Hồ Nhật Nguyệt - SunMoon Lake - Câu chuyện năng lượng sạch Đài Loan

Bạn có biết, hồ Nhật Nguyệt, biểu tượng thiên nhiên nổi tiếng nhất Đài Loan, thật ra không còn hoàn toàn là một hồ tự nhiên nữa. Nếu để ý kỹ, bạn sẽ thấy mực nước hồ lúc đầy, lúc cạn, có lúc lộ hẳn cả một cụm tượng đá dưới lòng hồ. Vậy, điều gì thực sự đang điều khiển mực nước nơi đây? Yếu tố đầu tiên, dễ hiểu nhất, chính là lượng mưa. Mùa mưa, hồ đầy ắp, mùa khô hoặc những năm hạn hán kéo dài, mực nước tụt sâu thấy rõ. Ở một góc hồ có cụm tượng 9 con ếch xếp chồng lên nhau, người dân vẫn dùng nó như thước đo trực quan cho mực nước. Khi hạn nặng, hồ ít nước, đàn ếch lộ ra gần hết. Khi mưa nhiều, nước dâng cao, chúng lại dần chìm xuống. Nhưng yếu tố quan trọng nhất ít du khách biết đến lại đến từ bàn tay con người Hồ Nhật Nguyệt hiện là một mắt xích trong hệ thống thủy điện tích năng của đài điện Taipower Hồ đóng vai trò hồ trên, hồ thượng. Còn hai hồ, Minh Hồ và Minh Đàm phía dưới núi gọi là hồ hạ. Nước được luân chuyển qua lại giữa các hồ này để phát điện. Giờ cao điểm, khi cả Đài Loan cần nhiều điện, nước từ hồ Nhật Nguyệt được xả xuống chạy turbine, mực nước hồ giảm xuống trông thấy. Nhưng đến ban đêm, khi nhu cầu điện thấp, nước lại được bơm ngược trở lên hồ để tích trữ cho ngày hôm sau, mực nước từ từ dâng trở lại. Không chỉ vậy, hồ còn được tiếp thêm nước từ sông Trọc Thủy Nước từ đập Vũ Giới trên dòng sông này được dẫn qua đường hầm ngầm chạy thẳng vào lòng hồ Đôi khi, mực nước giảm đơn giản vì cơ quan quản lý chủ động xả thấp nước để sửa chữa đập, nạo vét bùn đất hoặc kiểm tra công trình quanh hồ Di sản từ thời Nhật Ít ai biết, câu chuyện thủy điện hiện đại của Đài Loan bắt đầu chính từ hồ Nhật Nguyệt và nó cũ hơn bạn tưởng rất nhiều. Công trình được khởi công từ năm 1919 dưới thời Nhật trị, trải qua nhiều lần đình trệ vì thiếu kinh phí. Mãi đến năm 1934, nhà máy mới chính thức hoàn thành. Khi ấy, đây là nhà máy thủy điện lớn nhất châu Á, đứng thứ 7 thế giới, cung cấp tới 70% lượng điện cho toàn Đài Loan, đặt nền móng cho cả nền công nghiệp hóa của hòn đảo này. Nhưng phía sau thành tựu ấy cũng có một cái giá không nhỏ Mực nước Hồ Dân cao thêm hơn 18m so với ban đầu Khiến cộng đồng người Thao bản địa buộc phải rời bỏ ngôi làng cũ của mình Ngày nay, nhà máy đó được đổi tên thành Đại Quang Vẫn đang vận hành cùng với nhà máy Minh Đàm Tạo nên hệ thống thủy điện tích năng lớn nhất Đài Loan Vậy thủy điện có phải nguồn điện chính của Đài Loan hiện nay? Câu trả lời có thể khiến bạn bất ngờ Không hề Đài Loan hiện có tổng cộng 12 nhà máy thủy điện nhưng cộng lại thủy điện chỉ đóng góp chưa tới 3% tổng sản lượng điện toàn quốc. Nguồn điện chính hiện nay đến từ khí đốt chiếm gần một nửa, khoảng 48%, kế đến là điện than khoảng 35%. Và một điều đáng chú ý, Đài Loan gần như không tự khai thác than để phát điện nữa. Tới 98% năng lượng phải nhập khẩu