Nước lũ rút đi không có nghĩa là mọi hiểm nguy đã chấm dứt. Điện rò rỉ, nhà cửa nứt lún, nguồn nước nhiễm bẩn, thực phẩm hư hỏng và nguy cơ dịch bệnh có thể tiếp tục đe dọa các gia đình sau thiên tai.
Trong chương trình hôm nay, Radio Tĩnh Lặng chia sẻ 10 việc quan trọng cần thực hiện ngay sau khi nước lũ rút, từ kiểm tra an toàn nhà ở, điện và gas đến bảo vệ nguồn nước, xử lý thực phẩm nhiễm bẩn, vệ sinh nhà cửa, phòng chống dịch bệnh và bảo quản giấy tờ, thuốc men.
Đây là những kiến thức thiết thực dành cho các gia đình ở thành thị, nông thôn và những khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa bão, ngập lụt. Biết cách phòng tránh rủi ro, không nóng vội và đặt tính mạng con người lên trên tài sản sẽ giúp chúng ta giảm thiểu những mất mát đáng tiếc.
Mong rằng video sẽ mang đến những thông tin hữu ích, giúp quý vị chủ động bảo vệ bản thân, chăm sóc gia đình và cùng cộng đồng vượt qua khó khăn sau thiên tai.
Radio Tĩnh Lặng kính chúc quý vị và gia đình bình an, mạnh khỏe.
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Nước lũ vừa rút, 10 việc cấp bách phải làm ngay để bảo vệ gia đình,
đừng để thảm họa tiếp diễn, sau lũ
Có những thời điểm khi dòng nước lũ bắt đầu rút đi,
người ta thường ngỡ rằng cơn hiểm nguy lớn nhất đã lùi lại phía sau
Sau nhiều ngày sống trong âu lo, nhìn dòng nước giữ bủa vây tài sản,
chứng kiến mái ấm chìm trong biển nước
Và thầm cầu mong gia đình được bình an, điều duy nhất mà
ai trong chúng ta cũng nôn nóng lúc này là được trở về nhà
Đẩy rộng cánh cửa, dọn dẹp lớp bùn lầy và bắt đầu lại cuộc sống
Thế nhưng, thưa quý vị,
có một sự thật đau lòng mà chúng ta không được phép lơ là
Nước rút không đồng nghĩa với việc hiểm nguy đã chấm dứt
Trái lại, những mất mát đau xót nhất đôi khi lại ập đến
ngay vào thời khắc người dân bước chân trở về nhà sau lũ
Một sợi dây điện từng ngâm dưới nước,
một mảng tường đã giãn nứt kết cấu, một giếng nước nhiễm khuẩn
Một chiếc tủ lạnh chứa đầy thực phẩm ôi thiu,
hay lớp bùn non tưởng như vô hại dưới gót chân
Tất cả đều có thể trực chờ trở thành mối đe dọa
trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng của người thân
Trong số phát sóng hôm nay của Radio Tinh Lặng
Chúng ta sẽ cùng điểm qua 10 việc cấp
bách nhất cần thực hiện ngay khi nước rút
Nhận diện những sai lầm nguy hiểm chết người
Và nắm rõ quy trình dọn dẹp, khử trùng nhà cửa an toàn khoa học nhất
Nếu quý vị hoặc người thân đang ở trong vùng vừa trải qua ngập lụt
Xin hãy lắng lại vài phút để lắng nghe thật cẩn trọng
Bởi vì một quyết định đúng lúc có thể ngăn chặn một tai nạn thương tâm
Và giữa những ngày bão rông thử thách, giữ được một sinh mạng bình
an luôn luôn quý giá hơn việc cứu vãn bất kỳ món đồ vật chất nào
Điều thứ nhất, tuyệt đối không bước vào nhà khi chưa quan sát kỹ mức độ
an toàn của kết cấu
Tâm lý xót của khiến nhiều người vừa thấy nước hạ là lập
tức chạy vào tìm kiếm giấy tờ, tài sản hay vội vã cạo bùn
Nhưng nếu căn nhà có dấu hiệu nghiêng dốc,
xuất hiện vết nứt toác, sụt lún nền móng, vồng mái tôn
hay phát ra những tiếng răng rắc bất thường từ xà ngang,
quý vị dứt khoát không được đặt chân vào.
