Bí ẩn dòng họ nghèo túng và sự nghiệp đỗ đạt làm quan

Vị thiền sư chuyển ngôi mộ tổ giúp dòng họ nghèo túng đổ đạt làm quang Vị thiền sư chuyển ngôi mộ tổ giúp dòng họ nghèo túng đổ đạt làm quang. Ít ai biết giai thoại về một vị thiền sư đã di chuyển ngôi mộ cổ giúp con cháu của dòng họ nổi tiếng nghèo túng này đổ đạt làm quang. Khi nhắc đến dòng họ Dương ở làng Vân Đình, này là ứng hòa Hà Nội, người ta là nghĩ ngay đến hai anh em danh nhân nổi tiếng, đó chính là Dương Khuê và Dương Lâm. Không chỉ giỏi giang, công minh, liêm chính trốn quan trường, cụ Dương Khuê còn sáng tác loại hình ca trù như tác phẩm đẩy đời mà tiêu biểu là bài Hồng hồng tuyết tuyết. Sau này những thế hệ ký tiếp của họ Dương cứ nối tiếp nhau giữ nhiều chất vua quan trọng trong triều đình và nổi tiếng là dòng họ Khoa bản. Tuy nhiên ít ai biết giai thoại về một vị thiền sư đã di chuyển ngôi mộ cổ giúp con cháu của dòng họ nổi tiếng nghèo túng này đổ đạt làm quang. Vị thiền sư bí ẩn và hành trình di mộ lúc nửa đêm. Trước đây huyện Ứng Hòa được gọi với cái tên Tổng Vương Đình thuộc tỉnh Hà Đông. Nhà thơ của dòng họ Dương Chi Ất Hạ nằm ngay bên bờ sông đáy thơ mộng. Từ thời giặc vương Bắc Đô Hộ đến những năm kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, thanh niên Vương Đình trong đó có những con em họ Dương nô nức lên đường ra trận. Họ đã chiến đấu quả cảm, hy sinh sương máu vì Tổ quốc, vì độc lập và vì nhân dân. Không mất quá nhiều thời gian để chúng tôi có thể tìm ra nhà thơ của dòng họ khoa bản này. Ngồi trước mặt chúng tôi là ông Dương Văn Hoạt, này đã 61 tuổi, trưởng bang liên lạc họ Dương Chi Ất Hạ. Nói chuyện với chúng tôi, ông Hoạt cho biết, căn nhà này chúng tôi đã trùng tu lại. Còn chính ra nhà thơ cổ của họ Dương nằm ở phía bên cạnh được các cụ ngày xưa xếp bằng những mảnh sành trồng khít lên nhau như hình vẫy cá. Năm 2008, nhà thơ của họ tôi đã được nhà nước công nhận là di tích lịch sự văn hóa quốc gia. Và cũng theo ông Hoạt, dù đi đâu, làm ăn ở chỗ nào, người họ Dương Chi Ất Hạ cũng rất tự hào về dòng tộc danh giá của mình. Từ nghèo túng, họ vừa lên thành những dòng họ khoa bản nổi tiếng kinh kỳ với những danh nhân và con người giữ trước buộc quan trọng trong triều đình. Nhấp ngụm trà đặc, ông Hoạt kể. Theo tài liệu và các cụ bồ lão trong dòng họ ghi lại, họ Dương Chi Ất Hạ có nguồn gốc từ Nghệ An, lưu lạc đến Vân Đình. Ngày xưa dòng họ tôi nghèo túng, yếu kém lắm, đàn ông chỉ đi học hoặc làm nghề tầm thương, còn phụ nữ thì buôn bán lận đận nơi thôn quê, họ Dương lại bị người làng miệt thị vì là dân ngụ cư. Ngày đó thì cụ sinh đồ Dương Đức Thắng vì quá túng thiếu nên phải lên chùa, viết sớ giúp người đến bán lệ để cho thêm tiền ti tiêu. Sau khi cụ mất được một năm, một hôm có một vị thiền sư đến chơi nhà hỏi thăm và nói với gia đình, tôi vốn quen thân với cụ ông. Này người bạn đã mất, tôi sẽ giúp tìm cho cụ một người đất để di chuyển mộ đến đó. Tôi hỏi gia đình muốn chuyển mộ cụ đến khu đất giàu có hay khu con cháu đổ đạt làm quang? Cụ bà, tức là vợ của cụ Thắng, liền thưa rằng, nhà tôi có con đi học nên mong được con cháu sau này đổ đạt chứ không muốn giàu có. Ông Hoạt tiếp lời. Ngay tới đây thì vị sư nói rằng hiện nay có một ngôi đất địa thế rất tốt nên sẽ dành cho cụ ông. Vì gia đình nghèo không có tiền làm cơm thiết đại dân làng nên khi cải tán cho chồng, cụ bà đã quyết định cùng con