TIẾNG TƠ ĐỒNG: Đờn Hạ Uy Di Trong Nhạc Tài Tử

Chào mừng tất cả quý vị và các bạn đang đến với chương trình Tiếng Tơ Đồng Quý khán giả thân mến, hiện nay đờn hạ Quy Di là một nhạc khí rất được yêu mến Bởi những giai điệu thật mượt mà và uyển chuyển Để tìm hiểu nhiều hơn về chiếc đờn hạ Quy Di này Hôm nay chúng tôi xin mời tất cả quý vị và các bạn Chúng ta cùng gặp gỡ và trao đổi với thạc sĩ nhạc sĩ Huỳnh Khải Xin được chào anh Xin chào quý vị và các bạn Thưa anh, anh có thể cho quý khán giả được biết về xuất xứ của chiếc đờn hạ Quy Di này không ạ? Trong phong trào đàn ca tài tử thì chiếc đàn hạ quỳ di như thế này người ta sử dụng vào những năm 40 Nhưng đặc biệt là đến năm 60 thì cái đàn hạ quỳ di này mới được tham gia vào trong những dĩa nhạc Đặc biệt là nhạc sĩ Nam Vĩnh đã có nhiều tác phẩm đàn hạ quỳ di trong các sân khấu Cải Lương Nhưng mà cái đàn hạ quỳ di đặc biệt nổi tiếng hơn nữa khi đã thoát ra khỏi dàn nhạc mà độc tấu Thì hai nhạc sĩ độc tấu nổi tiếng mà chúng ta biết đến đó là nhạc sĩ Thanh Kim và rồi sau đó là nhạc sĩ Hoàng An vào những năm bảy mươi và tám mươi Nhập chiếc đàn hạ quỳ này vào nước ta thì không những lần gọi cái tên hạ quỳ thì còn có cái tên gọi khác không ạ? À cái đàn hạ quỳ này còn có tên là hạ quỳ cầm rồi còn có một cái tên là guitar Hawaii tại vì xuất xứ từ cái quần đảo Hawaii mà quần đảo Hawaii bây giờ thuộc về Hoa Kỳ đó thì người ta lấy cái tên đó guitar Hawaii. Thưa quý vị và ngay bây giờ chúng ta hãy cùng lắng nghe những âm sắc từ chiếc đàn hạ quy di này Và ngay bây giờ chúng tôi xin mời quý vị cùng gặp gỡ nhạc sĩ Thái An Sẽ chia sẻ thêm về nghệ sĩ ưu tú Nam Vĩnh Một nhạc sĩ rất tài hoa đã sử dụng đàn hạ quy di trong đàn ca tài tử Cải Lương Năm 10 tuổi thì ôm cây đàn đơn kiện lên đàn Thường chơi với những nít nhỏ đàn chơi Bà thấy ôm đàn tay trái bà không cho Bà nói đợn tay mặt đi Nói sao thấy ba đợn tay trái Mà sao mà để con đợn tội Bà nói đợn vậy rồi đợn tay mặt cho giống người ta Tôi không chịu Tôi nói thôi vậy con đợn giống ba Quay lại đợn giống ba Đợn tay đợn luôn tôi giờ Ba chỉ có dạy đợn trần Với đợn kiệp Một thời gian thì mới bắt đầu đi qua Học bên tân nhạc Những cái lý thuyết trên cổ Thì mình áp dụng cái tân nhạc thì nó có lợi hơn Ví dụ như những cái loại nhạc dân ca hay gì đó Mình tận cũng dễ Rồi bù lại ví dụ chỉ vì một cái băng nhạc Mà nó vừa có người tân vừa có người cổ Thì mình phải sử dụng hai loại nhạc lý Khi mình gặp người cổ Thì mình phải nói là họ sửa sang xe cốc Chứ mình không có nói đồ lý Vì sao người ta không hiểu Năm 15-16 tuổi là đờn cho hát bội Lúc đó đờn hát bội người ta thiếu đờn Cái người ta mới lại trong cái chỗ địa phương coi có ai đờn thì người ta giới thiệu ba qua đờn Thì từ đó ba đi đờn hát bội luôn Sau khi hát bội ba qua đờn cả cải lương Rồi từ chỗ mà cải lương á Khi mà ba đờn kìm á Thì trong những cái bài mà tháng là nó xuất phát từ cái bài ngũ đối hạ mà trở ai thì nó ba ba chuyển thành dây hòa nam của đoàn dụng cổ rồi ba là được người đoàn đầu tiên cho kênh Ghiền là phát tiền bao nhiêu tiền đó bằng người đời chánh với lại người ca chánh là bằng nhau lương bằng nhau bảng năm mươi chín sáu mươi đó qua đoàn giải ly hôn này ba chuyển qua hai thứ đờn hai thứ vừa hạ quý duy vừa ở định kiềm Hậu vi thì nó nó được cái lợi thế là nó kéo thì có những cái cái đoạn hù quản người ta cần cái tiếng kéo kéo điểm mà đờn cho những cái điểm những cái bài hù quản ngày xưa qua một lan rồi đó thì ba xuất phát đờn cái hậu di chỗ đó lúc mà đi đi ra ngoài sân khấu thì cái đờn gáo nó bị bị âm thanh nó không có có hút bỏ lỡ những bài bắt rồi đờn