Hôm 7/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump trên mạng xã hội đã cảnh báo Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), đồng thời cam kết hỗ trợ NATO trong việc đối phó với mối đe dọa từ Trung Quốc và Nga. Nhà Trắng sau đó cho biết, Tổng thống Trump và đội ngũ an ninh quốc gia của ông đang thảo luận về việc Mỹ mua lại Greenland, và Mỹ vẫn cam kết bảo vệ NATO.
(Ảnh ghép nguồn từ Nhà Trắng và Shutterstock)
Ngay trong sáng ngày 7/1, Tổng thống Trump đã đăng trên “Truth Social” rằng Mỹ vẫn sẽ hỗ trợ NATO, nhưng ông cũng đặt câu hỏi liệu NATO có sẵn sàng hỗ trợ Mỹ không. Ông cũng nhấn mạnh rằng lý do Nga và Trung Quốc sợ NATO là vì Mỹ vẫn là một thành viên trong liên minh này.
Theo Điều 5 của Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương, điều khoản về phòng thủ tập thể, bất kỳ cuộc tấn công nào vào một quốc gia thành viên đều được coi là tấn công vào tất cả các quốc gia thành viên. Điều khoản này trước đây chỉ được kích hoạt một lần duy nhất – trong cuộc tấn công khủng bố 11/9 của Al-Qaeda vào Mỹ.
Trước khi Tổng thống Trump đưa ra tuyên bố, Nhà Trắng đã cho biết không loại trừ khả năng sẽ thực hiện hành động quân sự để sáp nhập Greenland từ đồng minh NATO là Đan Mạch. Ông Trump nhiều lần chỉ trích NATO và yêu cầu các quốc gia thành viên tăng chi tiêu quốc phòng, nâng tỷ lệ chi tiêu quốc phòng từ 2% GDP lên 5%.
Mới vài ngày trước, tranh cãi về Greenland, một lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, đã leo thang. Vào tối ngày 6/1, Nhà Trắng cho biết ông Trump đang “thảo luận một loạt phương án” để sáp nhập hòn đảo giàu tài nguyên này vào Mỹ, đồng thời nhấn mạnh rằng Mỹ không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực.
Trong bài đăng hôm thứ Tư, Trump nói rằng trước khi nhiệm kỳ của ông bắt đầu, các đồng minh NATO đã không đóng góp đủ phần của mình, nhưng lại dựa vào “ô dù an ninh” của Mỹ. Nhờ sự thúc ép của ông, các quốc gia hiện đã bắt đầu tăng chi tiêu quốc phòng.
Ông cũng cho rằng nếu không có Mỹ thì Nga và Trung Quốc sẽ “không sợ gì NATO”.
Tuy nhiên, ông đặt câu hỏi liệu NATO có sẵn sàng hỗ trợ Mỹ khi Mỹ cần họ hay không.
“Mọi người nên cảm ơn tôi vì đã tái xây dựng quân đội của chúng ta trong nhiệm kỳ đầu, và tôi sẽ tiếp tục làm như vậy. Chúng ta sẽ luôn hỗ trợ NATO, dù họ có hỗ trợ chúng ta hay không,” ông Trump viết.
Xem xét mọi lựa chọn, nhưng ưu tiên ngoại giao
Phát ngôn viên Karoline Leavitt tại buổi họp báo của Nhà Trắng cho biết: “Tổng thống Trump luôn đặt tất cả các lựa chọn lên bàn. Sự lựa chọn ưu tiên của Tổng thống luôn là ngoại giao”.
Bà Leavitt nói rằng việc mua Greenland sẽ giúp Mỹ kiểm soát tốt hơn khu vực Bắc Cực và triển khai quân lực tại khu vực chiến lược này, giúp NATO có khả năng phản công trước sự xâm nhập của Trung Quốc và Nga.
“Tổng thống đã rất rõ ràng với quý vị và cả thế giới rằng kiềm chế sự xâm lược của Nga và Trung Quốc tại khu vực Bắc Cực là vì lợi ích tốt nhất của Mỹ, do đó đội ngũ của ông hiện đang thảo luận về các phương án tiềm năng mua lại,” bà nói.
Phản ứng từ các quốc gia châu Âu
Ngày 5/1, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cảnh báo rằng nếu Mỹ tấn công một quốc gia NATO khác, điều đó sẽ có nghĩa là “mọi thứ sẽ dừng lại, bao gồm cả NATO và hệ thống an ninh được thiết lập từ sau Thế chiến II”.
Vào ngày 6/1, các lãnh đạo hàng đầu của Pháp, Anh, Đức, Ý, Ba Lan, Tây Ban Nha và Đan Mạch tuyên bố rằng phải bảo vệ an ninh của Greenland thông qua NATO và tôn trọng hoàn toàn chủ quyền và biên giới của quốc gia này.
