#AnNhieuDuong#DuongHuyet#DauHieuSucKhoe Thèm đồ ngọt, năng lượng thất thường, tăng vòng bụng hay sâu răng có thể liên quan đến chế độ ăn nhiều đường. Video giúp cô chú nhận biết 10 dấu hiệu đáng lưu ý và điều chỉnh thói quen ăn uống hợp lý hơn. NỘI DUNG CHÍNH 00:00 - Đường bổ sung ảnh hưởng cơ thể thế nào? 02:40 - Vị giác dần trở nên chai lì 04:09 - Thèm ngọt liên tục 06:18 - Da nổi mụn và lão hóa sớm 08:04 - Đau nhức cơ, khớp 09:44 - Sâu răng và nhiều mảng bám 11:12 - Năng lượng thất thường, dễ cáu gắt 14:04 - Đầy bụng, chướng hơi 15:46 - Tăng cân, tích mỡ vùng bụng 18:11 - Hay ốm vặt 19:56 - Các chỉ số xét nghiệm thay đổi MIỄN TRỪ TRÁCH NHIỆM Các dấu hiệu trên không đặc hiệu và không dùng để chẩn đoán. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc nghi ngờ rối loạn đường huyết, hãy đi khám và làm xét nghiệm phù hợp. Đăng ký Bác Sĩ Phúc Chia Sẻ để tiếp tục cập nhật kiến thức chăm sóc sức khỏe khoa học! #AnNhieuDuong#DuongHuyet#DauHieuSucKhoe#TieuDuong#DinhDuongLanhManh#SucKhoeSau60#BacSiPhucChiaSe
Cô chú có biết không, có một thứ chúng ta ăn gần như mỗi ngày, rất ngọt ngào,
đem lại cảm giác dễ chịu chỉ trong vài giây,
nhưng lại có thể âm thầm làm tổn hại cơ thể từ bên trong từng ngày,
từng giờ mà nhiều người không hề nhận ra.
Trong quá trình thăm khám cho rất nhiều bệnh nhân,
có một điều khiến tôi lo lắng không kém bất cứ căn bệnh nào.
Đó không chỉ là ung thư, không chỉ là đột quỵ hay bệnh tim mạch,
mà là thứ rất quen thuộc đang xuất hiện trong bữa ăn hàng ngày,
đến mức chúng ta thường cho rằng nó hoàn toàn vô hại.
Thứ đó chính là đường, đặc biệt là lượng đường bổ sung,
và đường có trong thực phẩm chế biến sẵn mà chúng ta đang nạp vào cơ thể quá dễ dàng.
Hôm nay, tôi muốn chia sẻ cùng cô chú 10 dấu hiệu
cảnh báo rằng cơ thể có thể đang bị đường tác động theo chiều hướng xấu.
Có những dấu hiệu rất quen thuộc,
đến mức nhiều người nghĩ đó chỉ là chuyện bình thường của tuổi tác,
của công việc, của sự mệt mỏi thường ngày.
Nhưng cũng có những dấu hiệu ít được nhắc đến,
và tôi tin rằng không ít cô chú chưa từng liên hệ chúng
với việc dùng nhiều đường.
Nếu cô chú nhận ra từ 3 dấu hiệu trở lên trong danh sách này,
đó là lúc chúng ta cần nghiêm túc nhìn lại thói quen ăn uống của mình và bắt đầu thay đổi.
Tôi mong cô chú theo dõi đến cuối,
bởi dấu hiệu số 1 là điều nguy hiểm nhất trong danh sách này.
Đó cũng là một vấn đề mà trong nhiều lần đi khám,
không phải lúc nào cô chú cũng được giải thích đầy đủ trong phòng khám.
Chúng ta sẽ đi lần lượt từ dấu hiệu thứ 10 cho đến dấu hiệu thứ 1
để cô chú dễ đối chiếu với chính cơ thể mình.
Và ngay từ bây giờ, điều quan trọng nhất là đừng xem nhẹ những tín hiệu nhỏ
bởi cơ thể hiếm khi kêu cứu bằng những dấu hiệu thật lớn ngay từ đầu.
Chúng ta đang sống trong thời đại mà đường có mặt ở khắp nơi.
Đường có trong ly trà sữa mà nhiều người uống vào buổi sáng,
trong tô bún riêu có thêm nước ngọt,
trong chiếc bánh mì kẹp thịt bán ngoài vỉa hè,
trong chai nước tăng lực uống sau khi tập thể dục.
Đường cũng nằm trong những viên kẹo mà chúng ta nhâm nhi buổi chiều,
trong bánh ngọt, nước đóng chai, thực phẩm đóng gói
và rất nhiều món mà thoạt nhìn cô chú không nghĩ là ngọt.
Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới,
người trưởng thành không nên dùng quá 25 gram đường tự do mỗi ngày,
tương đương khoảng 6 muỗng cà phê.
Nhưng trên thực tế, trung bình,
người Việt chúng ta đang nạp vào cơ thể lượng đường cao gấp 2-3 lần,
con số đó mỗi ngày mà không hề biết.