động cổ dây đào thì lên sao lên dây kép lên kiểu khác là ba tự chế Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn Hãy subscribe cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn Hãy subscribe cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn Hãy subscribe cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn Thưa quý vị, chúng ta cùng trở lại với cuộc trò chuyện với nhạc sĩ Huỳnh Khải Thưa anh, anh có thể cho biết là những ưu điểm của cái đàn hạ quy di này Trong việc diễn tấu những bài bản của đờn ca tài tử không ạ? Nếu so với những cái nhạc khí truyền thống như là đờn kìm, đờn cò, đờn tranh, đờn bầu Thì cái đàn hạ quy di nó có một cái số đặc biệt mà 4 nhạc khí tiêu biểu của mình không có được Đó là cái âm vực, ví dụ âm vực trầm Chẳng hạn thì mình không có cái đàn nào mà âm vực trầm như thế này Hãy subscribe cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những Đó là những cái mà đặc biệt trong các cái nhạc khí của mình trước đây chưa có video Từ những cái chưa có mà nó tạo nên những cái kỹ thuật riêng biệt hấp dẫn Mà trong đàn ca tài tử rất là dễ dàng Đặc biệt là những bản như là giọng cổ hay là bản thuộc hơi mùi, hơi ai hay là quán thì rất là đặc biệt Đó là những cái đặc trưng của đàn Hạ Quy Di mà không lẫn lộn với những cái đàn khác, nhạc cụ khác Ngoài ra thì đàn Hạ Quy Di có thể sử dụng trong những cái thể loại giai điệu như thế nào không ạ? Cái đàn Hạ Quy Di hầu hết sử dụng được tất cả các cái bản nhạc trong đàn ca tài tử cũng như sân khấu cải lương Từ bản ngắn nhỏ cho tới bản lớn như là Lưu Thủy, Kim Tiền, Xuân Phong, Long Hổ, Vân Vân Cái đặc biệt là bản oán thì cũng rất là hay Bởi vì cái không có cái ngăn, chỉ có cái ngăn này là tưởng tượng thôi Còn người nhạc sĩ đàn thì phải Thì những cái đó nhờ những cái là không có phím ổn định Mà người nhạc sĩ thể hiện được tất cả các bài bản Thì theo trong lòng mình thể hiện ra Dạ, Quý Trân cũng được biết rằng Ngoài những bản oán hay là nam ai Những cái giai điệu nó mượt mà sâu lắng Thì Đàn Hạ Quy Di còn có thể sử dụng hết sức là Réo rác và du dương trong những bản như là Hãy subscribe cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn Cây đàn Hạ Quy Di có thể biểu diễn được hầu hết tất cả các bài bản của tài tử Bởi vì thứ nhất là âm vực rộng của nó Và thí dụ mình trong một cái thế bấm thôi là mình cũng có hò xự sang xê cống luôn Nó đặc biệt là hơn cái thế bấm thôi là đủ hò xự sang xê cống rồi Đến khi mà chuyển qua một cái loại dây khác thì mình cũng chuyển cái thế bấm thì cũng hò xự sang xê cống có đủ Mà đặc biệt là cái âm vực rộng thì nhờ âm vực rộng mà không khỏi phải mượn âm Mình muốn đàn ở âm vực nào thì đàn không cần phải chuyển từ âm vựt thấp lên âm vựt cao Thí dụ như đàn cò hay đàn bầu thì phải chuyển Đó là những cái ưu thế mà đàn Hạ Quy Di có thể gia nhập được vào cái dàn nhạc tài tử Cải Lương À có thể nói do cái đặc điểm về cấu trúc Mà cái đàn Hạ Quy Di này có thể làm được rất là nhiều điều hỗ trợ thêm cho cái sự phong phú của đàn ca tài tử Và ngay bây giờ chúng tôi xin được trân trọng kính mời tất cả quý vị Chúng ta cùng gặp gỡ nhạc sĩ Hoàng Kha sẽ chia sẻ thêm về đặc điểm cấu trúc cũng như chế tác về chiếc đàn Hạ Quy Di này Từ nhỏ xíu lớn lên là tôi biết đàn guitar trước Sau đó nghe cái tiếng đàn Hạ Quy Di là rất là thích sau lại mình theo dõi đài mình nghe giới thiệu là nhạc sĩ Hoàng Ân mà trong cái điều kiện nó khó khăn không có có có bỏ lỡ những tấm gián này chị ị cho Mì Gõ Để không bỏ lỡ những em c Chị nói không dám, cái tấm gián này của chú Sáu, chú Sáu là chết Mà cứ đi qua đi lại hoài nang nỉ xin Cái chị nói thôi em lấy về đi, mà có gì thì đừng có đổ thừa chị nha Nói không em lấy về là em làm một cái một là không có phát hiện ra tấm gián nữa Thì từ đó cái mình mới xin về, xin về mình đẽo thành cây đàn Đi ra mọc đẽo cây đàn, rồi lúc đó mới lục mấy cây đàn cũ tháo ra Coi cái mô pin này, cái mô pin nó ra làm sao Còn hồi đó cái lạ lúc đó mà ở cái đài truyền thanh của huyện thì nó có mấy cái tăng phô đó mình tháo ra mình lấy cái dây đồng nhỏ trong mình quấn quấn nó lại kêu được, mừng quá mừng đó thì làm cây này là coi như là cái cây đầu tay của tui khổ một cái khi xong cây đàn đó thì chú Sáu á, chú Sáu là chú của người chị Điền đó là chánh văn phòng của ủy ban huyện Nam Rơi ông già lúc đó là phó đài truyền thanh hai ông đó thì qua lại uống trà nhau thấy cái cây ấy ông nói cây này cái gì vậy anh hai Ông già ông nói trời ơi thằng nhỏ tui nó ham gì đâu mà nó đi lên trên kia nó mua tấm giáng vậy để đẽo đàn Cái ông phát ông quạo lên Ông nói sao chứ cái cây này cây của tui tui mất hổng ai tui kiếm không gặp Hồi xưa mình làm mình cũng hổng có biết là cái cấu trúc nó như thế nào Mình thấy cái đàn ngắn hơn Rồi mình hổng biết kích cỡ Và mình tạo mẫu sao mà cho phù hợp mắt mình làm Đó rồi lúc đó mình thấy là nó chắc chắn là nó sẽ ngắn hơn cái đàn guitar Mình Hãy subscribe cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn Nó ngắn hơn là nó thuận lợi cho một cái là cái tiếng nó sẽ sắc nét hơn Và cái cách nhấn nhá vuốt thì nó sẽ thuận lợi hơn, nó dễ chính chữ hơn Cái này là cái thanh kim loại, nó gọi là cái lốc đàn Mình làm có thể bằng thao hoặc là bằng nhĩ nóc Hồi nhỏ là mình đàn bằng cái ly đó, nghe rất bén Mà ở đây nó không làm, tôi liên hệ tới Hà Nội làm bằng gốm sứ kim loại Cái này nó vẫn sáng, mà nó nhược điểm có một cái là kim loại, nó đụng vào kim loại Nó kêu tiếng sọt sọt, thủy tinh và gốm sứ mà cái dạng men cao cấp á Thì nó trơn, cái tiếng nó bén lên và nó kêu rất tốt Sau đây chúng tôi xin được trân trọng kính mời quý vị chúng ta cùng thưởng thức bài ca Tình Má Một sáng tác của Hoàng Sinh với thể điệu Phụng Hoàng, Nhịp Tư Lơi 12 câu Và phần trình bày của Minh Đức và Như Huỳnh Lúc nãy anh có nhắc về cái việc lấy dây đàn của hạ quy di cũng rất là đặc biệt Anh có thể chia sẻ thêm về điều này không ạ? Cái đàn Hạ Quy Di thì mình thấy vậy nhưng mà thực tế đã mang trong mình Một cái truyền thống rất là đặc biệt Đó là cách lấy dây Cách lấy dây mình vẫn nghĩ là Chắc là ảnh hưởng ở Tây Phương này không phải Mà lấy dây theo đàn tỳ bà Mà mình gọi là dây tỳ Dây tỳ lấy là hò sang Xê liu Lấy từ cái nguyên của cách lấy dây đàn tỳ bà Đem vô đây là hò sang xê liu Tức là dây số 1 là liu Liu xê sang Hò sang Mình thấy đó là một cái truyền thống đã đưa kết hợp với phương Tây vào Hay quá, phải nói là qua cái cuộc chia sẻ hôm nay thì chúng ta thấy được rằng đàn ca tài tử rất là phong phú bởi cái sự du nhập từ nhiều cái thể loại nhạc khí của phương Tây Nhưng chúng ta đã vận dụng hết sức là khéo léo và uyển chuyển để mọi thứ nhạc cụ có thể hòa quyện lại với nhau thành những âm sắc hết sức là mượt mà, uyển chuyển và rất là mùi nữa Ngay bây giờ xin mời tất cả quý vị chúng ta cùng thưởng thức bài ca Kính mừng thọ mẹ do Huỳnh Khải sáng tác Thể điệu vọng cổ và ngũ đối hạ Và ca sĩ Hà Thu sẽ trình bày ngay sau đây Tình tiến tơ đồng với chủ đề đơn hạ Hạ Quy Di trong nhạc Tài Tử xin được khép lại tại đây Cảm ơn tất cả quý vị đã quan tâm theo dõi chương trình Xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại kỳ sau Hãy subscribe cho kênh La La La School Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn