Phạm Tuấn Huy, một nhà toán học người Việt 30 tuổi, đã gây tiếng vang toàn cầu khi giải quyết thành công bài toán hóc búa của Ronald Graham vốn bị bỏ ngỏ suốt 55 năm. Với nền tảng học vấn xuất sắc tại Stanford và Cambridge, Huy cùng cộng sự Lisa Solomon đã tìm ra phương pháp sắp xếp tập hợp số trong thế giới hữu hạn để các tổng từng phần không trùng nhau.
Có một bài toán đã khiến cả thế giới bó tay trong suốt 55 năm qua.
Hơn một nửa thế kỷ, nhiều nhà khoa học nổi tiếng từ nhiều nước
đã vùi đầu vào phòng nghiên cứu để tìm ra lời giải cho nó.
Giới yêu toán cũng thử tìm mọi cách nhưng bất lực với câu trả lời.
Tất cả dương cờ trắng, ngoại trừ một người Việt Nam.
Mới chỉ 30 tuổi, Phạm Tuấn Huy đã vừa khiến cả làng toán học thế giới
phải ngả ngũ thán phục khi xuất sắc tìm ra lời giải cho bài toán
đã bê tắc suốt 55 năm qua của chủ nhân là nhà khoa học lễ lửng Ronald Graham.
Năm xưa có Ngô Bảo Châu thì giờ đây chúng ta đang được chứng kiến
một nhân tài toán học mới mang trong mình dòng máu Việt Nam.
Đúng là bất kể thời nào, trong mọi lĩnh vực, ở bất cứ đâu trên thế giới
người Việt ta vẫn biết cách để cất lên hai tiếng tự hào.
Dành được bài toán bê tắc trong một nửa thế kỷ,
rõ ràng phải nhìn vào hành trình của Phạm Tuấn Huy
mới thấy đây không phải là một thành quả tình cờ.
Sinh năm 96, Huy từng là cầu học sinh của trường trung học phổ thông năng khiếu
Đại học Quốc gia TP.HCM và sớm khiến giới toán học chú ý
khi hai năm liên tiếp giành huy chương vàng Olympic toán quốc tế vào năm 2013 và 2014.
Rời Việt Nam, Huy sang Đại học Stanford của Mỹ học toán
đồng thời theo khoa học máy tính và hoàn thành thạc sĩ thông kể.
Ngay khi còn là sinh viên, anh đã 4 năm liên tiếp lọt nhóm 80 thí sinh
có thành tích cao nhất Putnam Competition
một trong những cuộc thi toán nổi tiếng của Bắc Mỹ.
Năm 2018, luận văn danh dự của anh nhận giải Kennedy
tức là giải xuất sắc nhất ở lĩnh vực khoa học tự nhiên của Stanford.
Đúng là người tài họ không hề muốn bỏ phí một chút chất xám nào.
Hết học Stanford, Phạm Tuấn Huy lại tiếp tục bay tới nước Anh
bắt đầu hành trình ở Đại học Cambridge.
Năm 2019, Huy đạt thạc sĩ toán loại xuất sắc
đồng thời nhận giải dành cho sinh viên xuất sắc nhất về toán thuần túy.
Sau đó, anh quay lại Stanford làm tiến sĩ dưới sự ứng dẫn của giáo sư Jacob Fox
và nhận bằng PhD năm 2023.
Cũng cho năm ấy, Viện Toán học Clay trao cho anh chức danh
nghiên cứu viên trong 5 năm, một cột mốc vô cùng tự hào
bởi Huy mới là người Việt thứ 2 nhận học bổng này
sau giáo sư Ngô Bảo Trâu vào năm 2004.
Sự nghiệp ngày càng thăng tiến cho tới một đỉnh cao trói loại khác, anh vừa chạm tới.
Tên tuổi Phạm Tuấn Huy được nhắc đến đặc biệt cho những ngày này
nằm ở câu hỏi mà nhà khoa học lễ lừng Ronald Graham
đã từng ném ra cách đây hơn nửa thế kỷ, cho tới khi trước khi Huy bắt tay vào việc
chưa từng có bất cứ ai tìm được câu trả lời.
Hãy tưởng tượng bạn có một tập hợp những con số khác không?
Nhiệm vụ là sắp xếp chúng theo một thứ tự đặc biệt
sao cho cộng lần lượt từ đầu đến cuối, mọi tổng từng phần đều khác nhau.
Với những số nguyên dương bình thường, chuyện này quá dễ vì tổng cứ tăng dần.
Nhưng khi những con số sống trong một thế giới hữu hạn,
nơi chúng quay vòng như kim đồng hồ, mọi thứ lập tức trở nên khó nhận.
Graham dự đoán rằng dù các con số có bị quấn vòng như thế nào,
ta vẫn luôn có thể tìm ra một cách sắp xếp để các tổng không đụng nhau.
Graham vốn là một trong những nhà khoa học xuất trúng,
ông từng là Chủ tịch Hội Toán Học Mỹ, nhưng đồng thời cũng một tay tung hứng cử khôi.
Từng giữ chức Chủ tịch Hiệp hội Tung hứng Quốc tế.
Bởi vậy, người ta tin rằng câu hỏi này có thể mang chút cảm hứng từ chính trò tung hứng,
làm thế nào để những quả bóng khác nhau luôn rơi xuống theo một trình tự,
không bao giờ vào vào nhau.
Trong suốt nhiều thập kỷ, các nhà tóa học chỉ dạy được từng mảnh.
Những trường hợp tập hợp rất lớn được xử lý trước, những tập hợp nhỏ cũng dần có lời dạy.
Nhưng ở khoảng giữa, nơi các tập hợp có kích thước trung bình,
vẫn còn một khoảng trống mà những phương pháp cũ không thể vượt qua.
Khoảng trống ấy cuối cùng đã rơi vào tay Phạm Tuấn Huy
và sự giúp sức từ cộng sự Lisa Solomon.
Hai người vẫn đã quen nhau từ năm 2015 tại Stanford.
Tháng 9 năm 2025, họ gặp lại nhau tại một hội nghị ở Đức.
Cùng nghe những bài thuyết trình về phòng đoán Graham,
họ nhận ra rằng phần khó nhất của bài toán có thể được tấp cận theo một hướng khác.
Công trình dài 27 trang của Huy và Solomon
đã trở thành mảnh ghép cuối cùng để hoàn thiện bức tranh.
Các nhà toán học từng nghiên cứu bài toán này cũng bất ngờ.
Họ nhận xét cách sắp xếp của Huy hoàn toàn khác những phương pháp trước đó.
Số khác thì tuyên bố từng nghĩ tới nhưng chưa đủ tự tin để thử nó.
Điều đặc biệt nằm ở chỗ Phạm Tuấn Huy mới 30 tuổi.
Một người từng đứng trên bục nhận huy chương vàng IMO ở tuổi thiếu niên,
rồi đi qua Stanford, Cambridge và hàng loạt giải thưởng quốc tế.
Giờ đây lại góp tên mình vào một trong những bài toán
đã thách thức dưới toán học trong suốt hơn nửa thế kỷ.
Và có lẽ đó mới là điều đáng tự hào nhất.
Một người Việt Nam tuổi trẻ tài cao đang đứng ở nơi tinh hoa của toán học hiện đại,
đối diện với một câu hỏi mà nhiều thế hệ trước đã bất lực,
rồi tìm ra lời giải bằng chính năng lực của mình.