triển công nghiệp trong nước.
Khi đồng tiền tăng giá, hàng nhập khẩu trở nên rẻ hơn,
có thể gây ra tình trạng giảm giá hàng hóa và dịch vụ trong nước, đây gọi là tình trạng giảm phát.
Trong khi giảm phát có vẻ tích cực trong người tiêu dùng, nó có thể tạo ra tác động tiêu cực đến nền kinh tế,
khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tăng giá sản phẩm, giảm lợi nhuận và dẫn đến giảm đầu tư.
Nếu đồng nhân dân tệ quá mạnh, ngân hàng nhân dân Trung Quốc sẽ gặp khó khăn trong việc nới lỏng chính sách tiền tệ để kích thích nền kinh tế.
Nới lỏng chính sách tiền tệ có thể khiến đồng nhân dân tệ giảm giá,
nhưng sẽ làm tăng áp lực lạm phát hoặc tạo ra bất ổn tài chính.
Vấn đề nợ và bong bóng tài sản. Nới lỏng tiền tệ có thể kích thích vay nợ và đầu tư quá mức,
tạo ra bong bóng tài sản, đặc biệt là trong lĩnh vực bất động sản.
Trung Quốc đã đối mặt với nhiều vấn đề nợ và sự suy thoái của thị trường bất động sản trong những năm gần đây.
Nếu PBOC nới lỏng chính sách quá mức,
điều này có thể làm tăng thêm dữ do bong bóng tài sản và bất ổn tài chính.
Thứ tư, PBOC cũng phải xem xét cách mà chính sách của mình tương tác với chiến lược tiền tệ của Hoa Kỳ.
Trong khi Mỹ có thể duy trì chính sách tiền tệ mạnh mẽ để kiểm soát lạm phát,
Trung Quốc lại cần cân bằng giữa việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và duy trì ổn định tài chính.
Việc theo chân Mỹ trong nới lỏng tiền tệ có thể làm suy yếu vị thế cạnh tranh toàn cầu của Trung Quốc
nếu không được quản lý tốt.
Một số nhà bình luận cho biết việc cắt giảm lãi xuất của Hoa Kỳ đã tạo thêm không gian
cho các nước châu Á giảm lãi xuất cho vay để thúc đẩy nền kinh tế của họ
và cũng thu hẹp khoảng cách lợi xuất trái phiếu giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ.
Lợi xuất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã vượt qua Trung Quốc vào tháng 4 năm 2022,
dẫn đến dòng vốn chảy ra khỏi Trung Quốc sang Hoa Kỳ.
Khoảng cách lợi xuất đạt đỉnh ở mức 237 điểm cơ bản hay 2,37 điểm phần trăm vào tháng 4 năm nay.
Vẫn còn khoảng cách lợi xuất là 168 điểm cơ bản giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Nhìn chung, bối cảnh kinh tế toàn cầu đang rất phức tạp với các vấn đề như là lạm phát toàn cầu,
khủng hoảng năng lượng và bất ổn địa chính trị.
Điều này làm gia tăng sự khó đoán trong việc áp dụng các chính sách nới lỏng
khi mà rủi ro bất ổn tài chính và biến động thị trường tăng cao.
Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đang ở trong một tình thế tiến thoái lương nan khi nới lỏng tiền tệ,
có thể hỗ trợ tăng trưởng nhưng lại làm gia tăng các rủi ro tài chính,
lạm phát và mất ổn định tỷ giá, trong khi phải cạnh tranh với các chính sách của Hoa Kỳ.
Hẳn quý vị còn nhớ một nhận xét của cựu Tổng thống Trump cách đây vài ngày.
Ông nói, đồng yên Nhật và đồng nhân dân tệ quá yếu, có đồng USD quá mạnh.
Phát biểu này ngụ ý rằng, khi đồng USD quá mạnh, còn các nước xuất khẩu như là Trung Quốc và Nhật
lại có đồng tiền quân nội quá yếu, đồng nghĩa với việc họ được lợi lớn khi bán đi hàng hóa
Cho nên không ít chuyên gia sẽ thấy việc Hoa Kỳ bắt đầu chu kỳ cắt giảm lãi xuất
có thể khiến đồng USD yếu hơn và đồng nhân dân tệ mạnh hơn, gây tổn hại đến xuất khẩu của Trung Quốc.