Tuyên bố chung của họ cho biết: “Chỉ Đan Mạch và Greenland, và chỉ có họ, mới có quyền quyết định các vấn đề liên quan đến Đan Mạch và Greenland”.
Hôm 7/1, Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot cho biết Paris đang hợp tác với các đối tác châu Âu để đưa ra các biện pháp đối phó chung. Trong khi đó, các quan chức Đức xác nhận rằng các cuộc thảo luận đang diễn ra về việc duy trì chủ quyền của Greenland.
Đại sứ Mỹ: Tổng thống Trump lo ngại về khả năng phòng thủ của Greenland
Đại sứ Mỹ tại NATO, Matthew Whitaker, vào ngày 7/1 cho biết, động thái gần đây của Nhà Trắng nhằm sáp nhập Greenland cho thấy “Tổng thống Trump và các cố vấn của ông không tin rằng an ninh của Mỹ được bảo vệ đầy đủ”.
Ông nói thêm: “Khi băng tan, các tuyến đường biển ở Bắc Cực và khu vực High North sẽ dần mở ra, Greenland đang trở thành một mối đe dọa an ninh nghiêm trọng đối với đất liền Mỹ”.
Tuy nhiên, ông Whitaker đã làm dịu khả năng Mỹ dùng vũ lực sáp nhập Greenland, cho rằng: “Chúng ta cần hợp tác với tất cả các đồng minh NATO”. Ông nói, “Tôi không nghi ngờ rằng chúng ta có thể tìm ra giải pháp mà cả hai bên đều hài lòng”.
Hoạt động gia tăng của Trung Quốc tại Bắc Cực khiến châu Âu và Mỹ cảnh giác
Vào mùa hè năm 2025, một tàu ngầm nghiên cứu của Trung Quốc đã lần đầu tiên di chuyển dưới lớp băng Bắc Cực ở độ sâu hàng ngàn feet, khiến các nước phương Tây lo ngại về việc Trung Quốc lợi dụng danh nghĩa “nghiên cứu khoa học” để mở rộng quân sự tại khu vực này.
Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) trong báo cáo tháng 11/2025 cho biết, tàu quân sự và nghiên cứu của Trung Quốc gần Alaska gia tăng đột biến, cho thấy hoạt động của Trung Quốc tại khu vực Bắc Cực đang phát triển nhanh chóng.
Báo Wall Street Journal vào ngày 30/12/2025 đưa tin, các chuyên gia chiến lược biển và quan chức quân sự phương Tây cho rằng việc Trung Quốc nắm giữ công nghệ điều hướng ở Bắc Cực sẽ giúp họ khai thác tài nguyên thiên nhiên phong phú, rút ngắn khoảng cách vận chuyển từ châu Á sang châu Âu và có thể đưa tàu ngầm hạt nhân Trung Quốc đến gần hơn với lãnh thổ của Mỹ và NATO.
Tại sao Greenland lại quan trọng?
Vị trí chiến lược: Greenland nằm gần Bắc Cực và điểm khóa GIUK gap — tuyến chiến lược kiểm soát hoạt động hải quân và không quân giữa Bắc Mỹ và châu Âu.
GIUK gap là viết tắt của Greenland – Iceland – United Kingdom gap (khe hở Greenland – Iceland – United Kingdom). Đây là hành lang địa – chiến lược then chốt ở Bắc Đại Tây Dương, nằm giữa 3 khu vực này. (1) “Cửa ngõ” ra Đại Tây Dương: Mọi tàu ngầm và hải quân từ Bắc Cực hoặc Bắc Đại Tây Dương phía bắc (đặc biệt là Nga) muốn tiến vào Đại Tây Dương đều gần như phải đi qua GIUK gap. (2) Điểm kiểm soát chống tàu ngầm (ASW): Trong Chiến tranh Lạnh, NATO bố trí sonar, máy bay tuần tra và tàu săn ngầm dày đặc tại đây để theo dõi – ngăn chặn tàu ngầm Liên Xô. (3) Huyết mạch tiếp vận NATO: GIUK gap bảo vệ tuyến vận chuyển quân sự và hậu cần từ Bắc Mỹ sang châu Âu.
An ninh không gian và quân sự: Mỹ hiện vận hành Căn cứ Không gian Pituffik (Pituffik Space Base) ở Greenland – đóng vai trò quan trọng trong cảnh báo tên lửa và hệ thống phòng thủ.
Tài nguyên: Greenland có trữ lượng khoáng sản quý hiếm và tiềm năng dầu khí lớn.
Bảo Minh (t/h)
Kính mời Quý vị xem bài viết tại đây: https://trithucvn2.net/the-gioi/tong-thong-trump-canh-bao-nato-cam-ket-se-doi-pho-moi-de-doa-tu-tq-va-nga.html
Bình luận