Đất nền và tường vách bị ngâm nước dài
ngày đã mất đi độ liên kết chịu lực
và có thể đổ sập bất kỳ lúc nào, kể cả khi trời đã tạnh giáo hoàn toàn.
Hãy đứng quan sát từ một khoảng cách an toàn.
Nếu phát hiện công trình có nguy cơ sụp đổ,
hãy giữ mọi người tránh xa và báo ngay cho lực lượng chức năng.
Đặc biệt với những bà con sinh sống ven bờ sông suối taluy,
chân đồi, đất đã no nước, rất dễ sạt trượt chậm
sau khi mưa dứt. Nếu thấy vết nứt mới toác rộng trên nền đất
cây cối quanh nhà nghiêng ngả bất thường hay có dòng nước
đục ngầu chảy túa ra từ vách dốc, hãy lập tức di tản
người già và trẻ nhỏ theo hướng dẫn cứu nạn. Đừng bao giờ
đánh đổi mạng sống lấy vài vật dụng còn sót lại, của cải mất đi
còn có thể chắt chiu gây dựng nhưng tính mạng con người
một khi gặp nạn thì không gì bù đắp nổi. Việc thứ hai
Quyết khoát không đóng cầu dao
Bật điện khi hệ thống chưa được kiểm tra
Đây là nguyên nhân dẫn đến nhiều tai nạn thương tâm nhất sau lũ
Thấy nước vừa rút khỏi sàn
Nhiều gia đình vội vàng cắm quạt hong khô
Bật máy bơm rửa bùn
Hay cắm lại tủ lạnh
Quý vị cần nhớ
Nước lũ mang theo phù sa và tạp chất dẫn điện
Đã len lỏi vào sâu trong từng ổ cắm
Công tắc âm tường hộp domino mối nối và bo mạch điện tử
Dù bề ngoài vỏ nhựa trông có vẻ đã khô ráo
Bên trong vẫn còn ẩm ướt và đọng bùn
Chỉ cần đóng điện là lập tức xảy ra phóng điện
Chập cháy hoặc giật chết người
Hãy giữ nguyên trạng thái ngắt điện
Nếu hộp cầu dao tổng nằm ở vị trí khô ráo
Và quý vị có thể tiếp cận an toàn mà không phải lội qua vùng nước
Hãy ngắt hẳn nguồn điện vào nhà
Tuyệt đối không đứng chân trần trên nền ẩm để gạt cầu dao
Không tự cắm thử thiết bị
Và không chạm vào dây dẫn rơi rụng
Toàn bộ đường dây và thiết bị ngập nước phải được thợ điện
có chuyên môn kiểm tra đo đạc cách điện trước khi vận hành lại.
Nhà có thể tối thêm một vài hôm, bùn có thể dọn chậm hơn một buổi,
nhưng điện chỉ được bật lên khi đã có sự bảo đảm an toàn tuyệt đối.
Việc thứ ba, kiểm tra nguy cơ dò rỉ
khí đốt và phòng ngừa ngộ độc khí kín.
Nước dâng cao và dòng chảy xiết có thể làm xô lệch bình gas,
làm gãy van khóa hoặc nứt vỡ ống dẫn nhiên liệu.
