"ĐẺ ĐẤT ĐẺ NƯỚC" SỬ THI CỦA DÂN TỘC MƯỜNG - LÀ BỘ SÁCH QUÝ TRONG KHO TÀNG VĂN HOÁ TRUYỀN THỐNG VIỆT NAM.
Có thể nói, sử thi Đẻ đất đẻ nước là một công trình văn hóa, trong đó có cả văn học dân gian, văn hóa dân gian, cả triết học, sử học, dân tộc học. Trong sử thi Đẻ đất đẻ nước có thể nhận thấy những đặc trưng, sắc thái riêng của nghệ thuật dân gian.
Cách cảm, cách nghĩ của người miền núi xưa đã tạo nên cách nói năng mang dấu ấn riêng biệt. Người Mường dùng lối đối lời, đối câu tạo nên những hình ảnh trùng điệp, chồng chất tầng tầng lớp lớp, phù hợp với cấu trúc có tính hoành tráng của sử thi. “Mưa dầm dề chín đêm mười ngày/ Mưa rào rào chín buổi sáng mười đêm” Điều này đã thể hiện được cả hai vẻ đẹp, vẻ đẹp trí tuệ và vẻ đẹp tâm hồn của người Mường trong trường ca Đẻ đất đẻ nước./.
Đẻ đất, đẻ nước là sự kết hợp nhuần nhuyễn những liên khúc
thần thoại với nhau. Hình thức diễn xướng gắn liền với đời sống văn hoá và tâm linh người xưa. Những giá trị nguyên thuỷ đó vẫn còn tồn tại trong thời đại xã hội Mường bước sang ngưỡng cửa văn minh.
Khúc ca nói về trống đồng trên đây trong sử thi “Đẻ đất đẻ
nước” của người Mường Bi – Mường Vang – Mường Thàng – Mường Động lan tỏa,
Đẻ đất đẻ nước là bộ sử thi thần thoại lớn, nơi hội tụ hệ thống những câu chuyện thần thoại về sự hình thành trời đất của người Mường.
Ngay từ thuở xa xưa, dân tộc Mường không ngừng nhận
thức, khám phá và lý giải nguồn gốc muôn vật và loài người, không ngừng tìm hiểu những hiện tượng tự nhiên đầy bí ẩn tác động lên sự sống con người.
Đây là sử thi truyền miệng. Ở đây có rất nhiều sự kiện như về cây có cây chu đồng là cây thần. Đây là một cây vũ trụ phản ánh thế giới con người và trời đất và cây si, và sự kiện người Mường sinh ra như thế nào. Đặc biệt có chuyện sinh ra trứng, trứng sinh ra các dân tộc như thế nào.
Sự tưởng tượng của sử thi rất là phong phú. Đây là tác phẩm truyền miệng, truyền cho nhau qua việc diễn xướng khiến họ giữ được sử thi và vẫn đảm bảo được tính thống nhất của sử thi.
