Trong suốt hàng ngàn năm, thân hình béo tốt từng là biểu tượng của sự giàu sang, còn gầy gò lại gắn liền với nghèo khó. Nhưng ở thế kỷ 21, nghịch lý này đã đảo ngược hoàn toàn: tại Mỹ và nhiều quốc gia phương Tây, béo phì lại trở thành “dấu ấn” của người nghèo. Vì sao càng ít tiền, con người lại càng dễ rơi vào vòng xoáy béo phì, tiểu đường, cao huyết áp và những căn bệnh hiểm nghèo? Video hôm nay sẽ cùng bạn khám phá sự thật ẩn giấu sau những bữa ăn nhanh, đồ uống ngọt và thực phẩm siêu chế biến. Từ lịch sử đường mía xa xỉ của giới quý tộc, đến sự xuất hiện của siro bắp fructose (HFCS) trong mọi loại thực phẩm hiện đại, ta sẽ thấy rõ cái bẫy mà các tập đoàn thực phẩm toàn cầu giăng ra để trói buộc người tiêu dùng. Không chỉ là chuyện calo hay chất béo, mà là một hệ thống lợi nhuận khổng lồ dựa trên sự nghiện ngọt của con người. Liệu bạn có đang vô thức mắc kẹt trong chiếc bẫy đường này? Hãy xem hết video, để cùng tìm ra sự thật và cách thoát khỏi vòng xoáy nguy hiểm ấy. Cảm ơn mọi người! Chúc mọi người có những giây phút vui vẻ. Mời các bạn theo dõi video trên kênh Thế Giới Cổ Đại. ✔️ Thế Giới Cổ Đại sẽ đồng hành cùng các bạn trong hành trình giải mã những sự kiện kỳ bí xuyên suốt dòng lịch sử của loài người... ✔️ Chúc các bạn có những phút giây thư giãn và bổ ích! #thếgiớicổđại#bíẩn#BéoPhì
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AI
Video phân tích sự đảo ngược về biểu tượng cân nặng trong thế kỷ 21, khi béo phì trở thành đặc trưng của người nghèo do \"cái bẫy\" thực phẩm siêu chế biến và chất tạo ngọt HFCS. Nội dung vạch trần chiến lược thao túng của các tập đoàn thực phẩm, cơ chế gây nghiện của đường và những tác hại nghiêm trọng đối với chuyển hóa, não bộ, đồng thời hướng dẫn cách cai đường để bảo vệ sức khỏe.
Chào mừng các bạn đã đến với kênh Thế Giới Cô Đại, tôi là MC Quang Thiên, rất vui được đồng hành cùng các bạn trong video ngày hôm nay.
Trong quan niệm côi hiểu của chúng ta, thân hình gầy gò, mặt vàng vọt thường là dấu hiệu của những người nghèo khó,
còn dáng vẻ béo tốt, đầy đặn lại được coi là biểu tượng của sự giàu sang phù quý.
Hàng ngàn năm qua, hầu hết các quốc gia trên thế giới đều như vậy.
Nhưng bước vào thế kỷ 21, quy luật này liên tục bị đảo ngược.
Đặc biệt là ở các quốc gia phương Tây như Mexico, Mỹ, Anh, Úc, Canada,
người càng giàu dường như lại càng gầy, còn béo phì lại trở thành đặc trưng của người nghèo.
Theo số liệu năm 2023, tỉ lệ béo phì ở người trưởng thành Mỹ đã vượt qua 41,9%.
Trong đó, người da đen và người gốc Mỹ là tình có tỉ lệ cao nhất, lần lượt là 49,9% và 45,6%.
Người sống ở vùng đông thôn có tỉ lệ béo phì cao hơn người ở thành phố và ngoại ô.
Xét theo từng bang, Arkansas, Mississippi và West Virginia là 3 bang có thu nhập thấp nhất nhưng lại có tỉ lệ béo phì cao nhất.
Ngoài ra, so với người Mỹ giàu có, những người Mỹ có điều kiện kinh tế kém hơn có tỉ lệ mắc tiểu đường cao hơn 70%,
tỉ lệ cao huyết áp cao hơn 19%.
Những căn bệnh nhà giàu trước kia nay lại trở thành căn bệnh của người nghèo ở các quốc gia phát triển.
Vì sao lại như vậy?
Sau khi nghiên cứu sâu dữ liệu, chúng tôi phát hiện ra một cái bẫy được các tập đoàn thực phẩm khổng lồ trên thế giới răng ra.
Trói chặt từng người dân bình thường không giàu có, bạn và tôi đều đang ở trong đó.
Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau nói về câu chuyện đằng sau đó.
Năm 2012, một chương trình truyền hình thực tế Mỹ có tên Cuộc đời 600 pou của tôi được ra mắt.
