Cổ nhân thường nói, họa phúc của một đời nhiều khi khởi đầu chỉ từ một niệm trong tâm. Một niệm thiện nếu biết gìn giữ có thể kết thành phúc lành; một niệm tà nếu cứ thuận theo, lâu ngày cũng có thể dẫn con người đến chỗ không còn đường quay lại.

Trong Thái Bình Quảng Ký, có chép câu chuyện về Nghiêm Vũ, người đời Đường, về sau từng làm đến chức Kiếm Nam tiết độ sứ. 

Hình ảnh minh hoạ: Sau đó, Nghiêm Vũ lại đưa nàng bỏ đi, muốn tìm nơi xa để tránh người nhà truy tìm.

Thuở còn trẻ, Nghiêm Vũ sống gần nhà một viên quân sứ. Trong nhà người ấy có một cô gái độ mười sáu, mười bảy tuổi, dung mạo xinh đẹp. Một lần trông thấy nàng, Nghiêm Vũ liền động lòng.

Nếu lúc ấy biết tự giữ mình, một niệm vừa khởi có lẽ cũng chỉ như gợn sóng trên mặt nước, đến rồi lại tan. Nhưng Nghiêm Vũ không chịu dừng lại.

Ông ngầm mua chuộc người bên cạnh cô gái, tìm cách qua lại rồi dụ nàng đến chỗ mình. Hai người lén lút ở bên nhau hơn một tháng. Sau đó, Nghiêm Vũ lại đưa nàng bỏ đi, muốn tìm nơi xa để tránh người nhà truy tìm.

Chẳng bao lâu, gia đình cô gái phát hiện sự việc, liền trình báo lên quan phủ. Quan sai người đuổi theo.

Trên đường lẩn tránh, Nghiêm Vũ nghe tin quan quân đã lần theo dấu vết, chẳng bao lâu nữa sẽ đến nơi. Trong lòng ông sinh sợ hãi. Nếu bị bắt, mọi chuyện tất sẽ bại lộ, việc mình dụ con gái nhà người ta bỏ đi cũng khó lòng che giấu.

Đáng lẽ đến lúc ấy, Nghiêm Vũ vẫn còn có thể quay đầu, đưa nàng trở về hoặc để nàng ở một nơi yên ổn rồi tự mình nhận lấy hậu quả. Nhưng một niệm tham sắc đã không được ngăn lại từ đầu, đến lúc này lại sinh thêm một niệm ác khác.

Ông sợ chuyện cũ bị người đời biết đến, càng sợ tai họa sẽ rơi xuống đầu mình.

Thế rồi Nghiêm Vũ cho cô gái uống rượu. Đợi đến khi nàng đã say, ông dùng dây đàn tỳ bà siết cổ nàng đến chết, sau đó ném thi thể xuống sông.

Hôm sau, người của quan phủ tìm đến khám xét chiếc thuyền. Không thấy cô gái, họ cũng không tìm được tung tích gì thêm. Ông từ đó tưởng rằng chuyện ấy đã chìm theo dòng nước.

Năm tháng qua đi, Nghiêm Vũ dần có công danh, địa vị ngày một cao, sau làm đến Kiếm Nam tiết độ sứ.

Gần ba mươi năm trôi qua, chuyện của cô gái năm xưa dường như không còn ai nhắc tới. Người ngoài có lẽ đã quên, nhưng những việc con người từng làm lại chưa chắc đã thật sự mất đi.

Về sau, Nghiêm Vũ lâm bệnh nặng. Khi ấy có một đạo sĩ từ Nga Mi Sơn đến gặp ông.

Đạo sĩ nhìn Nghiêm Vũ hồi lâu rồi hỏi:

“Ngài từng có việc gì khiến người khác mất mạng chăng?”

Nghiêm Vũ ban đầu không nhận.

Đạo sĩ lại nói rằng bên cạnh ông có một cô gái tuổi chừng mười sáu, mười bảy, trên cổ còn quấn một vật giống như dây đàn tỳ bà.

Nghe đến đó, Nghiêm Vũ biến sắc.

Chuyện tưởng đã bị bụi thời gian phủ kín bỗng hiện lên rõ ràng như mới xảy ra hôm qua. Ông hiểu người mà đạo sĩ nhắc đến chính là cô gái năm ấy.

