Huyền sử chùa Phật tích (Chùa Trinh tiết)
”Sân chùa lá đỏ đang rơi
Chiều hôm lên núi nghỉ ngơi sao buồn
Rêu phong gạch ngói xanh rờn
Ở bên tượng hỏng may còn bát nhang
Thời bình nay đã bước sang
Lòng người thì vẫn nước làng năm xưa
Thương thay cảnh vật hoang sơ
Nhà Trần công chúa phụng thờ có thiêng
Phò cho một xứ hương thôn
Trấn hưng cơ nghiệp tiền nhân dựng nền”
Đây là những vần thơ bên vách tường chùa Trinh Tiết nằm trên núi Bồ Đà thuộc dãy Cẩm Long, thôn Động Xuyên, xã Thanh Hải (huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam) do vua Lý Thái Tổ đề bút khi ngài dừng chân nơi Kẽm Trống trước khi đưa quân dẹp loạn trên Cao Bằng năm 1430.

Đoan Vỹ quê tôi thủa xa xưa là vùng đất hiểm: núi cao sông rộng. Núi non đèo dốc xưa hiểm trở vô cùng, xóm làng hoang sơ. Nếu Kẽm Trống là thắng cảnh nổi tiếng thì Chùa Trinh Tiết lại là nơi lưu lại một dấu ấn lịch sử. Dấu ấn ấy bắt nguồn từ câu chuyện u buồn của nàng công chúa Bạch Hoa cuối thời Trần được người dân Thanh Hải truyền miệng lại từ đời này qua đời khác. Núi Bồ Đà không cao, nằm lẻ loi giữa một khu đồng ruộng cách xa xóm làng. Chùa nằm nơi lưng chừng núi, không khó để đến nơi. Nhưng vì xa khu dân cư, ngôi chùa khá vắng lặng. Nếu không phải người bản địa, bạn sẽ khó lòng biết đến bởi vì danh thắng Kẽm Trống nổi bần bật cách đó chừng 1-2 km.

Vì sao nàng công chúa lá ngọc cành vàng lại chọn nơi hoang vắng để dừng chân, dựng chùa? Các già hay chuyện thường kể rất dân dã cho đám trẻ ham học hỏi rằng, bởi vì loạn cuối thời nhà Trần, Hồ Quý Ly âm mưu tiếm ngôi mà nàng gặp cảnh hiểm nguy. Con trai Hồ Quý Ly (Hồ Nguyên Trừng) vì xót thương lá ngọc cành vàng mà giúp nàng đi lánh nạn. Thuyền lẩn trốn đưa nàng xuôi dòng Đáy, dừng chân nơi Kẽm Trống. Ngắm phong cảnh núi sông hữu tình, dân cư chất phác nàng đã chọn núi Bồ Đà, dựng thảo am, khôi phục lại ngôi chùa đổ nát có từ trước đó, dốc lòng tu hành. Trong suốt cuộc đời Thu Thu thiền sư (pháp danh của bà ), bà tạo phúc cho cả một vùng. Bà không quản ngại gian khó, vào sâu trong núi hái thảo dược chữa bệnh cho dân, mang tiền của trợ giúp khi dân khốn khó...
Điều gì khiến một công chúa nhà Trần lại kiên quyết từ bỏ vàng son hồng trần mà chọn nơi hoang vu để lánh mình? Khi ở ẩn, bà vẫn không quên dùng khả năng của mình giúp những sơn dân nghèo khổ.

Vào chùa, dâng nén nhang tưởng nhớ bà, tôi lại nghĩ tới các thế hệ dòng dõi nhà Trần từ thuở mới lên ngôi đã sùng kính Phật Pháp. Thậm chí còn chọn con đường tu hành khi đã nhường ngai. Trải qua hàng trăm năm, thấm nhuần Phật Pháp, con cháu hoàng tộc nhà Trần đã biết “ xuất xử hành tàng” (xuất: ra giúp đời khi thịnh thế, tàng: ở ẩn khi loạn lạc). Những phẩm chất tuyệt vời ấy đã được dòng dõi con cháu nhà Trần kế thừa. Đặc biệt là, dù đã “tàng” nhưng không hề xa lánh thế nhân, vẫn là tu mà vẫn là đời, vẫn tha thiết cứu thế nhân không màng danh lợi.
Bạn biết chăng, trên vách tường chùa Trinh sơn, hiện vẫn còn những bài thơ của các đế vương, danh sĩ các đời lưu lại lòng cảm mến : Thái vương Trịnh Kiểm(thời Trịnh – Nguyễn ), vua Minh Mệnh (thời Nguyễn), Thi hào Nguyễn Du, danh sĩ Bùi Huy Bích.... Tiếng rằng thời gian đã xóa nhòa nhiều bút tích, khó lòng phục dựng…Nhưng dù hàng thiên niên kỉ đã khiến bãi biển hóa nương dâu, hương khói nơi chùa công chúa lập nên vẫn chưa từng đứt đoạn. Trên đường du hành, dừng chân nơi Đoan Vỹ, khi ghé thăm cụm di tích Kẽm Trống- Địch Lộng bạn hãy tìm tới Bồ Đà sơn, vào chùa thắp nén nhang thơm tưởng nhớ một công chúa thời mạt Trần, giữa loạn lạc tâm vẫn an, một lòng cứu nhân độ thế. Nơi đây, trèo lên đỉnh núi nơi có hòn Bụt mọc, bạn sẽ được vãi già kể sự tích hòn đá tự lớn. Gặp một người già Động Xuyên, họ sẽ chứng minh cho bạn thấy, thời họ còn ấu nhi, hòn đá ấy còn bé nhỏ thế nào. Huyền tích nơi đây còn ẩn dấu nhiều lắm bạn. (Hết)
Trương Luyện



Bình luận