1. Biến và Các kiểu dữ liệu cơ bản
Trong Python, bạn chỉ cần đặt tên biến và gán giá trị bằng dấu = mà không cần khai báo trước kiểu.
- Số nguyên: x = 5
- Số thập phân: pi = 3.14
- Chữ viết (Chuỗi): đặt trong dấu ngoặc kép "..." hoặc dấu nháy đơn '...'
- Đúng / Sai: True hoặc False (lưu ý viết hoa chữ cái đầu)
▶ Ví dụ:
tuoi = 18
ten = "Nam"
diem_tb = 8.5
da_tot_nghiep = True
print(ten)
print(tuoi)
▶ Kết quả:
Nam
18
2. Các phép tính toán (Toán tử)
Phép tính số học:
- +, -, *: Cộng, trừ, nhân.
- /: Chia ra số thập phân.
- //: Chia lấy phần nguyên.
- %: Chia lấy phần dư.
- **: Lũy thừa (mũ).
▶ Ví dụ:
a = 7
b = 2
print("Chia thuong:", a / b)
print("Chia lay phan nguyen:", a // b)
print("Chia lay so du:", a % b)
print("7 mu 2:", a ** b)
▶ Kết quả:
Chia thuong: 3.5
Chia lay phan nguyen: 3
Chia lay so du: 1
7 mu 2: 49
Lưu ý: Lũy thừa trong Python dùng hai dấu sao (**), không dùng dấu ^.
3. Xuất và Nhập dữ liệu (In ra màn hình & Nhập từ bàn phím)
In chuỗi ký tự (regular string)
Chuỗi được in ra giữ y nguyên định dạng trong dấu ngoặc kép.
▶ Ví dụ:
print("Hoc Python")
▶ Kết quả:
Hoc Python
In chuỗi định dạng (f-string)
Để ghép biến trực tiếp vào câu chữ, bạn đặt chữ f trước dấu ngoặc kép và đặt tên biến bên trong cặp ngoặc nhọn {}.
▶ Ví dụ:
ten = "Lan"
tuoi = 17
print(f"Xin chao, toi la {ten}, nam nay toi {tuoi} tuoi.")
▶ Kết quả:
Xin chao, toi la Lan, nam nay toi 17 tuoi.
Nhập dữ liệu với input()
Mọi thứ nhập vào từ bàn phím mặc định đều là chữ. Nếu muốn nhập số để tính toán, bạn cần bọc lệnh int(...) ở ngoài.
Ký tự # cho Python biết toàn bộ nội dung phía sau nó trên cùng dòng là ghi chú. Python sẽ không thông dịch phần này.
▶ Ví dụ:
so_luong_sach = int(input("Nhap so luong sach: ")) #Gia su nhap 5
print(f"So sach sau khi mua them 1 quyen: {so_luong_sach + 1}")
▶ Kết quả:
So sach sau khi mua them 1 quyen: 6
4. Danh sách (List)
List dùng để gom nhiều giá trị vào cùng một biến. Danh sách được bọc trong cặp ngoặc vuông [...], các phần tử cách nhau bởi dấu phẩy và vị trí bắt đầu đếm từ 0.
▶ Ví dụ:
danh_sach = [10, 20, 30]
# Lay phan tu dau tien (vi tri so 0)
print("Phan tu dau tien:", danh_sach[0])
# Them phan tu vao cuoi danh sach
danh_sach.append(40)
# Sua gia tri o vi tri so 1
danh_sach[1] = 99
print("Danh sach sau khi sua:", danh_sach)
▶ Kết quả:
Phan tu dau tien: 10
Danh sach sau khi sua: [10, 99, 30, 40]
5. Cấu trúc điều kiện (if - elif - else)
Dùng khi bạn muốn chương trình tự quyết định hành động tùy theo điều kiện đúng hay sai.
Quy tắc bắt buộc: các dòng lệnh bên trong khối if, elif, else phải được thụt lề vào 4 dấu cách.
▶ Ví dụ:
diem = 7.5
if diem >= 8.0:
print("Xep loai: Gioi")
elif diem >= 6.5:
print("Xep loai: Kha")
else:
print("Xep loai: Trung binh")
▶ Kết quả:
Xep loai: Kha
6. Vòng lặp (for và while)
Vòng lặp for
Dùng để lặp qua từng phần tử trong một danh sách, hoặc lặp theo số lần mong muốn bằng lệnh range().
▶ Ví dụ:
# Lap qua mot danh sach co san
for x in [1, 2, 3]:
print(f"Gia tri: {x}")
print("---")
# Lap 3 lan (tu 0 den truoc 3)
for i in range(3):
print(f"Lan chay thu: {i}")
▶ Kết quả:
Gia tri: 1
Gia tri: 2
Gia tri: 3
---
Lan chay thu: 0
Lan chay thu: 1
Lan chay thu: 2
Vòng lặp while
Lặp liên tục chừng nào điều kiện vẫn còn đúng.
▶ Ví dụ:
dem = 1
while dem <= 3:
print(f"So: {dem}")
dem = dem + 1
▶ Kết quả:
So: 1
So: 2
So: 3
7. Gọi thư viện bổ trợ (import)
Khi cần làm toán nâng cao hoặc xử lý phương trình, bạn có thể gọi thêm các công cụ có sẵn bằng từ khóa import.
- math: thư viện tính toán số học thông thường.
- sympy: thư viện toán đại số ký hiệu (giữ nguyên phân số, căn thức, không bị làm tròn).
▶ Ví dụ:
import math
import sympy as sp
# 1. Thu vien math (ra so thap phan)
print("Can 2 tinh bang math:", math.sqrt(2))
# 2. Thu vien sympy (giu nguyen ky hieu toan)
x = sp.symbols('x', real=True)
bieu_thuc = x**2 - 4
print("Bieu thuc toan hoc:", bieu_thuc)
print("Nghiem cua bieu thuc = 0 la:", sp.solve(bieu_thuc, x))
▶ Kết quả:
Can 2 tinh bang math: 1.4142135623730951
Bieu thuc toan hoc: x**2 - 4
Nghiem cua bieu thuc = 0 la: [-2, 2]
Ở các bài viết sau, mình sẽ đi sâu vào cách dùng thư viện SymPy để giải quyết bài toán về tương giao đồ thị.


Bình luận