Khi đường tích lũy quá nhiều, nó không hoàn toàn im lặng,
nó để lại những dấu vết khá rõ ràng trên vị giác,
làn da, răng miệng, năng lượng, tiêu hóa,
cân nặng và cả các cơ quan bên trong cơ thể.
Điều đáng tiếc là chúng ta thường bỏ qua những dấu vết
hoặc nhầm lẫn chúng với một bệnh khác,
rồi chỉ xử lý phần biểu hiện bên ngoài mà không nhìn vào nguyên nhân gốc rễ.
Dấu hiệu thứ 10 là vị giác bị chai lì dần.
Cô chú có thể để ý thấy rằng ngày xưa chỉ một viên kẹo nhỏ đã thấy ngọt,
thấy vui miệng, nhưng bây giờ ăn cùng loại kẹo đó lại cảm thấy chưa đủ.
Rồi chúng ta muốn ăn thêm một viên nữa, thêm một viên nữa
và vị ngọt dường như phải tăng lên mới làm mình thấy thoả mãn.
Đây không chỉ là chuyện tâm lý hay thói quen đơn thuần,
mà là một thay đổi thật sự có thể đang xảy ra trong cơ thể.
Khi chúng ta ăn quá nhiều đường trong thời gian dài,
các tế bào vị giác trên lưỡi dần giảm khả năng cảm nhận những vị ngọt tinh tế.
Chúng trở nên kém nhạy cảm hơn,
giống như người sống gần tiếng nhạc quá lớn trong thời gian dài
sẽ bị ủ tai và không còn nghe rõ những âm thanh nhẹ nhàng.
Kết quả là cô chú cần nhiều vị ngọt hơn để cảm thấy ngon miệng,
cảm thấy đủ, cảm thấy dễ chịu.
Và cứ như vậy một vòng xoáy hình thành ăn ngọt nhiều hơn,
vị giác càng chai lì hơn rồi lại tiếp tục cần thêm đường.
Tôi gặp khá nhiều người trung niên chia sẻ rằng những món ăn tự nhiên
như rau luộc chấm mắm đêm, cá kho, cá hấp gừng hay canh chua rau đồng
dần trở nên nhạt nhẽo, không còn hấp dẫn như trước.
Khi đó, khẩu vị rất dễ bị kéo về phía đồ ăn nhanh,
thức ăn đường phố, thực phẩm chế biến sẵn,
những món chứa nhiều đường và phụ da tạo cảm giác ngon miệng tức thời.
Khi vị giác đã chai, những thực phẩm tự nhiên vốn lành mạnh
lại trở thành vô vị trong mắt chúng ta.
Đó là thời điểm cơ thể bắt đầu đi lệch hướng,
dù bên ngoài cô chú có thể chưa thấy một căn bệnh cụ thể nào xuất hiện.
Dấu hiệu thứ 9 là thèm ngọt liên tục và khó kiểm soát.
Cô chú có bao giờ ăn xong bữa cơm
nhưng vẫn cảm thấy thiếu một điều gì đó không?
Có thể là muốn tráng miệng bằng món ngọt, muốn uống một ly trà có đường,
hoặc muốn nhâm nhi vài viên kẹo bạc hà.
Nếu điều này lặp lại thường xuyên, cô chú cần lưu ý.
Vì đó có thể là tín hiệu cho thấy cơ thể và não bộ
đang bị cuốn vào chu kỳ tìm kiếm đường.
Đường có khả năng kích thích những thụ thể trong não,
tạo ra cảm giác vui vẻ, dễ chịu gần như ngay lập tức.
Cơ chế này có nét tương tự,
cách một số chất có tính gây nghiện tác động lên não bộ.
Não nhận được tín hiệu thỏa mãn nhưng chỉ sau vài phút
cảm giác đó giảm đi và não lại muốn có thêm.
Đó là lý do có người ăn một miếng bánh thì muốn miếng thứ hai,
rồi miếng thứ ba mà rất khó dừng lại đúng lúc.
Vấn đề không phải lúc nào cũng nằm ở việc cô chú thiếu quyết tâm.
Mối liên kết này thường bắt đầu từ rất sớm, ngay từ khi chúng ta còn nhỏ.
Người lớn hay dùng đồ ngọt để thưởng cho trẻ em,
ăn hết rau thì được ăn bánh, học bài ngoan thì được uống nước ngọt.
Vô tình chúng ta cài vào não trẻ một liên kết rất mạnh rằng
đường là phần thưởng, đường là niềm vui,
đường là cảm giác được yêu thương hay được công nhận.
Mối liên kết đó có thể đi theo chúng ta cho đến khi trưởng thành,
khiến việc từ chối đồ ngọt trở nên khó hơn rất nhiều.
Điều tôi muốn cô chú hiểu thật rõ là thèm ngọt không hoàn toàn là vấn đề ý chí.
Không phải ai cũng có khả năng nói không với đường giống nhau.
Có người nhạy cảm với đường hơn cũng như có người nhạy cảm với rượu bia hơn,
không phải vì họ yếu đuối mà vì cơ địa và phản ứng của cơ thể họ khác nhau.
Với những người như vậy, đôi khi cách phù hợp không phải là giảm từng chút một
mà là loại bỏ hoàn toàn đường bổ sung khỏi bữa ăn hàng ngày để cắt đứt vòng lập thèm ngọt.
Nếu những chia sẻ này giúp cô chú nhìn rõ hơn các tín hiệu cơ thể mình đang gửi ra mỗi ngày,
cô chú có thể nhấn thích, để lại bình luận và đăng ký kênh Bác sĩ Phúc chia sẻ.
Mỗi sự đồng hành của cô chú là động lực để tôi tiếp tục chia sẻ những kiến thức
sức khỏe gần gũi, dễ hiểu và thiết thực hơn cho cộng đồng.
Dấu hiệu thứ 8 là da bị mụn và lão hóa sớm hơn tuổi.
Nhiều cô chú đầu tư rất nhiều vào kem dưỡng da,
tinh chất chống lão hóa, mặt nạ và các sản phẩm chăm sóc da khác nhau.
Nhưng có một điều chúng ta cần nhớ, mụn, nếp nhăn và tình trạng da xuống cấp không chỉ đến từ bên ngoài
mà thường có liên quan đến những gì chúng ta ăn vào cơ thể mỗi ngày.
Một làn da muốn khỏe và trẻ không thể chỉ dựa vào việc bôi bên ngoài
mà còn cần được nuôi dưỡng từ bên trong.
Khi ăn quá nhiều đường, đường có thể bám vào các phân tử protein trong cơ thể.
Quá trình này tạo ra những hợp chất có hại, làm tổn thương tế bào và ảnh hưởng đến cấu trúc của da.
Cô chú có thể hình dung protein trong da giống như những sợi dây thun đang có độ đàn hồi tốt.
Khi đường bám vào những sợi dây thun, chúng trở nên cứng hơn, mất đi sự mềm mại và đàn hồi vốn có.
Hậu quả là nếp nhăn có thể xuất hiện sớm hơn, da dễ chảy xệ hơn,
dù tuổi chưa đến mức phải lão hóa nhiều như vậy.
Nhưng điều đáng lo không chỉ nằm ở bề mặt da,
những hợp chất có hại hình thành từ việc dùng quá nhiều đường
có thể tác động đến nhiều tế bào trong cơ thể, bao gồm tế bào ở tim, thận, não và gan.
Nghĩa là khi cô chú nhìn thấy nếp nhăn ở bên ngoài, bên trong cơ thể,
những cơ quan quan trọng cũng có thể đang già đi nhanh hơn mức cần thiết.
Vì vậy, nếu cô chú mong da đẹp hơn, sáng hơn và trẻ trung hơn,
hãy bắt đầu bằng việc xem lại thực phẩm mình ăn mỗi ngày.
Đôi khi, thay đổi lớn không bắt đầu từ một loại kem đắt tiền,
mà bắt đầu từ việc bớt đi một ly nước ngọt,
một món bánh ngọt hay một thói quen thêm đường và đồ uống,
cơ thể có khả năng phục hồi rất đáng quý.
Khi chúng ta tạo cho nó điều kiện phù hợp và làn da thường là một trong những nơi phản ánh rõ nhất,
những thay đổi tích cực đó.
Dấu hiệu tiếp theo là đau nhức cơ và khớp mà không rõ nguyên nhân.
Nhiều bệnh nhân của tôi, đặc biệt là các cô chú trên 50 tuổi,
thường than phiền về đau khớp gối, nhức mỏi tay chân, đau lưng ấm ỉ.
Phần lớn đều cho rằng đó là chuyện bình thường của tuổi tác,
rằng lớn tuổi thì phải đau nhức, nhưng không hẳn lúc nào cũng như vậy.
Bởi chế độ ăn nhiều đường có thể góp phần làm tình trạng đau nhức trở nên dai dẳng hơn.
Khi chúng ta ăn quá nhiều đường, cơ thể có thể rơi vào trạng thái viêm ấm ỉ, lan tỏa.
Đây không phải là viêm cấp tính như khi bị vết thương hoặc nhiễm trùng,
nên cô chú không dễ nhận biết trực tiếp.
Đó là tình trạng viêm mức độ thấp, kéo dài hàng tháng, thậm chí hàng năm.
Khi tình trạng viêm này lan đến cơ khớp và các mô xung quanh khớp,
nó có thể trở thành nguồn gốc của những cơn đau mà cô chú hay cảm thấy vào mỗi sáng thức dậy.
Điều đáng lưu ý là tình trạng viêm mạng tính như vậy không chỉ liên quan đến đau khớp.
Nghiên cứu đăng trên tạp chí Tiên mạch Hoa Kỳ cho thấy đây cũng là một trong những yếu tố góp phần quan trọng
vào bệnh tiên mạch, đột quỵ và nhiều bệnh mạng tính khiến người bệnh phải dùng thuốc lâu dài.
Tôi không nói điều này để làm cô chú lo sợ, tôi nói để cô chú thấy rằng
Có những điều chúng ta hoàn toàn có thể chủ động cải thiện bằng cách thay đổi những gì đang ăn mỗi ngày.
Một điểm tôi rất muốn nhấn mạnh là khi bị đau, nhiều người tìm đến thuốc giảm đau ngay lập tức.
