Vì sao nghiện điện thoại | Khám Phá Sinh Mệnh

Khám Phá Sinh Mệnh Radio
2.2K người theo dõi
2.5K Lượt xem video·29 thg 10, 2026
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AIBài viết phân tích nguyên nhân gây nghiện điện thoại từ góc độ thiết kế công nghệ và tác động tiêu cực đến não bộ, đặc biệt là ở trẻ em. Đồng thời, nội dung cung cấp các giải pháp thực tiễn để lấy lại quyền kiểm soát cuộc sống, cải thiện sức khỏe tinh thần và tái thiết lập thói quen sử dụng thiết bị lành mạnh thông qua chánh niệm và kỷ luật.
Chào mừng quý khán thính giả đến với chương trình Khám phá sinh mệnh.
Hôm nay chúng tôi hân hạnh gửi đến quý vị
bài viết của tác giả June Callen có tên
Vì sao chúng ta nghiện điện thoại và làm thế nào để thoát khỏi nó?
Bài được trích từ nguồn tranh kiến .org
Bạn đã bao giờ quan sát mọi người dán
mắt vào điện thoại như bị thôi miên,
hoàn toàn tách rời khỏi những gì xung quanh,
còn suy nghĩ và cảm xúc của họ thì bị chi
phối bằng những gì hiện lên trên màn hình?
Bạn có cảm thấy chính mình cũng bị định
hình bởi thời gian sử dụng màn hình không?
Mắt bạn có thay đổi cách tập trung sau khi nhìn màn hình không?
Cơ thể bạn có cảm thấy cứng lại không?
Bạn có mệt mỏi vì dùng thiết bị điện tử quá giờ đi ngủ không?
Sau khi đặt màn hình điện tử xuống, bạn vẫn còn nghĩ về những
gì đã xem hoặc vẫn đang xử lý với những cảm xúc đó phải không?
Bạn có thấy mình dùng điện thoại nhiều hơn mức mong muốn không?
Vô thức với tay lấy nó chỉ để xua đi sự buồn chán, phải không?
Bạn không hề đơn độc. Khoảng một nửa số người Mỹ cho biết
họ cảm thấy nghiện điện thoại với thời gian xem màn hình
trung bình của người trưởng thành lên tới hơn 5 giờ mỗi ngày.
Khi những giờ đó cộng rồn lại với 5 giờ mỗi ngày,
trong một tuần bạn sẽ dành khoảng một ngày rưỡi để xem điện thoại.
Trong một năm, bạn sẽ dành 76 ngày để xem nó.
Nếu bạn sử dụng điện thoại trong 40 năm, bạn sẽ dành hơn 8 năm cho nó.
Nghiện công nghệ là thuốc phiện của thời đại chúng ta,
một dịch bệnh đang âm thầm bào mòn cuộc sống,
làm suy yếu sức khỏe và các mối quan hệ của chúng ta.
Đó là điều mà tất cả những người sở hữu điện thoại thông minh,
iPad hay máy tính sách tay đều phải đối mặt.
Nhiều người trong chúng ta muốn sử dụng điện thoại ít hơn.
Tin tốt là chứng nghiện điện thoại hoàn toàn có thể vượt qua,
và bạn có thể lấy lại quyền kiểm soát cuộc sống của mình.
Vì sao chúng ta bị nghiện?
màn hình, ứng dụng và các nền tảng kỹ thuật số
khác gây nghiện vì chúng được thiết kế để như vậy.
Nền kinh tế dựa trên việc thu hút và khai thác sự chú ý của
con người hiện có giá trị hơn 800 tỷ USD trên toàn cầu.
Ánh mắt nhìn của chúng ta trên môi trường
mạng trực tuyến là một ngành kinh doanh lớn.
Vì vậy, người ta có động lực rất lớn để giữ chân chúng ta.