Ghi lại hành trình của những người béo phì bệnh lý với cân nặng trên 600 pou, tương đương 270 cân.
Lấy lại cuộc sống bình thường, thông qua phẫu thuật và kiểm soát ăn uống.
Tính đến tháng 4 năm 2024, chương trình này đã phát sóng 12 mùa.
Cùng với tiền suất người xem tăng vọt, tỷ lệ béo phì ở Mỹ cũng leo thang.
Kể từ khi phát sóng, đã có 13 người tham gia chương trình qua đời vì nhiều nguyên nhân khác nhau.
Ngay từ năm 2018, có cư dân mạng Mỹ đã đặt câu hỏi nhức nhối rằng
tại sao những người béo phì bệnh lý trong chương trình đều sống trong điều kiện kinh tế rất khó khăn.
Chẳng hạn như một phụ nữ tên Đô Tít trong mùa 4,
vì nhiện đồ ngọt từ nhỏ nên đến năm 18 tuổi đã nặng hơn 300 pou.
Trước khi kết hôn với người chồng hiện tại, Đô Tí từng trải qua một cuộc hôn nhân thất bại.
Có với người chồng trước một cậu con trai tên Daniel.
Nhưng thật không may, sau khi Daniel bị trần đoán bại não, chồng cô đã bỏ rơi hai mẹ con.
Hôn nhân tan vỡ, cộng với áp lực tinh thần khi chăm sóc con trai,
đã khiến cân nặng của Đô Tít nhanh chóng tăng lên 500 pou.
Sau đó, cô quen người chồng hiện tại là Tris và sinh thêm một cậu bé trai tên London.
Do cân nặng quá lớn, Đô Tít gần như không thể di chuyển.
Mỗi lần nhích người đối với cô là một cực hình.
Chứ đừng nói đến việc ra ngoài làm việc.
Gánh nặng mưu sinh hoàn toàn đè lên vai Tris.
Sau khi con trai lớn Daniel qua đời, Đô Tít chìm trong nỗi đau mất con.
Cân nặng từng lúc vượt 640 pou, gần 300 cân.
Đồng lượng ít ỏi của chồng chỉ đủ để cả gia đình ăn gà rán, khoai tây chiên, hamburger, pizza
và các loại đồ ăn nhanh siêu chế biến khác.
Hoàn cảnh của Đô Tít không phải trường hợp cá biệt,
mà là bức tranh thu nhỏ của nhiều gia đình Mỹ ở tầng lớp đáy.
Một nghiên cứu năm 2012 của trường E Harvard và Đại học Oxford cho thấy
một phần ba người vô gia cư Mỹ bị thừa cân.
Chương trình trợ cấp dinh dưỡng bổ sung của Bộ Nông nghiệp Mỹ,
viết tắt là SNAP,
cung cấp hỗ trợ dinh dưỡng cho 44 triệu người có thu nhập thấp mỗi tháng.
Thế nhưng, dữ liệu cho thấy hơn một nửa khoản trợ cấp này được dùng để mua thịt,
đồ uống nhiều đường, thức phẩm chế biến sẵn, bánh kẹo giá rẻ, phô mai, đồ ăn vặt, kẹo và đường.
Chỉ 23,9% được dùng để mua trái cây, rau củ, ngũ cốc,
các loại hạt, đậu, hạt giống và gia vị.
Nhà báo, nhà văn và chủ nhân của giải Pulitzer Michael Moss năm 2013
đã xuất bản cuốn sách Muối, đường, chất béo,
các ông chùm thực phẩm thao túng chúng ta như thế nào,
gây chấn động dư luận khi phê bay mặt tối của ngành công nghiệp thực phẩm.
Mà câu chuyện này thực ra phải bắt đầu từ hàng ngàn năm trước.
Khoảng năm 8.000 trước công nguyên,
mía được người bản địa trên đảo New Guinea phía Bắc Australia thuân hóa thành cây trồng.
Ban đầu, loại cây có giá trị kinh tế lớn này chỉ được dùng làm thức ăn cho gia súc như lợn, bò,
chứ không dành cho con người.
Lý do là mía khó vận chuyển, vượt chặt xuống đã bắt đầu hỏng,
lại có sơ qua cứng, dễ làm gãy răng.
Khi người bản địa vượt biển đến Indonesia, Philippines và các khu vực Đông Nam Á khác,
mía bắt đầu được trồng ở nhiều nơi hơn.
Đến khoảng 5.500 trước công nguyên, mía được đưa vào Ấn Độ.
Người Ấn đã phân minh kỹ thuật sản xuất đường, ép lấy nước ngọt từ mía,
rồi đun cô đặc thay những khối đường màu nâu, có thể bảo quản lâu và vận chuyển dễ dàng.