cháu làm về ban đêm. Và khi ban đêm buông xuống, vị sư và con trai cụ Thắng đem thủng, cuốc và một cái nồi đình ra lo việc bốc mộ vì nhà nghèo không sắm được tiểu sanh. Hai cốt được xếp vào nồi, chồn ngay ở mô đất sát đường đi đến Phủ Lị. Chồn xong, vị sư nói với gia đình rằng, thử địa tiên phát hàng lâm viện thị giảng học sĩ, thứ phát đồng triệu lưỡng thường thư, nhị thập niên phương kế đăng khoa, nhị thập niên phương kế hiểm họa. Khi gia đình hỏi tên hiệu vị thiền sư để ghi ân thì ngài không chịu cho biết. Do thửa ruộng tán ngôi mộ tổ có nhiều mộ bã của người dân chôn cung nên người nhà rất lo bị lĩnh lộn. Tuy nhiên, vị thiền sư khẳng định rằng chỉ trong vòng trăm ngày họ sẽ phải bốc đi hết. Điều đó quả nhiên đúng. Đây chỉ còn ngôi mộ cổ của dòng họ hình chiếc án thư. Phía trước ơ mộ là những ngọn núi đá màu lam xa thẳm. Sau này, việc cụ Đức Ứng, đốc học tỉnh Sơn Tây được vô ban chức hàng lâm viện thị giảng học sĩ, rồi cụ Dương Khuê, Dương Lâm, làm tí thượng thư Đồng Triều và các con cháu kế tiếp đỗ đạt, gồm có hai tiến sĩ, tám cử nhân, tây học, bác sĩ, kỹ sư và làm quang, đã chứng nghiệm lời nói của vị thiền sư. Tới nay mặc dù không biết tên hiệu của vị thiền sư nhưng khi con cháu cũng dỗ để tỏ lòng thành kính thì ân ngài nên vẫn khấn đức dương gia phúc thần Đức Thành tịnh thiền sư. Những chuyện chưa kể về dòng họ khoa bản Dòng họ Dương Chi Ất Hạ là nơi sinh ra hai giành nhân nổi tiếng của đất nước, đó chính là cụ Dương Khuê và cụ Dương Lâm. Những tài liệu mà ông Hoạt đem ra cho chúng tôi xem có ghi lại, cụ Dương Khuê là con cả đô ngữ sử dương quang đỗ tiến sĩ năm 1868, làm quang đến chức thượng thư thời vua tử Đức, vị này còn là bạn thân của nhà thơ Nguyễn Khuyến. Khi còn giữ chức quang thượng thư, ông đã dân sớ can vua tử Đức không nên nhượng thực dân pháp nên bị điều đi khai hoang. Cụ Dương Khuê sáng tác nhiều thơ văn, trong đó có bài Hồng hồng tuyết tuyết rất nổi tiếng, dùng để phổ cập cho những người hát ca trù. Cụ Dương Lâm là em, sinh vào năm canh phức 1851, mất vào năm canh thân 1920. Khi sinh ra đã có tướng lạ, lòng mày như người lớn. Vị này cũng làm quang tới chức thái tử thiếu bảo. Ngoài ra con cháu họ Dương hiện có rất nhiều người đỗ đạt cao và nổi tiếng như nhạc sĩ Dương Thiệu Tước, Dương Thụ, giáo sư tiến sĩ Dương Thiệu Tống, nhà thơ Dương Tuyết Lan v.v. Theo ông Dương Văn Hoạc, vì nổi tiếng họa bản, giành giá, nhiều con cháu đỗ đạt làm quang nên không ít người xa lạ đến từ nhận xuất thân từ dòng họ Dương. Tuy nhiên trước những trường hợp này, các cụ điều tra lại phả tộc rất cẩn thận mới quyết định nhận hay từ chối. Tuy nhiên có một câu chuyện mà lúc nào cũng ám ảnh trong tâm trí của người họ Dương, đặc biệt là ông Hoạc, đó chính là việc một đại ca khét tiếng giang hồ từng đến đây để nhận là con cháu. Vào đầu những năm 90 của thế kỷ trước thì bỗng một ngày Dương Văn Ca đến Vân Đình nhận họ hàng. Thời điểm ca đến chỉ cách rút hắn bị bắn có hai tháng. Khi gặp các cụ cao niên trong họ, ca nói rằng trước khi thân phụ mình qua đời, có căng dặn ông ta sau này, dù bất kỳ lý do gì cũng phải cố gắng tìm lại họ tộc. Mặc dù ca cũng mai họ Dương nhưng không biết chi họ mình ở đâu. Khi nghe nói có chi nhánh họ Dương ở Vân Đình, ca tìm về mong được nhận họ. Tuy nhiên theo trí nhớ và ghi chép của các cụ thượng thọ trong họ, chi ca không tuột chi họ Dương ở Vân Đình nên đã từ chối.