Có những ngôi làng trên thế giới mà chỉ cần nhìn vị trí của chúng thôi cũng đủ khiến người ta tự hỏi: *Tại sao con người lại chọn sống ở đây?*
Từ ngôi làng Atule’er cheo leo trên vách núi Tứ Xuyên, nơi người dân từng phải bám vào những chiếc thang thô sơ để lên xuống; đến Haid Al-Jazil ở Yemen, nơi cả khu dân cư nằm trên một khối đá khổng lồ giữa thung lũng; rồi những cộng đồng sống giữa núi lửa, biển sâu và những vùng đất khắc nghiệt tưởng như không dành cho con người.
Trong video này, chúng ta sẽ khám phá những **ngôi làng nguy hiểm và kỳ lạ nhất thế giới**, tìm hiểu cách con người thích nghi với vách đá, núi lửa, biển sâu và địa hình cực đoan — đồng thời trả lời một câu hỏi lớn:
*Điều gì đủ mạnh để giữ con người ở lại nơi mà chỉ một sai lầm nhỏ cũng có thể phải trả giá rất đắt?*
Đây không chỉ là câu chuyện về những nơi nguy hiểm. Đó còn là câu chuyện về sự thích nghi, sinh tồn, văn hóa và lý do con người vẫn chọn gọi những vùng đất khắc nghiệt nhất trên Trái Đất là “nhà”.
Nếu bạn yêu thích những câu chuyện khám phá thế giới, địa điểm bí ẩn, bộ lạc đặc biệt và những nơi ít người biết tới, đừng quên đăng ký kênh để tiếp tục đồng hành trong những hành trình tiếp theo.
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AI
Video giới thiệu về 6 ngôi làng tại những vị trí khắc nghiệt nhất thế giới, từ vách đá, miệng núi lửa đến đại dương. Qua đó, video tôn vinh khả năng thích nghi phi thường của con người trước thiên nhiên để sinh tồn, bảo vệ cộng đồng hoặc gìn giữ bản sắc văn hóa dù phải đối mặt với nhiều hiểm nguy và sự cô lập.
Hãy hình dung một đứa trẻ sáu tuổi cặp sách trên lưng đang đua người trên một chiếc thang bệnh bằng dây rừng.
Phía dưới chân em là một khoảng không dựng đứng sâu gần 800 mét, không một tay vịn, không một tấm lưới.
Chỉ có những thanh tre mòn vẹt và khoảng trống trực nuốt lấy bất cứ ai lỡ tay.
Đó là con đường đi học, và đó cũng là con đường duy nhất nối ngôi làng của em với phần còn lại của thế giới.
Vì sao lại có những con người chọn sống ở nơi mà mỗi bước chân đều là một canh bạc với cái chết?
Vì sao họ không rời đi?
Khi ở lại, nghĩa là đặt cả mạng sống lên một sợi dây mong manh mỗi ngày.
Và điều gì sẽ xảy ra khi thế giới hiện đại cuối cùng cũng vươn tay tới được những nơi tưởng như đã bị lãng quên?
Hôm nay chúng ta sẽ đi tìm 6 ngôi làng nằm ở những tọa độ lẽ ra không ai sống nổi.
Chúng ta sẽ thấy cả một ngôi làng đứng tranh vênh trên đỉnh một tảng đá khổng lồ giữa trời.
Chúng ta sẽ bước vào lòng một miệng núi lửa vẫn đang được xếp loại là còn sống nơi con người trồng trọt và nấu ăn ngay trên hơi thở của đất.
Và chúng ta sẽ gặp một dân tộc mà cơ thể họ đã thay đổi để lặn xuống lòng biển sâu như loài cá.
Mỗi ngôi làng giữ một bí mật riêng, nhưng tất cả cùng trả lời một câu hỏi.
Điều gì đủ mạnh để giữ chân con người ở lại nơi tận cùng của hiểm nguy?
Để hiểu điều đó, trước hết hãy quay về vách núi ở Tứ Xuyên, nơi câu chuyện của chúng ta bắt đầu.
Ngôi làng ấy tên là Atulia, nằm treo leo trên một vách núi thuộc tỉnh Tứ Xuyên miền Tây Nam Trung Quốc.
Nhìn từ xa nơi này đẹp như một bức tranh thủy mặt.
Những thửa ruộng bậc thang xanh mứt, mây trắng vờn quanh sườn núi, và bên trên là bầu trời cao vời vợi.
Người y đã sống ở đây qua bao thế hệ trồng ớt, trồng khoai tây và trồng óc chó trên mảnh đất trao lưng trường trời.
Nhưng vẻ đẹp ấy giấu bên trong một cái giá khủng khiếp.
Để xuống núi người dân Atulia từng phải leo qua một hệ thống thang gồm 17 đoạn nối nhau biện từ dây rừng và trè.
Vách đá dựng đứng gần 800 mét, không lan can, không dây bảo hộ, chỉ có đôi bàn tay bám vào từng nức thang và khoảng không hôn hút dưới chân.
Và những người leo thường xuyên nhất trên chiếc thang tử thần ấy lại chính là lũ trẻ.
Chúng học ở một ngôi trường nội chú dưới chân núi. Cứ hai tuần một lần các em lại về nhà.
Và mỗi lần như thế là một lần đánh cực.
Những đứa trẻ từ 6 đến 15 tuổi phải mất khoảng 2 giờ đồng hồ đu bám trên vách đá để lên tới làng.
Có em còn chưa đủ lớn để hiểu hết cái chết là gì, nhưng đôi tay thì đã biết bám chặt hơn bất cứ điều gì trên đời.
Vì sao cả một cộng đồng lại chấp nhận đặt con cái mình vào hiểm huy như vậy?
Câu trả lời nằm ở chính mảnh đất này.
Người y đã dựng làng ở đây từ khoảng 200 năm trước.
Trên một thế đất bằng phẳng hiếm hoi nằm lọt giữa hai vách núi gần như thẳng đứng giống như một chiếc ghế treo giữa trời.
Nơi này cho họ đất cánh tác và sự an toàn khỏi những tranh chấp bên ngoài.
Nhưng cái giá đổi lại là sự cô lập gần như tuyệt đối.
Cái nghèo và địa hình hiểm trở trói chặt họ vào vách núi đời này qua đời khác.
Khi những nước thang cũ mục đi dần làng lại thay bằng dây và tre mới rồi tiếp tục leo.
Cho đến một ngày một người đàn ông khoảng 40 tuổi trượt tay và rơi xuống.
Ông không bao giờ trở về nhà nữa.
Ngọn núi đã lấy đi một sinh mạng lặng lẽ như cách nó vẫn đứng đó suốt hàng trăm năm.
Số phận của Artulia chỉ thực sự thay đổi vào năm 2016
khi một nhà báo chụp lại cảnh những đứa trẻ đeo cặp bám mình vào vách đá.
Bức ảnh lan đi khắp thế giới và làm dũng động hàng triệu con người.
Ngay sau đó chính quyền cho dựng một chiếc thang thép có tay vịn thay cho thang dây.
Rồi đến năm 2020, phần lớn dân làng được đưa xuống một khu tái định cử dưới đồng bằng.
Giờ đây trên vách núi chỉ còn lại vài hộ và Artulia đã trở thành một điểm du lịch.
Còn thang mây năm nào giờ chỉ còn trong ký ức.
Nhưng câu chuyện của nó nhắc ta rằng đôi khi con người bám vào một nơi
không phải vì họ muốn mà vì họ chẳng còn lựa chọn nào khác.
Nếu ở tử xuyên lối duy nhất ra thế giới là một chiếc thang treo trên vách đá
thì ở Yemen có một nơi mà cả ngôi làng chỉ đứng vững được nhờ đúng một tảng đá.
Ngôi làng ấy tên là Haidan Yazil nằm sâu trong một thùng lũng khô cằn gọi là Wadi Dawan.
Hãy tưởng tượng bạn đang đi giữa lòng thùng lũng.
Phía hai bên là những vách đá dựng cao và rồi bạn ngước lên.
Ngay trước mặt một khối đá khổng lồ vươn thẳng khỏi mặt đất cao khoảng 150 mét so với đáy thùng lũng.
Và trên đỉnh khối đá ấy là cả một ngôi làng bằng gạch bùn,
với những ngôi nhà tháp nhiều tầng trồng lên nhau tưởng như mọc thẳng lên trời.
Đây mới là điều khiến người ta xứng sở.
Đó không phải là vài ngôi nhà dựng trên một tảng đá.
Cả ngôi làng chính là đỉnh của tảng đá đó.
Nhà và đá liền là một, như thể bàn tay con người và thiên nhiên đã cùng nhau đắp nền.
Vì sao người xưa lại chọn một nơi treo leo đến về để an cư?
Bởi chính độ cao ấy là tấm khiên che chở họ.
Đỉnh đã trở thành một pháo đài thiên nhiên giúp họ phòng thủ trước hiểm hỏa từ bên ngoài.
Và quan trọng hơn giúp họ thoát khỏi những trận lũ quét kinh hoàng
vẫn quét dọc đáy thung lũng mỗi mùa mưa.
Ở dưới kia là nước giữ, ở trên này là sự sống.
Nhưng sự sống ấy đòi hỏi một sự cảnh giác không ngừng nghỉ.
Những ngôi nhà bằng bùn không phải là thứ vĩnh cửu.
Mỗi mùa mưa tới, nước lại đe dọa bào mòn và xói lở nến đất,
khiến dân làng phải liên tục vá viếu đắp lại từng bức tường.
Một người dân nơi đây từng kể rằng
ông sửa nhà ngay khi vừa thấy vết nứt đầu tiên xuất hiện.
Và như vậy, mà căn nhà của ông vẫn còn đứng vững
trong khi nhiều căn khác đã đổ sụp.
Ở Hed-An-Yazil, ngừng sửa chữa đồng nghĩa
với việc để ngôi nhà của mình trở về với các bụi.
Điều xót xa là ngôi làng nhỏ bé này chỉ còn khoảng 17 người sinh sống.
Nó nằm trong vùng đất từng được gọi là thung lũ mật ong
giữa một đất nước đang chìm trong chiến sự triển miên.
Trong khi thế giới dõi theo những tin tức lớn lao khác,
một cộng đồng vẫn lặng lẽ bám trụ trên đỉnh đá của mình,
gìn giữ một nếp sống đã tồn tại qua nhiều thế kỷ gần như bị cá nhân loại lăng quên.
Ở Atulia và Hed-An-Yazil, hiểm nguy đến từ độ cao và vách đá.
Nhưng có một nơi con người lại chọn sống ngay bên trong
thứ có thể xóa sổ họ chỉ trong vài giờ.
Đó là Aogashima, một hòn đảo núi lửa nằm cô độc giữa Thái Bình Dương
cách thủ đô Tokyo, khoảng 358 km.
Đây là ngôi làng ít dân nhất Nhật Bản, chỉ với khoảng 170 con người.
Nhưng điều làm nên sự phi thường của Aogashima không nằm ở số dân,
nó nằm ở hình dạng của chính hòn đảo.
Aogashima là một miệng núi lửa nằm bên trong một miệng núi lửa khác
với đỉnh cao khoảng 423 m.
Nói cách khác, con người ở đây không sống cạnh núi lửa,
họ sống ngay trong lòng nó.
Họ dựng nhà chồng, chọn đi học,
và thậm chí hát karaoke ngay bên trong một ngọn núi lửa
vẫn đang được xếp loại là còn hoạt động.
Nghe qua thì thật điên rồ,
vì sao có ai lại chọn sống bên trong một quả bom hẹn giờ của thiên nhiên?
Nhưng khi hiểu ra, bạn sẽ thấy đây là một sự đánh đổi đầy tính toán.
Đất núi lửa ở đây màu mỡ đến kỳ lạ cho cây trái tốt tươi,
đảo có suối nước ngọt có vùng biển đầy áp cá,
và ngọn núi vừa đe dọa họ cũng lại là ân nhân của họ.
Từ những khe nứt dưới lòng đất, hơi nóng địa nhiệt phun lên,
và người dân dùng chính hơi nóng ấy để nấu chiến thức ăn và tắm hơi.
