Chào các bạn, mình là Triệu Nguyễn Huỳnh Trang, giảng viên đại học ngành truyền thông và hiện đang làm nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Pháp.
Chào mừng các bạn đến với kênh Youtube của mình.
Các bạn đang xem video thuộc series Phương pháp tư duy mà AI không dạy bạn nhưng bạn lại cần phải biết để sử dụng AI hiệu quả khoa học trong thời đại công nghệ.
Cách đây mấy hôm, mình có thực hiện một khảo sát ngắn ở chính kênh Youtube này và rất là may mắn nhận được hơn 2.000 phiếu trả lời.
Một kết quả rất khả quan khi có hơn 60% học sinh đã sử dụng AI trong quá trình học và ôn thi văn.
Có hơn 21% các bạn đang lưỡng lựa và có thể sẽ sử dụng trong tương lai và chỉ có 16% là không sử dụng AI.
Mình coi đó là một kết quả khả quan bởi vì AI là một siêu công cụ và nếu như chúng ta biết cách sử dụng thì chắc chắn quá trình học của các bạn sẽ được cải thiện rất nhiều.
Mình vừa thực hiện một dự án liên quan đến đổi mới cách học văn, thế nên ở trong series này mình sẽ tiếp tục lấy môn văn làm ví dụ minh họa cho cách mà chúng ta rèn luyện các phương pháp tư duy để sử dụng tốt AI.
Tuy nhiên, các bạn nên nhớ một điều, đã là phương pháp tư duy là cách nghĩ của con người thì chúng ta không chỉ sử dụng trong môn văn,
mình có thể áp dụng vào rất nhiều môn học khác hoặc là các lĩnh vực, các khía cạnh khác nhau trong đời sống.
Nhưng làm thế nào để áp dụng được linh hoạt và hiệu quả thì trước hết chúng ta cần phải hiểu được phương pháp tư duy đó là gì và cần phải thực hành nhiều lần để nhuận nguyễn đã.
Và nếu như các bạn đã thấy đủ sẵn sàng, đủ hào hức để khám phá thì ngay bây giờ chúng ta sẽ vào với.
Như thông tin ở phần tiêu đề thì hôm nay mình sẽ giới thiệu và hướng dẫn các bạn cách áp dụng tư duy về không gian để viết văn miêu tả,
sau đó là để phân tích các tác phẩm văn học, nghị luận về văn học.
Phương châm của dự án Tự Học 5.0 đó là học qua hành và đây cũng chính là tinh thần của chương trình Đổi Mới Giáo Dục 2018.
Các bạn nghe rõ nhé, học qua hành tức là gì?
Nếu muốn học thì các bạn phải thực hành trước.
Và nếu bây giờ các bạn muốn học về tư duy về không gian thì mình sẽ không nêu khái niệm gì đâu,
mình sẽ không đọc cho các bạn chép gì đâu mà các bạn phải làm bài tập.
Mang hết đề thi văn ra đây, các bạn sẽ phải lau đầu vào những đề thi khác nhau
và trong quá trình mổ rẽ đề thi đó chúng ta mới vỡ lẽ ra tư duy về không gian là cái gì.
Rồi, ngay bây giờ chúng ta sẽ vào một đề thi của lớp 3 về văn miêu tả.
Đề thi như sau, em hãy viết một đoạn văn từ 8 đến 10 câu để miêu tả của nhà mà em đang ở.
Đây chính là đề thi mà mình mượn được từ bộ đề ôn khi cuối kỷ của con trai mình đang học lớp 3, kỷ 1.
Theo các bạn thì thế nào là ứng dụng AI trong quá trình học văn?
Nếu như bây giờ mình dán cái đề thi này ngay lập tức lên câu lệnh thì đây sẽ là phản ứng của AI.
Các bạn thấy rồi đúng không?
Nếu như chúng ta chỉ cần một cái máy full văn mẫu thì có thể ngay lập tức dán đề bài vào chart GPT hoặc là một AI bất kỳ.
Chúng ta sẽ có câu trả lời rồi chúng ta sẽ chép vào vở.
Nhưng bạn có nhận ra sự thật là gì không?
Trong phòng thi bạn không thể mang theo AI, không thể mang theo quyền vờ văn
và nếu bạn quay cop bạn có khả năng bị không điểm ngay lập tức.
Quá mạo hiểm rồi.
Vậy thì đây là lúc mà tư duy lên ngôi.