Nếu vừa bước đến gần cửa mà người thấy mùi khí gas nồng nặc,
Quý vị không được bật công tắc đèn, không bật lửa,
không gọi điện thoại di động gần đó
Và không tạo ra bất cứ tia lửa điện nào
Hãy mở bung cửa sổ ngoài trời nếu an toàn
Lập tức đưa mọi người ra xa và liên hệ đơn vị chuyên trách
Bên cạnh đó, một hiểm họa âm thầm khác
là ngộ độc khí carbon monoxide, CO
Khi mất điện diện rộng, nhiều gia đình kéo máy phát
điện chạy xăng hoặc đốt than củi trong nhà kín
Dưới tầng hầm hay nhà để xe nhằm nấu nướng và bơm nước
Khí CO không màu, không mùi,
nhưng làm tê liệt hệ hô hấp chỉ sau vài phút hít phải
Máy phát điện bắt buộc phải đặt hoàn toàn ngoài trời,
cách xa cửa sổ, cửa chính và ô thoáng tối thiểu 6 mét
Hướng ống xả ra khoảng không thoáng gió
Tuyệt đối không dùng bếp than sưởi ấm trong
phòng đóng kín, kể cả khi mở hé cửa gió
Việc thứ tư, bảo vệ nguồn nước ăn uống và sinh hoạt
Nước lũ cuốn theo bùn rác, hóa chất nông nghiệp,
xăng dầu dò rỉ và nước thải từ các bể phốt ngập úng
Tất cả những thứ ô nhiễm đó ngấm sâu vào đáy giếng khoan,
bể ngầm và đường ống dẫn nước sinh hoạt
Đừng lầm tưởng rằng nước giếng múc lên nhìn
đã trong trở lại là có thể dùng để ăn uống
Nước trong hoàn toàn chưa phải là nước sạch
Trong những ngày đầu, hãy ưu tiên tuyệt đối
nước đóng chai còn nguyên tem niêm phong
Nước giếng hay bể chứa sau ngập phải
được nạo vét bùn đáy, thau rửa thành bể
và khử trùng bằng chloramine B hoặc hóa chất chuyên
dụng theo đúng hướng dẫn của trạm y tế địa phương
Cần lưu ý, việc đun sôi nước chỉ tiêu diệt được vi khuẩn, vi rút chứ
không thể loại bỏ các kim loại nặng hay hóa chất độc hại hòa tan
Không dùng nguồn nước nghi ngờ ô nhiễm để đánh răng,
rửa rau sống, tráng bát đĩa hay pha sữa trẻ nhỏ
Một bình nước lọc an toàn lúc này chính là tấm lá chắn đầu tiên bảo vệ
cả gia đình khỏi các ổ dịch tiêu chảy và thương hàn bùng phát sau lũ
Việc thứ 5, trang bị đồ bảo hộ đầy đủ trước khi chạm tay vào bùn rác
Đừng chỉ đi một đôi dép mỏng,
cầm cây chổi tre, rồi vội vã lội vào bùn đất
Bùn non sau lũ là một hỗn hợp độc hại
chứa đầy mảnh thủy tinh vỡ, đinh gỉ sét
Kim loại sắc nhọn, xác súc vật phân hủy và vô số vi khuẩn kỵ khí
Một vết xước nhỏ ở gót chân hay kẽ ngón tay cũng đủ để vi
khuẩn uốn ván và vi khuẩn ăn thịt người xâm nhập vào máu
Trước khi bắt tay dọn dẹp hãy trang bị ủng cao su đế dày,
găng tay bảo hộ chống cắt, khẩu trang dày và kính chắn bụi
Trẻ nhỏ, người lớn tuổi và những người có bệnh nền
hô hấp tuyệt đối không được tham gia dọn bùn rác
Nếu trong lúc làm việc không may bị vật nhọn đâm phải,
hãy lập tức rửa sạch vết thương dưới vòi nước sạch với xà phòng,
sát trùng kỹ càng và đến ngay cơ sở y tế để tiêm phòng uốn ván
Khi làm việc xong, phải tắm rửa khử khuẩn toàn thân
Giặt sạch đồ bảo hộ và tuyệt đối không
tay bẩn để bốc thức ăn hay hút thuốc
Việc thứ 6