Theo lời cổ thư, nhờ đạo sĩ, cô gái hiện ra trước mặt Nghiêm Vũ. Trên cổ nàng vẫn còn dấu của sợi dây đàn.

Nàng nói rằng việc mình bỏ nhà theo Nghiêm Vũ vốn cũng là điều sai. Nhưng từ khi đi cùng ông, nàng chưa từng làm điều gì phụ bạc.

Nếu khi ấy sợ bị quan quân bắt được, ông hoàn toàn có thể bỏ nàng lại ở một nơi nào đó.

Vì sao nhất định phải lấy mạng nàng?

Một câu hỏi rất nhẹ, nhưng lại khiến Nghiêm Vũ không còn lời nào để đáp.

Ông hối hận, muốn lấy tiền của, tụng kinh, làm việc thiện để mong chuộc lại lỗi xưa.

Nhưng cô gái nói rằng mình đã kêu oan suốt gần ba mươi năm, đến ngày hôm sau chính là lúc mọi việc phải có kết cục.

Sau khi nàng rời đi, Nghiêm Vũ thu xếp những việc còn lại trong nhà. Đến chiều tối ngày hôm sau, ông qua đời.

Một niệm tham sắc, nhiều nghiệp theo sau

Điều khiến câu chuyện này lưu truyền không chỉ nằm ở kết cục sau ba mươi năm, mà còn ở chỗ người xưa muốn chỉ rõ một đạo lý: rất nhiều tai họa không bắt đầu từ việc lớn, mà khởi lên từ một niệm con người không chịu chế ngự.

Nghiêm Vũ ban đầu chỉ vì thấy sắc mà động tâm.

Từ một niệm ấy, ông tìm cách tiếp cận người con gái. Có được rồi lại muốn giữ lấy. Khi sợ bị phát hiện, lòng tham lại sinh ra sợ hãi. Từ sợ hãi lại nảy ra ác niệm, cuối cùng khiến một người mất mạng.

Một bước sai nếu không chịu dừng, rất dễ dẫn tới bước sai thứ hai. Dục vọng càng được nuông chiều, con người càng khó nghe được tiếng nói của lương tri.

Bởi vậy cổ nhân mới đặc biệt coi trọng chữ “giới”.

Giới không phải là ép con người trở nên vô tình, cũng không phải phủ nhận tình yêu nam nữ. Điều cần giữ chính là ranh giới giữa tình cảm và dục vọng, giữa điều có thể làm và điều tuyệt đối không nên làm.

Hình ảnh minh hoạ: Sắc dục vốn chỉ đem lại một chút vui trong chốc lát, nhưng nếu vì nó mà phụ nghĩa, tổn người, làm điều trái lương tâm

Khi một người đã có gia đình mà còn tham cầu tình sắc bên ngoài, điều mất đi trước tiên thường là sự thành thật. Muốn che giấu sự phản bội thì phải nói dối; muốn bảo vệ điều sai trái lại càng phải dùng thêm nhiều lời dối khác. Lâu dần, chính mình cũng bị trói trong những việc mình đã gây ra.

Sắc dục vốn chỉ đem lại một chút vui trong chốc lát, nhưng nếu vì nó mà phụ nghĩa, tổn người, làm điều trái lương tâm, cái giá phải trả có khi kéo dài cả một đời.

Người xưa nói họa phúc không tự nhiên mà đến, phần nhiều đều do chính con người từng bước chiêu cảm mà thành.

Câu chuyện của Nghiêm Vũ đã trải qua hơn nghìn năm, nhưng lời cảnh tỉnh vẫn không cũ.

Trên đời này, sắc đẹp có thể khiến lòng người rung động, danh lợi có thể khiến người ta mê say, nhưng người thực sự có bản lĩnh không phải là người chưa từng đứng trước cám dỗ, mà là người giữa lúc lòng mình xao động vẫn biết dừng lại.

Giữ được một niệm chính, có khi chính là giữ được cả một đời bình an.

Bởi tai họa lớn nhất thường không đến từ bên ngoài, mà bắt đầu từ lúc con người biết rõ điều ấy không nên làm, nhưng vẫn thuận theo dục vọng mà bước thêm một bước.

Tiểu Hoa biên tập

#cauchuyenhay#giadinh#giaoduc#vanhoatruyenthong