Trong thời gian gần đây, tình hình tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản đang diễn biến phức tạp với nhiều thủ đoạn tinh vi. Từ giả mạo cơ quan nhà nước, ngân hàng, đến lừa đảo qua mạng xã hội, hàng loạt vụ việc đã khiến nhiều người dân mất cảnh giác và rơi vào “bẫy” tội phạm.
📌 Video này sẽ phân tích: Thực trạng tội phạm lừa đảo hiện nay Đặc điểm của nhân thân người phạm tội Những thủ đoạn phổ biến mà đối tượng hay sử dụng Cảnh báo và khuyến nghị giúp người dân phòng tránh
🚨 Hãy cùng theo dõi để nâng cao cảnh giác, bảo vệ tài sản và quyền lợi của chính mình!!
📝Nhóm tác giả Nội dung: Đinh Thị Duyên, Nguyễn Minh Hiếu, Nguyễn Văn Hậu, Hồ Thị Hoa Giang, Quách Duy Đức, Nguyễn Thị Minh Chi, Phạm Huỳnh An Chỉ đạo nội dung: Đinh Thị Duyên Editor: Quách Duy Đức Biên tập: Dương Nhật Anh, Trương Nguyễn Mai Giang Chỉ đạo diễn xuất: Dương Nhật Anh Diễn xuất: Dương Nhật Anh, Lê Huỳnh Cẩm Giang, Trương Nguyễn Mai Giang, Nguyễn Minh Hiếu, Nguyễn Thị Minh Chi, Hồ Thị Hoa Giang
Trong những năm gần đây, tội phạm ngừa đảo chiếm đoạt tài sản có xu hướng gia tăng, diễn biến phức tạp và để lại hậu quả nghiêm trọng.
Đặc điểm mới bật là thủ đoạn phạm tội ngày càng tinh vi, có sự kết hợp giữa hình thức truyền thống và hiện đại.
Các đối tượng thường lợi dụng sự thiếu hiểu biết, sự tin tưởng hoặc nhu cầu cấp khiết của nạn nhân để đưa ra thông tin gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản.
Đáng chú ý, một số vụ án mang tính chất liên tỉnh, xuyên quốc gia, gây khó khăn cho quá trình điều tra, truy tố và xét xử.
Năm 2023, lực lượng công an phát hiện xử lý hơn 7.100 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản, trong đó hơn 3.200 vụ lừa đảo trên không gian mạng.
Theo báo cáo của Ủy ban Tư pháp Quốc hội, năm 2024, số lượng tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản tăng 83,36% so với năm 2023.
Khảo sát an ninh mạng năm 2024 do Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia công bố ngày 16-12,
cứ 220 người dùng điện thoại thông minh tại Việt Nam thì có một người trở thành nạn nhân của lừa đảo.
Hình thức tấn công người dùng của các đối tượng lừa đảo rất đa dạng và tinh vi.
Trong đó, ba hình thức phổ biến nhất năm 2024 gồm dụ dỗ người dùng tham gia các chiêu trò đầu tư giả với hẹn lợi nhân cao,
giả mạo danh tính cơ quan, tổ chức, lừa thông báo trúng thưởng, khuyến mại lớn.
Theo kết quả khảo sát, 70,72% người dùng từng nhận được lời mời đầu tư tài chính vào các sàn giao dịch không rõ nguồn gốc nhưng cao kết không rủi ro, lợi nhận cao.
62,08% cho biết gặp phải các cuộc gọi mạo danh cơ quan, tổ chức, công an, tòa án, thuế, nân hàng
để thúc giục cài phần mềm hoặc đe dọa phải chuyển tiền để chứng minh trong sạch do liên quan vi phạm pháp luật.
60,01% cho biết nhận được các thông báo trúng thưởng, khuyến mại cao nhưng thông tin rất bập mờ, bất thường.