Kiên quyết loại bỏ thực phẩm đã nhiễm bẩn,
không tiếc của mà đánh đổi tính mạng
Sau những ngày mưa lũ thiếu thốn
Tâm lý chung của chúng ta là chắt chiêu
Tiếc từng gói mì gói, chai gia vị hay bao gạo còn ngập một nửa
Nhưng với lương thực đã chạm vào nước lũ
Sự chắt chiu mù quáng sẽ trở thành tai họa
Hãy kiên quyết vứt bỏ tất cả tất cả thực
phẩm đã tiếp xúc trực tiếp với nước lũ
Các gói bánh mì, bột ngũ cốc,
đựng trong bao bì giấy, nilon, không kín khí
Toàn bộ thức ăn tươi sống trữ trong tủ lạnh đã bị rã đông
do mất điện dài ngày cũng phải đem chôn lấp cẩn thận
Đừng bao giờ nếm thử để kiểm tra độ chua hay hỏng
Độc tố vi khuẩn sinh sôi trong thức ăn, ôi thiêu,
không thể nhận biết bằng vị giác thông thường
Chỉ giữ lại các loại thực phẩm đóng hộp bằng kim loại còn nguyên vẹn
Không bị phồng rộp, gỉ sét hay móp méo
Và phải rửa sạch khử trùng vỏ hộp bên ngoài trước khi mở
Bát đĩa, xoong nồi phải được ngâm rửa kỹ bằng nước nóng và chất tẩy rửa
Một bữa ăn tiếc rẻ có thể khiến cả nhà
phải nhập viện vì ngộ độc cấp tính
Tạo thêm gánh nặng khôn cùng giữa lúc hoàn cảnh đang ngột ngạt
Việc thứ 7
Thu gom bùn đất
Làm khô và khử trùng nhà cửa đúng cách để chặn đứng nấm mốc
Khi các yếu tố về điện và kết cấu đã an toàn
Hãy mở toang tất cả các cửa lớn và cửa sổ
Để không khí tự nhiên lưu thông
Giải phóng các luồng khí tù hãm trong phòng
Dùng xẻng bản phẳng và bản cào gom lớp phù sa
Bùn đất ra ngoài khi bùn còn ẩm ướt
Đừng đợi bùn khô đóng tảng
Vì khi đó bụi độc sẽ phát tán khắp không gian
Cọ rửa sàn gạch, tường nhà bằng xà phòng
Rồi mới tiến hành lau khử trùng theo hướng dẫn y tế
Đặc biệt lưu ý
Tuyệt đối không pha trộn thuốc tẩy chứa clô với giấm,
cồn, ammonia, moniac hay các loại nước tẩy bồn cầu khác
Phản ứng hóa học giữa chúng sẽ lập tức giải
phóng khí clô cực độc, gây bỏng đường thở,
suy hô hấp cấp và đe dọa trực tiếp tính mạng người sử dụng
Với nệm mút ghế sofa bọc nhung, thảm trải sàn, gối bông và vách
thạch cao đã ngấm đẫm nước ngập bẩn rất khó để khử trùng tận gốc
Nếu không thể làm sạch và sấy khô hoàn toàn,
hãy chấp nhận loại bỏ chúng
Cần tập trung trong khu làm toàn bộ ngôi
nhà trong vòng 24 đến 48 giờ đầu tiên
Ẩm mốc phát tán bào tử trong không khí kín sẽ gây ra
các bệnh viêm phổi dai dẳng cho người già và trẻ nhỏ
Việc thứ 8, xử lý nhà vệ sinh,
xác động vật và phòng chống dịch bệnh bùng phát
Nước lũ rút đi thường để lại hiện tượng bể phốt trào ngược,
cống rãnh tắc nghẽn và xác chuột bỏ
ra nằm chết, rác trong góc vườn, xó bếp
Khu vực này tiềm ẩn nguy cơ bùng phát dịch tả,
sốt xuất huyết và bệnh xoắn khuẩn vàng da.
Không dùng tay trần thu gom xác động vật,
hãy rắc vôi bột hoặc dùng túi nilon dày gom lại đem chôn sâu,
sâu cách xa nguồn nước sinh hoạt theo hướng dẫn của cán bộ thú y.
Lật úp toàn bộ chum vải, vỏ chai,
lốp xe cũ đọng nước mưa quanh nhà để triệt tiêu nơi muỗi vằn đẻ trứng.
