Cỗ máy Antikythera - Vết tích của Bậc kỳ tài

Biên Lục Khảo Cổ Thư
339 Video Views·Sep 28, 2022

Vào khoảng hơn 21 thế kỉ trước, một cỗ máy tinh xảo phi thường được tạo ra ở Hy Lạp cổ đại. Thứ có khả năng mô phỏng chính xác bầu trời trong hàng thập kỉ, vị trí của Mặt trời, Mặt trăng, các chu kì của chúng và thậm chí cả thiên thực. Thế nhưng phát minh vĩ đại này đã bị chìm xuống đáy biển và đi vào quên lãng đầy bí ẩn suốt hơn 2000 năm. Con tàu La Mã du hành từ Tiểu Á tới Ý băng qua giữa bán đảo Peloponnese và đảo Crete hòn đảo nhỏ Antikythera này nằm ngay giữa hành lang hàng hải này. Nơi bờ biển cheo leo lởm chởm của nó hiện hữu mối nguy hiểm cho tàu bè qua lại, có thể dễ dàng va phải các mỏm đá hiểm hóc giữa cơn bão. Chính xác là điều này từng xảy ra vào khoảng năm 70 trước công nguyên, với con tàu chở đầy châu báu mà ngày nay chúng ta gọi là vụ đắm Antikythera.
Năm 1900, trong khi lặn xuống tìm hải miên (bọt biển) các ngư dân phát hiện một bàn tay bằng đồng dưới đáy biển. Sự việc đã được báo cáo lên giới chức Hy Lạp lúc bấy giờ, Và họ tiến hành cuộc tìm kiếm tại bờ biển Antikythera quanh khu vực đắm tàu vào mùa đông năm sau. Bị chôn vùi dưới đáy biển, hơn 200 chiếc vò hai quai được phát hiện, một vài trong số chúng thậm chí còn nguyên vẹn. Cách không xa còn có các vật dụng của thủy thủ đoàn như đèn dầu Còn có các chén bát được tạo ra một cách tinh tế. Càng tìm kiếm, càng nhiều vật thể khác thường hơn nữa được phơi bày. Thực tế, con tàu La Mã này, có lẽ xuất phát từ đảo Rhodes hoặc bờ biển Tiểu Á (Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay), mang theo mình một vài trong những tác phẩm nghệ thuật giá trị nhất thời bấy giờ.
Giữa những phát hiện kì thú trước mắt, các thợ lặn tìm thấy một vật thể đáng chú ý bằng đồng Giữa những phát hiện kì thú, các thợ lặn tìm thấy một vật thể đáng chú ý bằng đồng cao khoảng 20cm, gần như bị phân hủy ngay khi được đưa ra khỏi mặt nước. Ngay từ đầu, các nhà khoa học đã phát hiện nó thực chất là một cỗ máy dữ liệu thiên văn. Hiện được bảo quản vô cùng cẩn mật tại Viện Khảo cổ học quốc gia Athens, cùng những vật phẩm khác từ vụ đắm tàu. Cỗ máy cổ đại kì bí đã hấp dẫn trí tò mò của rất nhiều nhà nghiên cứu.
Tới tận thế kỉ 21, công nghệ quét hiện đại mới có thể xuyên qua lớp ăn mòn để thấy cấu trúc không gian ba chiều bên trong nó. Người ta quan sát được một bộ các bánh răng liên động thiết kế vô cùng tinh xảo. Hình chụp độ phân giải cao ở các góc phơi sáng khác nhau còn cho thấy chuỗi kí tự khắc ở bên cạnh cỗ máy, mà có vẻ là một phần của hướng dẫn sử dụng. Khoa học gia so sánh các con số được khắc với số răng của bánh răng, cùng kết cấu của chúng; sau đó đối chiếu với các chu kì thiên văn cổ đại đã được biết. Từ đó, một sự tái khôi phục đáng tin cậy đã được thực hiện.
Được cung cấp lượng lớn các thông tin, sự tái khôi phục này có thể được thực hiện. Được đặt trong một khung hình chữ nhật, cỗ máy hiển thị dữ liệu ở cả 2 mặt. Ở phía trước, mặt số lớn hơn hiển thị 365 ngày trong một năm theo dương lịch Ai Cập Bên trong là vòng tròn nhỏ thứ hai thể hiện tương ứng với 12 cung hoàng đạo. Khi xoay phần tay cầm, người ta có thể điều chỉnh 2 kim tới mỗi ngày trong năm, vị trí chính xác của Mặt trời và Mặt trăng, và một quả cầu nhỏ chỉ rõ các chu kì của Mặt trăng. Để đảm bảo tính chính xác của nó, với mỗi ngày hay năm bất kì nào được chọn, đĩa tròn phía sau cỗ máy đều thị hiện một chu kì Meton, tương ứng với các chu kì Mặt trăng và Mặt trời trong khoảng thời gian 19 năm, tương đương với 235 tháng âm lịch. Và hơn thế nữa, mặt số có hình xoáy ốc này còn chỉ rõ các chu kỳ Nhật thực và Nguyệt thực. Chiếc tay cầm được sử dụng để di chuyển cây kim nhằm xác định kì thiên thực tiếp theo trong chu kì Saros. Nó hoạt động dựa vào hệ các bánh răng liên động, và ngày chính xác xảy ra thiên thực sẽ được hiển thị ở trên mặt số còn lại. Làm cách nào mà người Hy Lạp cổ đại phát minh ra được một cỗ máy có thể phản ánh được những dữ liệu như các chu kì mặt trăng phức tạp và bất quy tắc như vậy? Ẩn bí này cũng kích thích các chuyên gia hiện đại trong ngành chế tác đồng hồ.
Matthias Buttet - Giám đốc phòng nghiên cứu & phát triển của Hublot - đã quyết định tái hiện lại cỗ máy tính toán cổ đại bị lãng quên này. đồng thời tích hợp chúng lại vào chiếc đồng hồ đeo tay.
Cỗ máy Antikythera có những đặc tính tài tình mà không thể tìm thấy trong ngành chế tác đồng hồ hiện đại. Nhiều tác giả cổ đại, gồm cả Cicero đã từng nhắc tới sự tồn tại của các cỗ máy tương tự. Thế nhưng Antikythera là cỗ máy duy nhất được khôi phục lại. Các khám phá mới nhất phát hiện ra nó còn có thể chỉ chính xác thành phố nào trong tương lai sẽ đăng cai thế vân hội Olympic tổ chức 4 năm một lần. Không chỉ vậy, nó còn có thể lần ra quỹ đạo của một số hành tinh nhất định, bao gồm sao Kim.
Link Youtube: https://www.youtube.com/watch?v=wl3wAPWDkvo
Video gốc: https://www.youtube.com/watch?v=UpLcnAIpVRA (Kênh Youtube: Antikythera - Anticythère - Αντικύθηρα - 安提凯希拉)