Tại sao cách tiếp cận "siêu lý trí" của trí tuệ nhân tạo khi thảo luận về những chân lý sâu sắc cuối cùng lại biến thành lớp vỏ ngăn cách cảm xúc? Thuyết tảng băng trôi của Satir phân loại các mô hình giao tiếp thường dùng của chúng ta thành bốn loại.

1. Đổ lỗi

Lấy một ví dụ nhé. Bạn tan làm về nhà, vừa mở cửa ra đã thấy quần áo bẩn, tất bẩn vứt thành một đống trên sàn, chưa được giặt giũ.

Con thì tự chơi một mình, chồng cũng chẳng trông nom.

Bạn đi vào bếp, bát đũa đều chất trong bồn rửa, cũng chưa ai rửa.

Còn chồng bạn thì sao? Anh ấy đang ngồi trên ghế sô pha, cầm điện thoại chơi trò chơi.

Lúc này, bạn giận sôi người, xông tới giật phắt chiếc điện thoại khỏi tay chồng rồi bắt đầu trách móc:

“Nhà cửa bừa bộn thành thế này mà anh không nhìn thấy à? Con cái anh cũng chẳng ngó ngàng gì. Suốt ngày chỉ biết chơi trò chơi, dán mắt vào điện thoại. Trong lòng anh rốt cuộc còn có cái nhà này nữa không?”

Khi gặp tình huống như vậy, phản ứng đầu tiên theo bản năng của chúng ta chính là đổ lỗi.

Chúng ta dùng thái độ trách móc để che giấu sự mệt mỏi, tức giận và cảm giác bất lực trong lòng khi không nhận được sự ủng hộ, giúp đỡ từ người khác.

Nói cách khác, chúng ta cũng đang dùng cách đổ lỗi để tự bảo vệ mình. Khi mọi thứ vượt khỏi tầm kiểm soát, việc trách móc người khác giúp chúng ta có lại cảm giác mình đang nắm quyền chủ động.

2. Chiều lòng người khác

Giả sử bạn đã làm việc suốt một tuần, mệt rã rời. Khó khăn lắm mới đợi được đến cuối tuần, bạn chỉ muốn nằm dài ở nhà, ngủ một giấc thật ngon, thoải mái lướt điện thoại và nghỉ ngơi.

Thế nhưng, đúng lúc ấy, một người bạn gọi điện cho bạn và nói:

“Ê, mình có chút việc phải ra ngoài, bạn đi cùng mình nhé!”

Thật ra, trong lòng bạn lúc này vô cùng không muốn đi. Bạn thực sự chỉ muốn nghỉ ngơi cho tử tế.

Nhưng bạn lại ngại từ chối. Bạn sợ rằng nếu từ chối người ấy, có thể mối quan hệ giữa hai người sẽ rạn nứt.

Thế là bạn đành miễn cưỡng trả lời:

“Ờ, thôi được rồi. Hôm nay mình được nghỉ, mình đi cùng bạn vậy.”

Chúng ta dùng thái độ chiều lòng người khác để kìm nén những nhu cầu thật sự của bản thân, nhằm đáp ứng mong muốn của người khác.

Thực chất, đây cũng là một cách tự bảo vệ mình: chúng ta cố giữ cho người khác yêu quý mình, muốn chứng minh rằng mình là người xứng đáng được yêu quý, từ đó tìm kiếm cảm giác an toàn.

3. Quá lý trí

Tôi có nhiều người bạn thường than phiền về chồng mình như thế này:

“Trời ơi, nói chuyện với anh ấy chẳng bao giờ thông được! Lúc nào cũng một đống lý lẽ to tát. Chẳng hạn, mình chỉ than phiền rằng sếp chẳng hiểu gì cả, chỉ biết chỉ đạo lung tung, thật sự phiền chết đi được.”

Bạn nghĩ rằng chồng mình sẽ đến chia sẻ cảm xúc, thấu hiểu và an ủi mình đôi chút.

Nhưng không hề.

Ngược lại, anh ấy có cả một đống đạo lý chờ sẵn để nói với bạn:

“Chẳng phải sếp nào cũng như thế sao? Công việc chẳng phải đều như vậy sao? Ai mà chẳng thế? Anh đã bảo em phải làm thế này, thế kia rồi, nhưng em có chịu nghe đâu. Bây giờ thành ra thế này thì còn trách ai được nữa?”

Anh ấy cứ nói liên hồi một tràng như vậy.

Bạn sẽ cảm thấy rằng mình không thể giao tiếp nổi với người này, bởi anh ấy có quá nhiều lý lẽ.

Thực ra, người chồng đang sử dụng một kiểu ứng phó gọi là “quá lý trí” để ngăn cách sự giao tiếp về mặt cảm xúc giữa anh ấy và bạn.

Bằng cách đó, anh ấy có thể bảo vệ bản thân, không để lộ những cảm xúc thật của mình, đồng thời tránh để cảm xúc của bản thân bị tổn thương.

4. Đánh trống lảng

Tôi từng gặp một cậu bé. Khi bạn đang nói chuyện với cậu ấy về một vấn đề, chẳng hạn như hướng dẫn cách giải một bài toán, giải thích rằng sau này cần làm thế nào để xây dựng nền tảng toán học vững chắc, thì đang nghe được một lúc, cậu ấy đột nhiên chuyển sang chuyện khác:

“Ê, bạn có biết người nổi tiếng nào không? Bạn có biết gần đây trường mình xảy ra chuyện gì không?”

Cậu ấy bắt đầu đánh trống lảng, chuyển chủ đề sang chuyện khác.

Bạn vừa kéo cậu ấy trở lại vấn đề đang nói, cậu ấy lại tiếp tục chuyển sang chuyện khác.

Đối diện với người như vậy, bạn sẽ cảm thấy vô cùng bất lực.

Khi giao tiếp với kiểu người này, nhất là lúc muốn bàn bạc một vấn đề thực sự quan trọng, bạn sẽ thấy họ giống như một con lươn, trơn tuột đến mức bạn chẳng thể nào nắm bắt được.

Những người thuộc kiểu này thường dùng cách đánh trống lảng để né tránh vấn đề.

Thực chất, đây cũng là một cách họ tự bảo vệ mình trước cảm giác bất lực và thất bại khi phải đối diện với một vấn đề mà họ không biết cách giải quyết.

Kết luận

Trên đây là bốn kiểu giao tiếp mà chúng ta thường sử dụng.

Chúng ta tưởng rằng mình đang giao tiếp với nhau, nhưng thực chất, cả bốn kiểu này đều chỉ là những cách chúng ta dùng để tự bảo vệ bản thân.

Tú Uyên biên dịch
Theo aboluowang.com

#cuocsong#doisong#kinhnghiemhay#kinhnghiệmsống#nhansinh#nhansinhcamngo#phattrienbanthan#suyngam#vanhoa
Thêm làm nguồn ưu tiên trên Google