Ở tình huống này, chính phủ Trung Quốc sẽ cần phải quản lý chặt chẽ chính sách tiền tệ
và tìm cách cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và duy trì sự ổn định tài chính.
Nói chung thì đó sẽ là một tình thế tiến thoái lượng nan thực sự cho Bắc Kinh,
nhất là trong bối cảnh nền kinh tế của họ bây giờ đang không được ổn cho lắm.
Theo nhiều dự đoán, tình hình kinh tế từ giờ tới cuối năm,
thậm chí sang cả năm 2025 cũng không có nhiều tín hiệu tích cực.
Nếu tình hình quốc tế vẫn tiếp tục căng thẳng với những cuộc xung đột,
những lệnh trừng phạt kinh tế thì khả năng lao dốc của nền kinh tế thế giới là không thể tránh khỏi.
Các bạn nghĩ sao về việc hai nền kinh tế lớn của thế giới là Mỹ và Trung Quốc
đều đang lao đao trong thời gian qua?
Liệu điều này sẽ ảnh hưởng gì đến túi tiền của người dân
và đến chừng nào thì bóng ma khủng hoảng mới thôi ám ảnh cuộc sống vốn đã quá nhọc nhằn của chúng ta?
Xin hãy để lại bình luận và quan điểm cá nhân ở phần dưới.
Thưa quý vị, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ FED ngày 18 tháng 9 đã giảm lãi suất 0,5 điểm phần trăm
và báo hiệu rằng sẽ có thêm nhiều lần cắt giảm nữa trong năm nay và năm tới.
Quyết sách mới cho thấy, FED bắt đầu khởi động tru kỳ nới lỏng chính sách tiền tệ
sau đợt thắt chặt kéo dài kể từ đại dịch Covid-19.
Đây là lần đầu tiên sau 4 năm FED thực hiện động thái này.
Họ cho rằng nhằm hỗ trợ nền kinh tế đang chậm lại và đối phó với tình trạng gia tăng thất nghiệp nên phải làm như vậy.
Mặc dù FED đã đạt được tiến triển trong việc kiềm chế lạm phát,
họ lo ngại rằng tăng trưởng kinh tế yếu và chi phí vay vốn cao có thể đẩy Hoa Kỳ vào suy thoái,
việc giảm lãi suất giúp giảm chi phí vay và kích thích đầu tư tiêu dùng.
Vấn đề nằm ở chỗ, động thái mạnh mẽ của FED ngay lập tức khiến cho nền kinh tế toàn cầu bắt đầu rung lắng.
Rung chấn mạnh nhất chính là giá vàng.
Quý vị biết đấy, Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ FED được coi là một cơ quan độc lập trong chính phủ Mỹ,
nhưng sự độc lập này không hoàn toàn tuyệt đối.
Điều này có nghĩa là FED có quyền tự do trong việc điều hành các chính sách tiền tệ
mà không bị ảnh hưởng trực tiếp từ các cơ quan chính phủ hoặc chính trị gia,
nhưng vẫn phải tuân theo một số quy tắc và yêu cầu nhất định.
Trong chương trình ngày hôm nay, chúng ta hãy tìm hiểu những cơ chế đó.
Sự độc lập của FED bao gồm những gì?
Một là quyền tự chủ trong chính sách tiền tệ.
FED có quyền tự quyết định các chính sách tiền tệ quan trọng,
chẳng hạn như lãi xuất, chính sách mở rộng hoặc thu hẹp cung tiền
và các biện pháp nhằm ổn định nền kinh tế Hoa Kỳ.
Các quyết định này không cần phải thông qua sự phê duyệt của Tổng thống hay Quốc hội.
Ủy ban Thị trường Mở Liên bang, FOMC,
cơ quan ra quyết định về chính sách tiền tệ của FED,
hoạt động độc lập trong việc quản lý các công cụ tiền tệ
như điều chỉnh lãi xuất và mua bán trái phiếu.
Hai là nhiệm kỳ cố định của lãnh đạo.