Trong những ngày này, nếu bất kỳ thành viên nào trong gia đình có biểu
hiện sốt cao, tiêu chảy liên tục, nôn mửa, vàng mắt hay vết xước ngoài
da mưng mủ, hãy đưa ngay đến trạm y tế gần nhất
Đừng tự ý ra tiệm mua thuốc kháng sinh uống bữa bãi
Việc thứ 9, cứu vãn giấy tờ tùy thân,
bảo quản thuốc men và ghi nhận thiệt hại
Sau khi con người đã an toàn, hãy dành thời gian ra
xoa xoát lại các giấy tờ thiết yếu, căn cước công dân,
sổ đỏ, thẻ bảo hiểm, sổ khám bệnh và giấy tờ ngân hàng
Nếu giấy tờ bị ướt, hãy cẩn thận tách rời từng trang
Dùng khăn giấy thấm nhẹ và phơi nơi thoáng gió râm mát
Tuyệt đối không dùng bàn ủi nóng
Hay phơi nắng gắt làm giòn gãy giấy tờ
Hãy chụp ảnh lưu trữ lại bản mềm vào điện thoại ngay khi có thể
Kiểm tra tủ thuốc gia đình
Những vị thuốc trị bệnh huyết áp
Tiểu đường, tim mạch đã bị ngấm nước hay đổi màu
Phải bỏ đi và tìm cách bổ sung thuốc mới ngay từ trạm y tế
Đồng thời, hãy chụp lại hiện trạng sạt lở
Mức ngập và các đồ đạc hư hỏng trong nhà
Làm căn cứ xác thực thiệt hại
Phục vụ công tác thống kê hỗ trợ cứu trợ sau này
Tuy nhiên, xin nhớ
Ghi nhận thiệt hại là việc làm sau
Việc cứu người và dọn dẹp các mối nguy
Tức thì luôn phải là ưu tiên số một
Việc thứ 10
Lắng nghe cơ thể
Hỗ trợ xóm giềng và giữ tâm thế vững vàng để tái thiết
Sau một biến cố thiên tai
Sự mệt mỏi không chỉ nằm ở cơ bắp
Mà còn đè nặng lên tinh thần
Nhìn cả sản nghiệp gây dựng bao năm bỗng chốc
phủ đầy bùn đất không ai tránh khỏi cảm giác chán chường
thẫn thờ và bất lực
nhiều người vì nóng lòng mà lao vào khuôn vác quá sức
suốt cả ngày dưới nắng bỏ bữa, nhịn uống
dẫn đến kiệt sức, đột quỵ hay ngất xỉu
hãy chia nhỏ công việc ra từng phần
làm việc có khoảng nghỉ, uống đủ nước ấm
và luôn phiên nhau chăm sóc con nhỏ, người già
đừng để những người có thể trạng yếu
phải ở lại qua đêm trong những căn nhà còn nồng nặc
mùi ẩm mốc, và khi ngước mắt nhìn sang xung quanh
nếu thấy nhà hàng xóm còn neo đơn, thiếu thốn
Sẽ tiếp thêm nguồn sức mạnh to lớn biết bao
Tình làng nghĩa xóm
Sự đùm bọc giữa hoạn nạn chính là điểm tựa vững chãi nhất
Giúp chúng ta đứng dậy sau bão lũ
Thưa quý vị
Đứng trước ngôi nhà còn ngổn ngang sau cơn nước dữ
Xin quý vị hãy khắc ghi những nguyên tắc cốt lõi
Đừng vội bật điện
Đừng bước chân vào nơi kết cấu nghiêng nứt
Đừng uống dòng nước chưa được khử trùng
Đừng ăn thực phẩm đã chạm vào nước lũ
Đừng chạm tay trần vào bùn rác
Và đừng làm việc đến mức kiệt cùng sức lực
Nếu phải đánh đổi giữa việc cứu một món đồ
Và giữ gìn an toàn cho một con người
Hãy luôn luôn chọn con người
Nếu phải chọn giữa việc dọn nhà thật nhanh hôm nay
Hay chờ đợi hệ thống điện nước được kiểm tra an toàn
Hãy chọn sự an toàn
Bởi vì sau thiên tai
Điều quý giá thiêng liêng nhất không phải
Là căn nhà được lau dọn nhanh hay chậm
Mà là tất cả các thành viên trong gia đình
Vẫn vẹn nguyên sự bình an
Để cùng nhau ngồi lại bên mâm cơm ấm
Cùng nhau bắt đầu một ngày mới
Nước lũ rồi sẽ rút cạn
Bùn đất rồi sẽ được cọ rửa
Những mái nhà rồi sẽ lại ấm khói lam chiều
Cuộc sống nhất định sẽ từng bước hồi sinh
Trên mảnh đất kiên cường này
Và điều đẹp đẽ nhất là
Sau muôn vàn biến động chúng ta vẫn còn có nhau
Radio Tĩnh Lặng xin gửi lời cầu chúc bình an
Kiên cường và sức khỏe đến tất cả quý vị
Cùng gia đình
Mong bà con sớm vượt qua những ngày tháng gian nan này
Để ổn định lại cuộc sống
Hẹn gặp lại quý vị trong những số phát
sóng tiếp theo của Radio Tĩnh Lặng