Ngọn núi lửa vừa cho đi, vừa lấy lại.
Vậy hiểm họa thật sự ở đây là gì?
Câu trả lời nằm trong quá khứ.
Vào năm 1785 ngọn núi thức giấc,
trong một trận phun trào dữ dội,
thảm họa đã cướp đi sinh mạng của khoảng 130 đến 140 người,
gần một nửa trong số 327 cư dân khi ấy.
Những người sống sót bột phải di tản.
Và hòn đảo bị bỏ hoang trong suốt khoảng 50 năm dòng.
Nhưng con người có một điều mà núi lửa không có.
Đó là sự gan lì.
Sau nửa thế kỷ, những cư dân can đảm đã quay trở lại.
Họ dựng lại làng chiên chính nền cho tàn của thảm kịch năm xưa,
và bám trụ ở đó cho đến tận ngày nay.
Cần phải nói rõ ngọn núi đã yên tĩnh kể từ trận phun trào ấy.
Giờ đây trên đảo chỉ còn hơi và khí địa nhiệt,
chứ không có cho nóng hay rung nham.
Hiểm nguy là một khả năng ngủ quên chứ không phải mối đe dọa hàng ngày.
Và khi màn đêm buông xuống,
hòn đảo gần như không một chút ổ nhiễm ánh sáng ấy
lại trở thành một trong những nơi ngắm sao đẹp nhất hành tinh.
Nơi con người ngước nhìn dải ngân hà ngay từ bên trong lòng đất từng gieo rác chết chóc.
Cho đến giờ mọi hiểm nguy đều đến từ đất và đá.
Nhưng lối duy nhất để sống của cộng đồng tiếp theo lại không nằm trên mặt đất.
Nó nằm sâu dưới lòng biển.
Họ là người Ba Giao, một dân tộc du mục biển,
đã sống trên những chiếc thuyền và nhà sản suốt hơn một nghìn năm
trải khắp vùng biển Indonesia, Malaysia và Philippines.
Với người Ba Giao, đất liền chỉ là nơi ghé qua,
đại dương mới là nhà,
và cơ thể họ đã làm được điều mà khoa học từng cho là bất khả thi.
Một người thợ lặn Ba Giao có thể lặn xuống độ sâu khoảng 70 mét.
Có người còn chạm tới gần 80 mét
chỉ với một hòn chì buộc quanh người và một cặp kính bằng gỗ.
Họ có thể nín thở dưới nước tới 13 phút,
và trong suốt ban ngày có tới khoảng 60% thời gian họ ở dưới mặt nước.
Đây chính là điều làm cả giới khoa học phải xứng sở.
Bởi khả năng phi thường ấy không đến từ luyện tập,
các nhà nghiên cứu tin rằng nó nằm ngay trong máu thịt của họ.
Người Ba Giao được xem là bằng chứng đầu tiên cho thấy
con người đã tiến hóa về mặt di truyền để thích nghi với việc lặn sâu.
Không phải họ tập cho cơ thể quen với biển,
mà là cơ thể họ đã tự thay đổi qua hàng ngàn năm.
Cụ thể, các nhà khoa học phát hiện một biến thể di truyền đặc biệt
khiến lá lách của người Ba Giao lớn hơn khoảng một nửa
so với những cộng đồng nông dân sống ngay bên cạnh.
Lá lách đóng vai trò như một bình dưỡng khí sinh học tự nhiên.
Khi người thợ lặn lao xuống nước, lá lách co lại
và bơm thêm những tế bào hồng cầu giàu oxy và máu
cho họ thêm thời gian dưới lòng biển.
Và bởi vì đây là đặc điểm di truyền,
nên ngay cả những người Ba Giao chưa từng đi lặn
cũng vẫn mang trong mình một lá lách to hơn người thường.
Dưới những dạng sàn hồ họ dùng lao săn cá săn bạch tuộc
và hải sâm di chuyển giữa lòng biển một cách thuần thục như thế,
đó là ngôi nhà thật sự của họ.
Lối sống độc đáo này đã được ghi lại từ rất sớm ngay trong nhật ký
của đoàn thám hiểm vòng quanh thế giới của Magellan
từ năm 1521.