Chúng ta phải học cách đặt ra câu hỏi,
làm việc với chính ký ức và những trải nghiệm của mình
và không phụ thuộc vào AI hay trông chờ thầy cô đọc chép hay trông chờ văn mẫu nữa.
Nhưng ký ức là gì mới được chứ?
Đó chính là tập hợp những trải nghiệm, cảm xúc, âm thanh, hình ảnh và thông tin
mà chúng ta có thể lưu giữ được trong trí nhớ, trong não bộ của mình.
Chúng ta thường có 5 giác quan đúng không?
Nếu được sinh ra một cơ thể lành lặng,
sau đó chúng ta sử dụng những giác quan này
để tiếp xúc với thế giới, để khám phá cuộc sống ở xung quanh.
Chúng ta biết thế nào là mùi hương, thế nào là âm thanh,
tiếng nhạc, tiếng đàn, tiếng suối.
Mình phân tích tất cả những thông tin tiếp nhận được.
Chúng ta nhờ có làng da mới biết thế nào là ấm, thế nào là lạnh.
Thế rồi sau đó chúng ta trải qua những sự kiện trong cuộc sống
và những điều đó dù nông hay sâu cũng thường để lại những ký ức cân bản trong trí nhớ của mình.
Nó có thể lưu vào bộ nhớ ngắn hạn,
bộ nhớ dài hạn,
rồi sau đó sẽ quay trở lại khi chúng ta biết đặt câu hỏi
và lôi nó ra khỏi tâm trí của mình.
Vào phòng thi chúng ta sẽ gọi ký ức đó quay về bằng cách tư duy
để mọi thứ nó được diễn ra theo đúng trình tự lớp lang.
Lúc ấy thì chúng ta có thể tạo một bài viết với ký ức và trải nghiệm riêng,
với quan điểm riêng, với niềm tin riêng.
Bài thi đó sẽ không giống với những bài văn của các bạn khác
bởi vì trải nghiệm của mỗi người là khác nhau.
Chúng ta quay lại với đề văn miêu tả ngôi nhà của học sinh lớp 3.
Con trai mình mỗi lần nhìn thấy đề văn
là một lần cuống khuyết hết cả lên,
tay chân loạn quạng, rồi là mồ hôi lạnh toát ra.
Thế xong rồi bao giờ cũng thế,
mình phải trấn ăn con,
bảo con cứ bình tĩnh,
không được gì phải gội lên cả.
Hít thở sâu, nhớ đến một người mà con cảm thấy tin tưởng
và sau đó tự trấn ăn bản thân là tất cả ở trong đầu mình.
Bây giờ mình sẽ biến nó ra trang giấy.
Vậy thì làm cách nào?
Hãy bắt đầu nhắm mắt lại.
Các bạn hãy nghĩ thế này,
cô giáo đang nhờ mình nêu tả ngôi nhà
để khi cô giáo đến chơi nhà mình có thể nhận ra được.
Ok, vậy thì các bạn sẽ đưa cô giáo đến nhà đi.
Chúng ta sẽ bắt đầu dùng tư duy không gian
và hãy áp dụng luật xa gần phối cảnh ở trong mỹ thuật.
Cái này không biết là các bạn được học chưa?
Chúng ta sẽ bắt đầu thay đổi điểm nhìn,
thay đổi tư cự,
cách mà chúng ta tập trung vào một hình ảnh
và làm mở ảnh còn lại.
Thế thì bây giờ chúng ta đang ở rất xa ngôi nhà,
nhưng vừa đủ xa để chúng ta nhìn thấy ngôi nhà đó
ở phía cuối đường.
Thế thì khi đó, các bạn nhìn thấy cái gì?
Nào, theo các bạn nhìn thấy cái gì?
Chúng ta có nhìn được sâu bên trong ngôi nhà không?
Có biết là phòng đấy có bao nhiêu
nhà vệ sinh rồi thì là rừng chiếu nào không?
Làm gì có,
nhưng chúng ta sẽ biết được ngôi nhà có mấy tầng.
Nó là một ngôi nhà cấp 4 hay là nhà trung cư
hay là villa biệt thự?
Chúng ta sẽ biết nó sơn màu gì,
mái ngói như thế nào, đúng không?
Vậy thì sẽ bắt đầu miêu tả ở thân bài nhé.
Nhìn từ xa, ngôi nhà có bao nhiêu tầng,
màu gì, mái ngói ra làm sao?
Xong luôn, thế là được ít nhất là 2-3 câu.
