Vì Sao Con Đường Ta Không Chọn Lại Khiến Đời Đáng Sống Hơn

NHÂN SINH CẢM NGỘ
109 người theo dõi
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AIBài chia sẻ bàn về cách vượt qua nỗi tiếc nuối trước những lựa chọn trong đời. Thay vì đau khổ vì những \"con đường không chọn\", tác giả khuyến khích chúng ta nhìn nhận chúng như minh chứng của tự do, ngừng lý tưởng hóa những ảo tưởng và can đảm dấn thân sâu hơn vào hiện tại để tìm thấy hạnh phúc và giá trị bản thân.
Vì sao những con đường ta không chọn lại khiến đời đáng sống hơn?
Nghĩa trang nhỏ trong lòng.
Có một câu mà hầu như ai qua tuổi 40 cũng từng thì thầm với chính mình rằng.
Thường là vào những đêm khó ngủ.
Giá như ngày ấy.
Giá như ngày ấy mình nhận lời đi du học.
Giá như mình không gắt cây cọ vẽ để vào làm nhà nước.
Giá như mình can đảm nói ra với người con gái năm 20 tuổi.
Giá như mình đừng ký vào bạn hợp đồng ấy.
Rồi một hôm lướt điện thoại, bạn thấy tấm ảnh người bạn cũ đứng giữa trời Âu.
Hay nghe tin người năm xưa giờ sống sung túc ở bên kia thành phố.
Một nỗi trùng xuống không tên dâng lên trong lòng.
Lẽ ra mình cũng đã có thể.
Mỗi chúng ta đều mang trong lòng một nghĩa trang nhỏ như vậy.
Nơi trôn những con đường mình đã không đi.
Hôm nay, tôi muốn mời bạn nhìn lại nghĩa trang ấy bằng một đôi mắt khác qua một điều nghe có vẻ ngược đời.
Đó là chính những con đường ta không chọn lại khiến con đường ta đang đi trở nên đáng giá hơn.
Đây không phải là lời an ủi.
Đó là điều mà các chiết gia, các nhà thơ đã chiêm nghiệm suốt nhiều thế kỷ qua.
Và trong bài chia sẻ ngày hôm nay, bạn sẽ hiểu vì sao giá như là kẻ nói dối ngọt ngào nhất.
Bạn cũng sẽ thấy có một điều còn đáng sợ hơn là chọn sai gấp nhiều lần.
Và làm sao để bước tiếp trên con đường của mình mà lòng nhẹ tênh.
Tôi cũng sẽ kể cho bạn nghe câu chuyện đằng sau về một bài thơ nổi tiếng bậc nhất thế giới về hai ngã rẽ trong rừng.
Phần lớn chúng ta đều hiểu sai bài thơ ấy.
Nhà thơ viết nó để chiêu một người bạn luôn tiếc nuối.
Và điều xảy ra với người bạn ấy sau đó sẽ khiến bạn không bao giờ đọc bài thơ theo cách cũ nữa.
Chỉ người tự do mới biết khóc ở ngã ba.
Hãy bắt đầu từ một người đàn ông đứng khóc.
Sách xưa chép rằng, triết gia Dương Chu, thời chiến quốc, có lần đi đến một ngã ba đường thì dừng lại mà khóc.
Ông khóc vì con đường này có thể dẫn về Nam, cũng có thể dẫn về Bắc.
Chỉ lệch nửa bước lúc đầu, đến khi nhận ra thì đã lạc sang nhìn rẳng.
Người đời gọi đó là Dương Chu khóc ngã ba.
Nghe thì bi thương, nhưng hãy thử nghĩ ngược lại.
Bạn đã bao giờ thấy một đoàn tàu khóc khi đến chỗ bẻ ghi hay chưa?
Chưa bao giờ phải không?
Đoàn tàu chỉ có một đường dây và chẳng phải chọn gì cả.
Nó không khóc, nhưng nó cũng không bao giờ biết đến niềm vui của kẻ được tự tay chọn lối.
Nỗi băn khoăn của Dương Chu, suy cho cùng, là đặng ân của một con người tự do.
Tôi từng đọc được một tản văn chất lý, có một đoạn viết về điều này rất đẹp.
Tác giả nói,
Đời người có vô vàn khả năng.
Con đường đời không thể mãi men theo một đường dây định sẵn.
Và chính vì thế ta mới thật sự thấy mình là chủ nhân của số phận.
Phần lớn những khả năng ấy sẽ không bao giờ thành hiện thực.