Cũng cần nói cho công bằng,
người Ba Giao không phải một tộc người kỳ lạ để chầm trồ.
Họ là những con người kiên cường đã chọn biển làm quê hương,
dù ngày nay nhiều người trong số họ vẫn chặt vật
vì không có quốc tịch và bị gạt ra bên lề xã hội.
Sức mạnh thật sự của họ
nằm ở khả năng thích nghi phi thường mà tự nhiên đã trao.
Người Ba Giao tìm sự sống dưới đáy biển.
Còn ở một quần đảo xa xôi giữa Bắc Đại Tây Dương
có một ngôi làng mà sự sống lại phụ thuộc vào việc
vượt qua được một ngọn núi.
Ngôi làng ấy tên là Ga-sa-da-lua,
nằm trên quần đảo Fa-ru,
treo mình bên một vách đá hướng thẳng ra biển khơi.
Nơi này đẹp đến nghẹt thở.
Ngay cạnh làng, dòng thác Mu-la-fo-so
đổ thẳng xuống đại dương từ độ cao khoảng 60 mét
tạo thành một khung cảnh được xem là một
trong những cảnh đẹp nhất của cả quần đảo.
Nhưng đằng sau vẻ đẹp như tranh vẽ ấy
là hàng trăm năm bị cô lập gần như tuyệt đối.
Ngày xưa để ra vào là người ta chỉ có ba lựa chọn.
Trèo qua một con đèo đá cao khoảng 400 mét,
đi thuyền nếu biển lặng,
hoặc chờ trực thăng.
Và điều này dẫn tới một chi tiết vừa lạ lùng vừa xúc động.
Để đưa thư đến ngôi làng bé nhỏ ấy,
người Bu-ta phải trèo bộ qua đỉnh núi ba lần mỗi tuần,
bất kể trời nắng hay bão tuyết,
suốt hàng trăm năm dòng dã.
Vì sao con người lại chịu đựng sự cách trở đến vậy?
Bởi ở nơi này, họ chẳng có con đường nào khác.
Toàn bộ sư sống của Ga-sa-da-lui bị trói buộc vào con đèo đá
và vào tính khí thất thường của biển Bắc Đại Tây Dương.
Địa hình cô lập khiến dân số ngày một teo tóp
chỉ còn lại một nhúm người bám trụ.
Nhưng cái giá đắt nhất không phải là những lá thư đến muộn.
Đôi khi một người trong làng đổ bệnh nặng,
và trong lúc chờ được người khác cõng qua ngọn núi
để đưa đi cấp cứu,
có người đã không kịp trụ lại đến cuối hành trình.
Ngọn núi vừa là bức tường chở tre,
vừa là bức tường giam cầm.
Câu chuyện của Ga-sa-da-lui cũng như của A-tu-li-ơ
có một cái kết bước ngoặt.
Vào năm 2000, không trăm linh bốn người ta
cho đục xuyên qua lòng núi một đường hầm
dành cho xe cơ giới, dài hơn một cây số.
Chỉ sau một đêm, sự cô lập kéo dài hàng trăm năm chấm dứt.
Giờ đây, từ sân bay tới làng chỉ mất khoảng 15 phút chạy xe.
Hiểm nguy đã lùi hẳn về quá khứ.
Nhưng cùng với con đường hầm ấy,
một nếp sống cũ cũng lặng lẽ khép lại.
A-tu-li-ơ và Ga-sa-da-lua cuối cùng
đã được thế giới hiện đại vươn tới.
Nhưng có một nơi mà không một con đường,
không một cây cầu, không một phép
màu kỹ thuật nào có thể cứu nổi.
Đó là Civitazi Bagnoregio,
một thị trấn cổ nằm trên đất Ý.
Người Etruscan đã dựng nên nơi này
từ khoảng 2.500 năm trước,
trên đỉnh một trụ đá núi lửa
cao chừng 443 mét.
Ngày nay, cách duy nhất để đặt chân vào Civita
là đi bộ qua một cây cầu dài khoảng 300 mét.
Không một chiếc xe hơi nào được phép vào.
