ĐIỀU GÌ KHIẾN ĐIỆN THOẠI IPHONE CÀNG NGÀY CÀNG ĐẮT ?

Đây là chiếc điện thoại iPhone 2G vào năm 2007. Nó được bán với giá tầm 15 cho đến 20 triệu đồng. Còn đây là chiếc điện thoại iPhone 7 của 10 năm sau. Được bán với giá khoảng 18 cho đến 20 triệu đồng. Và đây là chiếc iPhone 17 ra đời vào năm 2025. Giá của nó là từ 34 cho đến 46 triệu đồng. Vâng, thế quái nào mà iPhone nó lại đắt thế à? Được rồi, với những chiếc iPhone đời đầu như là 2G hay 3G thì thôi, nó đắt âu cũng là vì thời đó. Điện thoại cảm ứng vẫn còn là một thứ gì đó khá là mới mẻ và khan hiệp. Nên là tạm bỏ qua đi. Còn kể từ cái đời iPhone 4 cho đến iPhone 8 thì giá của nó khá là bình ổn, loanh quanh ở cái mức từ 15 cho đến 20 triệu đồng. Nghe bình ổn thế thôi, chứ xui xui mà như anh chàng này. Mang tiếng là người đầu tiên ăn bóc chiếc iPhone 6 ở thành phố Perth của Úc mà toan toát như thế này, thì chưa chắc đã ổn đâu. Được rồi, chúng ta sẵn sàng, tên tôi là Jack. Bạn có nghe thấy những người xung quanh đang ổ to và kéo dài như thế nào không? Nhưng đừng có ổ vội, vì chỉ 4 năm sau thôi, iPhone 13 ra đời và đã phá thủng cái mốc giá 30 triệu đồng rồi. Bước đại nhảy vò này lên tới hơn 50%, nhìn sang những người anh em cùng nhà Apple. Ví dụ như dòng Mac mini, mức giá còn phi mã tới 60% chỉ sau có một đêm ra mắt model mới thôi. Và đây chính là biểu đồ thống kê giá của iPhone qua từng phiên bản. Còn đây là biểu đồ doanh thu của Apple trước khi chạm ngưỡng công ty tỷ đô đầu tiên ở Mỹ. Thôi được rồi, tôi sẽ giả vờ là không nhận ra chúng chỉ đang tăng nhất là từ cái cột mốc 2007, khi chiếc iPhone đầu tiên ra đời. Vậy là dù iPhone càng đắt, thì Apple vẫn bội thu. Nghĩa là mọi người vẫn mua iPhone đều đều, mà chẳng buồn bận tâm rằng điều gì khiến cho chúng ta sẵn sàng chi trả mức giá trên trời để mua các sản phẩm của Apple nhở? À không, thật ra thì chúng ta cũng có bận tâm đấy, ví dụ như anh chàng này chẳng hạn. Bởi vì anh không chỉ trả tiền cho một sản phẩm, anh trả tiền cho một trải nghiệm hòa quyện hoàn hảo để hẹn hòa vào cuộc sống của anh. Có lẽ đó là trải nghiệm hoàn hảo của tôi. Còn nói về khía cạnh kinh tế học thì người ta gọi đó là phí trung thành. Nhưng giới mộ điệu công nghệ thì lại có một cái tên sắt sườn hơn. Đó chính là Apple Tax, dịch ra có nghĩa là thuế Apple. Để cho bớt khô khan một chút đi, thì tôi sẽ ví dụ như thế này cho nó sinh động nhé. Hãy thử tưởng tượng bạn thường ghé vào một quán cà phê nhỏ nhỏ xinh xinh để mua một cốc cà phê giá 25.000 đồng. Nhưng vào một ngày đẹp trời, thương hiệu đó đã đầu tư mạnh tay mở thành một chuỗi cửa hàng. Và khi bạn bước châm vào quán, bạn bất ngờ khi thấy một em nữ nhân viên xinh đẹp đã đứng sẵn chờ ở cửa, gọi tên bạn đầy thân mật. Rồi dẫn bạn đến vị trí quen thuộc mà bạn vẫn hay ngồi. Thậm chí là em ấy còn tự động mang lên món đồ mà bạn vẫn hay gọi. Wow, không gian ở đây thật là sạch sẽ. Ghế ngồi hôm nay độ ngả nó thật là dễ chịu. Khăn trải bàn thì thơm phức mùi hương mà bạn yêu thích. Mọi thứ phải gọi là quá hoàn hảo. Mặc dù là hãy nhìn vào thực tế một chút nhé. Rõ ràng là hạt cà phê vẫn vậy. Xưa thì vẫn thế, cô gái phai chế thì vẫn xinh đẹp như mọi khi nhưng giá của nó giờ là 100.000 đồng rồi. À mà không sao. Vấn đề là dù bạn đi tới bất cứ quán cà phê, quán bánh ngọt hay là quán gội đầu massage nào đi chăng nữa, miễn là của thương hiệu này, thì bạn vẫn được phục vụ theo cách y chang như vậy luôn. Vậy thì số tiền tranh 75.000 đồng kia đã được chi trả vào đâu? Là để bạn chi trả cho cái cảm giác