Thế xong rồi trên con đường dẫn cô về ngôi nhà đó
tưởng tượng tiếp này,
nói gì với cô, giới thiệu thế nào?
Chúng ta vẫn chưa đến đủ gần để tiếp tục miêu tả,
nhưng chúng ta cũng cần đưa thêm những thông tin khác.
Nó giúp giải quyết được khoảng trống trong bài văn
và giúp giải quyết được khoảng trống
trong quá trình giao tiếp
nếu bạn thật sự phải đưa cô giáo về nhà chơi thật.
Vậy thì bây giờ các bạn hoàn toàn có thể
sử dụng bộ câu hỏi 5W1H.
Ví dụ, ngôi nhà này được xây từ bao giờ?
Em có biết không?
Hoặc là bạn chuyển đến ngôi nhà này từ khi nào?
Nó thuộc sở hữu của ai?
Của bố mẹ hay của ông bà?
Có bao nhiêu người sống trong ngôi nhà đấy?
Chỉ một vài câu hỏi thôi,
nhưng nó đỗ giúp giải quyết được rất nhiều vấn đề.
Thế rồi khi 2 cô trò bước đến cổng,
nhà mắt lại tưởng tượng.
Chúng ta chưa ngay lập tức mở cổng,
bạn tiếp tục giới thiệu với cô.
Nếu là một ngôi nhà cấp 4,
thì nó có vườn không?
Ở trước nhà là sân vườn,
là chỗ để xây hay là cái gì?
Rồi bên cạnh có vườn rau ao cá không?
Rồi có cây cối không?
Đấy chính là ở bên ngoài.
Và chúng ta lại có thêm một vài câu nữa rồi.
Thế rồi sau đó,
có người ra mở cổng,
đi vào đến bậc thềm,
bước lên nhà, đi qua cánh cửa.
Đó là phòng gì?
Nói luôn.
Nếu là phòng khách,
thì bên cạnh phòng khách,
thì có cái gì?
Hoặc là trong phòng khách,
thì có bàn ghế sắp xếp như thế nào?
Nghĩ lại về cái không gian
nơi mình đã từng sinh sống.
Chúng ta đi từ xa,
đi gần hơn nữa,
và đi thẳng vào bên trong ngôi nhà.
Thế rồi nếu như nó có nhiều tầng,
để lên được tầng,
thì các bạn dùng thang máy hay thang bộ.
Rồi các tầng ấy có bao nhiêu phòng?
Phòng đấy là phòng gì?
Nếu các bạn muốn đưa cô vào phòng của mình
giới thiệu với cô,
đây là phòng của em,
các học tập của em.
Và nên nhớ một điều,
là trong quá trình nô tả,
thì đừng chỉ đơn thuần là liệt kê tất cả mọi thứ,
mà hãy để vào đấy một chút cảm xúc.
Ví dụ như,
các bạn yêu góc nào nhất trong ngôi nhà?
Các bạn thấy phòng khách đẹp hay xấu?
Rồi các bạn thấy cái sân đấy
nó rộng hay nó hẹp?
Khoảng sân hẹp là nơi em
vẫn thường vui chơi vào mỗi buổi chiều.
Đó là một câu hay hơn rồi.
Thì trong quá trình đấy,
chúng ta không hề cảm thấy mất phương hướng
hay là tranh vanh gì đâu.
Bởi vì chúng ta đã có một cái điểm tựa
về mặt tư duy.
Mình cứ đi từ xa về gần,
mình đi từ tổng quan về chi tiết,
đi từ những cái vĩ mô rất là to tát
về những thứ chi tiết nhỏ hơn
và trực tiếp hơn.
Đấy chính là tư duy theo không gian.
Và đó chính là cách mà chúng ta sử dụng
tư duy về không gian để tái tạo lại ký ức,
để chúng ta lôi những thứ
mà chúng ta đã lưu giữ trong bộ nhớ
và biến nó thành những câu văn
ở trên tờ giấy.
Đó chính là lý do mà vì sao chúng ta
hoàn toàn tự tin khi gặp những đề thi như thế này.
Bởi vì dù các bạn không mang AI vào phòng,
thì các bạn đã biết cách
đi từ đâu đến đâu
để miêu tả cái ngôi nhà đó.
Và sau đó các bạn đã có ký ức,
đã có trải nghiệm, lúc đấy việc của chúng ta
đó là tìm từ ngữ và hãy tiết nó ra.
Và để các bạn biết trôi chảy được
thì chúng ta phải luyện tập trước ở nhà.