Chủ tịch và các thành viên hội đồng thống đốc của FED
có nhiệm kỳ cố định và dài hạn,
thường là 14 năm cho các thống đốc, 4 năm cho chủ tịch.
Điều này giúp giảm bớt áp lực chính trị và cho phép họ ra quyết định dài hạn
mà không cần phải lo lắng về sự thay đổi nhanh chóng trong chính sách
Ba là tự chủ về tài chính.
FED có nguồn tài chính riêng từ hoạt động của mình,
chủ yếu thông qua các giao dịch tài chính như là cho vay đối với các ngân hàng
và thu nhập từ việc nắm giữ trái phiếu.
Điều này giúp FED không phụ thuộc vào ngân sách của cơ hội,
bảo vệ sự độc lập về tài chính của tổ chức này.
Bốn là giới hạn của sự độc lập.
Mặc dù có tính độc lập trong điều hành,
chủ tịch FED và các thành viên hội đồng thống đốc
vẫn được bổ nhiệm bởi Tổng thống Hoa Kỳ
và cần được Thượng viện phê chuẩn.
Điều này tạo ra một sự liên kết nhất định giữa FED và các cơ quan chính trị.
FED phải báo cáo và giải trình trước Quốc hội
về các quyết định và chính sách của mình.
Quốc hội có quyền giám sát hoạt động của FED.
Và điều này tạo ra một mức độ ảnh hưởng của chính phủ
lên hoạt động của ngân hàng Trung ương.
Mặc dù không bị kiểm soát trực tiếp bởi chính phủ,
FED vẫn có thể chịu áp lực chính trị gián tiếp
từ các nhà lãnh đạo quốc gia.
Các Tổng thống hoặc quan chức cấp cao
có thể công khai chỉ trích hoặc gây sức ép
đối với các quyết định của FED,
đặc biệt là khi chính sách tiền tệ của ngân hàng Trung ương
không phù hợp với chiến lược kinh tế của chính phủ.
Đó là chúng ta nói về nguyên tắc.
Nhưng trên thực tế, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ
được thành lập với tư cách là một cơ quan độc lập vào năm 1913
nhằm tránh sự can thiệp trực tiếp của chính trị vào chính sách tiền tệ.
Tuy nhiên, trong suốt lịch sử, FED đã nhiều lần bị cáo buộc
là chịu áp lực từ các chính trị gia,
đặc biệt là trong những giai đoạn khủng hoảng kinh tế
hoặc gần các kỳ bầu cử.
Những chỉ trích này đã gia tăng vào những năm 1970,
khi chính sách tiền tệ bị cho là phục vụ cho lợi ích chính trị
hơn là ổn định kinh tế dài hạn.
Và thời điểm này, chính là thời điểm nhạy cảm.
Khi cuộc đua bầu cử đang ở thời khắc chạy tăng tốc,
thì động thái của FED đã gây tác động cực kỳ rộng rãi.
Việc FED điều chỉnh lãi suất sẽ có tác động như thế nào?
Thưa quý vị,
việc FED điều chỉnh lãi suất có tác động sâu rộng đến nền kinh tế
không chỉ của Hoa Kỳ mà còn cả của thế giới.
Tác động này được cảm nhận trên nhiều lĩnh vực,
bao gồm tiêu dùng, đầu tư, tỷ giá hối đoái,
lạm phát và thị trường tài chính.
Đối với nước Mỹ mà nói,
khi FED tăng lãi suất,
đồng nghĩa với tăng khoản chi phí lãi suất
của các khoản tiền vay của tổ chức cá nhân,
khiến các doanh nghiệp và cá nhân khó tiếp cận với tín dụng hơn.
Nhưng lãi suất tăng thì người ta sẽ tìm tới để tiền ở ngân hàng
để hưởng lãi suất, chứ không phải để tri dùng.
Điều này có thể làm giảm đầu tư đối với doanh nghiệp
và giảm tiêu dùng đối với người dân,
từ đó kìm hám tăng trưởng kinh tế.
Mục tiêu của việc tăng lãi suất thường là để kiềm chế lạm phát,
vì khi việc vay vốn trở nên đắt đỏ hơn
đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Điều này làm giảm tổng cầu,
tức là giảm tri tiêu và đầu tư trong nền kinh tế,
từ đó giúp giảm áp lực tăng giá.
Với ít tiền lưu thông hơn,
sự gia tăng giá cả hàng hóa và dịch vụ sẽ chậm lại,
kiểm soát được lạm phát.
Nhưng khi làm giảm nhu cầu về hàng hóa dịch vụ,
kết quả là doanh nghiệp có thể cắt giảm sản xuất
và giảm số lượng lao động,
dẫn đến tỷ lệ thất nghiệp tăng lên.
Khi phép giảm lãi suất,
sẽ khuyến khích tiêu dùng và đầu tư,
nhờ chi phí vay vốn thấp hơn.
Điều này có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế,
đặc biệt là trong những giai đoạn suy thoái hoặc kinh tế chậm lại.
Khi lãi suất giảm, tiêu dùng và đầu tư tăng,
giúp tạo thêm việc làm và giảm tỷ lệ thất nghiệp.
Nhưng nếu duy trì quá lâu,
có thể tạo ra lạm phát cao và không mền vững.
Thị trường chứng khoán thường giảm khi phép tăng lãi suất,
vì chi phí vay vốn của các doanh nghiệp tăng lên,
làm giảm lợi nhuận tiềm năng.
Nhà đầu tư cũng có xu hướng chuyển dòng vốn từ cổ phiếu
sang các tài sản an toàn hơn như trái phiếu.
Khi lãi suất giảm,
thị trường chứng khoán có thể tăng trưởng mạnh
do chi phí vay vốn thấp,
giúp doanh nghiệp mở rộng kinh doanh,
làm tăng lợi nhuận.
Nhà đầu tư cũng có xu hướng tìm kiếm lợi nhuận cao hơn
từ cổ phiếu,
thay vì các tài sản lãi suất cố định như là trái phiếu.
Còn ở thị trường trái phiếu thì khi phép tăng lãi suất,
giá trị của trái phiếu hiện tại sẽ giảm,
vì các nhà đầu tư có xu hướng muốn sở hữu
các trái phiếu mới với lãi suất cao hơn.
Giá trái phiếu tăng khi phép giảm lãi suất
vì các trái phiếu hiện tại có lãi suất cao hơn
trở nên hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư.
Thế còn với tỷ giá hối đoái thì sao?
Khi lãi suất tăng,
đồng USD thường mạnh lên so với các đồng tiền khác,
vì nhà đầu tư nước ngoài sẽ muốn đầu tư
vào các tài sản bằng đồng USD
để hưởng lợi từ lãi suất cao hơn.
Điều này làm tăng giá trị của đồng USD
trên thị trường tiền tệ quốc tế.
Ngược lại,
giảm lãi suất làm giảm sức hấp dẫn của đồng USD,
khiến nó yếu đi so với các đồng tiền khác.
Điều này có thể giúp hàng hóa xuất khẩu của Mỹ
trở nên cạnh tranh hơn trên thị trường quốc tế.
Điều này thì lại tác động tới thương mại quốc tế.
Khi đồng USD mạnh lên,
hàng hóa Mỹ trở nên đắt đỏ hơn đối với các nước khác
làm giảm xuất khẩu,
đồng thời nhập khẩu sẽ rẻ hơn,
khiến cán cân thương mại có thể bị thâm hụt.
Ngược lại, khi đồng USD yếu đi,
hàng hóa xuất khẩu của Mỹ trở nên rẻ hơn
giúp tăng cường xuất khẩu và giảm nhập khẩu,
cải thiện cán cân thương mại.
Đối với tác động toàn cầu,
đặc biệt là các nền kinh tế mới nổi,
khi phép tăng lãi xuất,
dòng vốn thường rút khỏi các nền kinh tế mới nổi
để quay trở lại Mỹ,
nơi có lãi xuất hấp dẫn hơn.
Điều này có thể gây áp lực lên các nước đang phát triển,
làm mất giá đồng tiền nội địa,
tăng chi phí vay nợ bằng USD
và thậm chí gây ra khủng hoảng tài chính
ở một số quốc gia.