Có thể nói, Ấn Độ đã đặt nền móng cho quá trình toàn cầu hóa đường.
Sự ra đời của đường mía đã chấm dứt thời kỳ con người chỉ có thể lấy đường từ mật ong và trái cây.
Sau đó, người Ả Rập vốn giỏi kinh doanh đã đưa đường mía sang châu Âu.
Tại lục địa ẩm ướt này, loại tinh thể ngọt ngào này ngày khi xuất hiện đã được đón nhận cuồng nhiệt.
Tuy nhiên, do kỹ thuật chế biến đường thời kỳ đầu chưa được hoàn thiện, sản lượng rất thấp,
giá thành vô cùng đắt đỏ, chỉ giới quý tộc mới có thể tiêu thụ.
Đường mía dần trở thành biểu tượng của quyền lực.
Đến tháng kỳ 16, giới quý tộc châu Âu đã nghiện đường tới mức bệnh hoạn.
Tương truyền rằng, quý tộc Anh thời đó coi hàm răng sâu mục là biểu tượng sang trọng,
và ngay cả nữ hoàng Elizabeth I cũng có hàm răng hư hỏng nặng.
Với người bình thường không đủ tiền ăn đường mỗi ngày, họ chỉ có thể bôi đen răng để theo mốt.
Sau khi Columbus phát hiện ra tầng thế giới, châu Mỹ nhanh chóng trở thành nhà máy sản xuất đường của châu Âu.
Khí hậu nhiệt đới nóng ẩm rất thích hợp cho mía, nhưng đất rộng người thưa, thiếu nhân công.
Vì vậy, từng tốp nô lệ da đen bị trói chặt tay,
bị người Tây Ban Nha đưa vượt Đại Tây Dương sang vùng đất mới.
Những đồn điền mía mọc lên như nấm sau mưa, sản lượng đường tăng mạnh.
Sang tháng kỳ 18, khi cách mạng công nghiệp bùng nổ,
các loại máy ép, máy đun nấu sơ khai được đưa vào các đồn điền, giúp sản lượng đường tăng vọt.
Đến giữa thế kỷ 19, những gia đình bình dân cũng có thể mua đường.
Các chủ đồn điền Mỹ lúc này mới thôi khoe khoang đường là biểu tượng của quyền quý.
Trong vài trăm năm qua, đường mía giống như một thiếu nữ tỏa hương ngọt ngào,
bước ra khỏi khuôn khổ và tiến ra toàn cầu, thay đổi thói quen ăn uống của nhân loại.
Tiểu thuyết Bạch Lục Nguyên có một đoạn miêu tả về đường rất ấn tượng như sau.
Nhân vật Hác Hoa được người bạn giàu có Lục Triệu Bằng tặng cho một thứ có nạm vàng bạc.
Ban đầu Hác Hoa tưởng đó là một hòn đá định ném đi,
cho đến khi Lục Triệu Bằng nói với cô ấy rằng đó là đường phèn có thể ăn được.
Lúc ấy, Hác Hoa mới tò mò bỏ một miếng vào miệng.
Khi đường phèn vừa chạm lưỡi, cô sững sờ đứng yên, không dám nhúc nhích.
Cảm giác ngọt đến mức toàn thân run lên, không thể so sánh được, khiến cô bật khóc thành tiếng.
Lục Triệu Bằng hoàng hốt bóp má cô, sợ đường phèn mắc vào cổ hỏng.
Nhưng Hác Hoa bất ngờ bật dậy rồi nói rằng,
Rồi sẽ có ngày, khi túi tôi đầy vàng, tôi sẽ mua nguyên cả núi đường phèn để ngọt cả cuộc đời.
Phản ứng của Hác Hoa cho thấy, bản năng con người luôn khao khát vị ngọt.
Chỉ là, thời đó họ chưa biết rằng, cô gái ngọt ngào mang tiên đường cũng có thể trở thành một kẻ sát nhân.
Thời gian cho đến năm 1971, Nixon đang chuẩn bị tái tranh cử Tổng thống Mỹ.
Về đối ngoại, Mỹ đang xa lầy trong chiến tranh tại Việt Nam.
Còn đối nội, giá lương thực leo thang chóng mặt, khiến từng đoàn người Mỹ xuống đường biểu tình đòi hạ giá.
Nixon muốn tái đắc cử, thì phải ổn định tình hình, kéo giá thực phẩm xuống.
Năm ấy, ông bỏ nhiệm Airbus làm Bộ trưởng Nông nghiệp, một cái tên cần nhớ.
Bởi ông không chỉ thay đổi diện mạo nông nghiệp Mỹ, mà còn thay đổi vòng eo của người Mỹ.
Bớt đề xuất biến các trang trạng nông nghiệp nhỏ thành sản xuất nông nghiệp quy mô lớn,
cung cấp thực phẩm giá rẻ cho toàn dân.
