Trung Quốc đề xuất hạn chế xuất khẩu 40 công nghệ AI, sinh học và năng lượng mặt trời. Theo chuyên gia, Bắc Kinh có thể thêm con bài mặc cả, nhưng đẩy các nước tìm nguồn cung thay thế.

Những dãy tấm pin năng lượng mặt trời bao phủ các sườn đồi bậc thang tại tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc. (Ảnh: Shutterstock)

Bộ Thương mại Trung Quốc công bố đề xuất hôm thứ Sáu (16/10), viện dẫn lý do an ninh quốc gia. Bộ này cho biết đang phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ để mở rộng danh mục công nghệ bị cấm hoặc hạn chế xuất khẩu.

Đề xuất gồm 23 công nghệ AI, 5 công nghệ sinh học và dược phẩm, cùng 12 công nghệ quang điện mặt trời. Trong số này, 14 công nghệ sẽ bị cấm xuất khẩu, 26 công nghệ còn lại bị hạn chế.

Bộ này giải thích rằng kiểm soát công nghệ AI nhằm ngăn các công nghệ này bị sử dụng để tấn công hạ tầng nhạy cảm của quốc gia hay vượt qua hàng rào phòng thủ an ninh. Với công nghệ dược phẩm, bộ này cho biết việc kiểm soát là cần thiết để bảo vệ an ninh quốc gia và an ninh sinh học. Còn với công nghệ năng lượng mặt trời, mục đích được nêu là bảo vệ lợi ích an ninh quốc gia.

Bắc Kinh tìm con bài mặc cả

Đề xuất được đưa ra khoảng 3 tuần sau chuyến thăm Mỹ của lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình, từ ngày 23 đến 26/9.

Ông Tập và Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhất trí kéo dài thỏa thuận đình chiến thương mại đến tháng 1/2027. Dù vậy, thỏa thuận này chưa gỡ được những căng thẳng sâu xa, mang tính cơ cấu giữa hai nước.

Ông Tô Tử Vân (Su Tzu-yun), nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Đài Loan, nói với The Epoch Times rằng đề xuất kiểm soát xuất khẩu công nghệ của Trung Quốc chủ yếu là một tín hiệu chính trị. Ông cho rằng Bắc Kinh làm vậy để đáp lại việc Mỹ hạn chế sử dụng công nghệ Trung Quốc trên đất Mỹ.

“Việc này vẫn chưa ngã ngũ. [Bắc Kinh] đang đưa ra một tuyên bố chính trị,” ông Tô nói.

Đề xuất này cũng sẽ mở rộng phạm vi tác động của quy định mới về xuất cảnh mà Trung Quốc áp dụng từ ngày 15/9. Quy định đó cấm công dân Trung Quốc từng vi phạm quy định kiểm soát xuất khẩu hay quy định xuất nhập khẩu công nghệ rời khỏi đất nước.

Ông Tô cho biết dù ngành AI Trung Quốc gặp khó về phần cứng do Mỹ hạn chế xuất khẩu chất bán dẫn tiên tiến sang nước này, năng lực phần mềm của Trung Quốc lại tiến khá nhanh. Do đó, các biện pháp kiểm soát mới có thể giúp Bắc Kinh hạn chế dòng kỹ sư, nhân sự trong ngành và công nghệ phần mềm chảy ra nước ngoài.

Trung Quốc cũng giữ vị trí quan trọng trong ngành sản xuất dược phẩm toàn cầu, nên Bắc Kinh có động cơ dùng công nghệ liên quan đến thuốc làm con bài mặc cả, ông nói thêm. Ở mảng năng lượng mặt trời, chính quyền Trung Quốc đang tìm cách kiểm soát việc xuất khẩu công nghệ liên quan đến các loại pin có hiệu suất cao hơn.

Nhà nghiên cứu này nhận định các biện pháp trên vừa là tín hiệu chính trị, vừa là cách Bắc Kinh nắm chặt những công nghệ có tầm quan trọng chiến lược.

Ông Tôn Quốc Tường (Sun Kuo-hsiang), giáo sư chuyên ngành quan hệ quốc tế và kinh doanh tại Đại học Nam Hoa ở Đài Loan, nói với The Epoch Times rằng Bắc Kinh muốn giữ quyền kiểm soát công nghệ lõi, lợi thế sản xuất và việc chuyển giao công nghệ. Theo ông, Bắc Kinh cũng muốn kìm chân các đối thủ cạnh tranh nước ngoài và giữ lợi thế trên bàn đàm phán.

Kiểm soát đất hiếm: Lời cảnh báo

Ông Tô so sánh đề xuất hạn chế xuất khẩu công nghệ lần này với cách Trung Quốc kiểm soát xuất khẩu đất hiếm.

Trung Quốc chi phối chuỗi cung ứng đất hiếm toàn cầu, từ khai thác, tinh chế đến sản xuất, với thị phần lên tới 90%. Bắc Kinh đã dùng biện pháp kiểm soát xuất khẩu và xét duyệt giấy phép để biến vị thế áp đảo đó thành đòn bẩy địa chính trị trong các tranh chấp thuế quan, cũng như để đáp trả việc Mỹ hạn chế xuất khẩu công nghệ.

Sự chi phối này đã khiến Mỹ và các đồng minh phải dựng lại năng lực sản xuất trong nước, phát triển chuỗi cung ứng và vật liệu thay thế, rót vốn vào tái chế.

Ông Tô thấy diễn biến tương tự ở các lĩnh vực AI, dược phẩm và năng lượng mặt trời. Trung Quốc nắm năng lực sản xuất và chế biến quan trọng, nhưng các nước phương Tây vẫn dẫn đầu ở phần lớn nghiên cứu nền tảng và công nghệ tiên tiến.

“Trong ngắn hạn, chắc chắn điều này sẽ có tác động,” ông nói. “Nhưng về lâu dài, việc bên dẫn đầu [tức Mỹ] dựng lại các quy trình sản xuất này sẽ không quá khó. Đó chỉ là vấn đề thời gian.”

Ông Tôn cũng cho rằng tình trạng khó lường mà chính sách kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc tạo ra sẽ khiến các công ty toàn cầu đa dạng hóa chuỗi cung ứng và đẩy mạnh đầu tư ra ngoài Trung Quốc.

“Vì vậy, Bắc Kinh có thể kéo dài lợi thế công nghệ trong ngắn hạn,” ông Tôn nói. “Nhưng điều đó cũng sẽ thúc đẩy các nước phát triển năng lực thay thế, dần làm suy yếu vị thế lâu dài của Trung Quốc trên thị trường.”

Ông Tô thì lưu ý rằng việc dùng kiểm soát xuất khẩu để gây sức ép lên nước khác cuối cùng có thể làm xói mòn lòng tin vào doanh nghiệp Trung Quốc ở nước ngoài. Điều đó cũng cho các chính phủ thêm lý do để hạn chế sản phẩm và công nghệ Trung Quốc.

“Cách làm của Trung Quốc giống như tự bắn vào chân mình: Có lợi trước mắt, nhưng về lâu dài thì chẳng được gì,” ông nói.

Theo Michael Zhuang/ The Epoch Times

Kính mời Quý vị xem bài viết tại đây: https://trithucvn2.net/trung-quoc/chuyen-gia-trung-quoc-de-xuat-han-che-xuat-khau-40-cong-nghe-nhu-tu-ban-vao-chan.html

#kinhtế#quansattrungquoc#quansáttrungquốc#thếgiới#trithucvn#tríthứcviệtnam#đờisống
Thêm làm nguồn ưu tiên trên Google