Khi lãi xuất Mỹ giảm,
các nền kinh tế mới nổi
thường thu hút nhiều vốn đầu tư hơn,
giúp họ phát triển nhanh hơn và ổn định hơn.
Còn đối với các nền kinh tế phát triển khác,
thì khi phép tăng lãi xuất,
các nền kinh tế như là khu vực châu Âu hoặc Nhật Bản
cũng có thể cảm thấy áp lực từ đồng USD mạnh,
đặc biệt là trong các mối quan hệ thương mại.
Điều này có thể buộc các ngân hàng trung ương
của các nước khác
phải điều chỉnh chính sách tiền tệ của họ
để tránh sự bất ổn kinh tế.
Lãi xuất thấp có thể làm giảm áp lực
đối với các quốc gia có nền kinh tế suy yếu
hoặc đang phục hồi chậm,
vì nó làm giảm chi phí vay vốn
và giúp ổn định thị trường tài chính.
Do vậy, việc phép điều chỉnh lãi xuất
có ảnh hưởng sâu rộng đến toàn bộ nền kinh tế Hoa Kỳ
và thế giới. Tăng hoặc giảm lãi xuất
đều có tác động lớn đến lạm phát,
tăng trưởng kinh tế, việc làm,
thị trường tài chính và tỷ giao hơi đoái.
Do đó, các quyết định của phép không chỉ ảnh hưởng
đến nền kinh tế nội địa,
Vì mặt trái của động thái này là lãi xuất thấp
có thể khiến tiêu dùng và đầu tư tăng quá mức,
tạo áp lực lạm phát.
Khi nhu cầu cao hơn khả năng cung cấp hàng hóa
và dịch vụ, giá cả có thể tăng mạnh.
Người tiêu dùng và doanh nghiệp
có thể vay mượn quá mức, dẫn đến rủi ro
tài chính nếu kinh tế không phát triển như kỳ vọng.
Đồng thời, lãi xuất thấp thường đẩy giá tài sản
như bất động sản và chứng khoán lên cao,
tạo ra bong bóng tài sản.
Mặt khác thì lãi xuất thấp
có thể làm giảm giá trị đồng USD
ảnh hưởng đến sức mua quốc tế
và vị thế thương mại của Mỹ.
Có một điều đáng chú ý thế này,
khi đồng USD giảm giá trị,
thì lập tức giá vàng lại tăng vọt.
Giá vàng tăng vọt, kỳ nguyên thả nổi tiền tệ bắt đầu
Sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ
đưa ra quyết định cắt giảm lãi xuất mạnh
vào ngày 18 tháng 9,
giá vàng thế giới đã thiết lập kỷ lục mới.
Giới phân tích cho rằng giá kim loại quý này
có môi trường thuận lợi để tiếp tục tăng
trong thời gian tới.
Lúc đóng cửa tại thị trường New York,
giá vàng giao ngay giảm 10,8 USD
trên một ounce
so với mức chốt của phiên trước,
tương đương giảm 0,42%,
còn 2.559,2 USD
trên một ounce,
theo dữ liệu từ sàn giao dịch Kitco.
Một điểm đáng chú ý
là khi Fed giảm lãi xuất 0,5%,
nó có tác động lan tỏa
mạnh mẽ đến các ngân hàng trung ương toàn cầu.
Việc giảm lãi xuất tại Mỹ
khiến chi phí vài mượn thấp hơn
tạo động lực cho các nước khác
cũng phải hạ lãi xuất để giữ cho tiền tệ của họ
không bị tăng giá quá mạnh so với đồng USD.
Nếu không, việc xuất khẩu sẽ
trở nên đắt đỏ hơn, ảnh hưởng tiêu cực
đến nền kinh tế. Điều này thường dẫn đến
một làn sóng nới lòng tiền tệ trên toàn cầu.
Trong khi các chính trị gia đảng dân chủ
ca ngơi động thái này, thì ông Donald Trump
lại có phản ứng ngược lại.
Ông nói rằng nó thể hiện bản chất thực nhất
của sức khỏe nền kinh tế Hoa Kỳ
và rằng nó đang được thực hiện
một cách chính trị hóa. Thực ra,
quan điểm của ông Trump cũng không phải là không có cơ sở.