Ông Tristan Harris, đồng sáng lập Trung tâm Công nghệ Nhân
văn và từng là chuyên gia về đạo đức thiết kế tại Google,
chỉ ra rằng các công ty đã bỏ ra rất nhiều công sức để
biến điện thoại thành thứ mà bạn không thể đặt xuống.
Chiếc điện thoại của bạn vào những năm 1970 không có
hàng nghìn kỹ sư mỗi ngày liên tục cập nhật cách điện
thoại hoạt động để ngày càng thuyết phục người dùng hơn,
ông Harris nói trong một cuộc phỏng vấn năm 2017 trên CBS.
Ông nói rằng điện thoại di động rất giống máy đánh bạc.
Sự thỏa mãn gián đoạn mà chúng ta nhận được khi sử dụng khiến
chúng ta quay lại nhiều hơn. Thao tác vuốt xuống và cuộn màn hình
cũng mô phỏng thao tác kéo cần gạt của các máy đánh bạc kiểu cũ.
Các ứng dụng và nền tảng khác nhau sử dụng những kỹ thuật khác nhau
Chẳng hạn như khai thác sở thích và những điều bạn không thích
Những nội dung bạn yêu thích mang lại cho bạn cảm giác hưng phấn
Các cú hích hormone dopamine
Còn các bài viết gây tranh cãi cũng khiến bạn tiếp tục bị cuốn vào
Trên bảng tin Facebook có rất nhiều bài viết câu view
xoay quanh các chủ đề được cả những người theo quanh
hướng chính trị cánh tả lẫn cánh hữu đặc biệt quan tâm.
Nội dung được thiết kế để gây sốc khiến người xem chia sẻ, và điều này
ngày càng dễ thực hiện hơn với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo.
Như tác giả Catherine Price đã chỉ ra trong cuốn sách How to Break Up
With Your Phone, tên tiếng Việt Cắt Cơn Điện Thoại, chúng ta sẽ
trở nên giỏi ở bất cứ điều gì chúng ta làm trong 4 giờ mỗi ngày,
và điều đó sẽ thay đổi các đường dẫn chất myelin trong não bộ chúng ta.
Để tối đa hóa thời gian chúng ta dành cho các thiết bị,
các nhà thiết kế thao túng hóa học não bộ theo những cách được
biết là có thể kích hoạt các hành vi mang tính cưỡng chế.
Bà viết, não bộ dưới tác động của công nghệ
Việc so sánh công nghệ với thuốc phiện,
một chất gây nghiện, không phải là nói quá
Các bản chụp não cho thấy, não bộ khi tiếp xúc nhiều với công nghệ
bắt đầu trông giống với não của người dùng chất gây nghiện
Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng,
màn hình làm giảm chất xám và gây teo thùy trán ở não đang phát triển
Đây là những vùng chịu trách nhiệm cho các
chức năng điều hành cùng nhiều chức năng khác
Chúng tôi có thể nghiên cứu từ những ảnh chụp não gần đây cho thấy
việc tiếp xúc với công nghệ cũng có thể làm thay đổi cấu trúc não và
quá trình myelin hóa theo đúng cách mà các chất gây nghiện gây ra.
Ông Nicholas Carr,
một trong những chuyên gia hàng đầu về trẻ em và chứng nghiện màn hình,
viết trong cuốn sách Glow Kids,
Nghĩa tiếng Việt, Thế hệ trẻ em màn hình.
Myelin là chất màu trắng bao bọc và bảo vệ các dây thần kinh trong não.
Tương tự lớp nhựa bọc dây điện,
nó giúp tín hiệu điện truyền nhanh hơn giữa các tế bào thần kinh,
nhờ đó não hoạt động hiệu quả hơn.
Nếu thiếu myelin, quá trình xử lý thông tin của não sẽ chậm lại.
Tuy nhiên, myelin dễ bị tổn thương bởi
các yếu tố gây căng thẳng từ môi trường,
đặc biệt là tình trạng kích thích quá mức do màn hình điện tử gây ra.