Uống thuốc xong thì cơn đau dịu đi, nhưng nguyên nhân gốc dễ có thể vẫn còn đó và vẫn âm thầm tác động lên cơ thể.
Việc không còn cảm thấy đau không có nghĩa mọi thứ đã ổn.
Nếu chỉ che đi triệu chứng mà không nhìn lại tình trạng viêm,
thói quen ăn uống và lượng đường nạp vào, chúng ta có thể bỏ lỡ cơ hội điều chỉnh cơ thể từ sớm.
Dấu hiệu thứ 6 là sâu răng và mảng bám dù đã vệ sinh kỹ.
Cô chú có biết không, rất nhiều người đánh răng 2 lần mỗi ngày,
dùng chỉ nha khoa, dùng nước xúc miệng nhưng vẫn sâu răng,
vẫn có mảng bám dày và vẫn phải đi nha sĩ đều đặn.
Nhiều người nghĩ đơn thuần là do vệ sinh răng miệng chưa tốt.
Nhưng một trong những lý do quan trọng nằm ở lượng đường có trong thực phẩm chúng ta ăn mỗi ngày.
Trong lịch sử y khoa có một câu chuyện rất đáng suy ngẫm.
Vào đầu thế kỷ 20, một nha sĩ người Mỹ tên là Western Pride
đã dành nhiều năm đi khắp thế giới để nghiên cứu sức khỏe răng miệng
của các cộng đồng sống theo lối truyền thống ở châu Phi,
ở những vùng núi hẻo lánh và những nơi chưa tiếp xúc nhiều với thực phẩm, công nghiệp hay đường tinh luyện.
Ông nhận thấy nhiều cộng đồng không có bàn trải đánh răng, không có kem đánh răng,
không có nha sĩ thường xuyên nhưng lại gần như không bị sâu răng.
Tỷ lệ sâu răng của họ chỉ khoảng 1% so với người sống ở các thành phố phương Tây vào thời điểm đó.
Sự khác biệt quan trọng là họ không dùng đường tinh luyện và không ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn.
Western Pride đã ghi lại những quan sát và nghiên cứu này trong cuốn sách dinh dưỡng và sự suy thoái thể chất,
một tài liệu vẫn còn giá trị tham khảo đến ngày nay.
Vì vậy lần tới khi nha sĩ nhắc cô chú cần vệ sinh răng miệng tốt hơn,
hãy tự hỏi thêm một câu rất quan trọng.
Mỗi ngày mình đang nạp vào cơ thể bao nhiêu đường.
Chăm sóc răng miệng không chỉ là câu chuyện của bàn trải mà còn là câu chuyện của bữa ăn.
Dấu hiệu thứ 5 là năng lượng lên xuống thất thường và dễ cáu gắt.
Có thể buổi sáng sau khi uống cà phê có thêm đường hoặc một ly trà ngọt,
cô chú cảm thấy tỉnh táo, hưng phấn và đầy năng lượng.
Nhưng chỉ sau 1 hoặc 2 tiếng, cơ thể lại chuyển sang trạng thái buồn ngủ,
mệt mỏi, nguyễn quải và khó tập trung.
Điều này không phải là ngẫu nhiên,
mà thường liên quan đến cách đường ảnh hưởng đến đường huyết và insulin trong cơ thể.
Khi chúng ta dùng nhiều đường hoặc tinh bột đã qua chế biến,
đường trong máu tăng lên rất nhanh,
cơ thể lập tức phản ứng bằng cách tiết insulin để đưa đường trong máu xuống.
Nhưng có những lúc insulin được tiết ra quá nhiều,
khiến đường huyết hạ xuống thấp hơn mức cần thiết.
Khi đó cô chú có thể thấy mệt, đói cuồn cào, buồn rủn,
Để đối phó với cảm giác tụt năng lượng đó,
chúng ta lại muốn ăn thêm một món ngọt để thấy khỏe hơn.
Nhưng món ngọt lại làm đường huyết tăng nhanh,
insulin lại tăng theo, rồi đường huyết lại hạ xuống.
Vòng xoáy có thể lập đi lập lại suốt ngày,
khiến cơ thể không có được nguồn năng lượng ổn định.
Không chỉ năng lượng bị ảnh hưởng,
mà tâm trạng của cô chú cũng rất dễ bị cuốn theo sự lên xuống của đường huyết.
Khi đường trong máu giao động thất thường,
chúng ta dễ cáu gắt hơn, dễ mất kiên nhẫn,
dễ khó chịu với người xung quanh mà không hiểu vì sao.
Có những gia đình không hiểu tại sao người thân thường cáu bẩn vào buổi chiều,
đôi khi nguyên nhân lại rất đơn giản.
Đường huyết đang xuống thấp và cơ thể đang phát tín hiệu, cần được cân bằng.
Nhìn đúng nguyên nhân không phải để đổ lỗi cho đường,
mà để chúng ta biết cách chăm sóc cơ thể chủ động hơn.
Nhiều người nói rằng đường không sao cả vì cơ thể cần đường để tạo năng lượng.
Đây là một sự nhầm lẫn rất phổ biến mà tôi muốn giải thích rõ.
Cơm, gạo, khoai lang, sắn là những thực phẩm chứa tinh bột.
Khi vào cơ thể, tinh bột được phân giải thành đường đơn,
trở thành nguồn năng lượng mà cơ thể có thể xử lý và con người đã sử dụng qua hàng nghìn năm.
Còn đường trắng, đường mía, siro-ngô và nhiều loại mật ong công nghiệp
là những hỗn hợp của các loại đường khác nhau, trong đó có phúc tốt.
Phúc tốt không được phần lớn tế bào trong cơ thể sử dụng trực tiếp như một nguồn năng lượng thông thường.
Nó chủ yếu phải được xử lý qua gan.
Khi cô chú ăn quá nhiều phúc tốt, gan bị quá tải và có thể dẫn đến tình trạng gan nhiễm mỡ không do rượu.
Đó là một trong những lý do giúp chúng ta hiểu vì sao người Việt ăn cơm từ bao đời nay
nhưng tình trạng tiểu đường và béo phì lại không bùng lên mạnh mẽ như hiện nay.
Khi nước ngọt, bánh kẹo, thực phẩm công nghiệp và đồ uống có đường trở nên phổ biến,
tỷ lệ béo phì và tiểu đường mới tăng lên rõ rệt.
Vấn đề không phải là sợ tất cả các carbohydrates,
mà là nhận ra sự khác nhau giữa nguồn năng lượng tự nhiên và lượng đường bổ sung quá mức
mà cơ thể không được thiết kế để tiếp nhận liên tục.
Dấu hiệu thứ tư là đầy bụng và trướng hơi thường xuyên sau bữa ăn.
Nhiều cô chú ăn xong thấy bụng trướng, khó tiêu, cảm giác thức ăn không xuống được, đặc biệt là vào buổi tối.
Có người nghĩ chỉ là do ăn no, do tuổi tác hoặc do dạ dày yếu.
Nhưng đường là một trong những nguyên nhân đáng chú ý,
có thể góp phần tạo ra tình trạng này, nhất là khi triệu chứng xuất hiện lặp lại thường xuyên.
Trong đường ruột của chúng ta có hàng trăm tỷ vi khuẩn, được gọi chung là hệ vi sinh vật đường ruột.
Khi hệ vi sinh này cân bằng và khỏe mạnh, quá trình tiêu hóa thường diễn ra chơn chu hơn,
cơ thể ít đầy bụng và khó tiêu hơn.
Nhưng khi chúng ta ăn quá nhiều đường, đường có thể nuôi dưỡng các loại vi khuẩn và nấm không có lợi,
chúng sinh sôi, lấn át vi khuẩn có lợi, tạo ra sự mất cân bằng trong đường ruột.
Sự mất cân bằng này có thể gây đầy hơi, chướng bụng và khó tiêu sau bữa ăn.
Nếu kéo dài trong nhiều năm, lớp niêm mạc bảo vệ thành ruột có thể bị tổn thương,
khi đó những chất không tốt từ trong ruột có thể đi qua thành ruột,
vào máu và gây phản ứng viêm lan tỏa trong cơ thể.
Quá trình ấy cũng có thể làm suy yếu hệ miễn dịch,
khiến cơ thể trở nên khó duy trì trạng thái khỏe mạnh ổn định.
Cô chú hãy nhìn vào sự thay đổi trong thói quen ăn uống của chúng ta.
Người Việt ngày xưa thường ăn nhiều rau, nhiều chất sơ từ rau củ tươi và các loại đậu,
nhờ đó hệ vi sinh vật đường ruột được nuôi dưỡng tốt hơn.
Ngày nay, chúng ta ăn nhiều thực phẩm nóng gói hơn, uống nhiều nước ngọt hơn,
dùng nhiều đường hơn và hệ vi sinh vật đường ruột cũng thay đổi theo chiều hướng bất lợi cho sức khỏe.
Nếu cô chú thường xuyên bị đầy bụng sau ăn, xin đừng chỉ cố chịu đựng,
vì đó có thể là một tín hiệu cơ thể đang gửi ra và tín hiệu ấy cần được lắng nghe.
Dấu hiệu thứ 3 là tăng cân, đặc biệt ở vùng bụng.
Cô chú có nhận thấy không?
Dấu hiệu thứ 3 là tăng cân, đặc biệt ở vùng bụng.
Có những cô chú nói với tôi rằng mình không ăn nhiều hơn trước,
thậm chí đã cố gắng cẩn thận hơn trong bữa ăn,
vậy mà vòng bụng vẫn ngày một lớn ra, rõ nhất là ở vùng bụng dưới và hai bên hông.
Đây là nỗi lo rất thường gặp bởi sự thay đổi không chỉ ảnh hưởng đến vóc dáng,
mà còn có thể phản ánh những thay đổi đang diễn ra sâu bên trong cơ thể.
Khi chúng ta ăn nhiều đường hoặc tinh bột đã qua chế biến,
lượng đường trong máu tăng lên và cơ thể phải tiết insulin
để đưa đường từ máu vào tế bào sử dụng.
Insulin là một hormone rất quan trọng,
bởi không có insulin, cơ thể không thể điều hòa đường huyết một cách bình thường.