than chủ yếu đến từ Úc, Indonesia, Nam Phi, Colombia. Hãy subscribe cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn Khi tổ máy điện hạt nhân cuối cùng chính thức ngừng hoạt động theo luật, tỉ trọng điện hạt nhân của Đài Loan đã chính thức về 0%. Nếu thủy điện chỉ chiếm chưa tới 3%, vậy Đài Loan lấy đâu ra nguồn năng lượng sạch cho tương lai? Câu trả lời nằm ở biển và những mái nhà. Thay vì tiếp tục xây thêm đập, ngăn thêm sông, Đài Loan chọn hướng ra biển. Tính đến giữa năm 2026, hòn đảo này đã hoàn thành 500 tua bin gió ngoài khơi, tổng công suất đạt 4,8 gigawatt. Để dễ hình dung 4,8 gigawatt này lớn cỡ nào, 1 gigawatt bằng 1.000 megawatt, tương đương công suất của một nhà máy thủy điện cỡ lớn. Thủy điện Sơn La là thủy điện lớn nhất Việt Nam, có công suất 2,4 GW, vậy 4,8 GW này tương đương với gần 2 nhà máy thủy điện Sơn La của Việt Nam gộp lại, vốn đã là nhà máy thủy điện lớn nhất Đông Nam Á. Con số này chưa dừng lại, riêng lượng điện gió mà Đài Loan đang tạo ra mỗi năm đã đủ để cung cấp điện sinh hoạt cho gần 4 triệu hộ gia đình, một con số khổng lồ đến từ những cánh quạt khổng lồ đặt ngoài khơi biển, không cần chặn một dòng sông nào. Con số này đưa Đài Loan xếp thứ 5 thế giới về tổng công suất điện gió ngoài khơi, vượt qua nhiều cường quốc năng lượng gió lâu đời như Hà Lan, Pháp, Đức, Đan Mạch. Điều đáng nói là trong khi châu Âu đã phát triển điện gió ngoài khơi suốt 20-30 năm, Đài Loan chỉ mất khoảng 10 năm để đạt được thành tích này, bất chấp đại dịch, lạm phát và nhiều đợt bão mạnh. Toàn bộ tua bin gió đang vận hành, đã trải qua nhiều cơn bão lớn và động đất, nhưng không hề bị hư hại, vẫn cung cấp điện ổn định. Mục tiêu đến năm 2030 là nâng tổng công suất điện gió ngoài khơi lên 13,1 GW và đến năm 2050 có thể đạt tới 40-55 GW. Trong đó, điện mặt trời cũng được đẩy mạnh. Tính đến đầu năm 2026, tổng công suất lắp đặt đã đạt gần 15,7 GW, hơn 64% đến từ hệ thống lắp trên mái nhà. Nghĩa là, hàng loạt nhà máy, nhà dân, tòa nhà văn phòng khắp Đài Loan đang tận dụng chính mái nhà mình để biến ánh nắng thành điện, thay vì chiếm dụng thêm đất đai hay sông suối tự nhiên để làm thủy điện. Trong top 20 khu vực tốt nhất thế giới để phát triển điện gió ngoài khơi, có tới 9 khu vực nằm trong vùng lãnh hải Đài Loan. Các dự án thủy điện quy mô lớn ở Đài Loan gần như đã khai thác hết tiềm năng từ nhiều thập kỷ trước và xây thêm đập mới đồng nghĩa với tác động sinh thái lớn hơn. Vì vậy, chiến lược hiện tại ưu tiên gió và mặt trời, nguồn năng lượng không cần chặn dòng sông, không cần nhấn chìm những vùng đất có người sinh sống. Đài Loan, từ một hòn đảo từng đặt cược vào những con đập giữa núi rừng thời thập niên 1930, đến một quốc gia đang vươn ra biển khơi tìm nguồn năng lượng sạch cho tương lai. Hành trình năng lượng của Đài Loan là câu chuyện về sự thích ứng không ngừng nghỉ giữa phát triển và gìn giữ thiên nhiên.