Điển hình là báo cáo của Asia Times
với tiêu đề
Châu Á tự hỏi điều gì đang khiến Fed lo sợ.
Báo cáo viết
Tại Châu Á, các nhà kinh tế không khỏi thắc mắc
các viên chức Fed biết điều gì
mà thị trường toàn cầu không biết.
Việc Fed hạ lãi xuất xuống phạm vi
4,75% đến 5%
xét cho cùng là mức độ thường dành cho suy thoái
hoặc khủng hoảng.
Và bị cáo buộc là đánh dấu một bước tiến
tới chính sách tiền tệ dân túy của Fed.
Vì đó dường như nhằm mục đích phục vụ lợi ích ngắn hạn
của công chúng, đặc biệt là các nhóm
chịu tác động tiêu cực từ chi phí
vài mượn cao. Các chính sách dân túy
thường tập trung vào việc làm hài lòng số đông
thông qua các biện pháp kinh tế có tác động
trực tiếp và nhanh chóng, mặc dù điều đó
có thể gây ra những rủi ro dài hạng.
Các dấu hiệu cho thấy sự thiên hướng
dân túy trong chính sách của Fed thể hiện
ở chỗ. Khi nền kinh tế Mỹ đối mặt
với nguy cơ suy thoái và áp lực từ chính trị,
Fed có thể chịu sức ép phải hành động
nhanh để duy trì tăng trưởng,
ngay cả khi điều đó có thể dẫn đến lạm phát
hoặc các hậu quả khác trong tương lai.
Việc cắt giảm lãi xuất giúp giảm
chi phí vai mượn cho người tiêu dùng và doanh nghiệp,
thúc đẩy chi tiêu và đầu tư trong ngắn hạn.
Điều này phù hợp với một chính sách dân túy
nhằm đáp ứng nhu cầu ngắn hạn
của công chúng, đặc biệt trong bối cảnh
có những lo ngại về suy thoái kinh tế.
Bằng cách giảm lãi xuất, Fed có thể làm cho nền
kinh tế Mỹ tiếp tục tăng trưởng trong ngắn hạn,
làm dịu đi các lo ngại của công chúng
về thất nghiệp và suy thoái.
Tuy nhiên, chính sách này có thể làm tăng
nguy cơ lạm phát trong tương lai.
Nhìn chung, mặc dù động thái này
có thể giúp giảm bớt áp lực kinh tế hiện tại,
nó cũng làm dấy lên lo ngại về việc Fed
đang phản ứng quá mức với các áp lực
ngắn hạn thay vì duy trì sự
Cho nên, có chuyên gia đã nhận định rằng
quyết định này có đặc biệt thông minh không
khi nó đặt quá nhiều sự nhấn mạnh
vào mục tiêu việc làm của Fed hơn là mục tiêu lạm phát.
Nó làm dấy lên nghi ngờ
về những gì Fed biết về thị trường lao động
mà chúng ta không biết. Và nó chỉ ra rằng
Fed đặt mức lãi xuất cân bằng
thấp hơn nhiều so với mức
động lực của nền kinh tế Hoa Kỳ biện minh.
Hiện tại, các chuyên gia kinh tế đều cho rằng
đột cắt giảm lãi xuất có vẻ
mạnh tay của Fed là một động thái
cho thấy là họ biết nền kinh tế
sắp bắt đầu suy yếu đáng kể hơn.
Chúng ta hãy chú ý tới thời điểm mà Fed
thực hiện động thái mạnh tay này. Hành động cắt giảm
lãi xuất của Fed trong bối cảnh bầu cử
Mỹ có thể ảnh hưởng khác nhau đến
chính quyền Đảng Dân Chủ và Đảng Cộng Hòa.
Nếu cắt giảm lãi xuất giúp
thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo ra việc làm,
điều này có thể có lợi cho chính quyền Biden
vì ông đang nắm giữ chức vụ Tổng thống
và muốn thể hiện thành tựu kinh tế của mình
trước cử tri. Nếu việc cắt giảm
Trump có thể sử dụng vấn đề này
để chỉ trích chính quyền hiện tại.
Nếu thị trường chứng khoán tăng cường
sau đợt cắt giảm lãi xuất,
điều này có thể tạo ra một cảm giác tích cực
về nền kinh tế, có lợi cho chính quyền Biden.
