Năm 1980, nhà kinh tế học kiệt xuất được giải Nobel, Milton Friedman đã trình bày tầm nhìn của ông về cách thị trường tự do có thể mang lại lợi ích cho mọi người, cũng như sự hòa hợp và hòa bình thế giới, trong một loạt chương trình do PBS phát sóng kéo dài 10 giờ có tên là Tự do lựa chọn (Free To Choose).
Trong một clip dài 2 phút rưỡi từ chương trình, Friedman chắt lọc lập luận của ông thành một câu chuyện hết sức thú vị và dễ hiểu về một đồ vật quen thuộc: chiếc bút chì.
Thị trường tự do đã khuyến khích sự hợp tác giữa những người xa lạ, những người có thể khác nhau về ngôn ngữ, dân tộc hay tôn giáo. Và kết quả cuối cùng là tất cả chúng ta đều có lợi, trong trường hợp này là có được bút chì để sử dụng chỉ với một ít tiền lẻ.
----------- Cảm ơn mọi người đã theo dõi kênh! Hãy nhớ LIKE và SUBSCRIBE ủng hộ kênh ngày một phát triển ❄❄❄ Trí Thức VN - Kết nối tri thức nhân loại ❄❄❄
Hãy nhìn cây bút chì này.
Không một cá nhân nào trên thế giới
có thể làm ra được nó.
Tuyên bố khác thường trang?
Không hề.
Gỗ, thứ mà tạo ra cây bút chì này,
theo những gì tôi biết,
đến từ một cái cây bị đốn hạ ở bang Washington.
Để đốn cây đó,
phải cần đến một cây cưa.
Để làm ra cái cưa,
cần phải có thép.
Để làm ra thép,
cần phải khai thác quảng sắt.
Ruột bút màu đen này,
chúng ta gọi nó là chì,
nhưng thực ra là than chì,
than chì nén.
Tôi không chắc nó đến từ đâu,
nhưng tôi nghĩ là từ một số mò ở Nam Mỹ.
Đầu màu đỏ,
cục tẩy này,
một chút cao su,
có thể đến từ Malaya,
nơi mà cây cao su không phải là loài bản địa.
Chúng được nhập khẩu từ Nam Mỹ
bởi một số thương nhân
với sự giúp đỡ của chính phủ Anh.
Còn miếng bọc băng đông này,
tôi không có chút ý tưởng nào
về việc nó đến từ đâu.
Hay loại sơn màu vàng này cũng vậy.
Hay thủy sơn làm các đường màu kẻ đen.
Hay là loại keo giữ chúng lại với nhau.
Theo nghĩa đen,
đã có hàng ngàn người cùng hợp tác
để làm ra cây viết chì này.
Những người không nói cùng một ngôn ngữ.
Những người thực hành các tôn giáo khác nhau.
Những người có thể không ưa nhau
nếu tình cờ gặp mặt.
Khi bạn đi xuống cửa hàng
và mua cây bút chì này,
bạn đang giao dịch hiệu quả.
Vài phút thời gian đợi bạn
cho vài giây
của hàng ngàn những người khác đó.
Điều gì đã đưa mọi người lại với nhau
và khiến họ hợp tác
để làm cây bút chì này?
Không có ông ủy viên lãnh đạo nào
ra lệnh từ một số văn phòng trung ương đâu.
Đó là phép màu của hệ thống giá cả.
Hoạt động khách quan của giá
đã mang mọi người lại với nhau
và khiến họ hợp tác
làm ra cây bút chì này
để bạn có thể mua được nó
chỉ với một ít tiền lẻ.
Đó là lý do tại sao
hoạt động của thị trường tự do
là rất cần thiết,
không những
chỉ để thúc đẩy sản xuất
một cây hiệu quả mà còn nhiều hơn thế nữa,
để thúc đẩy hòa bình và hòa hợp
giữa các dân tộc trên thế giới.