Câu nói nổi tiếng của ông ấy, hoặc là lớn lên, hoặc là rơi khỏi cuộc chơi.
Nixon ủng hộ mạnh mẽ chính sách này.
Ngoài mục tiêu hạ giá, ông còn muốn biến lương thực thành vũ khí ngoại giao,
để Mỹ xuất khẩu lương thực ra toàn thế giới.
Một khi quốc gia nào đó phụ thuộc vào nguồn nhập từ Mỹ,
thì Mỹ có thể dùng lương thực để tri phối họ.
Muốn làm được như vậy, giá lương thực Mỹ phải rẻ đến mức các nước bỏ ý định tự cung tự cấp.
Với sự phối hợp của 4 tập đoàn ngũ cốc lớn là ADM, Bundy, Kangol và Louis-Dreyfus,
chính phủ Mỹ nhanh chóng xóa sổ kinh tế tiểu đông,
đơn nông nghiệp vào sản xuất quy mô lớn, tăng mạnh năng suất.
Ngày nay, sức ảnh hưởng của 4 đại ngũ cốc có thể gói gọn trong bài từ như sau.
Chỉ cần bạn còn sống, bất kể ở đâu, cũng không thể thoát khỏi vòng kiểm soát của họ.
Giữa thập niên 70, nguồn cung ngũ cốc, đặc biệt là ngô, bắt đầu bùng nổ.
Ban đầu, đây là tin vui, giá lương thực giảm, dân Mỹ được hưởng lợi.
Nhưng rồi một vấn đề nảy sinh, lượng ngô quá nhiều, ăn không hết, để lâu thì hỏng.
Cần làm gì với số ngô tồn kho khổng lồ này đây?
Mỹ đã tận dụng triệt để vấn đề này khi vừa bán rẻ ngũ cốc cho Liên Xô,
kẻ thù đang thiếu lương thực để đổi lấy dầu giá rẻ.
Mặt khác, họ dùng ngô nuôi ra súc, sản xuất ethanol làm nhiên liệu.
Tuy nhiên, vẫn còn dư thừa khối lượng rất lớn.
Đúng lúc ấy, tiến sĩ Takasaki của Đại học Isaga, Nhật Bản,
phát triển công nghệ sản xuất xy-đô bắp fructose quy mô lớn,
viết tắt là HFCS, bằng biến đổi gen.
Mỹ nhanh chóng tiếp nhận công nghệ này, biến số ngô dư thừa thành vàng.
HFCS là chất tạo ngọt nhân tạo, làm từ ngô biến đổi gen.
Enzyme được dùng để chuyển một phần glucose trong tinh bột ngô thành fructose,
ngọt hơn cả đường mía, mà giá chỉ bằng một nửa.
Chỉ trong thời gian ngắn, HFCS lén loại vào hầu hết thực phẩm và độ uống chế biến.
Nhờ nó, bánh mì, bánh ngọt lúc nào cũng trông như mới ra lò,
thời hạn sử dụng từ vài ngày kéo dài đến nhiều tháng, thậm chí là nhiều năm.
Ví dụ như một bữa fast food như hamburger,
phần bánh mì kẹp thường có syrup bắp, hang lượng fructose cao,
miếng thịt bò đến từ ra súc nuôi bằng ngô,
khoai tây chiên được rán bằng dầu chiết từ ngô,
và ngay cả tương cà cũng chưa HFCS.
Năm 1974, Coca-Cola trở thành kẻ tiên phong
khi âm thầm điều chỉnh công thức các loại đồ uống không phải cola,
nâng tỷ lệ HFCS lên 25%.
Điều đáng chú ý là người tiêu dùng hầu như không nhận ra bất kỳ khác biệt nào,
từ hương vị đến cảm giác khi uống.
Được khích lệ bởi sự im lặng này, hãng tiếp tục tiến thêm một bước táo bảo,
thay thế một nửa lượng đường mía trong chính công thức cola huyền thoại
bằng syrup bắp fructose.
Đến năm 1985, Coca-Cola quyết định sử dụng 100% HFCS
cho tất cả các loại đồ uống ở thị trường Mỹ,
khiến nhiều đối thủ trong ngành chế riễu.
Nhưng xét cho cùng, sau khi HFCS được sản xuất hàng loạt,
mức giá rẻ bất ngờ của nó đã nhanh chóng chinh phục giới tư bản,
và lượng đường trong chế độ ăn hàng ngày của con người cũng tăng vọt.
Lý do các ông chùm ngành thực phẩm yêu thích đường
là vì nó không chỉ khiến con người nghiệt ăn,
mà còn tạo cảm giác ăn mãi không nỏ.