Nhưng đồng thời, insulin cũng là tín hiệu thúc đẩy cơ thể tích chữ năng lượng dưới dạng mỡ,
đặc biệt là mỡ ở vùng bụng.
Nghĩa là mỗi lần cô chú dùng đồ ngọt, nước ngọt, bánh kẹo hoặc các loại tinh bột tinh chế,
insulin lại được tiết ra để xử lý lượng đường ấy.
Nếu điều này lặp lại, thường xuyên trong thời gian dài,
cơ thể sẽ có xu hướng gom năng lượng dư thừa lại và dự chữ nhiều hơn ở vùng bụng.
Điều đáng lưu ý là mỡ ở bụng không hoàn toàn giống mỡ ở đùi hem mông.
Một phần mỡ ở vùng bụng là mỡ nội tạng,
nằm sâu bên trong ổ bụng và bao quanh những cơ quan quan trọng như gan, thận, tim.
Loại mỡ này không chỉ nằm yên một chỗ mà có thể tiết ra các chất gây viêm trực tiếp vào máu.
Vì thế, mỡ nội tạng tăng lên có liên quan đến nguy cơ bệnh tim mạch, tiểu đường
và nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khác.
Liên quan đến tiểu đường, tôi muốn cô chú đặc biệt để tâm đến tác động của đường và fructose đối với gan.
Khi cơ thể liên tục nhận nhiều đường, nhất là từ những nguồn ngọt dễ uống và dễ dùng quá mức,
mỡ có thể tích lũy dần trong gan.
Khi gan bị nhiễm mỡ, khả năng điều phối đường huyết của gan sẽ suy giảm theo thời gian.
Nếu không phát hiện và cải thiện sớm, con đường dẫn tới tiểu đường tiếp 2 có thể đến gần hơn rất nhiều.
Tiểu đường tiếp 2 không chỉ đơn giản là một con số đường huyết tăng cao trên phiếu xét nghiệm.
Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa, suy thận và tổn thương mạch máu
Nghe thì đáng lo, nhưng điều quan trọng là nhiều nguy cơ trong số đó hoàn toàn có thể được giúp phòng ngừa
nếu cô chú nhận ra sớm và thay đổi kịp thời.
Cơ thể thường không chuyển từ khỏe mạnh sang bệnh nặng chỉ trong một ngày,
mà thay đổi từng chút một qua nhiều năm.
Dấu hiệu tiếp theo là hay ốm vặt và cơ thể chống đỡ bệnh kém hơn trước.
Cô chú có thường bị cảm lệnh, viêm họng, ho, mệt mỏi mỗi khi trở trời
hoặc ốm vài lần trong năm mà không rõ vì sao không.
Những biểu hiện ấy có thể liên quan đến việc hệ miễn dịch đang bị ảnh hưởng.
Đường không phải là nguyên nhân duy nhất khiến sức đề kháng suy giảm,
nhưng lượng đường cao, kéo dài có thể tạo ra một bất lợi đáng kể cho hệ miễn dịch.
Vitamin C là một dưỡng chất quan trọng giúp nâng đỡ hoạt động của hệ miễn dịch.
Vitamin C hỗ trợ các tế bào bạch cầu hoạt động hiệu quả hơn,
từ đó giúp cơ thể chống lại vi khuẩn và virus.
Nhưng có một điều ít người chú ý là Glucose và Vitamin C
sử dụng cơ chế tương tự để được vận chuyển vào trong tế bào,
vì vậy chúng có thể cạnh tranh với nhau trong quá trình hấp thụ.
Khi lượng đường trong máu quá cao, Glucose có thể chiếm ưu thế,
làm Vitamin C khó được vận chuyển đầy đủ đến các tế bào bạch cầu,
khi đó hệ miễn dịch có thể hoạt động kém hiệu quả hơn.
Điều này giúp lý giải vì sao sau những giai đoạn ăn nhiều bánh mứt,
uống nhiều nước ngọt, dùng nhiều đồ ngọt trong các dịp lễ Tết,
không ít người lại bắt đầu ho, cảm hoặc viêm họng.
Đây không hẳn là một sự trùng hợp ngẫu nhiên,
mà có thể liên quan đến cơ chế sinh lý trong cơ thể.
Con người, các loài linh trưởng và chuột lang
là những loài động vật hiếm hoi không thể tự tổng hợp Vitamin C.
Nhiều loài động vật khác có thể tự tạo Vitamin C khi cơ thể cần,
nhưng chúng ta thì không làm được điều đó.
Chúng ta phụ thuộc vào thực phẩm để cung cấp Vitamin C cho cơ thể,
vì vậy khi ăn quá nhiều đường khiến glucocê cạnh tranh với Vitamin C,
chúng ta có thể đang vô tình làm suy yếu một hàng rào bảo vệ quan trọng của chính mình.
Và bây giờ là dấu hiệu số 1, cũng là dấu hiệu quan trọng nhất,
các chỉ số xét nghiệm máu bắt đầu thay đổi âm thầm.
Đây là điều mà rất nhiều người không biết,
thậm chí chưa được chú trọng đúng mức trong quá trình kiểm tra sức khỏe.
Khi đường tác động lên cơ thể trong thời gian dài,
có 3 chỉ số cô chú nên quan tâm.
Chỉ số thứ nhất là đường huyết lúc đói, cho biết lượng đường trong máu tại thời điểm xét nghiệm.
Chỉ số thứ 2 là chỉ số phản ánh mức đường huyết trung bình
trong khoảng 3 tháng gần nhất, thường được gọi là HbA1t.
Chỉ số thứ 3, và theo tôi là điều cô chú nên đặc biệt chú ý,
chính là insulin lúc đói.
Nhiều người đi khám chỉ kiểm tra đường huyết thông thường và HbA1t,
nhưng không kiểm tra insulin.
Việc bỏ qua insulin có thể khiến chúng ta bỏ lỡ những thay đổi nguy hiểm
đã âm thầm diễn ra trong nhiều năm.
Ở giai đoạn đầu khi cơ thể bắt đầu bị ảnh hưởng bởi đường,
chỉ số đường huyết có thể vẫn nằm trong giới hạn bình thường.
Lý do là cơ thể đang cố gắng làm việc rất vất vả để giữ đường huyết ổn định.
Nó làm điều đó bằng cách tiết ra ngày càng nhiều insulin hơn.
Vì vậy trong nhiều năm đầu, cô chú có thể nhận được kết quả đường huyết bình thường
và nghĩ rằng cơ thể mình hoàn toàn không có vấn đề gì.
Nhưng phía sau con số đường huyết bình thường,
insulin có thể đã tăng gấp 5, gấp 10, thậm chí gấp 15 lần so với mức của một người thực sự khỏe mạnh.
Chỉ đến khi cơ thể không thể tiết đủ insulin nữa,
hoặc khi tế bào giảm mạnh khả năng đáp ứng với insulin,
đường huyết mới bắt đầu tăng cao rõ rệt.
Khi đó tiểu đường mới được phát hiện trên xét nghiệm.
Nhưng trên thực tế, quá trình ấy có thể đã hình thành âm thầm từ 10 đến 20 năm trước đó.
Theo dữ liệu từ Hiệp hội Tiểu đường Hoa Kỳ,
có rất nhiều người đang ở giai đoạn tiền tiểu đường mà hoàn toàn không biết
một phần lý do là đường huyết của họ vẫn còn trong giới hạn tưởng như bình thường.
Trong khi đó, insulin đã tăng bất thường từ nhiều năm.
Đây là lý do tôi luôn khuyến khích cô chú trong những lần xét nghiệm máu tới
nên trao đổi với bác sĩ về việc kiểm tra thêm chỉ số insulin lúc đói,
chứ không chỉ dừng ở đường huyết thông thường.
Insulin lúc đói có thể giúp phát hiện vấn đề sớm hơn,
vào lúc cơ thể vẫn còn thời gian để đáp ứng với thay đổi lối sống.
Phát hiện sớm không có nghĩa là để lo sợ, mà để chủ động hơn.
Khi nhận ra cơ thể đang bắt đầu kháng insulin,
đang có xu hướng tích mỡ nội tạng hoặc đang khó kiểm soát đường huyết,
cô chú có thể điều chỉnh từ những việc nhỏ trước khi vấn đề tiến xa hơn.
Cơ thể vẫn luôn có khả năng thích nghi đáng kinh ngạc nếu chúng ta cho nó một cơ hội đúng lúc.
Trước khi khép lại, tôi muốn nhắc cô chú một điều rất thực tế.
Đường không chỉ có trong bánh kẹo và nước ngọt có ga.
Đường có thể ẩn trong rất nhiều thực phẩm mà chúng ta không ngờ đến.
Một ly trà sữa dù bán ở vỉa hè hay tại các cửa hàng hiện đại
có thể chứa từ 40 đến 60 gram đường.
Chỉ một ly như vậy đã có thể gấp 2 hoặc gấp 3 lần lượng đường được khuyến nghị cho cả ngày.
Nước tăng lực mà nhiều người dùng sau khi tập thể dục hoặc trong những ca làm đêm
cũng thường chứa từ 30 đến 40 gram đường trong một lon nhỏ.
Sữa chua uống đóng hộp bán ở siêu thị tùy loại
có thể chứa lượng đường tương đương một lon nước ngọt có ga.
Nước sốt cà chua đóng chai, nước tương ngọt, bánh mì sandwich công nghiệp,
bánh quy mặn và nhiều sản phẩm tưởng như không ngọt cũng có thể chứa lượng đường đáng kẻ.
Vì vậy, chỉ dựa vào vị giác để đoán thực phẩm có nhiều đường hay không là chưa đủ.
Khi đường kết hợp với muối và chất béo, vị ngọt có thể bị che đi
nhưng tác động của đường lên cơ thể vẫn không thay đổi.
Các nhà sản xuất thực phẩm hiểu rằng việc thêm đường
có thể làm sản phẩm dễ ăn hơn, khiến người mua muốn dùng lại nhiều lần.
Đó là lý do đường xuất hiện trong cả những thực phẩm mà chúng ta vốn không nghĩ là ngọt.