Nhưng chúng vẫn là một phần không thể thiếu của đời ta.
Vì chính chúng phủ lên số ít khả năng đã thành hiện thực.
Một lớp ánh sáng của tự do, lựa chọn.
Tác giả, vì nó như một khu rừng có vô số lối mòn đàn chéo, ta không thể đi hết.
Nhưng nhờ những lối ấy tồn tại, dù chỉ đi trên một lối, ta vẫn cảm được cái thâm ưu kỳ diệu của rừng.
Hãy hình dung hai người cùng đi một quãng đường dài như nhau.
Người thứ nhất đi trong một hành lang bê tông, hai bên là tường kín.
Người thứ hai đi giữa rừng, hai bên là muôn ngả rẽ khuất sầu tan lá.
Bước chân họ như nhau, nhưng người thứ nhất đang bị dẫn đi, còn người thứ hai thì đang tự bước.
Con đường của người thứ hai thơm mùi tự do, chỉ nhờ những lối nhỏ anh không rẽ vào.
Vậy thì lần tới khi nhìn lại những ngã ba đời mình, thay vì đau đáu, sao mình không chọn lối kia?
Hãy thử nói rằng, mình đã từng có nhiều lựa chọn, và con đường này là do chính mình chọn.
Cầu nói ấy biến bạn từ nạn nhân của hoàn cảnh thành tác giả của đời mình.
Người luôn đổ cho tại số sẽ sống đời của một đoàn tàu.
Người dám nói tôi đã chọn mới có được đời sống của một lữ khách.
Chỉ người tự do mới biết khóc ở ngã ba đường.
Những con đường không đi chính là bằng chứng rằng con đường này thuộc về bạn.
Nhưng nếu con đường không chọn quý giá đến thế, thì vì sao nó cứ quay về ám ảnh ta trong những đêm mất ngủ?
Vì sao con đường chưa đi bao giờ cũng đẹp hơn con đường dưới chân?
Câu trả lời nằm trong bài thơ tôi đã hứa kể.
Con đường chưa đi, chưa từng có mưa.
Năm 1914, nhà thơ Mỹ là Robert Frost.
Sống ở vùng quê Gloucestershire, nước Anh, và kết thân với nhà văn là Edward Thomas.
Hai người thường cùng đi bộ qua những cánh rừng.
Edward Thomas có một tính cách khiến Frost vừa thương vừa buồn cười.
Hệ dẫn bạn đi lối này, ông lại tiếc rẻ.
Đình nình rằng dẹ lối kia hẳn đã gặp loài hoa đẹp hơn, cảnh sắc kỳ thú hơn.
Đi lối nào ông cũng tiếc lối còn lại.
Frost nên viết một bài thơ nửa đùa nửa thật gửi bạn mình.
Đó chính là con đường chưa đi hay con đường không chọn.
Tựa tiếng Anh là Rose Not Taken.
Tân Phú Khánh xin đọc cho các bạn nghe một vài loạn như thế này.
Ở cánh rừng vàng, hai ngả giữa đường chia lối.
Tiếc thay tôi không thể cùng lúc đi cả hai.
Là khách lãng du tôi đứng mãi, và trông thật xa đến cuối ngả đường.
Một ngả chảy dài quanh vào lòng đất, rồi ngả kia tôi cũng trông thật xa.
Trông có thể phiêu lưu mà bắt mắt, những mảng rêu xanh như muốn gọi mời.
Dẫu cho những gì đã qua đây, vết mòn năm tháng hẳn đều đôi ngả.
Và sáng nay cả hai đều nằm đấy, dưới thảm lá vàng không giấu chân đi.
Bài thơ ngày nay được in trên appfix, trên thiệp tốt nghiệp khắp nơi như lời ca ngợi những ai dám đi con đường ít người đi.
Nhưng chúng ta đọc kỹ thì bạn sẽ thấy một chi tiết mà hầu hết chúng ta đã bỏ qua.
Rose viết rằng hai con đường thật ra đã bị bước chân người mòn đi gần như nhau.
Và sáng hôm ấy cả hai đều phủ lá chưa ai dẫm lên.
Nghĩa là chẳng có lối nào mà ít người qua hơn cả.
Vậy mà ở khổ cuối, nhà thơ viết rằng rất nhiều năm sau, ông sẽ vừa thở dài vừa kể lại.
Có hai con đường rẽ trong rừng, tôi đã chọn lối ít người qua và điều ấy làm nên mọi khác biệt.
Bạn thấy không, sự khác biệt không nằm ở con đường, nó nằm ở câu chuyện ta kể lại về con đường ấy.
Frost đành nhẹ nhàng chiêu bạn mình.
Con người luôn theo dệt những ngã rẽ của đời mình, hoặc thành huyền thoại, hoặc thành nỗi tiếc nuối.
Nhưng Edward Thomas thì không cười.
Ông đọc bài thơ như một lời trách móc sự do dự của mình.
Không lâu sau, ông nhập ngũ, sang Pháp chiến đấu trong thế chiến thứ nhất và tử trận ở Arras vào mùa xuân năm 1917.
Có những nhà nghiên cứu cho rằng bài thơ đã góp phần đẩy ông đến quyết định ấy.
Một bài thơ viết ra để gỡ bạn khỏi nỗi tiếc nuối, rốt cuộc lại theo bạn tới trận chiến hảo.
Vì sao con đường chưa đi luôn đẹp hơn?
Tạc gia Trần Ái Linh có một hình ảnh sắc như dao.
Khi đọc lên như viết cắt vào da thịt nhưng lại khiến người ta không biết đâu vì tê dại.
Bà viết rằng, có lẽ người đàn ông nào cũng từng có hai đoá hồng.
Cưới hồng đỏ, lâu dần hồng đỏ thành vệt máu mũi trên tường.
Còn hồng trắng vẫn là ánh trăng đầu giường.
Cưới hồng trắng thì hồng trắng thành hạt cơm dính trên áo.
Còn hồng đỏ hóa nốt tru xa nơi ngược trái.
Không phải người kia đẹp hơn.
Chỉ là người kia chưa từng cùng ta đi qua hóa đơn tiện điện.
Những trận cảm cúm và những sáng thứ hai mỏi mệt.
Phần lớn khả năng của đời mình bị bỏ lại như thể phí hoài.
Ta không thể không tiếc nuối.
Tiếc nuối là lẽ thường.
Nhưng hãy tỉnh táo nhận ra rằng ta đang so cuộc đời thật của mình.
Có mưa, có buồn, có vết xước với một bộ phim chưa bao giờ phải quay.
Cuộc so sánh ấy không công bằng và ta luôn là người thua.
Vậy khi chữ giá như trỗi dậy hãy tự hỏi.
Còn đường kia nếu thực sự đi sẽ có những cơn mưa nào?
Người bạn đứng giữa trời Âu kia cũng có những đêm nhớ nhà quặn lòng mà không bao giờ đăng lên mạng.
Và hãy cẩn trọng với câu chuyện bạn kể về đời mình như Frost đã chỉ ra.
Chính câu chuyện ấy chứ không phải con đường mới làm nên khác biệt.
Con đường chưa đi luôn đẹp vì trên đó chưa từng có mưa.
Đừng đem cuộc đời thật của mình ra so với một giấc mơ mà chưa bao giờ phải thức dậy.
Tiếc nuối vì đã chọn là một nỗi đau.
Nhưng có một nỗi đau còn lớn hơn, âm thầm hơn, nỗi đau của người không dám chọn gì cả.
Và tiếp đến chúng ta đến với con đường không phải là đường.
Chiếc họp có một nghịch lý cổ mang tên là Hiệu ứng Buridan.
Kể về một con lừa đói, nó đứng chính giữa hai đống cỏ khổ giống hệt nhau cách đều hai bên.
Vì không tìm ra lý do để chọn đống này thay vì đống kia, nó cứ đứng phân vân và cuối cùng chết đói giữa hai đống cỏ.
Nghe thì có thể buồn cười, nhưng bao nhiêu người trong chúng ta đang sống đúng như con lưỡi.
Không dám bỏ công việc chán ngắt, cũng chẳng dám toàn tâm với nó.
Không dám rời một mối quan hệ đã nguội lạnh, cũng chẳng dám hẳn gắn nó.
Cứ đứng ở giữa, chờ một dấu hiệu tử tròi.
Và năm tháng cứ thế trôi đi.
Một tác gia viết một đoạn văn vừa kỳ lạ vừa đúng đến giận người.
Ông viết rằng trên đời có hai con đường và một con đường không phải là đường.
Chẳng ai để tâm đến con đường không lối ấy và nó thường bị lãng quên.
Con người cứ ngồi mãi ở cuối con đường không lối, như một cây bắp cải mọc trên cuống.
Tác gia nói rằng ta có thể trao ý chí của mình cho dòng chảy lớn của cuộc sống để thành một tia lửa trong đó.
Hoặc ta có thể giữ khư khư ý chí, co mình bên trong nó, đứng ngoài dòng chảy như thế được miễn cả sống lẫn chết.
Cây bắp cải ấy không đi sai đường, nó chỉ không đi đường nào cả.
Nó an toàn tuyệt đối và cũng vô nghĩa tuyệt đối.
Tác gia còn vạch chân một cách cớ mà người không dám chọn hay dùng, là khi lạc lối ta thường tự diễu.
Tôi chẳng bận tâm, mọi thứ đều do số phận ăn bải.
Ông đam gọn rằng số phận chẳng giải quyết được gì, chỉ có sự khám phá mới giúp con người tìm ra lối đi mới.
Vậy phải làm sao?
Lời khuyên của tác gia rất rõ, điều ta có thể làm là trong tĩnh lặng một mình, nhận ra con đường mình nên đi.
Rồi trao chọn cho mình con đường ấy và vững bước hướng về đích.
Chúng ta hãy để ý hai vế, nhận ra trong tĩnh lặng.
Nghĩa là đừng chọn do ồn ào của dư luận.
Trao chọn mình, nghĩa là đã chọn thì đừng đứng một chân ở ngã ba.
Nếu bạn đang phân vân một quyết định lớn, hãy đặt cho mình một thời hạn.
Ngồi một mình, viết ra điều bạn thực sự muốn, chứ không phải điều người khác mong đợi.
Rồi chọn và đi bằng cả hai chân.
Một lựa chọn đủ tốt.
Được sống chọn vẹn luôn đáng giá hơn một lựa chọn hoàn hảo chẳng bao giờ được đưa ra.
Đời hiếm khi trừng phạt người chọn sai nặng bằng người không dám chọn.
Không chọn cũng là một lựa chọn, và đó là lựa chọn tồi nhất.
Nhưng có điều lại đặt ra là, giả sử bạn đã chọn và đã đi rất xa.
Ngoảnh lại, ngã ba năm xưa đã khuất sau núi.
Vậy còn gì để làm với những con đường cũ?
Và chúng ta đến với điều tiếp theo là đi sâu thay bị ngoái lại.
Có một câu mà tôi cho là lời thật nhất về thân phận con người.
Đó là, đường đời dễ làm hai, ta đi một ngã và để ngã kia cho lần sau.
Nhưng sẽ chẳng có lần sau nữa.
Bởi, con đường ta đi lại tiếp tục tách thành nhiều nhánh.
Cứ thế đến vô cùng, và không thể nào quay về con đường chưa chọn năm xưa.
Nghe thì có vẻ tuyệt vọng, nhưng hãy đọc lại một lần nữa.
Con đường ta đi lại tách thành nhiều nhánh.
Nghĩa là, ngã ba không chỉ nằm ở phía sau, mà còn nằm cả phía trước.
Mỗi ngày, mỗi sáng ta thức dậy.
Ta không thể quay lại.
Nhưng ta chưa bao giờ hết lựa chọn.
Đại Văn Hào Tô Đông Pha từng là ngôi sao sáng trốn triều đình.
Đường công danh tưởng rộng thanh thang.
Rồi ông bị vu oan trong vụ án thơ ô đài, suýt mất mạng.
Bị đài đi Hoàng Châu.
Con đường quan lộ đã khép lại, không có lối quay về.
Nhưng chính trên con đường bị ép phải đi ấy,
ông tự cày cấy trên mảnh đất dốc phía đông.
Từ gọi mình là Đông Pha Cư Sĩ
và viết nên những áng văn bất hổ như hai bài xích bích phú.
Một lần đi đường gặp mưa, bạn đồng hành chạy tãn loạn.
Riêng ông vẫn thong rong thả bước.
Về nhà, ông viết bài định phong ba.
Trong đó có câu đại ý là
Gậy trúc dày cỏ còn nhẹ hơn cưỡi ngựa.
Có gì phải sợ?
Một tấm máu tơi mặc mưa khói suốt cả đời.
Ông không ngoái lại tiếc trốn cung đỉnh.
Ông đi sâu vào con đường dưới chân
và tìm thấy chính mình ở đó.
Thì nhân đời đường là thường kiến cũng có câu thơ
Lối nhỏ quanh co dẫn tới trốn thông u,
thiền phòng khuất sâu giữa hoa cây.
Chính những câu thơ ấy cũng mượn ý này
khi nói rằng, như khu rừng muôn lối,
dù chỉ đi một con đường,
ta vẫn cảm được cái vẻ khúc kính thông u.
Cái đẹp sâu thảm không nằm ở việc đi được bao nhiêu con đường,
mà ở việc đi sâu đến đâu trên con đường của mình.
Vậy, với những con đường cũ, ta nên làm gì?
Hãy tiện biệt chúng bằng lòng biết ơn thay biểu án trách.
Có những khả năng chưa thành vẫn có thể sống lại dưới hình hài khác.
Người không thành họa sĩ vẫn có thể vẽ vào những chiều bối toàn.
Người lỡ chuyến du học vẫn có thể học ngoại ngữ ở tuổi 50.
Và quan trọng nhất, hãy hướng ánh mắt về phía trước,
nơi những ngã già mới đang chờ.
Hãy đi sâu vào con đường mình đang đi,
yêu sâu hơn người đang ở cạnh,
làm tinh hơn nghề mình đang làm,
hiểu kỹ hơn mảnh đất mình đang sống.
Không có đường quay lại, nhưng chưa bao giờ hết ngã già ở phía trước.
Người khôn ngoan không phải là người đi được nhiều đường nhất,
mà là người đi sâu nhất trên con đường của mình.
Khi ta đã làm hòa với những lối không đi,
hãy hình dung một ngày không xa,
bạn lại thấy tấm ảnh người bạn cũ giữa trời Âu.
Lần này bạn mỉm cười và gửi một lời chúc mừng thật lòng,
vì bạn biết con đường của anh ấy có những cơn mưa riêng,
còn con đường của bạn có những đoá hoa riêng.
Khi con cháu hỏi về đời mình,
bạn không kể bằng giọng thờ dai của người lỡ chuyến,
mà bằng giọng ấm áp của một lữ khách đã đi xa.
Và khi đứng trước một quyết định mới,
bạn không còn là con lừa giữa hai đống cỏ.
Bạn lắng nghe lòng mình, nhận ra lối của mình,
rồi bước đi bằng cả hai chân,
nhẹ nhõm như tơ đông phà dưới mưa.
Và cuối cùng chúng ta đến với lời kết,
là cả khu rừng đi cùng bạn.
Chúng ta đã cùng nhau đi qua khu rừng muôn lối,
giờ hãy nhìn lại nghĩa trang nhỏ trong lòng bạn.
Có lẽ nó chưa bao giờ là nghĩa trang,
nó là khu rừng,
nơi mỗi con đường không đi lặng lẽ tô thêm ý nghĩa cho con đường bạn đã chọn.
Hãy để tôi đúc kết bằng vài câu như thế này.
Chỉ người tự do mới biết khóc ở ngã ba đường.
Con đường chưa đi luôn đẹp,
vì trên đó chưa từng có mưa.
Không dám chọn là lựa chọn tồi nhất.
Không có đường quay lại,
nhưng luôn có ngã rẽ phía trước.
Và đừng ngoái lại mãi,
hãy đi sâu vào con đường của mình.
Tối nay, hãy nghĩ về một con đường mà bạn đã không đi,
rồi viết ra ba điều mà con đường hiện tại đã trao cho bạn,
những điều con đường kia không thể có.
Có thể là gương mặt một đứa con,
một người bạn chi kỷ,
một bài học đắt giá.
Sau đó, hãy khẽ nói với con đường cũ,
cảm ơn nhé.
Nhờ có bạn, con đường này mới là của tôi.
Nếu bạn muốn,
hãy kể ở phần bình luận
về một con đường mà bạn đã không đi,
và điều con đường hiện tại đã dạy bạn.
Biết đâu câu chuyện của bạn
sẽ giúp ai đó thôi dây dứt với một chữ
giá như.
Khu rừng nơi bạn vẫn còn đó.
Với muôn ngàn lối nhỏ,
bạn chỉ đi được một con đường.
Nhưng xin hãy nhớ,
cả khu rừng ấy đang đi cùng bạn.
Tân Phú Khánh xin kết thúc
bài chia sẻ của mình tại đây.
Xin chân thành cảm ơn quý vị và các bạn
đã dành ra thời gian quý báu của mình.
Một lần nữa, xin kính chúc quý vị và các bạn
cùng gia đình luôn luôn được hạnh phúc,
thành công và bình an trong cuộc sống.
Xin chân trọng, kính chào và hẹn gặp lại.