Thực ra, đường có rất nhiều loại, như cellulose trong rau là đường,
tinh bột trong cơm, bột mì, khoai tây là đường,
còn sucrose và fructose, glucose trong trái cây cũng là đường.
Về mặt khoa học, đường có tên gọi khác là carbohydrates, chất bột đường.
Bởi thành phần cấu tạo thường gồm 3 nguyên tố, carbon, hydro và oxy.
Về cấu trúc, đường được chia thành 3 nhóm chính.
Thứ nhất là monosaccharides, đường đơn,
badisaccharides, đường đôi và porisaccharides là đường đa,
glucose và fructose là đường đơn,
loại đường nhỏ nhất mà cơ thể có thể hấp thụ ngay.
Khi phân tử glucose kết hợp, sẽ tạo thành mastose,
chúng ta thường gọi là đường mạch nha.
Còn khi 1 phân tử glucose kết hợp với 1 phân tử fructose,
sẽ tạo thành sucrose, chúng chính là đường mía.
Cả đường mạch nha và đường mía đều là đường đôi.
Còn nếu nhiều phân tử glucose nối dài thành chuỗi,
sẽ tạo ra tinh bột hoặc cellulose gọi là đường đa.
Quay lại glucose và fructose,
tuy đều là đường đơn nhưng có đường chuyển hóa trong cơ thể lại khác biệt rất lớn.
Glucose là nguồn năng lượng chính của cơ thể,
cung cấp cho não, cơ bắp và các tế bào khác.
Khi ta ăn 1 bát cơm, tinh bột sẽ bị tiêu hóa,
thủy phân thành glucose, hấp thụ qua ruột non vào máu,
làm đường huyết tăng.
Quá trình này kích thích tuyến tùy tuyết insulin,
tổng chỉ huy điều phối các tế bào hấp thù và sử dụng glucose.
Khi tế bào cần năng lượng,
chúng sẽ lấy glucose từ máu và đốt cháy trong ti thể để sinh năng lượng.
Nhưng điều này phải có giấy phép của insulin.
Nếu không, dù glucose đầy trong máu, tế bào vẫn không thể sử dụng.
Vì nồng độ đường huyết cao có hại,
insulin sẽ điều phối các tế bào tiêu thụ glucose để giữ đường huyết ổn định.
Ở người khỏe mạnh, insulin tăng sau bữa ăn và giảm khi đói.
Nếu insulin tiết bất thường, glucose không thể gõ cửa vào tế bào,
dẫn đến đường huyết cao và nguy cơ tiểu đường.
Nếu lượng glucose vào cơ thể quá nhiều,
sau khi các tế bào đã ăn no mà vẫn còn dừ,
insulin sẽ yêu cầu gan và cơ bắp lưu trữ.
Trong gan, glucose thành glycogen dự trữ,
trong cơ thành glycogen cơ.
Khi cơ thể vận động và cần thêm năng lượng,
glycogen gan sẽ giải thành glucose đưa vào máu,
còn glycogen cơ phải phân giải thành acid lactic
rồi được đưa về gan để tái tạo glucose.
Nhưng nếu ta ăn quá nhiều,
ngay cả kho glycogen của gan và cơ cũng đầy.
Glucose dừ sẽ được insulin chuyển kho sang tế bào mỡ
và đó là lý do khiến chúng ta béo lên.
Hiểu quá trình này, ta sẽ thấy glucose,
nếu ăn hợp lý, không khiến con người béo phì.
Nhưng fructose thì khác,
cơ thể vốn không thực sự cần fructose
và cũng chưa tiên hóa để xử lý lượng lớn fructose.
Trong khi quá trình chuyển hóa glucose
có sự tham gia của hầu hết các tế bào,
thì fructose chủ yếu được xử lý ở gan.
Fructose không làm tăng insulin,
gan sẽ chuyển một phần nhỏ fructose
thành glucose để đưa vào máu,
nhưng phần lớn đi vào con đường chuyển hóa
tạo ra triglycerides mỡ máu.
Khi triglycerides tích tụ nhiều trong tế bào gan,
sẽ gây bệnh gạt nhiễm mỡ không do diệu.
Chúng cũng đi vào máu,
tích tụ ở các cơ quan nội tạng gây béo bụng
và khi lượng triglycerides trong máu cao,
nguy cơ bệnh tim mạch tăng mạnh.
Ngoài ra, trong quá trình chuyển hóa fructose,
gan sẽ thúc đẩy sàn sinh purine
và ức chế đào thải acid uric,
yếu tố quan trọng gây bệnh gút.
Nếu cơ thể trong thời gian dài hấp thu quá nhiều fructose,
gan và các cơ quan nội tạng khác
sẽ liên tục tích tụ mỡ,
dẫn đến viêm và phản ứng stress oxy hóa.
Tình trạng này làm giảm độ nhạy của thụ thể insulin.