Chỉ trong 3 tháng đầu năm 2025, hơn 12.000 người dân tại Việt Nam đã trở thành nạn nhân của các chiêu trò lừa đảo qua mạng
từ hình thức giả danh công an đến tặng quà sinh nhật từ ngân hàng.
Không ít người mật trắng tiền trong tài khoản chỉ vì một cú click.
Đáng lo hơn, thủ đoạn ngày càng tinh vi dựa trên AI và Deepfake khiến người trẻ, dân văn phòng lẫn người cao tuổi đều có thể trở thành mục tiêu.
Chỉ tính riêng, từ đầu năm 2025 đến nay, đã phát hiện gần 1.500 vụ việc lừa đảo qua mạng, gây thiệt hại hơn 1.660 tỷ đồng,
phát hiện hơn 1.500 kênh hồi nhóm quảng cáo đánh bạc trực tuyến, hơn 1.500 kênh hồi nhóm hoạt động liên quan giao dịch tiền ảo, tiền má hóa,
gần 200 kênh hồi nhóm có nội dung quảng cáo, mùa bán chất gây nghiện.
Hiện nay, tội phạm lừa đảo truyền thống vẫn tồn tại nhưng không còn chiếm ưu thế.
Thay vào đó, tội phạm lừa đảo trên không gian mạng đang gia tăng đột biến với thủ đoạn ngày càng tinh vi,
gây thiệt hại nặng nề về tài sản và tiêm ẩn nhiều nguy cơ cho xã hội.
Để làm rõ về tội phạm và tình hình tội phạm thuộc nhóm lừa đảo chiếm đoạt tài sản,
nhóm tác giả đã siêu tầm 100 bản án để phân tích làm rõ.
Trước hết, chúng ta cùng theo dõi cuộc trò chuyện được nhóm tác giả mô phỏng dưới đây.
Chào chị. Câu chia sẻ của chị về việc chị đã từng có tiền án tiền sự.
Vậy tại sao sau khi chấp hành xong hình phạt tù, chị không hoàn lương mà lại tiếp tục thực hiện hành vi tạo tội?
Do tôi chỉ học hết lớp 7, không có nghề nghề ổn định.
Tôi đã li hôn chồng và có 2 con.
Áp lực ngợi nặng làm tôi cứ suy nghĩ lật lạc và thực hiện hành vi phạt tội.
Vậy chị đã dùng thủ đoạn gì để kiếm cho bị hại đưa tiền?
Tôi đã sử dụng giới chức nhận quyền sử dụng đất tối trên mạng,
kêu gọi người thanh góp bố mua đất chung.
Số tiền chiếm đoạt lên đến 1 tỷ 400 triệu đồng.
Vậy chị đã sử dụng số tiền đó và muốn biết gì?
Xin chào anh. Cảm ơn anh đã đồng ý chia sẻ câu chuyện của mình.
Trước hết, anh có thể cho biết hoàn cảnh nào đã đẩy anh đến con rừng phạm tội?
Lúc đó tôi hất nghiệp, không có hưu nhập ổn định.
Chủ nợ liên tục gọi điện, đòi nợ lia dọa tôi.
Không còn cách nào khác nên tôi mới thực hiện hành vi phạm tội này.
Vậy khi thực hiện hành vi phạm tội, anh nghĩ gì?
Anh có thể ánh náy với người bị hại hay lo sợ bị phát hiện hay không?
Lúc đó trong đầu tôi chỉ nghĩ làm sao có tiền nhanh để ý quyết khó khăn ngay trước mắt.
Tôi biết là tôi sai, cũng có lúc thấy ánh náy.
Nhưng tôi cố tình bỏ qua để tiếp tục.
Tôi luôn lo sợ bị phát hiện nhưng vì đồng hàm và áp lực nổi nằm nên tôi vẫn liều làm.
Vậy bây giờ nhìn lại, anh nghĩ động cơ chính khiến anh họ tôi đòi đảo là gì?
Do tôi ham lam, ích kỹ, không muốn bỏ không sức lao động
nhưng lại muốn có tiền để trả nợ và tiêu sải cá nhân.