Cô chú càng quan sát kỹ nhãn thực phẩm,
chúng ta càng có cơ hội nhìn rõ hơn những gì mình đang đưa vào cơ thể mỗi ngày.
Điều đầu tiên cô chú có thể bắt đầu là tập đọc thành phần trên nhãn thực phẩm đóng gói.
Hãy chú ý những tên gọi như đường, đường kính, đường nha, si rô, mật và các dạng chất tạo ngọt công nghiệp.
Nếu những thành phần này xuất hiện trong 3 vị trí đầu tiên,
đó thường là dấu hiệu sản phẩm chứa khá nhiều đường.
Đây là một thói quen nhỏ, nhưng theo thời gian có thể giúp cô chú lựa chọn tỉnh táo hơn.
Điều thứ 2 là thay nước ngọt bằng nước lọc hoặc trà không đường.
Đây có lẽ là một trong những thay đổi đơn giản nhất nhưng mang lại hiệu quả rất đáng kể.
Nếu cô chú đang uống 2 ly nước ngọt mỗi ngày, không nhất thiết phải ép mình dừng ngay lập tức.
Cô chú có thể giảm xuống 1 ly, rồi từng bước thay thế bằng nước lọc hoặc trà xanh không đường
để cơ thể và vị giác có thời gian thích nghi.
Điều thứ 3 là ăn nhiều rau xanh và thực phẩm nguyên dạng hơn.
Chất sơ trong rau giúp làm chậm quá trình hấp thụ đường vào máu, từ đó giúp đường huyết ổn định hơn trong ngày.
Điều thứ 4 là kiểm tra sức khỏe định kỳ, đồng thời trao đổi với bác sĩ về chỉ số insulin lúc đó.
Đây là thông tin quan trọng để phát hiện sớm những thay đổi âm thầm mà chỉ nhìn đường huyết đơn thuần đôi khi chưa thấy được.
Điều thứ 5 là giảm đường từng bước nhỏ thay vì cắt bỏ mọi thứ một cách quá đột ngột.
Cô chú có thể bắt đầu bằng việc bớt 1 thịa đường trong ly cà phê buổi sáng,
chọn trái cây tươi thay cho nước ép đóng hộp và nấu ăn ở nhà nhiều hơn để kiểm soát nguyên liệu trong bữa ăn.
Những bước nhỏ không hề nhỏ nếu chúng ta duy trì đều đặn.
Sức khỏe thường được xây dựng không phải bởi một quyết định lớn duy nhất mà bởi những lựa chọn lặp lại mỗi ngày.
Như vậy chúng ta đã đi qua 10 dấu hiệu cảnh báo cơ thể có thể đang chịu ảnh hưởng của việc dùng quá nhiều đường.
Đó là vị giác dần chai lì và cần nhiều vị ngọt hơn để thấy thoảng mãn, cảm giác thèm ngọt liên tục, khó kiểm soát, da dễ nổi mụn và lão hóa sớm,
đau nhức cơ khớp do tình trạng viêm âm ủy, đó còn là sâu răng, mảng bám kéo dài dù đã vệ sinh kỹ, năng lượng lên xuống thất thường,
dễ cáu gắt và khó tập trung, đầy bụng, chướng hơi sau bữa ăn, tăng cân ở vùng bụng hay ốm vặt và sức chống đỡ bệnh kém hơn.
Và dấu hiệu cần được lưu ý nhất là insulin trong máu có thể tăng cao âm thầm trong nhiều năm mà chúng ta không hề biết.
Cô chú thân mến, cơ thể chúng ta rất thông minh, cơ thể luôn gửi tín hiệu từ vị giác, làn da, giấc ngủ, năng lượng, vòng bụng, hệ tiêu hóa cho đến các chỉ số trong máu.
Điều quan trọng là chúng ta có đủ chú ý để lắng nghe những tín hiệu ấy hay không.
Mời dấu hiệu hôm nay không nhằm làm cô chú lo lắng hay sợ hãi.
Tôi mong những thông tin này giúp cô chú hiểu rõ hơn những gì có thể đang diễn ra bên trong cơ thể mình để từ đó chủ động chăm sóc sức khỏe.
Bệnh tật thường không xuất hiện bất ngờ trong một ngày mà được hình thành dần qua hàng trăm quyết định nhỏ và tin vui là những quyết định nhỏ ấy vẫn nằm trong tay cô chú.
Dù cô chú đang ở tuổi 45 hay 65, cơ thể vẫn có khả năng phục hồi và thích nghi nếu được tạo điều kiện.
Hãy bắt đầu từ một lựa chọn đơn giản trong bữa ăn hôm nay, một ly nước lọc thay cho nước ngọt, một lần đọc kỹ nhãn thực phẩm, một cuộc kiểm tra sức khỏe đầy đủ hơn.
Nếu những chia sẻ này hữu ích, cô chú hãy gửi đến người thân, đặc biệt là những người ở độ tuổi trung niên và cao tuổi mà cô chú yêu quý.
Tôi cảm ơn cô chú đã lắng nghe bác sĩ Phúc chia sẻ đến những phút cuối. Chúc cô chú luôn sáng suốt trong lựa chọn, an lành trong thân tâm và có thật nhiều sức khỏe mỗi ngày.