Bởi vì quá trình biến suy nghĩ
thành văn bản là một quá trình
không hề dễ dàng một chút nào.
Nó giống như kiểu các bạn phải luyện tập
rất nhiều cho bộ não của mình.
Và còn lúc chúng ta bí tư, chúng ta thiếu tử vựng,
vậy chúng ta phải đi tra cứu, phải tìm hiểu thêm.
Và đó là lúc mà chúng ta có thể
sử dụng AI để nhờ AI
cho chúng ta những từ ngữ khác, những từ ngữ mới.
Hồi học cấp 1
thì kết quả ngôn văn của các bạn như thế nào?
Thật ra thì ở cấp tiểu học
đó chính là lúc mà chúng ta
làm quen với tiếng Việt, với tiếng mẹ đẻ.
Chúng ta học cách diễn đạt
một cách đơn giản nhất. Thế thôi.
Sau này lên cấp 2, cấp 3, đấy mới là lúc
mà chúng ta bắt đầu phải vận dụng một cách có chiều sâu.
Nếu như tư duy về không gian
và luật xa gần có thể giúp các bạn
viết một loạt miêu tả, thì bây giờ là lúc
mà chúng ta sẽ phân tích
thơ và văn xuôi.
Trong quá trình đi học, thơ chữ tình
có rất nhiều yếu tố miêu tả
bởi vì thật ra là
khung cảnh đó
đã tạo ra cảm xúc
cho người viết, cho chính nhân vật.
Thế rồi trong văn xuôi
nó bao gồm chuyện ngắn, tiểu thuyết
hoặc là kịch kịch,
để cho câu chuyện sâu sắc hơn,
có hồn hơn và để kích thích
trí tưởng tượng của độc giả,
thì nhà văn bắt buộc
phải có một đoạn văn miêu tả xuất sắc.
Mình lấy một ví dụ đơn giản.
Nếu như bây giờ mình kể với các bạn là ngày hôm đó
ở bên Pháp, mình đã quay một cái video
liên quan đến sử dụng AI trong học tập.
Nó rất là nhạt nhẽo đúng không?
Nhìn bắt đầu nói gì?
Ở bên ngoài trời, nhiệt độ chỉ có 3 độ C thôi.
Rồi gió thổi
bởi vì mình sống gần địa chung hải,
ở biển. Đấy, ở dưới lòng đường
thì tiếng nhạc ẩm mỹ, rồi mọi người
uống với nhau, rồi nói chuyện
giông giả. Còn ở trong nhà
mọi thứ rất là yên tĩnh.
Mình vẫn ngồi đọc thoại với cái máy quay, với đèn bàn,
với sách vợ. Ngay lúc đấy
các bạn đã có thể hình dung ra rất nhiều thứ rồi
và câu chuyện lúc đấy nó có một sự tương phản.
Các bạn sẽ nhớ hơn chứ.
Bởi vì rõ ràng là có sự đối lập giữa lạnh
ấm, giữa sự ồn ào náo nhiệt
và sự yên tĩnh ở bên trong. Và đấy không phải là
mình bịa. Các bạn có thấy bịa không? Nó là sự thật.
Vậy thì rõ ràng
là cái khả năng miêu tả của
người tác giả đã giúp cho câu chuyện
đấy vô cùng có hồn.
Tạo ra một cái thế giới mới ở bên trong
đầu của độc giả. Tại sao có những câu
chuyện nó rất là dày.
Các bạn không thể bỏ xuống được. Và các bạn
cảm giác như mình đang đi phiêu lưu.
Mình đang trong chính nhân vật đó.
Bởi vì tác giả đã miêu tả quá đỉnh đi.
Thế nên là
khi mà chúng ta học văn miêu tả
không phải là để chém gió hay là để
đáp ứng, đối phó với kỳ thi.
Mà để sau này chúng ta có khả năng kể chuyện
chúng ta có khả năng
đi sâu hơn một áo phẩm
biết được cái hay, cái đẹp của các tác phẩm. Và đặc biệt
là chúng ta có thể sáng tác được
những tác phẩm hay như vậy.
Các bạn đã sẵn sàng chưa?
Các bạn đã sẵn sàng để đối diện với kiếp nạn
của học sinh cấp 2, cấp 3 chưa?
Nghị luận văn học, phân tích văn học
và bằng chính cái đầu của mình, bằng chính tư duy
về không gian của mình.
Chúng ta hãy bắt đầu với bài thơ thu điếu của
cụ Nguyễn Khuyến. Các bạn tự đọc
bài thơ đi.
Các bạn nhìn thấy gì
ở trong đấy? Liệu
khi đọc đến đây chúng ta đã có khả năng
để tưởng tượng ra một bức tranh
mà bài thơ này đang vẽ nên chưa?
Cụ Nguyễn Khuyến đang muốn truyền tải
điều gì? Đó là lúc
mà chúng ta sẽ phải phân tích và hãy
sử dụng tư duy về không gian
để mà tưởng tượng, để đặt
mình vào vị trí của cụ, để đặt
cái đôi mắt của mình vào tầm mắt của cụ
và lúc đấy chúng ta sẽ biết là cụ đang nhìn thấy gì
Cụ đang
để tâm đến điều gì? Và
vì sao mà những cái bức tranh
những cái dự vật đấy nó lại
tạo ra cảm xúc cho một bài thơ
như thế? Nào hãy bắt đầu
Các bạn nghe thấy gì
hoặc là cảm nhận được điều gì?
Mùa thu đúng không?
Chúng ta đã có những ký ức về mùa thu sẵn trong người rồi
không cần phải đợi lúc
đọc thu điếu của cụ Nguyễn Khuyến để mình biết
mùa thu là như thế nào
Nếu như một ngày các bạn nhận ra
những gì thầy cô giáo giảng hoặc những gì
các bạn cảm nhận không đồng nhất
với những gì tác giả ức ủ
Điều đó là hoàn toàn bình thường và đó chính là
bản chất của quá trình tiếp nhận văn học
tiếp nhận nghệ thuật
Văn học, nghệ thuật khi đi qua
bộ lọc của con người, đi qua
trình độ văn hóa, đi qua
bối cảnh câu chuyện cá nhân, đi qua
những cái nhận thức và tâm tư tình cảm riêng
nó hoàn toàn khác luôn
Thế thì quay trở lại với câu chuyện này
Bản thân các bạn sống
chỉ cần đến khoảng 7-8 tuổi thôi đã biết
mùa thu nó khác gì so với mùa đông rồi
Vậy thì mùa thu tiếp trời như thế nào?
Rồi một cái ao thu
Vậy thì phải nhìn hoặc là đứng ở đâu
mới nhìn được cái ao đấy
Nếu ngồi trong nhà có nhìn thấy không hay là phải đứng
ở bờ ao
Thế rồi cái ao đấy nó như thế nào?
Nó được miêu tả bằng những cái tính từ nào?
Lạnh lẽo
Nghe đã thấy chán rồi
Nghe đã thấy kiểu bốt giá rồi
Nhưng mà nước thì trong veo
Tức là gì ạ? Lâu rồi không có mưa
Mưa nó sẽ làm nước đục các bạn
Nhưng mà đây là nước trong veo
Tức là khả năng rất lâu rồi không có mưa
Thế rồi gì?
Một chiếc thuyền câu nhưng mà
bé tèo tèo
Tức là tác giả không chỉ liệt kê
hình ảnh, tác giả còn đưa ra
những tính từ để miêu tả nó
Các bạn đã thấy nó khớp
với những gì mình vừa hướng dẫn ở phần trên chưa?
Về việc là viết văn miêu tả
Đừng chỉ đơn giản liệt kê
Là nhà em có cái sân
Phải biết là nó hẻo hay nó rộng
Nó đủ chứa bao nhiêu cái ô tô
Rồi thì em làm cái gì ở đấy
Em có cảm xúc về cái sân đấy
Thì đây tác giả cũng thế
Một chiếc thuyền câu có dừng lại ở đấy đâu
Nó phải bé tèo tèo cơ
Đã không bé bình thường còn bé tèo tèo
Thì các bạn biết được là trong một cái ao nó rộng
Xong rồi một cái thuyền bé
Nó rất là cô đơn
Thì lúc đó chúng ta bắt đầu vẽ
vẽ được một cái không cảnh
Chúng ta bắt đầu đặt được bản thân mình
vào trong tầm nhìn của tác giả
Và bắt đầu hiểu được cảm xúc
Và những cái biến chuyển ở trong tình cảm
của nhân vật chữ tình
Nhìn xa ra mình nhìn bao quát cả cái ao
Sau đó mình nhìn vào sự vật
đang nổi trên đấy chính là cái thuyền
Thì đó là lúc mà chúng ta thay đổi tiêu cự
Thế thì việc thay đổi tiêu cự
nó không chỉ đơn giản là nghệ thuật miêu tả
Mà nó còn tạo ra cảm xúc nữa chứ
Nó còn tạo ra biểu tượng
Bởi vì gì?