Ngược lại, nếu thị trường không phản ứng tích cực,
Trump có thể tận dụng cơ hội
để chỉ trích chính sách kinh tế của chính quyền đương nhiệm.
Nếu cắt giảm lãi xuất diễn ra
ở gần thời điểm bầu cử
và có tác động tích cực đến nền kinh tế,
điều này có thể củng cố vị thế
của chính quyền Biden.
Tuy nhiên, nếu kết quả không như mong đợi,
Trump có thể khai thác sự bất mãn của cử tri.
Vâng thưa quý vị, chúng tôi đã xem xét
bài phát biểu của ông Trump trong cuộc vận động
tranh cử của mình. Ông đã trả lời một câu hỏi rằng
làm thế nào để giá cả không leo thang nữa,
tức là kìm hãm được lạm phát.
Trump nói rằng, chia khóa của vấn đề
chính là năng lượng. Vì năng lượng là một yếu tố
đầu vào chính trong nhiều ngành công nghiệp.
Khi giá năng lượng tăng,
chi phí sản xuất cũng tăng,
dẫn đến việc các doanh nghiệp có thể phải
tăng giá sản phẩm để bù đắp chi phí,
từ đó gây áp lực lên lạm phát.
Hơn nữa, năng lượng ảnh hưởng đến giá cả
của hàng hóa thiết yếu, từ thực phẩm
đến hàng tiêu dùng. Nếu giá năng lượng ổn định
hoặc giảm, giá cả hàng hóa cũng có
xu hướng giảm, giúp kiềm chế lạm phát.
Giá năng lượng thường được theo dõi chặt chẽ
và có thể ảnh hưởng đến kỳ vọng của người tiêu dùng
và doanh nghiệp về lạm phát.
Nếu giá năng lượng tăng mạnh, người tiêu dùng
có thể kỳ vọng rằng giá cả sẽ tiếp tục tăng,
từ đó có thể dẫn đến tăng lương và giá cả
gây ra lạm phát.
Do đó, động thái của Fed chỉ là cây đơn thuốc
mà không trúng bệnh. Không phải họ không biết điều này,
mà vì Fed không còn độc lập
và đang bị chính trị hóa. Bởi lẽ chính quyền
Washington đã chặn mất con đường độc lập
của Hoa Kỳ về năng lượng và thay thế vào đó
là chương trình nghị sự xanh
mà lại có lợi lớn cho Trung Quốc.
Ai cũng biết là Mỹ sở hữu
nhiều nguồn tài nguyên năng lượng bao gồm dầu mò,
khí tự nhiên và năng lượng tái tạo
như gió và mặt trời. Sự phát triển
của công nghệ khai thác và sản xuất
có thể giúp Mỹ tối ưu hóa việc sử dụng
các nguồn tài nguyên này.
Sự phát triển trong công nghệ khai thác, chẳng hạn
như khai thác đá phiến, fracking
và năng lượng tái tạo đã giúp Mỹ
tăng sản lượng năng lượng nội địa. Đầu tư vào công nghệ
lưu trữ năng lượng và lưới điện thông minh
cũng có thể hỗ trợ sự độc lập này.
Các chính sách của chính phủ ảnh hưởng
lớn đến khả năng độc lập năng lượng.
Chính phủ có thể khuyên khích phát triển năng lượng tái tạo,
giảm thiểu phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch
và tăng cường nghiên cứu cũng như là phát triển
công nghệ mới. Dù Mỹ có thể
sản xuất nhiều năng lượng, thị trường toàn cầu
vẫn ảnh hưởng đến giá cả và nhu cầu.
Mỹ có thể vẫn cần nhập khẩu một số loại năng lượng
hoặc nguyên liệu thô nhưng có thể giảm thiểu
mức độ phụ thuộc vào các nguồn năng lượng ngoại.
Vậy thì giá năng lượng đã như thế nào
kể từ đầu năm 2022?
Hẳn quý vị vẫn còn nhớ
tới lệnh trừng phạt năng lượng và sự bất hợp tác
của OPEC trong vấn đề tăng sản lượng chứ?
