Con Người Đang Tập Làm “Chúa Trời”? - Dự Án OpenWorm & Số Hóa Bộ Não Ruồi Giấm | Vô Tận Kỷ Nguyên

Trong tập trước, chúng ta đã cùng nhau đối diện với một giả thuyết chấn động. Vũ trụ này có thể chỉ là một chương trình mô phỏng máy tính và chúng ta là những nhân vật NPC có ý thức bên trong đó. Nhiều người sẽ nghĩ rằng đó chỉ là những giả tưởng điên rồ của các nhà khoa học viễn tưởng. Nhưng, chuyện gì sẽ xảy ra nếu tôi nói với bạn rằng chính con người ở thế kỷ này cũng đang bắt đầu tập làm chúa trời. Chính chúng ta đang tự tay tạo ra những thế giới mô phỏng và đưa linh hồn, ý thức của các sinh vật sống trên trái đất vào bên trong những cụ máy tính lạnh lẽo. Chào mừng bạn đã quay trở lại với Vô Tận Kỷ Nguyên. Hôm nay, chúng ta sẽ không nói về những giả thuyết xa xôi ngoài vũ trụ nữa. Chúng ta sẽ nhìn thẳng vào những phòng thí nghiệm tối tân nhất của nhân loại. Nơi ranh giới giữa sự sống sinh học và mã cốt kỹ thuật số đã chính thức bị xóa nhòa. Chúng ta sẽ cùng giải má hai dự án khoa học chấn động nhất lịch sử dự án OpenWorm. Hồi sinh một sinh vật dưới dạng robot Lego và bước đột phá vĩ đại nhất của nhân loại gần đây. Số hóa hoàn toàn bộ não của một con ruồi giấm. Hãy chuẩn bị tinh thần vì những sự thật sắp tới sẽ khiến bạn phải hoài nghi về định nghĩa của hai chữ SỰ SỐNG. Hành trình kỳ lạ này bắt đầu với một sinh vật siêu nhỏ có tên là Zooltron C. Elegans. Đây là một trong những sinh vật đơn giản nhất trên trái đất với cơ thể chỉ dài khoảng 1mm. Nhưng nó có một đặc điểm vô giá đối với khoa học. Toàn bộ hệ thần kinh của nó chỉ vòn vẹn đúng 302 tế bào thần kinh. Vì nó quá đơn giản, một nhóm các nhà khoa học và lập trình viên quốc tế đã nảy ra một ý tưởng điên rồ mang tên dự án OpenWorm. Họ đã lập bản đồ chính xác từng tế bào thần kinh, từng mối nối liên kết trong bộ não của con Zooltron này. Sau đó, họ dịch toàn bộ bản đồ đó thành các thuật toán máy tính. Họ không viết code để điều khiển con Zooltron. Họ chỉ sao chép y nguyên cấu trúc bộ não của nó vào trong một phần mềm. Và điều kỳ diệu hay nói đúng hơn là đáng sợ đã xảy ra. Các nhà khoa học đã nạp bộ não kỹ thuật số của con Zooltron này vào một con robot được lắp ghép từ những mảnh đồ chơi Lego. Con robot này có các cảm biến bằng tia hồng ngoại ở mũi, giả lập cho mũi của con Zooltron và các bánh xe giả lập cho cơ bắp của nó. Khi họ bật nguồn, con robot Lego bắt đầu tự di chuyển. Nó không hề có một dòng code nào bảo nó phải đi đâu. Nhưng khi mũi của robot tiến gần đến một bức tường, các cảm biến hồng ngoại bị kích thích tín hiệu đó truyền về bộ não Zooltron trong máy tính, các tế bào thần kinh giả lập, lập tức ra lệnh cho các bánh xe lùi lại và dẹ hướng khác. Con robot tự biết đi tìm thức ăn và tự biết tránh chứa ngại vật để sinh tồn. Y hệt như một con Zooltron bằng xương bằng thịt ngoài đời thực. Bộ não của con Zooltron đã sống lại. Nhưng không phải trong một thân xác sinh học, mà là trong một đống mạch điện tử và những mảnh nhựa Lego. Nếu việc mô phỏng 302 tế bào thần kinh của một con Zooltron đã khiến bạn kinh ngạc, thì những gì giới khoa học đã làm được gần đây sẽ khiến bạn phải thực sự nổi da gà. Chúng ta đã tiến một bước dài từ con Zooltron sang một sinh vật phức tạp hơn gấp hàng ngàn lần, con ruồi dấm. Một con ruồi dấm không chỉ biết bò, nó biết bay, biết tìm bạn tình, biết sợ hãi, biết định vị không gian và có những hành vi cực kỳ phức tạp. Bộ não của nó chứa tới gần 140.000 tế bào thần