noc19-hs56-lec03 Follow
Dec 3, 2023
To access the translated content: 1. The translated content of this course is available in regional languages. For details please visit https://nptel.ac.in/translation The video course content can be accessed in the form of regional language text transcripts, books which can be accessed under downloads of each course, subtitles in the video and Video Text Track below the video. Your feedback is highly appreciated. Kindly fill this form https://forms.gle/XFZhSnHsCLML2LXA6 2. Regional language subtitles available for this course To watch the subtitles in regional languages: 1. Click on the lecture under Course Details. 2. Play the video. 3. Now click on the Settings icon and a list of features will display 4. From that select the option Subtitles/CC. 5. Now select the Language from the available languages to read the subtitle in the regional language.
Comments Transcript
ਆਓ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ
ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ
ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ।
ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਅਸੀਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ,
ਸੜਕ 'ਤੇ ਦੌੜ, ਹੋਨਕਿੰਗ (Honking), ਉੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ
ਆਪਸ ਵਿਚ ਝਗੜਾ ਤੇ ਕੁੱਟਮਾਰ ਤੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸੋਸ਼ਲ
ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇਖਦੇ
ਹਾਂ ਜਾਂ ਉਥੇ ਅਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ
ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਜਦੋਂ 2-3 ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ
ਕੰਟੀਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਚਾਹ ਦੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਆਪਸ ਵਿਚ
ਬਹਿਸ ਕਰਦਿਆਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਹੀ ਦੇਖਣ
ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹਿਸ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਬੰਦਾ ਬਹੁ-ਗਿਣਤੀ
'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਬਹੁ-ਗਿਣਤੀ
ਵਿਚ ਇਕੋ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤੇ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਰਾਇ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਸਮਝਦਾਰੀ
ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਜਾਂ ਭਾਵੇਂ ਜਾਇਜ਼ ਹੋਵੇ,
ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕ
ਪਾਸੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਅਕਾਦਮਿਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ
ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਉਥੇ
ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਤੇ ਕਿਸੇ ਇਕ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ
ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਮਤਭੇਦ ਜਾਂ ਵਖਰੇਵਾਂ ਹੋਣਾ
ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀਆਂ ਵਿਚ ਆਮ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇਸ ਬਹਿਸ ਵਿਚ ਪੋਸਟ-ਟਰਾਮੈਟਿਕ
(post-traumatic) ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਗਾੜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ
ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਇਹ ਗੱਲ ਸੋਚਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਸਹੀ । PTSD ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ
ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਸਭ ਸਹੀ ਹੈ।
ਇਹ ਇਕ ਅਸਧਾਰਣ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸਧਾਰਣ
ਜੁਆਬ ਹੈ।
ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਕਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸਗੋਂ
ਸਿਰਫ ਪੋਸਟ-ਟਰਾਮੈਟਿਕ (post-traumatic) ਤਣਾਅ ਦੇ ਰੂਪ
ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਹੀ । ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ
ਹੰਢਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਹਨੂੰ ਇਕ ਬਿਮਾਰੀ ਮੰਨਦੇ
ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ
ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਬਿਮਾਰੀ
ਮੰਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਆਓ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਕਿ ਬਹੁਗਿਣਤੀ
ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਕਿਵੇਂ ਹਾਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਹੀ । ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ
ਪਾਰਟੀ, ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪਾਰਟੀ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ
ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ (transplant) ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਹੀ । ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ
ਹੈ, ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਰਤਾਰਾ
ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ
ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ, ਕਮਜ਼ੋਰ
ਵਰਗ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮ
ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ।
ਸਹੀ।
ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਿਆ ਹੈ
ਤਾਂ ਅੱਸੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਇਕ ਪੱਧਰ (ਪੜਾਅ
ਜਾਂ ਸਤਰ) ਦੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ
ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕ ਸਹਿਮਤ
ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪੱਧਰ ਜਾ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ
ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ 'ਤੇ
ਕਿਵੇਂ ਬਹਿਸ ਕਰੀਏ, ਥੋਪੀਏ ਜਾਂ ਕਿਵੇਂ
ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰੀਏ।
ਹਾਂ।
ਜਦੋ਼ ਗੁੱਸਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕਿਰਿਆ
ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਹੀ।
ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਹਿਸ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਦੀ ਵੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਅਧਾਰ ਸਾਡਾ ਗੁੱਸੇਖੋਰ ਰਵੱਈਆ
ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਅਸੀਂ ਫੋਕਸ (focus) ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼
ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਹਾਂ।
ਆਓ ਹੁਣ ਅੱਸੀ ਸਾਡੇ ਗੁਸੈਲੇ ਸੁਭਾਅ ਜਾਂ
ਗੁੱਸੇਖੋਰ ਰਵੱਈਏ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ।
ਸੁਭਾਅ ਵਿਚ ਹਮਲਾਵਰਤਾ ਜਾਂ ਰੁੱਖਾਪਣ ਜਾਂ
ਸਾਡਾ ਗੁੱਸੇਖੋਰ ਰਵੱਈਆ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ
ਨੂੰ ਸਾਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਦੂਜੀਆਂ
ਜਗ੍ਹਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੰਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇਕਵਚਨ ਸਮਰੂਪ ਸ਼ਬਦ ਜਾਪਦਾ
ਹੈ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵੱਧ ਰਿਹਾ
ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੱਸੀ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਗੁੱਸਾ ਇੱਕ
ਮੁੱਢਲੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਰੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ
ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਗੁੱਸਾ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਅੱਸੀ ਇਸ
ਬਾਰੇ ਜੇ ਹੋਰ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਦੇਖੋ ਕਿ ਇੱਕ
ਸ਼ੇਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ
ਹੀ ਟੀਚਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਗੁੱਸਾ ਹੈ।
ਪਰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਸੜਕ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਰ ਨੂੰ
ਟੱਕਰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆ ਕੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈ;
ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ
ਮਸਜਿਦ ਵਿਚ ਜੋ ਹੋਇਆ ਸਭ ਅਤਿਅੰਤ ਗੁੱਸੇਖੋਰ
ਰਵੱਈਏ ਦਾ ਸਬੂਤ ਸੀ।
ਸਾਡਾ ਰੁੱਖਾ ਸੁਭਾਅ ਜੋ ਮੁੱਢਲੀ ਭਾਵਨਾ
ਹੈ, ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ
ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਗੁੱਸਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਦਿਮਾਗੀ
ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਚਾਰ, ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਨਿਰਣਿਆਂ
ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋਕਿ ਇੱਕ ਖਰਾਬੀ
ਹੈ ਜਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਮੁੱਦਾ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਇਸ 'ਤੇ ਉਦੋਂ ਆਵਾਂਗੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਖਰਾਬ ਹੋਵੇਗਾ
ਜਾ ਫਿਰ ਜਦੋ ਇਹ ਖਰਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਹਾਂ।
ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿਚ ਬੱਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਜਿੱਥੇ ਗੁੱਸੇਖੋਰ ਰਵੱਈਆ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ
ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਬੰਦਾ ਰੌਲਾ ਪਾਉਣਾ, ਕੁੱਟਣਾ, ਚੀਜ਼ਾਂ
ਸੁੱਟਣਾ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਰੀਰਕ ਹਿੰਸਾ, ਕਤਲ
ਤੱਕ ਜਾ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਇਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾ ਨਹੀਂ?
ਹਾਂ।
ਕਈ ਵਾਰ ਗੁੱਸੇਖੋਰ ਜਾਂ ਕੁਰੱਖਤ ਵਿਅਕਤੀ
ਵਾਧੂ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ
ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰ ਸਕਦਾ
ਹੈ ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਿ ਮੈਂ ਸਹੀ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ?
ਹਾਂ।
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਸ ਹਮਲੇ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ
ਹਾਂ, ਤਾਂ, ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਗੱਲ
ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਆਓ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਕਹੀਏ।
ਗੁੱਸਾ ਇੱਕ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਲੋੜ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਕਾਸਵਾਦ
ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰ ਕਿਸੇ
ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ
ਹਨ।
ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਇਮੇਜਿੰਗ (Imaging)
ਅਤੇ ਨਿਊਰੋਸਾਇੰਸ (Neuroscience) ਖੋਜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ
ਅਧਾਰ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।
ਦੇਖੋ ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਮਾਗ ਕੋਲ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਧਾਰਨ
ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ
ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ
ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਪੂਰੇ ਕੰਮਕਾਜ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕਹੋ
ਕਿ ਇਹ ਕਿਸ ਲਈ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਦੋ ਤਲ ਲਾਈਨਾਂ ਹਨ.
ਸਾਰੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ
ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ
ਸਹੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਹਾਂ।
ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਦੋ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ
ਹਨ; ਇੱਕ ਜੋ ਵੀ ਇੱਕ ਉਤੇਜਨਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ
ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਾਂ ਬਾਹਰੀ ਹੋਵੇ, ਇਸਦਾ
ਮੁਲਾਂਕਣ ਡਰ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦੇ ਪੈਰਾਮੀਟਰ 'ਤੇ ਕਰਨਾ
ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਠੀਕ ਹੈ।
ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ
ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ
ਕੋਰਸ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਟਾਈਟਲ ਹੈ ਹਾਉ
ਬ੍ਰੇਨ ਕਰਿਏਟਸ ਮਾਈਂਡ (how brain creates mind)। ਅਤੇ ਇਹ
ਕਿਤਾਬ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖੀ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਜਾਣਿਆ
ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਮਾਇਆ ਅਸਲੀਅਤ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਵੀ ਅੰਦਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ
ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ
ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਹੋ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਆਦਮੀ ਹੋ,
ਮੈਂ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਸੋਚਦਾ ਕਿ ਐਮੀਗਡਾਲਾ ਨੂੰ
ਬਰਖਾਸਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਮੇਰਾ ਦਿਮਾਗ
ਐਮੀਗਡਾਲਾ ਨੂੰ ਧਮਕੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਭੇਜੇਗਾ।
ਪਰ ਮੰਨ ਲਓ ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਬੰਦੂਕ ਲਟਕ
ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ
ਹੋ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।.
ਠੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਹੀ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ
ਬਹੁਤ ਆਮ ਗੱਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਜੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਿਸੇ
ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਿਹਾ
ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬੁਰਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ.
ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ
ਉਸਨੂੰ ਮੇਰੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਜਾਂ ਮੇਰੇ
ਹੁਨਰਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੈ, ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ
ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ 5 ਸਾਲਾਂ
ਬਾਅਦ ਮਿਲਾਂ; ਮੇਰਾ ਦਿਮਾਗ ਉਸ ਭਾਵਨਾਤਮਕ
ਗੜਬੜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੇਗਾ।
ਸੋ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਬੰਦੇ ਨੇ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ
ਆਪਣਾ ਵਿਚਾਰ ਬਦਲ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਬੋਲਣ
ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ
ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸੁਚੇਤ ਰਹੋ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਹਉਮੈ
'ਤੇ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਬਚਾਅ ਜਾਂ
ਹਮਲਾਵਰ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ,
ਜੋਕਿ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਸਾਲਾਂ
ਬਾਅਦ ਵੀ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੇ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ
ਹੀ ਹਰ ਕੋਈ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗ
ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਇਜ਼ ਮੰਗਾਂ
ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ
ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਵਿੱਚ ਦੇਖਦੇ ਹੋ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ
ਨੇਤਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕੁਝ ਬੋਲਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ
ਪੈਰੋਕਾਰ ਇਸਦੀ ਵਿਵਾਹਿਕਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ, ਉਹ
ਤੁਰੰਤ ਇੱਕ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹਾ
ਕਿਉਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ।
ਇਸ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਐਮੀਗਡਾਲਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ
ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਡਰ ਵੀ ਹਮਲਾਵਰਤਾ ਦਾ
ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਮਲਾ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ
ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ, ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ
ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਮੁੱਦਾ ਕੁਝ
ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ, ਕੀ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
ਕਿ ਡਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰਾਵੇਗਾ।
ਹਾਂ।
ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਅਗਾਊਂ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋਗੇ।
ਅਗਾਊਂ।
ਤੇ ਅਗਾਊਂ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿ ਰਹੇ
ਹੋ।
ਬਿਲਕੁਲ, ਸਹੀ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾਵਰਤਾ ਦਾ ਤੱਤ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸਹੀ।
ਕੁਝ ਲਫਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ
ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਬਹੁ-ਗਿਣਤੀ ਜਾਂ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਕਹਿੰਦੇ
ਹਾਂ।
ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ
ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੁਝ ਗਲਤ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਅਸੀਂ
ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਆ ਜਾਵਾਂਗੇ।
ਇਸ ਲਈ, ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਓਨੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਆਓ; ਪਰ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ
ਕੁਝ ਉਹ ਤਾਕਤ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹਮਲਾਵਰ
ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਗਿਣਤੀ, ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਅਸੀਂ ਪਰਿਵਾਰ
ਦੇ ਅੰਦਰ, ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਦੇਖ
ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਕਿਤੇ ਵੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ।
ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੀ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੇ
ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਲਗਭਗ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੂਹ
ਤੱਕ।
ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੀ।
ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਖਾਤਰ ਲੜਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ
ਹਨ।
ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਢਿੱਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਰਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਸਾਨੂੰ ਸੰਪਰਦਾਇਕ
ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਪਤਾ ਹੈ, ਅੱਸੀ ਸੋਚੀਏ
ਤਾਂ ਇਹ ਪਾਗਲਪਣ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਹੁ-ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀਆਂ
ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਜਾਂ ਫਿਰ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀਆਂ
ਬਹੁ-ਗਿਣਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ
ਰੱਖਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਉਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
ਦਿਮਾਗ ਲਈ ਸਧਾਰਨ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਨਿੱਜੀ ਜਾਂ
ਸਮੂਹਿਕ ਡਰ ਹੋਵੇ।
ਇਸ ਲਈ, ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਗਾਊਂ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ ਲੈਣਾ
ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਇਕ ਡਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ
ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਐਮੀਗਡਾਲਾ ਲਗਦਾ
ਹੈ ਜੋ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ
ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ
ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਡਰ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ
ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਲਈ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਐਮੀਗਡਾਲਾ ਅੱਗ ਲੱਗ
ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹੋ ਕਿ ਦਿਮਾਗ
ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਡੋਰਸੋਲੇਟਰਲ ਪ੍ਰੀਫ੍ਰੰਟਲ
ਕਾਰਟੈਕਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ
ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਇੱਕ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖੋ।
ਕਾਰਟੈਕਸ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਉੱਚ ਕੌਰਟੈਕਸ
ਵਿਕਾਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਸ਼ੁਰੂ
ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਮੋਟਰ ਦਿਮਾਗ
ਵਿਚ ਸੀ।
ਇਸ ਲਈ, ਜਾਨਵਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ
ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰੋਕਦਾ ਪਰ ਜਾਨਵਰ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ
ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ
ਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਿਰਫ ਹਮਲਾਵਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ
ਹਨ । ਜਦੋਂ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਸੈਕਸ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼
ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਦੌੜਦੇ ਹਨ ਜਾਂ
ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ 4 ਤੋਂ 2 ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹੇ
ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਸਮੇਂ ਜਿਨਸੀ ਹਵਸ
ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਰ ਸਮੇਂ ਹਿੰਸਕ ਹੋ
ਗਿਆ ਹੈ । ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ
ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਇਤਿਹਾਸ ਇਸ ਲੜੀ
ਤਹਿਤ ਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਇਕ
ਰੱਸੀ ਵਾਂਗ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਐਮੀਗਡਾਲਾ
ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਕ ਡਰ ਤੇ ਧਮਕੀ,
ਇੱਕ ਪਕੜ ਅਤੇ ਅਗਾਊਂ ਹਮਲਾਵਰਤਾ ਬਣ ਰਹੀ
ਹੈ, ਇਹ ਨਿਰੋਧਕ ਨਿਊਰੋਨਸ ਅਤੇ ਕਾਰਟੈਕਸ ਤੁਹਾਡੇ
ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁੱਢਲੀਆਂ
ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਨਹੀਂ
ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਗੁਆਚ ਜਾਏਗਾ।
ਫਰਾਇਡ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਗੋ
ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਉੱਚ ਸੋਚ ਕਾਰਟੈਕਸ ਇਸਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ
ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਹੀ, ਗਲਤ, ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ
ਸਭ ਦੇ ਨਾਲ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਯਮਾਂ
ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ.
ਪਰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵੇਲੇ
ਭਰੋਸਾ ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਸਲ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਐਨ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਸੁਝਾਅ
ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋਣ ਦਾ ਕੋਈ
ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਹਾਂ।
ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਉਚਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ
ਹੈ।
ਹਾਂ, ਬਿਲਕੁਲ।
ਸਭ ਕੁਝ ਇਕ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਇਕ ਬਚਾਅ ਹੈ।
ਤੇ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ (ਜੀਵਨ ਬਸਰ)
ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹੋ ਤਾਂ
ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਵੀ ਨੀ।
ਸਾਡੀ ਸਾਰੀ ਵਿੱਦਿਆ, ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ, ਸਾਰੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ
ਸਭ ਕੁਝ ਪੜਾਵਾਂ ਪਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ
ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਭਰਮ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਹਨ।
ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਸੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਹਾਰ
ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤੇ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਮੈਂ ਮਹਾਤਮਾ
ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ
ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਗੱਲ
ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਹੋ
ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਹਿੰਸਾ ਇੱਕ ਸੱਚੀ
ਅਹਿੰਸਾ ਸੀ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਹਰ ਕੰਮ ਤੇ ਉਤੇਜਨਾ
ਲਈ 24*7 ਮਤਲਬ ਸੱਤੇ ਦਿਨ ਚੌਬੀ ਘੰਟੇ ਸਿਖਲਾਈ
ਹੀ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।
ਬੇਸ਼ੱਕ ਉਹ ਐਮੀਗਡਾਲਾ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ
ਸਨ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਹਰ ਉਹ ਕੰਮ ਜੋ
ਹਿੰਸਾ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹਨੂੰ ਬਦਲ
ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਹਿੰਸਕ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਕ ਵੱਖਰੇ
ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੋਚੀਏ ਤੇ ਉਸ ਸੀਮਤ ਦਾਇਰੇ
ਵਿਚ ਰਹੀਏ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਅਹਿੰਸਕ ਰਹਿ
ਸਕੀਏ।
ਹਮਦਰਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੇ ਕਿਉ਼ਕਿ ਉਹਨਾਂ
ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਭ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਾਂ ਤੇ
ਬਰਾਬਰ ਹਾਂ।
ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਹਮਲਾਵਰ ਜਾਂ ਹਿੰਸਕ ਕਿਵੇਂ
ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਜੇਕਰ ਸਾਡੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਸਭ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਏਗੀ, ਅਸੀਂ
ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਲੱਗ ਜਾਵਾਂਗੇ ਤਾਂ
ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਨਹੀਂ ਹੋਵਾਂਗੇ।
ਗੁੱਸਾ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ
ਇੱਕ ਹੈ, ਹਿੰਸਕ ਹੋਣਾ ਇਸਦਾ ਮੋਟਰ ਐਕਟ ਹੈ
ਸ਼ਾਇਦ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਜਾਂ ਮੋਟਰ ਐਕਟ ਅਤੇ ਗੁੱਸਾ
ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ।
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਲੀਲ ਆਮ ਸਮਝਦਾਰ
ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੁੰਦੀ ਕਿ ਤੇ ਸਮਝ ਦੇ
ਉਲਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਸਕ ਹੋਣਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ
ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ
ਹਮਲਾਵਰ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ
ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਹੀ।
ਇਸ ਲਈ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ
ਹੋ.
ਸਹੀ।
ਇਹ ਇਕ ਡਰਾਵਣਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ।
ਸਹੀ।
ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਉਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਇਮਾਨਦਾਰ
ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ
ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਸਮਝ ਲਓ
ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਗੁੱਸਾ ਕਰਨਾ ਰਚਨਾਤਮਕ ਹੈ।
ਹਾਂ।
ਅਤੇ ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਇਰਾਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜੇ
ਤੁਹਾਡਾ ਇਰਾਦਾ ਸੋਧ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਜੇ
ਤੁਹਾਡਾ ਇਰਾਦਾ ਬੇਈਮਾਨੀ ਕਰਕੇ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਨਾ
ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹਮਲਾਵਰਤਾ ਜਾਂ ਗੁੱਸਾ ਰਚਨਾਤਮ
ਨਹੀਂ ਸਗੋਂਂ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਠੀਕ ਹੈ।
ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਫਰਾਇਡ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ
ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਰੱਖਿਆ ਵਿਧੀ, ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਦੀ ਪਰਿਪੱਕ ਰੱਖਿਆਤਮਕ
ਵਿਧੀ।
ਠੀਕ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਸਾ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ
ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਕਟਾਖ਼ਸ਼ (ਗੁੱਸਾ) ਵੀ ਹੁੰਦਾ
ਹੈ।
ਪਰ ਅੱਸੀ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਵੀ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਅਸੀਂ ਅਚਾਨਕ ਕਿਸੇ ਹੈਰਾਨੀ 'ਤੇ ਹੱਸਦੇ
ਹਾਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਸਿਨੇਮਾ ਤੇ ਕਲਾ ਦੇ
ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਲਿੰਗ, ਜ਼ਾਤੀ ਜਾਂ ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰੇ
ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਕਟਾਖ਼ਸ਼ ਕਰਦੇ
ਹਾਂ ਜੋ ਕਿ ਹਮਲਾਵਰਤਾ ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਹੀ
ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਜੋ ਅੱਸੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ ਉਹ ਵੀ ਬੜਾ
ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਅੱਸੀ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ
ਗੁੱਸੇਖੋਰ ਰਵੱਈਏ ਜਾਂ ਹਮਲਾਵਰਤਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ
ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਭੱਦਾ
ਮਜ਼ਾਕ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣਾ
ਅਗਲੇਰਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਰਾਹ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਅਲੱਗ ਤੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ
ਕਰਦੇ ਹੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਕਿ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਅਗਲੇ ਫਿਲਮ ਜਾਂ ਕਵਿਤਾ ਆਦਿ
ਲਿਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਨੂੰ ਚੈਨਲਾਈਜ਼ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ
ਆਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੁੱਟਾਂਗਾ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ
ਵਿਚ ਆਵਾਂਗਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪੀਵਾਂਗਾ ਜਾਂ ਆਪਣੇ
ਆਪ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਾਂਗਾ।
ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਕਹਿ ਲਓ ਕਿ ਜੇ ਅੱਸੀ ਉਹਨਾਂ
ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜਿਹਨਾਂ
ਨੂੰ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ
ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਗੁਂੱਸਾ ਹੋ ਜਾਣਾ ਜਾਂ ਹਮਲਾਵਰ
ਹੋ ਜਾਣਾ ਤੇ ਇਹ ਉਹ ਭਾਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ
ਦੌਰਾਨ ਵਿਵਹਾਰ ਗੁੱਸੇਖੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਬਾਰੇ
ਕੋਈ ਸਿਖਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਕੁਝ ਲੋਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੇਰੋਟੋਨਿਨ ਦੇ
ਨਾਲ ਇੰਪਲਸ ਡਿਸਕੰਟਰੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹੁੰਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਸਰਕਟ ਵਿੱਚ ਐਮੀਗਡਾਲਾ
ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ
ਹਨ ਕਿ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗੈਰ-ਉਕਸਾਹਟ
ਹੈ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ
ਗੈਰ-ਉਕਸਾਏਗਾ।
ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਇੰਪਲਸ
ਕੰਟਰੋਲ ਡਿਸਆਰਡਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਲੈਪਟੋਮੇਨੀਆ,
ਪਾਇਰੋਮੇਨੀਆ ਕਹੋ, ਟ੍ਰਾਈਕੋਟੀਲੋਮੇਨੀਆ
ਕਹੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ
ਹੈ।
ਹਾਂ।
ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸੁਝਾਅ
ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ.
ਹਾਂ।
ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ
ਹੈ ਜੋ ਕੁਝ ਇਸ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨਸ਼ੇ
ਵੀ ਕਿਉਂਕਿ, ਪੈਥੋਲੋਜੀਕਲ
ਜੂਆ ਉਸੇ ਪੈਟਰਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਜਿਨਸੀ ਨਸ਼ਾਖੋਰੀ ਇਹ ਕਤਾਰ
ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉੱਥੇ ਬਾਅਦ
ਵਿਚ ਵਿਨਾਸ਼ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮੇਰੇ ਕਹਿਣ ਦਾ
ਮਤਲਬ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਛੋਟੀਆਂ
ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ
ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਦਿੱਖ ਹੈ।
ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਉਹ
ਝੂਠ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਜੋ ਵੀ ਉਹ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ,
ਉਹ ਮਾਂ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ
ਦੇਖ ਕੇ ਅਚਾਨਕ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ
ਉਹ ਅਕਸਰ ਆ ਕੇ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਖੁਦ ਨੂੱ ਦੋਸ਼ੀ
ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਣ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕੰਟਰੋਲ
ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੱਦੀ-ਪੁਸ਼ਤੀ
ਪਿਰਤ ਹੋਵੇ।
ਸੋ, ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ-ਸਮਝੇ ਹੀ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ
ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਲੱਗ ਤੋਂ ਤੇ ਸਿਰਫ ਰਚਨਾਤਮਕ
ਹੁੰਦੇ ਹੋੋ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਸਿੱਖ
ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਕੁਝ ਕੰਮ ਕਰਕੇ।
ਉੱਚ ਕਾਰਟਿਕਲ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਰੋਕ ਨਹੀਂ
ਜਾਂਦੀ ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਪੂਰਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ
ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਕੰਮ ਉਥੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ
ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੋਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਦ
ਚੁਣਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ
ਤੁਸੀਂ ਰਚਨਾਤਮਕ ਬਣਾ ਦਿਓ ਜਾਂ ਫਿਰ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ
ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਕਹਿਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿ ਮੈਂ ਹਾਲੇ ਤਕ ਹਿੰਸਾ
ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹਾਂ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ
ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ
ਖ਼ਾਤਰ ਲੜਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਜਾਂ
ਕੌਮ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਪਾ ਦੇਣਾ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ
ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਪਰ ਜਵਾਬ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਜੰਗ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ
ਤੁਸੀਂ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਲੜਦੇ ਹੋ, ਸਿਪਾਹੀ ਜਾਣਗੇ
ਵੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨਗੇ ਵੀ ਤੇ ਮਰਨਗੇ ਵੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ
ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ
ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਕੀ ਮਾਰਨਾ
ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਕਿਉਂ ?
ਪਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਣ
ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ
ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ
ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ
ਹੋਰ ਸਮੂਹ ਨੇ ਮੇਰੀ ਗੇਂਦ ਲੈ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ
ਦੀ ਸਾਈਟ ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣ
ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਹਾਂ।
ਮੈਂ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਹਾਂ।
ਇਸ ਲਈ, ਦੁਬਾਰਾ ਮੈਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾ
ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਸੋਚਦਾ ਜਾਂ ਉਤਸੁਕ ਹੁੰਦਾ
ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਣਾ
ਹੈ?
ਹਾਂ।
ਫੇਰ ਕੀ?
ਗੁੱਸਾ?
ਅਸੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਕਰ ਰਹੇ
ਸੀ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਯੋਗਤਾ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ
ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜ਼ਰਾ ਕੁ ਕਹਿਣ
ਨਾਲ ਹੀ ਅੱਗੇ ਆ ਜਾਣਗੇ।
ਹਾਂ।
ਚਾਹੇ ਇਹ ਜੁਆਬ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਥੋੜ੍ਹ-ਚਿਰਾ
ਹੋਵੇਗਾ।
ਹਾਂ।
ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਾਂ ਸਮਰੱਥ
ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਸਹੀ।
ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ
ਵੀ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਹੀ।
ਇਹ ਨਿੱਜੀ ਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ
ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਕਾਰ
ਜਾਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਰੀ
ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅੱਜ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ
ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੜਕ ਦੀ ਦੌੜ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਫੇਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹਨੂੰ ਇਕ ਛੋਟਾ
ਅੱਤਵਾਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰੰਤੂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਵੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ
ਲੋਕ ਆਤਮਘਾਤੀ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ
ਕੀ ਉਹ ਠੰਡੇ ਜਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਦਿਮਾਗ ਨਾਲ ਕਰ ਰਹੇ
ਹਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਠੰਡੇ ਦਿਮਾਗ
ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਤਾਂ ਹਮਲਾਵਰਤਾ
ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਹੋਵੇ ਹੀ ਨਾ।
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਸੋਚ ਵੱਲ ਕੋਈ ਧੱਕੇਗਾ
ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਬਟਨ ਦਬਾਓ ਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਉਡਾ
ਦਿਉ।
ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ 9/11 ਬਾਰੇ ਹੀ ਗੱਲ ਕਰ ਲਓ, ਇਸ ਵਿਚ
ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਹਿਮ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੀਡੀਆ
ਜੋ ਵੀ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹੀ ਦਰਸ਼ਕ ਦੇਖ ਕੇ ਗੁੱਸੇਖੋਰ
ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਭਾਵ ਕਿ ਮੀਡੀਆ ਅੱਗ ਵਿਚ ਘਿਓ ਪਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ
ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਏਨੀ ਵਾਰ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ
ਹੈ ਕਿ ਦਰਸ਼ਕ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਕ ਚਿੱਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ
ਹੈ ਤੇ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਖ਼ਬਰ ਵੀ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਚਿੰਤਿਤ
ਤੇ ਗੁੱਸੇਖੋਰ ਹਮਲਾਵਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਇਹ ਉਸੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਹੈ, ਕੀ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਹੈ
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ
'ਤੇ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਬਹਿਸਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋ?
ਸਹੀ।
ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਏਜੰਡਾ ਹੈ।
ਸਹੀ।
ਇੱਕ ਪੈਨਲ ਜੋ ਚਰਚਾ ਲਈ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।
ਹਾਂ।
ਤੇ ਪੰਜਾਂ ਮਿੰਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਉਹ ਇਕ
ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ।
ਭੜਕ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ
ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ।
ਹਾਂ।
ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਕੀ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਹੀ।
ਅਤੇ ਤੇ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਰੌਲ਼ਾ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਮਾਹੌਲ
ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਹੀ।
ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦਾ ਇਕ ਮਿਆਰ ਜਿਹਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ
ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ
ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ
ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਮਿਆਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।
ਇਸ ਲਈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਅਤਿਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ
ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬਹਿਸ ਜਾਂ
ਭਾਸ਼ਣ ਹੈ।
ਸਹੀ।
ਭਾਵੇਂ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦੇ ਹੋਣ, ਸਿਆਸੀ ਜਾਂ ਅਕਾਦਮਿਕ
ਹੋਣ।
ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ
ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ
ਜਿਸ ਅਧਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਹੁਣ ਬਦਲ ਗਿਆ
ਹੈ।
ਇਹ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ
ਅਸੀਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ
ਲੋਕ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਸਲ ਵਿਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਲਾਸਰੂਮ ਨੂੰ ਇਕ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ
ਕੁੱਕਰ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫਟਣ ਲਈ ਤਿਆਰ
ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸੋ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ
ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਕੁਕਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹਾਂ।
ਇਸ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਕੁੱਕਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹਿੱਸਾ ਅੰਦਰੋਂ
ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਖਤਰਨਾਕ ਸਥਿਤੀ ਦਾ
ਨਿਰੰਤਰ ਇਨਪੁਟ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਤੇਜਨਾ ਹੈ
ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ
ਹੋ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ 1990 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਉਦਾਰੀਕਰਨ
ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਹੋਇਆ।
ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਿਸੇ ਹੱਦ
ਤਕ ਸੀਮਤ ਸੀ।
ਫਿਰ ਸਾਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲੱਭਣੀਆਂ ਪਈਆਂ ਜਿਹਨਾਂ
ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ ਪਰ
ਕੀ ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਏਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ
ਸੰਭਾਲ ਸਕਿਆ, ਸ਼ਾਇਦ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਇਕ ਚਿੰਤਾ
ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਆਈ ਰੁਕਾਵਟ ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਣ
ਦਾ ਹੀ ਅੰਗ ਹੈ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ
ਘਿਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਚਿੰਤਾ
ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰ੍ਹੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ
ਇਕ ਛੋਟਾ ਟਰਿੱਗਰ ਦਬਾ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਉਡਾ ਦਿੰਦਾ
ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਹਨ
ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁੱਸੇਖੋਰ ਹਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅੱਸੀ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਜਾਂ ਤਕਲੀਫ
ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ
ਹਲਕਾ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਬੱਚੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੁੱਸੇਖੋਰ
ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਗੇ।
ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਗਾਮੀ ਡਿਸਕੰਟਰੋਲ
ਜਾਂ ਮੂਡ ਡਿਸਆਰਡਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਬਹੁਤ ਦਬਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ
ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਪੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਵੇਲੇ ਮੁਕਾਬਲੇ
ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ
ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ
ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਕੋਈ
ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਯੋਗਤਾ ਤੇ ਰੁਚੀ ਨੂੰ
ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਕੂਲਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਅ
ਵਿਚ ਕੁਝ ਬਣਾਉਣਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ
ਇਕ ਬੋਤਲ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰੋਡ ਰੇਸ ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ।
ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਮਹਾਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ
ਜਾਮ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਾਹਰ
ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਦੇ ਦੋਸਤ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹਨ।
ਨੌਕਰੀ ਦਾ ਦਬਾਅ, ਟੀਚਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ, ਮਨ ਲਗਾਤਾਰ
ਉਸ ਵੱਲ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣੇ ਆਉਂਦਾ
ਹੈ, ਪਰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਗੁੱਸਾ
ਹੀ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦਿਮਾਗ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰੀ
ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵੇਲੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਮਾਹੌਲ
ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸਾਡੇ
ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਮਿਲੀ-ਸੈਕਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ
ਹਨ।
ਹਾਂ।
200 ਦੇ ਅੰਦਰ, 1 ਸਕਿੰਟ ਦੇ ਅੰਦਰ 300 ਮਿਲੀਸਕਿੰਟ
ਐਮੀਗਡਾਲਾ ਫਾਇਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ
ਹੀ ਇਹ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਪਰ ਦਿਮਾਗ ਇੱਕ ਆਮ ਤੰਦਰੁਸਤ
ਦਿਮਾਗ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ
ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਸਹੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰ ਰਿਹਾ
ਹੈ । ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਜੇਕਰ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਕਾਰ
ਤੁਹਾਡੀ ਕਾਰ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਈਜੀ
ਉੱਥੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਹੇਠਾਂ
ਨਹੀਂ ਉਤਰੋਗੇ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਥੱਪੜ ਨਹੀਂ
ਮਾਰੋਗੇ।
ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹਾਂਗਾ, ਇਹ
ਇਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸ਼ਾ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਹਾਂ।
ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਹਾਂ।
ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਸਬੰਧ
ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।
ਸੱਜਾ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ
ਵਿਆਪਕ ਫਿਲਟਰ ਹਨ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਫਿਲਟਰ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ
ਫਿਲਟਰ।
ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਫਿਲਟਰ ਵਿੱਚ ਟੀਚਾ ਸਾਰਥਕਤਾ ਅਤੇ
ਦੂਜਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੁੱਸਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਾਂ।
ਉਹ ਸਬ-ਫਿਲਟਰ ਹਨ।
ਹਾਂ।
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨਾਲ
ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਫਿਕਰ
ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ।
ਸਹੀ।
ਸੋ, ਮੇਰਾ ਦਿਮਾਗ ਕੋਈ ਹਲਚਲ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।
ਜੇਕਰ ਇਹ ਇਕੋ-ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਾਂ ਅਸੰਗਤ
ਹੈ।
ਸਹੀ।
ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਮੇਰੀ ਭਾਵਨਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ
ਜਾਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਹੋਵੇਗੀ।
ਸਹੀ।
ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਹੰਕਾਰ ਦਾ
ਹੋਣਾ ਹੈ।
ਸਹੀ।
ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਹੰਕਾਰ ਕਿੰਨਾ
ਹੈ।
ਹਾਂ।
ਅਤੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੀ ਮਹਿਸੂਸ
ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਮਹਿਸੂਸ
ਹੋ ਰਿਹੈ।
ਸਹੀ।
ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ
ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਮਾਪਦੰਡ ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਤਿੰਨ ਮਾਪਦੰਡ
ਹਨ- ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ
ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਦੂਜਾ ਉਹ ਜਿਸਨੂੰ ਸਿਰਫ ਨੁਕਸ
ਕੱਢਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ
ਤੀਜਾ ਉਹ ਜੋ ਦੁਬਾਰਾ ਵੀ ਵਾਪਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਅੱਸੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਪੁਲਿਸ
ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਮੇਰਾ ਸੈਕੰਡਰੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੇਗਾ ਕਿ
ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਨਜਿੱਠਿਆ ਜਾਂਦਾ
ਹੈ ਜਾਂ ਕੀ ਮੈਂ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਨਜਿੱਠ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।
ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਮੇਰੀ
ਜਗ੍ਹਾ ਦੂਜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਵੇ।
ਸਹੀ।
ਹੁਣ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਧ ਗਈ ਹੈ.