Đúng vậy. Họ muốn đóng cửa
ngành khai thác năng lượng của Nga,
bịt hết dòng chảy của năng lượng Nga ra
thế giới, kết quả là thị trường năng lượng
khan hiếm và giá cả leo thang.
Họ chạy tới Trung Đông để nhờ vả,
thì các nước xuất khẩu rồi bỏ ở đây lại hờ hững
và thế làm Mỹ phải giải phóng
kho năng lượng dự trữ của mình để bán cho đồng minh là EU.
Trong bối cảnh này,
giá năng lượng của Mỹ tăng vọt,
đây hoàn toàn là một chuỗi liên kết gốc dễ
của vấn đề mà Washington không muốn thừa nhận.
Họ thậm chí còn che đẩy, đó là lý do
vì sao Trump muốn dừng lại cuộc chiến với Nga,
muốn để Mỹ trở lại với khả năng tự chủ
về năng lượng. Không phải ông ấy thất Nga,
mà đơn giản ông hiểu được lợi ích của Mỹ ở đâu
và ông ấy cần ưu tiên cho lợi ích quốc gia trên hết.
Trong bối cảnh hiện tại,
ông Trump nhìn thấy rằng nước Mỹ đang bất lợi
còn Trung Quốc và Nga thì đang bìm cười.
Bởi vì tình hình địa chính trị
bao gồm các cuộc xung đột và trừng phạt
đã dẫn đến giá năng lượng tăng cao,
Nga là một trong những nhà xuất khẩu
năng lượng lớn nhất, có lợi từ việc
bán dầu và khí đốt với giá cao hơn.
Nga đã tăng cường hợp tác năng lượng với Trung Quốc
thông qua các dự án như là đường ống khí đốt
Power of Siberia.
Điều này không chỉ giúp Nga giảm thiểu sự phụ thuộc
vào thị trường châu Âu,
và còn củng cố quan hệ kinh tế với Trung Quốc.
Trung Quốc lại là một trong những nước
tiêu thụ năng lượng lớn nhất thế giới,
cần nguồn cung ổn định để duy trì tăng trưởng kinh tế.
Sự hợp tác với Nga trong lĩnh vực năng lượng
đã giúp Trung Quốc đảm bảo nguồn cung
và đa dạng hóa nguồn nhập khẩu.
Cả Nga và Trung Quốc đang đầu tư
vào năng lượng tái tạo, nhưng vẫn duy trì
sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong ngân hạng.
Sự chuyển đổi này có thể tạo ra
cơ hội kinh tế cho cả hai nước,
trong khi vẫn giữ vai trò quan trọng
trong thị trường năng lượng toàn cầu.
Sự tăng cường ảnh hưởng của Nga và Trung Quốc
trong lĩnh vực năng lượng có thể tạo ra thách thức
cho các chính sách năng lượng của phương Tây.
Điều này khiến phương Tây phải điều chỉnh
chế lược năng lượng của mình, từ đó tạo cơ hội
cho Nga và Trung Quốc.
Nhìn chung, bối cảnh năng lượng hiện tại
có thể mang lại lợi ích cho Nga và Trung Quốc
nhờ vào giá cao, các mối quan hệ thương mại năng lượng mạnh mẽ
và việc đảm bảo nguồn cung năng lượng ổn định
Vâng, đánh giá một cách khách quan
thì ông Trump đang bắt bệnh và kê đúng thuốc.
Chỉ khi ông ấy thắng cử
thì các chương trình nghị sự của chính quyền đương nhiệm
mới bị lật đổ và cuộc chiến chống Nga
mới dừng lại.
Xin lưu ý một vấn đề, chiến tranh
dẫu cho là quân sự hay kinh tế
thì cuộc chiến nào cũng có tổng bằng không.
Đạt được giải pháp giải quyết vấn đề trên bàn đàm phán
mới thể hiện tài thao lược của một tổng tư lệnh.
Và chúng ta hãy cùng chờ xem.
Đến đây thì chương trình ngày hôm nay
xin được phép tạm dừng.
Xin mời quý vị trình bày quan điểm cá nhân của mình ở phần dưới.
Lê Minh xin chào và hẹn gặp lại.