được thuộc về một hệ sinh thái. Vâng, Apple đã cực kỳ thông minh khi xây dựng lên một nhà tù vàng son thì tất cả những dữ liệu của người dục, thói quen và cả những thiết bị khác của bạn từ iPhone, Apple Watch, AirPods đều phải hít thở chung một bầu không khí mang tên là iCloud. Một ví dụ điển hình khác cho loại thuế này chính là câu chuyện về chiếc chân đế màn hình Pro Stand. Hãy quay lại sự kiện WWDC năm 2019. Đây là hội nghị các nhà phát triển toàn cầu thương niên của Apple và tại đây, Apple đã công bố những mẫu sản phẩm mới của năm đó. Bạn hãy chú ý thật kỹ nhé. Khi màn hình mẫu Pro Display XDR giá 4.999 đô được công bố khán vọng vẫn vô tay dầm dầm luôn. Nhưng đến khi công bố chân màn hình Pro Stand giá 999 đô thì tất cả đã im bằng. Vâng, tôi đoán sự im lặng này không phải vì mọi người đang sốc độc. Chẳng qua là họ đang bận nghĩ xem là nên để chiếc màn hình Pro Display ở trên đùi, lên gối hay là dựa vào tường thì tốt hơn đây. Chứ 999 đô cho một cái chân đỡ bằng nhôm thì nó... Thật ra thì lạc quan một chút, chúng ta có thể nói như thế này đây. Ơn giờ mới có 999 đô rồi, chứ 1.000 đô thì mắc lắm đấy. Nhưng mà bạn yên tâm đi, Apple không quan tâm đến việc bạn so sánh giá trị vật lý của khối nhôm đó đâu. Cái họ đang bán chính là sự độc bản. Họ hiểu rằng khi bạn đã chi ra 5.000 đô cho một chiếc màn hình chuyên dụng của Apple thì xin lỗi bạn đi nhé. Đố bạn tìm được cái chân đế nào đồng bộ khác được đây. 999 đô không phải là bài toán chi phí, mà là bài toán về sự đồng bộ. Và đó chính là nghệ thuật vắt kiệt thẳng dư tiêu dùng của những khách hàng cao cấp. Điều thú vị của tiệp khách hàng này đó là họ đề cao sự tối giảc và trải nghiệm một cách liền mạch. Được rồi, thôi thì chúng ta hãy tạm các chiếc chân đỡ màn hình qua một bên đi. iPhone nó gần vui hơn nhiều. Vậy thì có bao giờ bạn tự hỏi chiếc điện thoại iPhone bạn đang cầm trên tay thì chi phí sản xuất thực sự của nó là bao nhiêu tiền không? Bây giờ hãy cùng làm một cuộc giải phẫu tài chính một chút nhé. Nếu bạn tháo tung chiếc điện thoại iPhone 16 Pro Max, bạn sẽ thấy gì? Một đống linh kiện công nghệ đỉnh cao. Chính xác là như vậy. Nhưng tổng giá trị của chúng là bao nhiêu? Theo các báo cáo phân tích chuỗi cung ứng, tổng chi phí linh kiện để sản xuất ra một siêu phẩm nghìn đô này rơi vào khoảng đâu đó 485 đô. Bạn không nghe nhầm đâu. Thậm chí là còn chưa tới một nửa giá bán lẻ của nó. Ví dụ một chút nào, Về mặt kỹ thuật, xin chia buồn với các bạn. Apple không tự sản xuất tất cả. Thực tế thì Sony mới là người hùng thầm lặng đứng sau những cảm biến hình ảnh đó. Thứ tạo ra sự tuyệt diệu cho những shot hình của bạn. Và bạn biết không? Mỗi chiếc cảm biến đẳng cấp ấy chỉ tiêu tốn của Apple đâu đó vài chục đô lẻ thôi. Hay như chiếc màn hình OLED rực rỡ kìa. Phần lớn cũng từ đối thủ chuyên kiếp Samsung mà ra. Nghe thú vị phải không nào? Đến đây thì bài toán kinh tế bắt đầu trở nên hay hò hơn rồi đấy nhớ. Apple thì mua linh kiện từ chính đối thủ lắp ráp chúng lại. Rồi thì bán cho chúng ta với mức điên độ lợi nhuận gộp lên tới 60%. Vâng, không khác nào là iPhone đang tát thẳng vào mặt những nhà sản xuất điện thoại Android kiểu như thế này này. À mà thật ra thì Apple hay là iPhone thì cũng không cục xúc như vậy đâu. Ít nhất là trong cách họ định vị bản thân mình. Thay vì chỉ là một công ty công nghệ thì Apple định vị mình như là một thương hiệu sa sỉ. Bạn hay nhìn cách họ làm marketing mà xem. Ví dụ như đoạn TVC này chẳng hạn. Làm gì có những bảng so sánh cấu