Qua cuộc trò chuyện trên, có thể nhận thấy.
Thứ nhất, về giới tính và độ tuổi.
Theo thống kê tại 100 bản án mà nhóm tác giả siêu tầm được,
các bị cáo trong các vụ án liên quan đến lừa đảo chiếm đoạt tài sản có độ tuổi trải rộng từ 16 đến 67,
trong đó nhóm tuổi từ 20 đến 40 chiếm tỷ lệ cao nhất.
Đây là giai đoạn mà con người phải gánh vác nhiều trách nhiệm về mặt kinh tế và gia đình,
dẫn đến sự gia tăng áp lực xã hội và tài chính.
Những áp lực này được xem là một trong những yếu tố thúc đẩy sự phát sinh của hành vi phạm tội.
Về mặt giới tính, mặc dù cả nam và nữ đều có mặt trong các vụ việc,
sống tỷ lệ phạm tội ở nam giới vượt trội hơn so với nữ giới.
Thứ hai, về trình độ học vấn.
Chủ yếu các bị cáo có trình độ học vấn 12 trên 12,
cho thấy phần lớn họ có đủ nhận thức và khả năng để nhận biết tính nguy hiểm của hành vi,
thậm chí có đủ khả năng để tổ chức các phương thức phạm tội để thực hiện hành vi phạm tội.
Nhóm bị cáo có học vấn cao thường xuất hiện trong các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản bằng chức vụ hoặc qua không gian mạng.
Tuy nhiên, vẫn có nhiều trường hợp bị cáo có trình độ học vấn ngang bạc phổ thông hoặc thấp hơn,
nhưng vẫn thực hiện hành vi phạm tội.
Việc ứng dụng AI, khoa học kỹ thuật đã giúp các bị cáo thực hiện một cách dễ dàng các hành vi phạm tội
với các thủ đoạn tinh vi, dù không có trình độ học vấn cao.
Có nghĩa là trình độ học vấn có mối liên hệ nhất định với động cơ và phương thức phạm tội.
Thứ tư, về khu vực phạm tội.
Phạm vi phân bổ rộng khắp, từ các khu vực nông thôn, xã huyện, đến các thành phố lớn, khu công nghiệp và dịch vụ,
thậm chí mở rộng trên không gian mạng, thông qua mạng xã hội, mạng Internet.
Điều này chứng tỏ loại tội phạm này ngày càng phổ biến và không giới hạn phạm vi địa lý.
Hiện nay lừa đảo trên không gian mạng có xu hướng tăng mạnh và các hình thức ngày càng đa dạng tinh vi.
Thứ năm, về động cơ phạm tội.
Xuất phát chủ yếu khó khăn về tài chính, bởi nhiều bị cáo khai nhận rằng mình thực hiện hành vi phạm tội
vì mục đích có tiền trả nợ, nuôi con hoặc chăm lo gia đình.
Sở còn lại là những người có nhu cầu về tri tiêu cá nhân, tiêu xài hoang phí.
Điểm chung là tất cả các bị cáo đều vì mục đích tư lợi cá nhân,
với mong muốn chiếm đoạt một khoản tiền nhanh chóng mà không cần phải lao động hay làm bất cứ công việc nào khác.
Về thủ đoạn phương thức phạm tội.
Trong bối cảnh đời sống xã hội và công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ,
tình hình tội phạm lừa đảo, chiếm đoạt tài sản cũng có nhiều biến đổi phức tạp.
Không chỉ dừng lại ở những phương thức truyền thống vốn quen thuộc từ lâu,
các đối tượng phạm tội ngày càng có nhiều thủ đoạn tinh vi, hiện đại,
khiến việc nhận diện và phòng ngừa trở nên khó khăn hơn.
Đây là một hiện tượng đáng lo ngại, đòi hỏi phải được phân tích, nhận diện rõ
để có biện pháp đấu tranh và ngăn chặn kịp thời.
Nhóm tác giả sẽ tái hiện lại một vài thủ đoạn lừa đảo phổ biến hiện nay.