ਸਹੀ।
ਮੈਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ।
ਸਹੀ।
ਜੇ ਮੈਂ ਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ
ਇੱਕ ਕਾਰ ਨੇ ਟੱਕਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਪੁਲਿਸ
ਦੀ ਗੱਡੀ ਦੁਆਰਾ ਟੱਕਰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ
ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਵਿਵਹਾਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ
ਉਹ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ।
ਸਹੀ।
ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਦੋਂ ਹੈ।
ਹਾਂ।
ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਦੋਹਰੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਮੈਂ ਅਕਸਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੀ
ਤੁਸੀਂ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁੱਸਾ
ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਬਾਹਰ
ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਤੁਸੀਂ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਗੁੱਸਾ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਥੱਪੜ
ਮਾਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕੱਢਦੇ ਹਾਂ।
ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬੌਸ 'ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ
ਹਾਂ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੰਪਨੀਆਂ (ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ
ਅਦਾਰੇ) ਵਿਚ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਪਰਦਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ
ਹੈ।
ਲੋਕ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਪੂਰੀ ਕੌਮ
ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਗੱਲ 'ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਜਾਂਦੀ
ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ।
ਇਸ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ
ਇੱਕ ਫਲੈਟ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪੁਰਾਣਾ
ਫਰਨੀਚਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ
ਉੱਥੇ ਭੇਜ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਾਓ ਇਹਨੂੰ ਤੋੜ
ਦਿਉ।
ਕਿਸੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਨੂੰ
ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਘਰ ਵਿਚ ਗੁੱਸੇ ਹੋ
ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਘਰਵਾਲੀ ਨਾਲ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ
ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਕਿ ਉਹ ਘਰਵਾਲੀ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ
ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਉਹਦਾ ਗੁੱਸਾ
ਉਹਦੇ ਬੌਸ ਨਾਲ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਰ ਘਰ ਵਿਚ ਵੀ ਪੈ
ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ।
ਸੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ
ਉਹਦੀ ਇਕ ਫੋਟੋ ਲਓ ਤੇ ਇਕ ਚੱਪਲ ਵੀ ਲੈ ਜਾਉ।
ਚੱਪਲ ਨਾਲ ਉਹਦੀ ਫੋਟੋ ਨੂੰ ਕੁੱਟੋ ਤੇ ਮਹਿਸੂਸ
ਕਰੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਹਨੂੰ ਕੁੱਟ ਰਹੇ ਹੋ।
ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 10 ਵਾਰ ਉਸਨੂੰ ਥੱਪੜ ਮਾਰੋ,
ਪਰ ਇਹ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਦੇਖ ਰਹੇ
ਹਾਂ।
ਇੱਥੇ ਉਹ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਸਮਾਜਿਕ,
ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਤੇ ਹਰ
ਚੀਜ਼ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ
ਢੁਕਵਾਂ ਨੁਕਤਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੁੱਸੇਖੋਰ
ਰਵੱਈਆ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਐਮੀਗਡਾਲਾ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ
ਇਹ ਬਾਹਰੀ ਉਤੇਜਨਾ (ਉਤਸੁਕਤਾ) ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ
ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਉਪਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸਨੂੰ
ਕਿਵੇਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
ਦਿਮਾਗ ਇਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ
ਅਰਥ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ
ਕਿਵੇਂ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹਾਂ।
ਜੋ ਕਿ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਉਤੇਜਨਾ
ਜਾਂ ਉਤਸੁਕਤਾ ਇਸਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ
ਅਤੇ ਐਮੀਗਡਾਲਾ ਤੇ ਫਰੰਟਲ ਕਾਰਟੈਕਸ ਸ਼ੁੱਧ
ਤੰਤੂ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਨਰਵ ਨਿਊਰੋਨਲ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ
ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਾਂ।
ਇਸ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ, ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਆਪਸ ਵਿਚ
ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ
ਮੁਲਾਂਕਣ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਿਰਿਆ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਬਸਰ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ
ਤੇ ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਵਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਜੋ ਦੁਬਾਰਾ ਇੱਕ ਫੀਡਬੈਕ ਦੇਵੇਗਾ ਜਾਂ ਸਾਨੂੰ
ਦੱਸ ਦੇਵੇਗਾ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੇਗਾ
ਕਿ ਸਾਰੀ ਚੀਜ਼ ਕਿਵੇਂ ਰੀਸਾਈਕਲ ਕੀਤੀ ਜਾ
ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹੁਣ, ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਗੁੱਸੇ ਪਿੱਛੋਂ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ
ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾ
ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਦਿਮਾਗ ਨੇ ਇਹੀ ਸਿੱਖਿਆ
ਹੈ।
ਬੱਸ ਇਹੀ ਸਿੱਖਿਆ।
ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਣ
ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸੋਚੀ (ਹੱਲ
ਹੋ ਗਈ) ਗਈ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸਦਾ ਕੁਝ ਮੁਲਾਂਕਣ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ
ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ
ਰੱਖ ਲਿਆ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ
ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ
ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਜਾਣਾਂਗੇ।
ਇਸ ਲਈ, ਅਗਲੇ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ
ਕਰਾਂਗੇ।
ਧੰਨਵਾਦ।