Đối với insulin,
từ đó làm ta nguy cơ mắc tiểu đường tiếp 2.
Có thể nói, fructose có mối liên hệ chặt chẽ
với béo phì, gan nhiễm mỡ không dò diệu,
bệnh tim mạch, đột quỳ, gút và tiểu đường tiếp 2.
Điều đáng sợ nhất là gluco có khả năng
ức chế học môn glin, học môn gây đói,
giúp kiểm soát cảm giác thèm ăn.
Còn fructose thì không.
Đây chính là lý do tại sao khi ăn nhiều thực phẩm
Nói đến đây, có người sẽ hỏi
Vậy rau và trái cây cũng chứa fructose?
Chẳng lẽ cũng không được ăn?
Dĩ nhiên là không phải.
Thứ nhất, so với thực phẩm siêu chế biến,
hàm lượng fructose trong dâu quả thấp hơn nhiều.
Thứ hai, chất sơ trong dâu quả
giúp giảm tốc độ hấp thu fructose ở ruột,
giảm gánh nặng cho gan.
Chất sơ thô còn làm tăng cảm giác no.
Ngoài ra, cần lưu ý rằng
lượng fructose trong đường mía
và sịu bắp fructose cao gần như tương đương nhau.
Cụ thể, đường mía chứa 50% fructose
và 50% gluco.
Còn HFCS chứa 55% fructose.
Nhưng vì giá HFCS rẻ hơn nhiều,
nên các ông chung thực phẩm sử dụng một cách vô tội vã.
Có người có thể phản bác
giá rẻ thì vẫn phải tốn tiền mua.
Cho nhiều HFCS vào thực phẩm
chẳng phải vẫn phải làm tăng chi phí sau.
Lý do đơn giản,
họ muốn người tiêu dùng nghiện sản phẩm của mình.
Năm 2007,
các nhà nghiên cứu Đại học Bordeaux Pháp
đã làm một thí nghiệm với 132 con chuột.
Chúng được cho hai lựa chọn,
gạt cân S để được thưởng 20 giây uống nước đường
hoặc gạt cân C để được tiêm 25mg cocaine.
Sau 15 ngày,
94% chuột chọn cân S,
chứng tỏ nước đường gây nghiện mạnh hơn.
Năm 2017,
hai chuyên gia tiêm mạch
thuộc Viện Nghiên cứu Tiêm mạch Trung Mỹ
công bố nghiên cứu Sugar Addiction in Israel
nghiện đường có thật không.
Với kết luận gây sốc,
đường dễ gây nghiện hơn cả cocaine
và có thể là chất gây nghiện được tiêu thụ nhiều nhất thế giới,
đang phá hoại sức khỏe loài người.
Nhiên cứu này cũng đề cập đến một thí nghiệm khác.
Nếu giới hạn thời gian cho động vật ăn đường,
khi ngừng cho ăn,
chúng sẽ xuất hiện triệu chứng cai đường.
Dù giới học thuật còn tranh luật,
có người cho rằng
loài ngạm nhấm vốn thích độ ngọt hơn cocaine
hoặc phản ứng cai
chỉ là biểu hiện của đói,
thì tính gây nghiện của đường
vẫn gần như là sự thật không thể chối cãi.
Khi vào cơ thể,
đường kích thích não giải phóng serotonin
và dopamine,
các chất dẫn truyền thần kinh
tạo cảm giác dễ chịu.
Điều này giải thích vì sao khi căng thẳng,
chỉ cần ăn một miếng đồ ngọt
là ta cảm thấy khá hơn.
Cảm giác này là một phân thường
cho não bộ,
khiến nó không ngừng thi thầm,
ăn thêm đi, thêm một miếng nữa thôi.
Vậy, bạn có từng thử cai đường chưa?
Ở New York,
một cô gái tên Ariane
nghiện đồ ngọt đến mức
chỉ cần thầy bánh bolognese
hay bánh quy chocolate là không thể kiềm chế.
Và cô đã thử thách
30 ngày không đường.
Ngày đầu tiên, Ariane cảm thấy như sắp chết.
Ngày thứ hai,
cô bắt đầu ghét mọi thứ.
Ngày thứ ba, cô mơ thầy bánh bolognese.
Ngày thứ tư,
năm, sáu, vẫn là cơn trật ấn.
Đến ngày thứ bảy,
có chuyện buồn cười xảy ra.
Khi đi xem phim với bạn,
người bạn ngồi cạnh ăn kẹo dẻo.
Và suốt bộ phim,
Ariane chỉ chăm chăm nhìn vòng cái túi kẹo.
Ngay cả cơ bắp của Hulk Jackman
trên mạng ảnh,
cũng không thể khiến cô phân tâm.