Chị Cố, một hai hôn đi đấy nhá.
Dạ, em cảm ơn chị.
Được rồi. Cảm ơn cái gì?
Cảm ơn chị, con chị kỳ quá.
Dạ, chị đi tham khảo nha.
Bye bye.
Mới đây, chị Chi ở thành phố Hồ Chí Minh đặt mua hàng.
Đối tượng giả danh nhân viên giao hàng, đọc đúng món đồ, chính xác số tiền.
Nên, chị yên tâm chuyển khoản.
Nhưng, ngay sau đó, đối tượng gọi điện.
Nói rằng, đã gửi nhầm cho chị số tài khoản của hội giao hàng tiết kiệm.
Gửi tiền vào đó, đồng nghĩa với việc chị đã đăng ký trở thành hội viên và sẽ tự động bị khấu trừ tiền hàng tháng.
Đối tượng hướng dẫn, chị truy cập vào một đường link.
Khai thông tin để hủy việc đăng ký.
Nhưng khi khai thông tin xong, thì tài khoản của chị tự động bị trừ 5 triệu đồng.
Tôi chuyển khoản cho họ xong rồi, họ chặn tôi luôn.
Thực sự là, qua cái sự việc này, tôi rất là bà học.
Nếu như shipper nói là gửi hàng cho bảo vệ hay ai đó nhận giúp tôi,
thì có sự yêu cầu shipper chụp hình lại cái đơn hàng hoặc người nhận hộ giúp tôi.
Chị Duyên ở Bình Dương cũng bị lừa với thủ đoạn tương tự do đối tượng đọc đúng đơn hàng mua sách số tiền 130.000 đồng.
Việc shipper giả mạo có thể đọc đúng chính xác đơn hàng như thế này là một thủ đoạn tinh vi mới so với trước đây.
Thủ đoạn này rất có khả năng là nền tảng bán hàng trực tuyến hoặc là các đơn vị vận chuyển trong quá trình quản lý hệ thống,
cũng như quản lý nhân viên của mình để xảy ra những sơ hở, lộ hỏng, để bỏ lột không tin khách hàng, để cho các đối tượng xấu bên ngoài lợi dụng.
Theo Bộ Công an, đa phần các vụ việc đều có yếu tố nước ngoài, các đối tượng dùng sim rack và số tài khoản nên rất khó bắt giữ.
Người dùng cần đặc biệt cảnh giác các cuộc gọi của shipper.
Việc áp dụng các ứng dụng để chặn cuộc gọi lừa đảo cũng rất hữu dụng.
Điểm chung của các hành vi này là đều lợi dụng lòng tin của nạn nhân, cung cấp thông tin sai lệch hoặc dựng lên tình huống khẩn cấp để khiến họ tự nguyện, giao tài sản.
Bản chất của tội phạm vẫn không thay đổi, dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản, gây thiệt hại cho cá nhân, tổ chức và tạo ra những hệ lụy tiêu cực cho xã hội.
Việc phân tích thủ đoạn trên không chỉ giúp chúng ta làm rõ cách thức hoạt động của tội phạm và tình hình tội phạm trong nhóm tội lừa đảo, chiếm đoạt tài sản mà còn chỉ ra những điểm chung nổi bật của các bị hại.
Điều này được thể hiện rất rõ ràng qua cuộc hội thoại sau đây.
Chào chị! Cảm ơn chị đã đồng ý chia sẻ câu chuyện của mình. Chị có thể cho biết tại sao chị lại cung cấp thông tin tài khoản cá nhân cho đối tượng không?
Thực sự, tôi chưa từng nghĩ mình sẽ bị lừa, nhưng mà tội đoạn của anh ta thì rất là tâm vi, nối năng trôi trảy và giải danh nhân viên ngân hàng để tạo lòng tin, từ đó tôi thiếu cảnh giác và đã tin tưởng cung cấp số tài khoản.
Khi ấy, chị có chút nghi ngờ hay lam tanh gì không?
Tôi đang cần tiền gấp để xoay xã cho công việc, nên tôi bỏ qua mọi lo lắng cũng như là tự nhủ rằng đây chỉ là một thủ tục bình thường để tôi nhận tiền.
Nhưng cái sự bội vào và nhu cầu quá cấp thiết đã khiến tôi hành động một cách thiếu suy nghĩ như vậy.
Vậy sau khi phát hiện mình bị lừa, cảm xúc đầu tiên của chị là gì?
Có thể thấy nạn nhân đa dạng về đối tượng. Đó là những người dễ tin tưởng, do quan hệ xã hội của họ với bạn bè, đồng nghiệp, người quen qua mạng xã hội, hoặc họ tin tưởng vào hình thức, giấy tờ.
Ngoài ra, họ còn là những cá nhân có nhu cầu về vầy vốn, cho thuê xe, đầu tư, kinh doanh, thậm chí còn có cả tổ chức kinh doanh như siêu thị.
Từ đó họ dễ dàng bị tội phạm lợi dụng.
Điểm chung của các nạn nhân chính là tin vào thông tin gian dối do các bị cáo đưa ra.
Từ đó, nạn nhân tự nguyện giao tài sản, nhưng trên cơ sở họ bị đánh lửa.
Họ đều tin tưởng, thiếu sự xác minh thông tin và thiếu cảnh giác, dẫn đến việc họ bị chiếm đoạt tài sản.
Các nguyên nhân, điều kiện làm xuất hiện, hình thành tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản rất đa dạng.
Nguyên nhân chủ yếu nhất xuất phát từ lòng tham, lối sống thực dụng và sự xuống cấp đạo đức.
Tâm lý hám lợi, muốn làm giàu nhanh của nhiều người, ảnh hưởng mặt trái của kinh tế thị trường và tranh lệch giàu nghèo.
Ngoài ra, có thể kể đến một vài nguyên nhân khác như trình độ dân chí, hiểu biết pháp luật còn hạn chế, kẻ hổ trong quản lý xã hội, tài chính, thương mại điện tử.
Sự phát triển công nghệ, khiến thủ đoạn phạm tội tinh vi hơn.
Việc áp dụng và xử lý pháp luật chưa nghiêm minh.
Trong thực tế, luật hình sự năm 2015 đã quy định.
Đồng thời, pháp luật hình sự cũng không ngừng mở rộng và hoàn thiện nhiều điều khoản nhâm phòng, chống tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Tuy nhiên, các quy định này không đương nhiên đảm bảo hiệu quả, bởi vẫn tồn tại một lớp tội phạm ấn.
Tức là những vụ việc đã xảy ra, nhưng chưa được phát hiện, chưa được xử lý và vì thế không được phản ánh trong số liệu thống kê chính thức.
Chính vì vậy, tội phạm vẫn đang hoành hành, gây ra những thiệt hại nghiêm trọng, không chỉ cho nạn nhân trực tiếp, mà còn cho cả cộng đồng và xã hội.
Để đối phó với tình trạng này, cần triển khai đồng thời nhiều giải pháp phòng ngang ngừa.
Trước hết, để phòng chống tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản một cách hiệu quả, ở cấp ví mô, nhà nước cần triển khai đồng bộ nhiều biện pháp.
Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống pháp luật, đặc biệt là các quy định về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhằm xử lý nghiêm các hành vi lừa đảo tinh vi.
Ví dụ, sửa đổi bộ luật hình sự để bổ sung các hình thức lừa đảo qua mạng xã hội.
Thứ hai, tăng cường năng lực cho lực lượng chức năng như công an, kiểm sat, thông qua đào tạo chuyên sâu về công nghệ số và kỹ năng điều tra tội phạm mạng.
Thứ ba, đẩy mạnh hợp tác quốc tế để truy vết các đối tượng lừa đảo hoạt động xuyên biên giới, chẳng hạn như phối hợp với Interpol để xử lý các vụ lừa đảo tiền ảo.
Thứ tư, tổ chức các chiến dịch truyền thông rộng rãi, ví dụ như chương trình Cảnh giác Lừa Đảo trên truyền hình và mạng xã hội, giúp nhận diện thủ đoạn mới.
Cuối cùng, xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, qua tin nhắn hoặc ứng dụng di động, giúp người dân kịp thời phát hiện và tránh các cuộc gọi giả danh công an, ngân hàng.
Ở cấp vĩ mô, mỗi cá nhân và cộng đồng cần chủ động trang bị kiến thức và kỹ năng để tự bảo vệ mình trước các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi.
Thứ nhất, không chia sẻ thông tin cá nhân, mã OTP hay tài khoản ngân hàng cho người lạ, đặc biệt qua mạng xã hội.
Ví dụ, nhiều người đã mất tiền vì gửi má OTP cho nhân viên giả mạo.
Thứ hai, luôn xác minh kỹ thông tin trước khi chuyển tiền, chẳng hạn như gọi trực tiếp cho người thân để kiểm tra nếu nhận được tin nhắn cần vây gấp.
Thứ ba, cập nhật kiến thức bảo mật như sử dụng xác thực 2 lớp, cái phần mềm chống virus để bảo vệ tài khoản cá nhân.
Thứ tư, tham gia các nhóm cộng đồng Cảnh báo Lừa Đảo trên Facebook hoặc Zalo để chia sẻ thông tin và học hỏi kinh nghiệm từ người khác.
Cuối cùng, chủ động tổ giác hành vi, nghi ngờ đến cơ quan chức năng, ví dụ như gọi đến đường dây nóng của công an khi phát hiện trang web giả mạo ngân hàng.
Những hành động nhỏ này nếu được thực hiện đồng loạt sẽ tạo nên một lá chắn vững chắc chống lại tội phạm Lừa Đảo trong xã hội.
Mọi người cần chủ động nâng cao cảnh giác, thường xuyên cập nhật thông tin về các thủ đoạn Lừa Đảo và chia sẻ cho người thân, bạn bè.
Chỉ khi cộng đồng cùng nhau xây dựng lá chắn phòng ngang ngừa thì pháp luật mới phát huy hiệu quả tối đa, góp phần hạn chế môi trường tồn tại của tội phạm.
Có thể thấy rằng cuộc chiến chống tội phạm Lừa Đảo chiếm đoạt tài sản không chỉ là trách nhiệm riêng của cơ quan chức năng mà còn là nhiệm vụ chung của toàn xã hội.
Người dân cần luôn cảnh giác, tỉnh táo trước những thủ đoạn tinh vi, đồng thời biết tu dưỡng đạo đức, rèn luyện lối sống lành mạnh và chia sẻ thông tin để bảo vệ chính mình cũng như cộng đồng.
Việc phân tích tình hình tội phạm giúp chúng ta nhận diện rõ phương thức, thủ đoạn, đặc điểm của nạn nhân cũng như những lỗ hỏng trong công tác quản lý.
Từ đó đề ra các giải pháp xác thực hiệu quả hơn.
Bên cạnh đó, cần nhấn mạnh rằng việc vận dụng chi thức của tội phạm học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Đây là một khoa học mang tính phòng ngừa trước, giúp không chỉ nhìn lại hành vi đã xảy ra mà còn dự báo, nhận diện sớm nguy cơ tiềm ẩn.
Thông qua việc phân tích nguyên nhân, điều kiện phạm tội và đặc điểm người phạm tội, tội phạm học cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng biện pháp ngăn ngừa từ gốc, giảm thiểu khả năng tội phạm nảy sinh.
Khi kết hợp giữa pháp luật, nghiêm minh, công tác tuyên truyền, giáo dục sâu rộng và sự trung tay của cả cộng đồng, chúng ta sẽ từng bước thu hẹp môi trường tồn tại của tội phạm, hướng tới một xã hội an toàn, văn minh và lành mạnh hơn.