Trong văn hóa dân gian, Tết Hàn thực còn được gọi là Tết Bánh trôi - bánh chay (“hàn thực” có nghĩa là “thức ăn lạnh”), được diễn ra vào ngày mùng 3 tháng 3 âm lịch. Tết Hàn thực bắt nguồn từ truyền thuyết ở Trung Quốc nhưng khi vào Việt Nam ngày này lại có ý nghĩa tâm linh khác biệt, có những thay đổi nhất định để phù hợp với văn hóa Việt.
Tết Hàn thực đã được hợp nhất với Tết bánh trôi, bánh chay thể hiện nét đặc trưng trong phong cách sống của người Việt. Người Việt Nam trong ngày này không kiêng lửa, vẫn nấu nướng bình thường. Người Việt sẽ hướng tới nguồn cội cũng như nhớ đến công lao của những người đã khuất.
Trong ký ức của tôi, Tết Hàn thực lúc nào cũng háo hức như con trẻ dù bao năm tháng đi qua.
Ngày nhỏ, tôi và các em của mình luôn háo hức đến ngày này để được cùng mẹ làm bánh trôi, bánh chay. mẹ tôi thường để dành gạo nếp ngon nhất sau vụ gặt đến Tết Hàn thực bỏ ra xay gạo, làm bánh.
Ngày ấy còn nhỏ, ánh mắt trong trẻo của chúng tôi dõi theo bàn tay làm bánh khéo léo của mẹ, tôi cũng véo từng mẩu bột nếp dẻo, thơm để nặn bánh. Nhưng không sao tôi nặn được bánh khéo như mẹ.
Trong khi làm bánh. Mẹ thường đọc cho chúng tôi bài thơ nổi tiếng của nữ thi sĩ Hồ Xuân Hương:
“Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son”.
Mãi cho đến sau này, tôi mới hiểu được ý nghĩa của bài thơ ấy. Bài thơ ẩn sâu ý nghĩa sâu sắc về những người phụ nữ tảo tần son sắt, một lòng yêu chồng thương con. Về người phụ nữ Việt Nam đảm đang, tháo vát, chịu thương, chịu khó và có tấm lòng nhân hậu bao la.
Hương vị và ký ức đẹp đẽ cùng mẹ cứ thế quấn quýt tôi suốt cả thời thơ ấu, nó còn hiện hữu trong giấc mơ êm đềm, dìu dịu. Thời gian thấm thoát trôi đi, đứa trẻ cùng mẹ xay bột bên cối đá già cỗi giờ đã lớn khôn nhưng nhớ mùi khói, mùi bếp, mùi của tình thương chẳng thể phai nhòa.
Sau này khi lớn lên, dù có tự làm bánh tại nhà tôi cũng không làm sao làm lại được hương vị ấy. Không biết có phải do vị giác của mình thay đổi, do nguyên liệu không còn được ngon như xưa hay bởi… không được làm bởi mẹ nữa. Để rồi cứ mỗi mùa tết Hàn thực về, tôi lại nhớ da diết mùi vị bánh trôi ngày xưa, về tuổi thơ hồn nhiên bên Mẹ về những ấm áp bên gia đình.
Bình luận