Xa thì nó giữ gợi sự bao quát
Rộng lớn và cô đơn
Rồi gần thì lại hướng đến chi tiết cụ thể
Và có cảm xúc dữ dội hơn
Các bạn biết bài thơ Que đèo ngang đúng không?
Bước tới đèo ngang, bóng xế tả
Cỏ cây trên lá, đá trên hoa
Lom khom dưới núi tiều vài chú
Rồi, thế thì các bạn có thể so sánh nhá
So sánh ở đây là chỗ nào?
Đó là điểm nhìn
Giống như bà huyện Thanh Quan bước đến đèo ngang ấy
Điểm nhìn xa chứ
Đứng ở trên đèo, nhìn xuống phía dưới núi
Lom khom dưới núi cơ mà
Tiều vài chú, tức là khi mà mình nhìn quá xa
Cái tầm mắt của mình ấy
Nó khả năng là nhìn nó không rõ
Nó cứ lờ mờ lờ mờ ấy
Và mình bắt đầu thấy hoang vu, bắt đầu thấy hưu quạnh
Như bài thơ mộ
của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Quyện Điều Quy Lâm Tấm Túc Hụ
Các bạn có thể tìm đọc nhá
Đấy, thì bác Hộng có viết là gì?
Chim mỏi về rừng tìm chuốn ngủ
Thế thì rõ ràng là nhìn lên xa
Có đơn không?
Có mỗi mấy cánh chim, cuối ngày
Rồi là điều hiu, trời chập choạng
Rồi bắt đầu đi về rừng tìm chuốn ngủ
Xong rồi mây ấy
Kiểu lúc này gió nó thổi nhẹ, nó cứ bay lưỡng thững thôi
Và ngay lập tức
Điểm nhìn đã thay đổi, vào gần hơn
Đó là có một cô gái
Trong một cái bản làng ở trên núi ấy, đang say ngu
Và tối mà
Phải bật lửa lên, phải đốt lửa lên
Và trong cái ánh lửa bập bùm
Trong cái ánh hồng đấy, thì mình có cảm thấy có sinh khí không?
Có con người trong đấy không?
Thì đấy chính là cách tư duy
Đấy chính là cách mà chúng ta áp dụng tư duy về không gian
Thế quay trở lại bài thơ Thu Điếu
Các bạn có thể hoàn toàn tưởng tượng
Và vẽ ra được bức tranh
Nhờ vào những lời thờ tác giả chứ
Có gì trong đấy?
Bức tranh sẽ có
Ao thu lạnh lẽo nước trong veo
Có cái con thuyền ở trên đó nhưng rất nhỏ thôi nha
Có gì?
Sóng biếc theo làn hơi gọn tí
Tại sao mặt hồ không phẳng lặng
Mà lại có sóng
Tại sao con sóng nó lại không ẩm ẩm cuộn cuộn
Mà nó lại lan tăng
Đặt những câu hỏi như thế, chúng ta sẽ bắt đầu hình zoom vào được
Trong cái không gian đấy, có cái gì?
Gió thổi đúng không?