Kết thúc 30 ngày,
vòng eo và vòng hông Ariane
giảm gần 8cm.
Nhưng đáng tiếc,
sang ngày thứ 31,
cô trả thù bằng cách ăn bánh quy,
chocolate, bánh bi ngọt liên tục.
Cảm giác như được hồi sinh.
Không chỉ gây béo phì, tiểu đường,
sơ vữa động mạch và các bệnh tim mạch.
Nghiên cứu còn chỉ ra rằng,
đường có thể gây tổn thương
không thể phục hồi cho nã bộ.
Các nhà khoa học đã làm một thí nghiệm
đối chứng lên trên chuột.
Khi thả chuột khỏe mạnh vào bể nước,
chúng chỉ mất 5,2 giây
để tìm được nơi an toàn.
Nhưng khi thả một con chuột đã ăn quá nhiều
đồ ngọt trong thời gian dài vào bể nước,
nó phải mất tới 36,2 giây
mới tìm được đảo an toàn.
Nếu tiêu thụ quá nhiều đường
làm gây hại lớn như vậy cho sức khỏe,
tại sao các cơ quan quản lý
vẫn làm ngơ trước việc các hãng thực phẩm
cho thêm đường vào hầu hết các loại thực phẩm chế biến.
Ngày nay,
trước bất kỳ cửa hàng tiền lợi nào,
bạn sẽ thấy việc tìm sản phẩm
thực sự không đường gần như là nhiệm vụ
bất khả thi.
Không chỉ bánh quy, kem, bánh ngọt
mà ngay cả những món tưởng chừng không liên quan
như khoai tây chiên,
snack cake, mì ăn liền, thịt khô
cũng đều âm thầm bị tầm đường.
Đằng sau chuyện này,
thực chất là một cuộc chiến tư bản
không khói súng.
Quay ngược thời gian về năm 1955,
Tổng thống Mỹ khi ấy là Eisenhower
bất ngờ bị nhồi máu cơ tim.
Cùng lúc, giới hạm nhận thấy rằng
số ca mắc bệnh tim mạnh
ở Mỹ đang tăng tróng mặt.
Các nhà khoa học bắt đầu tìm nguyên nhân.
Vào thế kỷ 20,
lượng được tiêu thụ của gây Mỹ
đã tăng không ngừng.
Đến những năm 1930,
đạt trung bình 90 pound
khoảng 41 cân mỗi người
trên năm.
Có lẽ bạn chưa hình dung ra con số này.
Theo hướng dẫn mới nhất của WHO,
mỗi người không nên tiêu thụ
quá 50 gram đường trên ngày
và tốt nhất chỉ 25 gram đường
trên ngày.
Nếu tính theo tiêu chuẩn 25 gram trên ngày,
lượng đường tối đa một người nên tiêu thụ
trong một năm chỉ khoảng 9,125 kg.
Nghĩa là người Mỹ
những năm 1930
đã ăn lượng đường gấp bốn lần
lời khuyến nghị an toàn.
Vì vậy, khi số ca mắc bệnh tim
tăng mạnh, nhiều người
quy trách nhiệm cho đường.
Điều này khiến các ông lớn ngành thực phẩm
đứng ngồi không yên, như
Kraft Food thành lập năm 1852,
Nestle năm 1866,
PepsiCo
năm 1898,
Coca-Cola năm 1892,
Mars năm
1911.
Trông thì chẳng liên quan,
nhưng thực tế họ đều nằm
trong cùng một chuỗi lợi ích xoay quanh,
đó là đường.
Ngay từ năm 1943,
trong Thế chiến thứ hai,
một nhóm các công ty lớn liên quan đến đường
đã lập ra tổ chức Hiệp hội Nhiên cứu Đường.
Nay đổi tiên thành Hiệp hội Đường.
Đến những năm 1960,
tổ chức này trả những khoản
thú lao hậu hĩnh cho các nhà khoa học
để xuất bản các nghiên cứu định hướng dư luận
để trách nhiệm bệnh tim mạch
sang cho các chất béo bão hòa.
Trong số đó có Frederick Steyr,
nhà sáng lập khoa dinh dưỡng Harvard
và Mark Hested,
giáo sư cùng khoa,
sau này giữ chức giám đốc cục thực phẩm
và dinh dưỡng thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ.
Năm 1967,
họ cùng hai nhà khoa học khác
đăng một bài báo trên
New England Journal of Medicine,
hạ thấp bối liên hệ giữa đường
và bệnh tim,
đồng thời gần như đổ toàn bộ lỗi cho chất béo bão hòa.
Cùng thời điểm đó,
nhà sinh lý học và dinh dưỡng học
Ansel Key, Đại học Minnesota
được Cục Y tế Công cộng Mỹ
cấp 200.000 đô
để nghiên cứu mối tương quan giữa tỷ lệ tử vong
do bệnh tim và lượng chất béo tiêu thụ
ở 22 quốc gia.