kinh và hơn 50 triệu mối liên kết hay synapse. Sau nhiều năm ròng rã với những siêu máy tính mạnh nhất, các nhà khoa học đã thành công trong việc dựng lại toàn bộ bản đồ não bộ hay connector của con ruồi dấm này với độ chính xác đến từng lát cắt nano. Khi họ đưa toàn bộ dữ liệu khổng lồ này vào môi trường lập trình máy tính, họ đã tạo ra một con ruồi ảo. Họ thả con ruồi ảo này vào một không gian giả lập 3D trên máy tính. Một thế giới có gió ảo, chướng ngại, vật ảo và thức ăn ảo. Và bạn biết điều gì xảy ra không? Con ruồi ảo đó bắt đầu tự đập cánh bay. Nó tự biết điều chỉnh góc bay khi gặp những luồng gió, tự biết tìm kiếm mục tiêu và né tránh các mối đe dọa trong máy tính mà không cần bất kỳ sự can thiệp nào của con người. Ý thức của con ruồi dấm đã hoàn toàn được tải lên hay upload vào thế giới kỹ thuật số. Đối với con ruồi ảo đó, thế giới bên trong chiếc máy tính của các nhà khoa học chính là toàn bộ vũ trụ của nó. Nó không hề biết rằng bầu trời nó đang bay chỉ là những pixel ánh sáng và số phận của nó nằm trong tay một người đang ngồi gõ bàn phím. Hãy dừng lại một chút và suy ngẫm cùng tôi. Con người mới chỉ có công nghệ máy tính chưa đầy 100 năm. Chúng ta bắt đầu từ con số 0, tiến tới mô phỏng bộ não 302 tế bào của con dun, rồi đến 140.000 tế bào của con ruồi dấm. Tiếp theo sẽ là gì? Chắc chắn sẽ là bộ não của một con chuột, một con khỉ. Và cuối cùng là bộ não với 86 tỷ tế bào thần kinh của chính con người. Chỉ cần cho nhân loại thêm vài trăm năm hoặc vài ngàn năm nữa, việc tạo ra một trái đất ảo với hàng tỷ con người kỹ thuật số tự sinh sống, tự yêu thương, tự gây chiến với nhau trong siêu máy tính là điều chắc chắn nằm trong tầm tay. Khi đó, chúng ta chính là chúa trời của thế giới ảo đó. Nhưng... Chính lúc này, một câu hỏi ngược tàn nhẫn quay trở lại gói cửa tư duy của chúng ta. Nếu chúng ta có thể làm điều đó với một con dun, con ruồi, thì tại sao một nền văn minh tiên tiến đi trước chúng ta hàng triệu năm ngoài vũ trụ lại không thể làm điều đó với chúng ta? Có chắc bầu trời xanh bạn nhìn thấy mỗi ngày không phải là một màn hình hiển thị đồ họa? Có chắc những định luật vật lý như lực hấp dẫn, tốc độ ánh sáng không phải là những dòng cốt giới hạn phần cứng, mà là một lập trình viên tối cao nào đó đã cài đặt vào hệ thống của chúng ta? Biết đâu, toàn bộ lịch sử nhân loại từ thời kỳ đồ đá cho đến kỷ nguyên vũ trụ hôm nay chỉ là một bài tập mô phỏng trong phòng thí nghiệm của một sinh vật cấp cao ngoài kia. Ranh giới giữa sinh học và công nghệ, giữa thực tại và mô phỏng hóa ra mỏng manh hơn chúng ta tưởng rất nhiều. Chúng ta đang nhìn vào con dun Lego, nhìn vào con ruồi giấm ảo như một thành tựu khoa học. Nhưng biết đâu, chúng ta cũng chỉ là tấm gương phản chiếu số phận của chính mình mà thôi. Dù câu trả lời có là gì đi chăng nữa, có một sự thật không thể chối bỏ rằng sự sống luôn tìm cách thích nghi và sinh tồn dù là trong một thân xác bằng xương bằng thịt hay dưới dạng những dòng cốt chạy trong các bo mạch điện tử. Cảm ơn bạn đã đi cùng vô tận kỷ nguyên trong tập phim Hác Não ngày hôm nay. Nếu bạn thấy tập này cuốn vị, hãy tặng tôi một nút like, đăng ký kênh và bấm chuông thông báo để không bỏ lỡ những tập tiếp theo nhé. Giờ thì hãy để bộ não sinh học của bạn được nghỉ ngơi, hãy tạm tắt đi những dòng suy nghĩ, thả lỏng cơ thể và chìm vào không gian bình yên. Chúc bạn một giấc ngủ ngon và hẹn gặp lại bạn trong những kỷ nguyên tiếp theo.