Gió thổi như thế nào thì nó mới lan tăng hơi gọn tí
Thế rồi gió thổi lên lá vàng
Mùa thu mà
Khi tầm mắt nhìn ngang, rồi trung cảnh
Thì sẽ thấy ngõ trúc quanh co
Rồi khách bắn teo
Sau đó nhìn vào cận cảnh
Thì có con người, có người đang tựa ối
Ôm cần lâu chẳng được
Thế thì khi các bạn tưởng tượng như thế
Thì gần như là các bạn không còn là một vị khách
Đang gáy chơi
Và đứng ngón niên chỉ trỏ các bài văn nữa
Các bạn hòa vào làm một với nhân vật trự tình
Các bạn hòa làm một với
Điểm nhìn của tác giả
Và lúc đấy các bạn sẽ phân tích bài thơ rất là mệt
Nó sẽ tạo ra cái sự thăng hoa
Để các bạn không chỉ là chém gió
Không đơn giản là viết văn trả thầy cô
Mà các bạn đang thật sự
Muốn khám phá cái bức tranh
Và cách mà tác giả đã sử dụng
Ngôn từ tiếng Việt
Để miêu tả và vẽ thật sự bức tranh đấy
Chỉ bằng có mấy câu thơ thôi
Nếu như bây giờ mà mình mang cái bài văn này
Cho AI phân tích
Nó sẽ ra một cái kết quả rất là nhạt nhẽo
Bởi vì có hàng trăm hàng nghìn bài văn mẫu trên mạng
Tương tự như thế và nó xào đi xào lại
Rồi nó nhả cho bạn một cái bài văn mà nó nghĩ là tốt cho bạn
Tùy vào gói AI mà các bạn đang mua
Thế nhưng nếu các bạn biết đặt câu hỏi
Và các bạn biết dùng tư duy không ra
Thì câu trả lời chắc là sẽ khác
Mình sẽ không thị phạm
Mình sẽ nhờ các bạn làm luôn chứ
Các bạn thử làm luôn đi
Thứ nhất là các bạn dán luôn cái bài thơ này
Bảo AI là phân tích bài thơ
Cách thứ hai là các bạn nói luôn cho nó
Dán bài thơ và bảo cho nó là
Hãy dùng tư duy về không gian
Hãy dùng luật xa gần
Dùng tiêu cự điểm nhìn
Để có thể hiểu được những gì tác giả đang muốn truyền tải
Hiểu được bức tranh
Hiểu được tâm tư tình cảm
Chắc chắn con AI sẽ cho các bạn
Một kết quả mà các bạn không hề ngờ đến luôn
Và đặc biệt là sẽ có rất nhiều từ vượt đắt giá
Bởi vì
Cái gì không giỏi chứ riêng hiểu biết
Hoặc là những kiến thức hàn lâm
Thì AI nó thường có rất nhiều
Vì con người nhờ cho nó mà
Nguyên trong một bài thơ này
Bao nhiêu sự vật hiện tượng xuất hiện
Sự vật thiên nhiên rồi con người
Bao nhiêu màu sắc xuất hiện
Rồi những tính từ động từ để miêu tả không gian
Để vẽ lại một bức tranh
Và nó có tính chuyển động
Nó không hề tĩnh, nó có sự chuyển động
Vì có gió, vì có cá đó
Đúng không?
Thế thì lúc đấy các bạn sẽ hiểu được là tác giả phải giỏi như thế nào
Hoặc phải chọn lọc từ ngữ như thế nào
Để lúc đấy chúng ta mới có thể tưởng tượng được
Với chuyện ngắn
Thì thật ra là miêu tả
Không phải là linh hồn của câu chuyện
Vì đã nói đến chuyện ngắn, đã nói đến tiểu thuyết hay là kịch
Thì bản
Cốt truyện
Các cái tầng tầng lớp lớp
Các sự kiện diễn biến cao trào
Và các cái chi tiết
Hoặc là cách xây dựng nhân vật
Đó mới chính là những điểm đắt giá nhất là linh hồn
Nhưng các đoạn miêu tả này lại giúp cho những thứ đó
Được khắc họa một cách chân thực
Và rõ ràng hơn bao giờ hết
Nó mang tính ám ảnh
Không tin các bạn đọc thử đoạn văn này của ông Nguyễn Minh Châu
Mình nghĩ là
Tác giả Nguyễn Minh Châu đã dồn rất nhiều tâm sức
Để có thể viết được đoạn văn miêu tả này
Miêu tả lại cái
Cảnh bức tranh đắt trời cho
Mà anh nhếp ảnh ra
Anh chụp được khi anh đi biển
Miêu tả hay đến mức mà mình đọc bác phẩm này
Mình có thể ngay lập tức tưởng tượng
Không cảnh biển với cả tranh luôn
Nhưng sau đó tác giả thay đổi điểm nhìn
Không còn nhìn thấy một không cảnh rực rỡ
Với ánh nắng
Rồi với mũi thuyền nhô ra
Mà nhìn thấy hai con người
Giống như kiểu bây giờ chúng ta dùng điện thoại
Dùng máy ảnh mình focus
Mình lấy nết vào gương mặt