Và số cư dân sống ở đây
quanh năm chỉ còn đếm trên đầu ngón tay
khoảng từ 7 đến 15 người.
Nhưng điều khiến Civita trở nên ám ảnh
không phải là tuổi đời của nó,
mà là việc thị trấn này biết chắc chắn rằng
một ngày nào đó mình sẽ biến mất
hoàn toàn khỏi mặt đất.
Từng mảng đất đá của Civita
cứ lần lượt vỡ ra và rơi xuống thung lũng bên dưới.
Và không một ai, không một thứ gì
có thể ngăn được điều đó.
Vì sao một nơi kiên cố suốt hàng ngàn năm
lại đang tan biến?
Kẻ thù của Civita không phải con người
mà là chính thời gian và nước.
Mưa, dòng chảy ngầm và những trận đống đất
đã bào mòn trụ đá, núi lửa
từ bên dưới gặm nhấm chân đế
của cả thị trấn.
Một trận động đất dữ dội vào năm 1695
đã xé Civita ra khỏi vùng đất
liền xung quanh biến nơi này
thành một hòn đảo đá cô độc treo giữa trời.
Kể từ đầu thế kỷ 18 đến nay,
thị trấn đã mất đi khoảng 1 phần 5 diện tích.
Nơi từng có tới 3.000 người sinh sống
thời Hoàng Kim Giở
chỉ còn lại chưa đầy 1 phần 3.
Đi giữa Civita hôm nay
giống như đi trong một giấc mơ đang tan dần.
Du khách bước vào thị trấn
qua một cổng đá do chính bàn tay người
Etruscan đục đéo
từ 2.500 năm trước.
Căn nhà nơi một vị thánh trào đời
từ năm 1274 thì đã rơi khỏi vách đá
và biến mất từ lâu.
Vì không xe hơi nào lên được ngay cả giác
cũng phải chở ra ngoài bằng xe máy.
Và người ta vẫn kéo đến đây mỗi năm
không phải để ở lại,
mà để kịp nhìn thấy Civita một lần
trước khi thị trấn đẹp đẽ này
vĩnh viễn tan vào thung lũng.
Sáu ngôi làng
Sáu tọa đồ mà lẽ ra con người không thể sống
Một chiếc thang treo trên vách đá
Một ngôi làng trên đỉnh một tảng đá
Một mái nhà trong lòng núi lửa
Một dân tộc sống dưới đáy biển
Một con đèo phủ đầy bão tuyết
Và một thị trấn đang lặng lẽ
biến mất. Nếu để ý kỹ,
bạn sẽ thấy tất cả những nơi này
đều có chung một điều. Mỗi ngôi làng
chỉ có đúng một lối mong manh nối với
thế giới bên ngoài, và chính cái lối
duy nhất ấy cũng mong manh như sự sống
bám trên đó. Con người ở lại
không phải vì họ không thấy hiểm nguy
Họ ở lại vì với họ
Rời đi có nghĩa là mất đi
tất cả những gì làm nên chính mình
và có một nghịch lý cuối cùng đáng
để chúng ta suy ngẫm.
Thế giới hiện đại đã kịp vươn tay
tới cứu lấy Artulia
và Gasadalu. Những chiếc thang
thép, những đường hầm xuyên núi đã xóa
đi cái chết rình rập. Nhưng cùng lúc
chúng cũng xóa đi luôn cái lối sống
từng khiến những nơi ấy trở nên phi thường.
Còn với Sivita, thì ngay cả
điều đó cũng không thể. Không
một con đường nào cứu nổi một thị trấn
đang tan ra từng mảnh.
Vậy nếu là bạn, bạn sẽ chọn điều gì?
Một cuộc sống an toàn,
nhưng phải rời bỏ cội nguồn hay
ở lại bên mảnh đất của mình đến tận cùng
dù biết rằng một ngày nào đó
nó sẽ mang mình theo. Hãy để lại
suy nghĩ của bạn ở phần bình luận.
Và nếu câu chuyện hôm nay chạm đến bạn,
đừng quên bấm đăng ký để cùng chúng ta tiếp tục
đi tìm những nơi tận cùng của thế giới.