
Được xây dựng cách nay gần 1000 năm, Long Đọi Sơn- nằm trên đỉnh ngọn núi Đọi, thuộc xã Tiên Sơn, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam
1. Cái tên Long Đọi Sơn
Do hình dáng núi vươn dài trong mây, nhìn từ xa như con rồng hướng về kinh thành Thăng Long, từ đó mà có tên Long Đọi Sơn. Chùa được xây dựng trên đỉnh núi Long Đọi. Người dân Hà Nam quen gọi nôm na là chùa Đọi.

2. Đại danh lam Long Đọi Sơn trong thời kì huy hoàng
Đứng ra xây dựng nên chùa chính là vua Lý Thánh Tông và nguyên phi Ỷ Lan từ năm 1054. Tới năm 1122 vua Lý Nhân Tông mở rộng và hoàn thiện. Dưới triều đại nhà Lý, Long Đọi Sơn được coi là “Đại danh lam” của nước Đại Việt.
Suốt mấy trăm năm từ thời Lý tới thời Trần, ngôi chùa được phát triển vô cùng huy hoàng. Tháp Sùng Thiện Diên Linh cao ngất như chạm tới mây trời. Bia Sùng Thiện Diên Linh uy nghiêm. Ngôi chùa mở rộng thành trung tâm Phật giáo của trấn Sơn Nam xưa (các tỉnh Hà Nam, Ninh Bình, Nam Định, Thái Bình và một phần các tỉnh Hưng Yên, Hà Tây cũ). Tại Long Đọi Sơn thời kỳ này, đây là nơi các nhà sư trấn Sơn Nam học tập và tu luyện.
3. Chứng tích đau thương dưới thời Minh xâm lược
Với chính sách tận diệt văn hóa Đại Việt, Minh Thành Tổ vào năm 1406 đã ban chiếu ra lệnh cho tướng lĩnh khi xua quân sang xâm chiếm nước ta :
“Một khi binh lính vào nước [Nam], trừ các sách kinh và bản in của đạo Phật, đạo Lão thì không thiêu hủy; ngoài ra hết thảy mọi sách vở, văn tự cho đến cả những loại [sách ghi chép] ca lý dân gian, hay sách dạy trẻ (như loại sách có câu: Thượng đại phân, Khư ất dĩ) một mảnh một chữ đều phải đốt hết. Khắp trong nước, phàm những bia do Trung Quốc dựng từ xưa đến nay thì đều giữ gìn cẩn thận, còn các bia do An Nam dựng thì phá huỷ tất cả, một chữ chớ để còn”
Chùa Long Đọi Sơn cùng nhiều danh lam khác khắp nước Đại Việt đã bị tận diệt như vậy.
Tháp Sùng Thiện Diên Linh không còn, hàng trăm gian chùa bị đốt, cổ vật bị cướp...
4. Di tích còn lại đến nay
Tượng đầu người mình chim

Ngày nay tới thăm ngôi chùa ngàn năm tuổi, du khách còn được thấy một số cổ vật sót lại: Mảnh gốm, tượng đá cổ, bia Sùng Thiện Diên Linh ...(Ngày 30/12/2013, Thủ tướng Chính Phủ đã ký quyết định số 2599/QĐ-TTg công nhận Bia Sùng Thiện Diên Linh là Bảo vật quốc gia)
Các cổ vật khác đều là được tôn tạo, trùng tu ở các triều đại sau này.
5. Lễ hội Chùa Đọi ngày nay và những điều đặc biệt
Từ ngày 17-21 tháng 3 âm lịch hàng năm là lễ hội chùa Đọi. Ngoài phần Lễ trang nghiêm, phần Hội vô cùng đậm nét dân gian vùng quê chiêm trũng: dàn trống Đọi Tam biểu diễn, những gian hàng trưng bày sản vật quê nhà. Trên con đường gần 400 bậc thang lên núi, ngoài thưởng thức cảnh đẹp hữu tình, bạn còn có thể thấy lại văn hóa ẩm thực xưa nơi đây: Kẹo lạc, kẹo vừng , kẹo dồi chó, kẹo kéo. Thích hơn nữa bạn được tham dự cả bàn cờ người đặc sắc...Trong nắng, trong gió chớm hạ, sáo diều vi vu đu đưa với mây trời.... Thi vị biết bao.
Điểm đặc biệt bạn nên khám phá chính là 9 giếng cổ không bao giờ cạn bao quanh dãy núi được gọi là mắt rồng. Những ngôi mộ vòm cuốn kiểu Hán đầu hướng núi Long Đọi (một chứng tích chứng minh Long Đọi được người dân nơi đây tôn là ngọn núi Thiêng). Những di vật thời Đông Sơn cũng được tìm thấy nơi này: trống đồng, rìu đồng... Thậm chí dấu ấn người Việt cổ cũng được tìm thấy nơi đây.

Bạn cũng đừng quên thăm khu lăng mộ cổ kính của các bậc tu hành từ thủa xưa còn lại.
Trong tiếng chuông ngân nga sớm chiều, tôi lại nhớ đại thi hào Nguyễn Khuyễn đất Bình Lục Hà Nam, vào những năm cuối đời đã viết bài thơ bẳng cả chữ Hán và chữ Nôm ngợi ca Long Đọi Sơn
Nhớ cảnh chùa Đọi
Già yếu xa xôi bấy đến nay,
Làng chơi loáng thoáng lại buồn thay!
Chùa xưa ở lẫn cùng cây đá.
Sư cụ nằm chung với khói mây
Dặm thế ngõ đâu tầng trúc ấy,
Thuyền ai khách đợi bến đâu đây?
Chuông trưa vẳng tiếng người không biết,
Trâu thả sườn non ngủ gốc cây.
Bức tranh trưa yên ả với cảnh “Sư cụ nằm chung với khói mây” này ấm áp mà man mác buồn, nỗi buồn thế sự của một bậc Đại Nho cuối cùng của triều Nguyễn với vận thế nước nhà.
Chùa Đọi Duy Tiên Hà Nam chỉ cách Hà Nội chừng 50 km, núi vờn mây, mây ôm núi. Tới nơi đây , trước bia Sùng Thiện Diên Linh, trước những di chỉ cổ đại, ta sẽ dâng lên niềm tự hào vô bờ bến của lịch sử dân tộc. Cũng nhận rõ nhân sinh như áng phù vân. Thịnh đấy rồi suy đấy. Dư ba trong lòng cứ dậy từng đợt sóng. Bạn có như tôi???



Bình luận