Của nhân vật mình sẽ bắt đầu thấy mặt rỗ
Bắt đầu thấy mái tóc tủ quạ
Bắt đầu thấy tóc tai bù xù
Rồi thì quần áo ướt sũn
Đấy chính là cách đặc tả nhân vật
Để chúng ta có thể hình dung ra
Một phần nào đấy cái sự khắc khổ
Hoặc là xuất thân lai lịch con người
Mà không cần phải nói quá nhiều
Và đấy chính là nghệ thuật miêu tả
Những ngày còn học lớp 3
Chúng ta bắt đầu được làm quên với văn miêu tả
Bắt đầu được viết những câu văn miêu tả
Đầu tiên trong cuộc đời
Bắt đầu được học cách sử dụng tư duy
Tư duy về không gian để gọi lại ký ức
Về cách mà chúng ta cảm nhận hình ảnh trong cuộc sống
Lên cấp 2, cấp 3
Chúng ta phải nâng lên một tầng cao mới
Lúc này tư duy về không gian
Chỉ giúp các bạn có thể phân tích
Được một đoạn văn miêu tả thôi
Trừ khi là đề bài yêu cầu các bạn
Phải phân tích về nghệ thuật miêu tả
Còn không thì một bài văn, một bài thơ
Có rất nhiều nghệ thuật chứ
Có rất nhiều các phương thức biểu đảm khác nhau
Có phải lúc nào cũng là miêu tả đâu
Nhưng chắc chắn là chúng ta đã bắt đầu
Được biết đánh giá và phân tích những đoạn miêu tả
Thế rồi khi chúng ta đi học
Cao hơn nữa vào đại học
Các bạn học mỹ thuật, các bạn học về
Biên kịch, điện ảnh
Rồi về quay phim
Lúc đấy các bạn sẽ biết tư duy về không gian có giá trị như thế nào
Và vì sao mà chúng ta phải học văn miêu tả
Ngay từ lúc mới có 7-8 tuổi
Không có cái gì là thừa cả
Áp dụng đến đâu là do năng lực của mỗi người thôi
Như mình này
Mình thường áp dụng tư duy về không gian
Thứ nhất là trong văn học
Ngay lập tức là mình sẽ cố gắng tưởng tượng ra
Sau đó là mình áp dụng trong mỹ thuật
Tiếp theo là mình áp dụng trong môn công nghệ
Và cuối cùng là môn toán
Riêng toán hình, đặc biệt là hình không gian
Thì thường là mình sẽ là người giải được những bài toán khó nhất
Toán một khối đê
Và có hình học không gian
Và lúc đấy là phải giải bằng tự luận
Chứ không có trách nhiệm các thứ gì đâu
Thế nên là cần khả năng tưởng tượng suy luận
Và vẽ cực kỳ công phu
Nhưng mà mình đã áp dụng rất hiệu quả
Trong những năm đi học
Và đến bây giờ thì mình vẫn áp dụng tiếp
Thế nên mình rất vui
Nếu như các bạn có thể ngay lập tức ứng dụng nó
Trong quá trình học và nhớ là
Không có cái gì tuyệt vời mà ngay một đêm giỏi đâu
Các bạn sẽ phải ứng dụng rất nhiều lần
Nó chỉ dành những người kiên nhẫn
Và thật sự làm việc với bộ não của mình
Để nó có cơ bắp
Và nó khỏe mạnh linh hoạt
Cảm ơn các bạn đã ngồi xem đến giờ phút này
Nếu bạn vẫn còn ở lại đây
Thì có lẽ bạn đã hiểu hơn về cách ứng dụng AI
Trong quá trình học tập
Đặc biệt là học môn văn
Công nghệ ra đời là để cho cuộc sống
Một con người tốt đẹp hơn
Đó cũng chính là tinh thần của khái niệm
5.0
Chúng ta sử dụng AI hay là công nghệ nói chung
Không phải để gian lận trong thi cử
Cũng không phải để qua mặt thầy cô giáo
Mà là để giảm bớt gánh nặng
Cho thầy cô
Để chúng ta tự giác và ý thức hơn việc học của mình
Có trách nhiệm hơn
Và tự thiết kế được một lộ trình học tập
Phù hợp với năng lực và kỳ vọng của bản thân mình
Đi sang dự án tự học 5.0 này
Thông điệp mà mình muốn truyền tải
Gói gọn trong mấy chữ
Tự học để đổi đời
Đổi đời ở đây là chúng ta có thể làm chủ được cuộc sống của mình
Thích nghi và ứng phó được
Với những thay đổi vô cùng vô cùng nhanh
Trong xã hội hiện đại
Các bạn cũng sẽ cố gắng
Và mình cũng thế
Cảm ơn các bạn vì đã trở thành đồng đội của mình
Chúc các bạn sẽ có nhiều sức khỏe, ôn thi thật tốt
Và chúng ta sẽ còn đồng hành với nhau lâu lâu nữa
Hẹn gặp lại trong những video sau