Bất cứ khi nào những đứa con nhỏ của tôi tiếp xúc với màn hình,
điều mà tôi cố gắng hạn chế tối đa.
Trông như thể tôi đã cho chúng dùng thuốc an thần,
chúng lập tức trở nên im lặng và hoàn toàn bị cuốn vào màn hình,
điều vốn không phải trạng thái tự nhiên của chúng.
Và giống như những con nghiện nhí, khi cơn phê qua đi, việc bị tách
khỏi màn hình có thể khiến trẻ nổi cơn ăn vạ và trở nên hiếu động
quá mức khi cố gắng thích nghi trở lại với thế giới xung quanh.
Trong một phiên điều trần gần đây trước Ủy ban Thương mại,
Khoa học và Giao thông của Thượng viện Hoa Kỳ, tiến sĩ Jared Cooney
Horvath, một nhà khoa học thần kinh nhận thức kiêm cựu giáo viên,
cho biết trẻ em ngày nay có năng lực nhận thức kém hơn cha mẹ của mình
do ảnh hưởng của màn hình cả trong và ngoài lớp học.
thế hệ gì là thế hệ đầu tiên trong lịch
sử hiện đại có kết quả kém hơn cha mẹ họ
về hầu hết mọi thước đo nhận thức mà chúng ta có.
Từ khả năng chú ý cơ bản, trí nhớ,
kỹ năng đọc viết, năng lực tính toán,
chức năng điều hành, cho đến cả chỉ số IQ tổng quát,
mặc dù chúng đi học nhiều hơn chúng ta, ông nói.
Ông cho biết các nghiên cứu trên nhiều quốc gia chỉ ra rằng
khi công nghệ được đưa vào lớp học, kết quả học tập sẽ giảm.
màn hình cũng ảnh hưởng đến não bộ của người trưởng thành.
Các nhà nghiên cứu tại một trường đại học ở Canada đã
xem xét hơn 40 nghiên cứu tại hơn một chục quốc gia
và phát hiện rằng thời gian sử dụng màn hình quá mức
có liên quan đến sự mỏng đi của vỏ não ở người trẻ.
Họ cũng nhận thấy việc tiếp xúc kỹ thuật số kéo dài làm tăng
nguy cơ suy giảm nhận thức sớm và sa sút trí tuệ khởi phát sớm.
Cách thoát khỏi
Bạn hoàn toàn có thể thoát khỏi tình trạng nghiện màn hình,
từ đó kiểm soát cách sử dụng điện thoại hoặc bất kỳ thiết bị nào khác.
Một điểm khởi đầu tốt là nhìn nhận một cách trung thực về
những vấn đề liên quan đến màn hình mà bạn cần giải quyết,
những khía cạnh nào trong cuộc sống của bạn
đang bị ảnh hưởng bởi việc sử dụng màn hình,
và theo hướng tích cực hơn,
có những điều gì bạn vẫn muốn làm nhưng hiện tại chưa có thời gian.
Tiếp theo, hãy đặt ra những giới hạn và rào
cản để việc dùng điện thoại trở nên khó hơn
Từ đó giảm bớt sức hấp dẫn của nó
Bạn có thể tắt các thông báo không cần thiết,
xóa những ứng dụng dễ gây nghiện
Hoặc buộc một sợi dây thun quanh màn
hình để mỗi lần muốn dùng điện thoại
Bạn phải dừng lại một chút và tự hỏi,
mình có thật sự cần dùng lúc này không?