hình loang ngoang khô khan đâu. Chỉ có những thước phim điện ảnh được quay bằng chính iPhone. Họ không nói theo kiểu thì chúng tôi bán cho bạn một chiếc điện thoại với chip A18 Pro 3nm cực kỳ là mạnh mẽ. Họ sẽ nói kiểu chúng tôi bán cho bạn cảm giác của một nhà làm phim chuyên nghiệp. Xời, với tôi thì TVC của Apple vẫn cứ là ở một cái tầm gì đó. Và đây cũng chính là một phần cho lý do vì sao iPhone đắt đỏ. Chính CEO Tim Cook đã chia sẻ rằng Ờ thì chi phí AMD phần mềm rồi thì vẫn chuyển. Marketing cũng ngốn hàng tỷ đô la mỗi năm của công ty rồi đấy. Đâu rồi, nói một cách văn hoa thì một chiếc túi Hermès không đơn thuần chỉ là đựng đổ. Còn iPhone cũng không đơn thuần chỉ là nghe và gọi. Đó là một món trang sức công nghệ, một biểu tượng của sự tinh tế và chỉ đơn giản là nó hoạt động rất tốt. Apple hiểu rằng khách hàng có thể quên đi cái bảng thông số kỹ thuật sau một tuần rồi. Nhưng cái cảm giác sang trọng khi cầm trên tay khối Titan mát lạnh và bóng nhây, à nhập bóng loãng thì sẽ tồn tại mai mai, ít nhất là cho đến khi mô đeo mới của năm sau ra mắt. Để kết thúc cuộc giải phẫu ví tiền này thì tôi muốn kể cho bạn nghe một câu chuyện về sự bền vững nhé. Hay tưởng tượng là bạn bỏ ra một số tiền lớn để mua hai thứ. Một là chiếc đồng hồ Rolex và một chiếc iPhone 17 Pro Max bản 2TB cao cấp nhất hiện này. 10 hay là 20 năm sau đi chiếc đồng hồ Rolex của bạn không nhưng vẫn chạy tốt mà giá trị của nó có thể là tăng vật truyền đời luôn. Còn chiếc iPhone thì sao? Khả năng cao là nó đang nằm trong một ngăn kéo đầy bụi, pin thì có thể đã bị phỏng và hệ điều hành chậm đến mức không thể mở nổi một ứng dụng cơ bản. Wow, nghe rất vô lý nhưng đó là một thực tế trí mạng trong chiến lược định vị xa xỉ của Apple. Và để lấp được cái lỗ hổng này thì về mặt kinh tế học Apple đang áp dụng một chiêu thức gọi là extremist aversion, tạm dịch là né tránh sự cực đoan. Đại khái là Apple luôn tung ra 3 phiên bản tiêu chuẩn Pro và Pro Max. Họ đang chơi đùa với tâm lý của bạn. Bạn không muốn mua bản rẻ nhất vì sợ nó kém sang nhưng mà cũng ngại bản đắt nhất vì nó quá tốn kém. Kết quả là bạn chọn bản ở giữa, còn Apple thì mỉm cười. Vì đó chính xác là điểm ngọt ngào mang lại lợi nhuận cao nhất cho họ mà họ đã tính toán sẵn trong đầu rồi. Vì bản chất thì chi phí sản xuất ra bản Pro hay là Pro Max thực chất nó cũng không chênh nhau là bao đâu. Thêm vào đó nữa thì Apple còn phải sống dựa trên một chiến thuật có tên là Planned Oscillation. Tạm dịch là lỗi thời, có kế hoạch. Họ buộc bạn phải nâng cấp sau khoảng 2 đến 3 năm vì những lý do kiểu pin thì trai, rồi thì cổng sạc thay đổi hay đơn giản là vì camera đời sau nó có nhiều mắt hơn đời trước. Tại thị trường Ấn Độ thì Apple đã từng nhận một gáo nước lạnh khi thị phần đã tụt xuống dưới 2% chỉ vì định giá quá cao. Điều đó thì chứng minh rằng dù tình yêu có mù quang lên đâu đi chăng nữa thì túi tiền nó cũng có giới hạn của nó rồi. Và Apple thì đang đứng giữa một nga ba đường tiếp tục trở thành một công ty công nghệ sáng tạo hay trở thành một hãng thời trang công nghệ chỉ biết vắt sữa người dùng bằng những màu sắc mới hay là những chiếc chân đế hàng nghìn đô la. Cuối cùng thì dù chúng ta có mỉa mai về mức giá trên trời hay là sự vô lý của thuế Apple thì ngày mai, ngày kia hay là một ngày nào đó vẫn có những dòng người xếp hàng dài chờ đợi một model mới ra mắt. Bởi vì suy cho cùng họ bán một giấc mơ về sự hoàn hảo và giấc mơ đó đôi khi là vô giá hoặc ít nhất là có giá tới 50 triệu cộng thêm thuế.