Một số người cũng thấy hộp khóa điện thoại có hẹn giờ rất hữu ích
Bên cạnh đó, hãy đặt ra các quy tắc cụ thể
Chẳng hạn chỉ kiểm tra email,
tin nhắn hoặc mua sắm vào những thời điểm nhất định
Đồng thời tạo ra các khu vực và khoảng thời gian không dùng điện thoại
Ví dụ, không dùng điện thoại trong phòng tắm,
trong bữa ăn gia đình hoặc trước khi đi ngủ
Bạn cũng cần bảo vệ thời gian nghỉ ngơi
Vì khi mệt mỏi, ta dễ bị màn hình cuốn hút hơn
Hãy dùng đồng hồ báo thức riêng và để điện thoại ngoài phòng ngủ
Trước khi ngủ, nên đọc sách, giãn cơ, viết nhật ký,
nghe sách nói, cầu nguyện hoặc thiền định
Khi thức dậy, đừng vội nhìn điện thoại
Ngoài ra, có thể kết hợp thói quen tốt với việc dùng thiết bị
Như chỉnh lại tư thế hoặc giãn cơ khi làm việc trên màn hình
Như bà Price đã chỉ ra, chính niệm là cốt lõi của
một mối quan hệ lành mạnh với các thiết bị của bạn.
Chúng ta có thể ý thức rõ mình muốn
thời gian sử dụng màn hình như thế nào
và chú ý đến những điều cản trở hoặc làm xao nhãng mục tiêu của mình.
Bà Price cũng khuyến nghị nên kết hợp nhận
thức về mối liên hệ giữa cơ thể và tâm trí.
Vì nhiều người nhận thấy việc dùng màn hình khiến
họ cảm thấy không khỏe về tinh thần hoặc thể chất.
và chính điều này có thể trở thành động lực mạnh mẽ để thay đổi.
Và cuối cùng, việc thực hành ngày nghỉ kỹ thuật số
có thể mang lại cơ hội tuyệt vời để
bạn kết nối với cuộc sống xung quanh,
đồng thời có thời gian nghỉ ngơi và tái cân bằng
sau tình trạng bị kích thích quá mức bởi môi trường kỹ thuật số.
Cuốn sách Cắt Cơn Điện Thoại của tác giả Price
có một thử thách 30 ngày để thiết lập lại thói quen sử dụng điện thoại
nhẹ nhàng dẫn dắt bạn thay đổi cách sử dụng điện thoại hoặc màn hình
với các nhiệm vụ đơn giản và bài tập chính niệm mỗi ngày
Với phương pháp từng bước của tác giả
bạn cũng có thời gian tập trung vào những điều mình yêu thích
và lấp đầy quỹ thời gian vừa được giải phóng
bằng những gì thực sự mang lại hạnh phúc
Và khi bạn thay đổi thói quen sử dụng màn hình,
não bộ của bạn cũng sẽ thay đổi theo.
Trong cuốn sách Dopamine Nation, Giải mã Hormone Dopamine,
bà Lemke giải thích rằng khi bạn tham gia vào những hoạt động kích
thích mạnh, mang lại cảm giác thích thú, giải phóng nhiều dopamine,
thì não bộ sẽ tự điều chỉnh bằng cách nâng ngưỡng khiến bạn
liên tục cần ngày càng nhiều kích thích hơn để có được lượng
dopamine giải phóng và cảm giác dễ chịu tương tự. Đồng thời,
bạn cũng dần mất khả năng tận hưởng những hoạt động ít kích thích hơn.
Vì vậy, khi bạn sử dụng màn hình,
giống như người nghiện trải qua giai đoạn cai
Bạn có thể sẽ không cảm thấy vui vẻ hay dễ chịu trong một thời gian
Nhưng khi não bộ hạ thấp ngưỡng,
niềm vui từ những điều khác sẽ quay trở lại
Thoát khỏi tình trạng nghiện màn hình là một hành trình
Bạn sẽ có lúc tiến lên và lúc dừng lại
Nhưng hãy kiên trì và bạn sẽ tìm thấy một phiên bản mới của chính mình
Mạnh mẽ hơn và hạnh phúc hơn
Quý khán thính giả thân mến, chuyên mục khám phá sinh
mệnh của chúng tôi hôm nay xin được kết thúc tại đây.
Cảm ơn quý vị đã lắng nghe, quan tâm và theo dõi kênh. Thân mến
chào tạm biệt và hẹn gặp lại quý vị trong chương trình tiếp theo.