Ông phát hiện bối liên hệ rất cao
và từ đó luận điểm
chất béo là thủ phạm số một gây bệnh tim
được định hình.
Mặc cho năm 1972,
nhà sinh lý học
và dinh dưỡng hàng đầu Anson Judkin
xuất bản cuốn
thuần khiết, trắng và cay chết.
Cảnh báo tác hại
của việc ăn quá nhiều đường
đối với sâu răng, gút,
bệnh tự miễn và bệnh tim.
Hầu như không ai nghe.
Judkin bị giới khoa học trinh thống
công kích dữ dội
và qua đời năm 1955
trong sự quấn ức.
Năm 1992,
ngành thực phẩm, bộ nông nghiệp Mỹ
cùng một số chuyên gia khách mời
đã cùng xây dựng hướng dẫn dinh dưỡng
chính thức. Hướng dẫn này
khuyến khích chế độ ăn giàu carbodyrate
tức giàu đường,
hạn chế chất béo bão hòa và cholesterol.
Với lá mùa này,
đến năm 2000,
lượng đường tiêu thụ của người Mỹ đạt đỉnh
hơn 110 pound trên người trên năm,
tương đương với 50 kg trên năm.
Nhưng rồi,
ngày càng nhiều người nhận ra rằng
tại sao họ tuân thủ chế độ ăn này
mà vẫn béo lên.
Khi sự thật về đường sắp bị phơi bẩy,
các tập đoàn thực phẩm lại bắt tay với chính phủ,
đưa ra kẻ chịu tội mới,
ca lò.
Họ tuyên bố rằng bạn tăng cân
không phải vì đường, mà vì tổng lượng
ca lò nạp vào lớn hơn ca lò tiêu hào.
Thế là cả đất Mỹ lao vào tính
ca lò, bùng nổ phong trào
thể dục thể thao. Và khi biết rằng
1 gram chất béo tạo ra 9K,
trong khi 1 gram đường
chỉ tạo ra 4K,
vậy nên đường tốt hơn
chất béo. Ngay qua thì
có vẻ chẳng có gì sai.
Và thế là sự chú ý của công chúng
lại một lần nữa bị chuyển hướng khỏi đường.
Nhưng sự thật dù buộn
vẫn sẽ đến. Năm 2009,
giáo sư Robert Luxton,
chuyên gian nội tiết
nghi Hoa Kỳ đã có
bài thiết trình nổi tiếng
Đường sự thật tàn nhẫn
chính thức khơi màu cho phong trào chống đường.
Trong bài ông nói rằng
bạn sẽ chẳng bao giờ để con mình
uống một lon bia, nhưng lại
không ngần ngại cho chúng uống một lon coca.
Thực tế, chúng giống nhau hơn
bạn nghĩ. Lý do?
Cả bia và fructose
đều được truyền hóa tại gan,
đều làm tăng trích glycerin trong máu
và có thể dẫn tới gan nhiễm mỡ.
Năm 2013,
nhà báo đạt giải Pulitzer
Michael Moss xuất bản cuốn sách
Muối, đường, chất béo
Các ông chùm thực phẩm đã thao túng
chúng ta thế nào?
Ông dẫn lại câu chuyện từ thầm niên 1980
nhà khoa học
Lawrence Grinney, làm việc cho
Frito-Lay. Sau khi
nghiên cứu nhiều sản phẩm dành cho trẻ em
đã kết luận rằng
trẻ em là nhóm tiêu thụ nhiều nhất
các thực phẩm đậm vị và thích độ ngọt
không hạn bầm sinh, mà phần lớn
do chế độ ăn rồi rào đường
từ thực phẩm chế biến.
Grinney gọi đó là hành vi tập nhiễm.
Năm 2014,
đạo diễn kiêm diễn viên người Úc
Damon Camille
thực hiện bộ phim tài liệu
Dark Sugar Film. Trong phim,
ông tự thử thách bản thân ăn 60 ngày liền
mỗi ngày 40 thịa đường
tương đương 160 gram
Kết quả sau 2 tháng
tăng 8 cân, mỡ cơ thể
tăng 7%, vòng eo
phình thêm 10cm
Xét nhiệm máu cho thấy
chỉ số men gan tăng từ mức khỏe mạnh
dưới 20 lên vận ngưỡng an toàn
báo hiệu nguy cơ gan nhiễm mỡ
và triglycerides
tăng từ 0,08 lên 1,5
mmol trên lít
ở mức nguy hiểm. Điều đáng chú ý nhất
là lượng calor hằng ngày của ông
không đổi trước và trong thí nghiệm
khoảng 2.300kg calor
trên ngày. Điều này cho thấy
rằng thủ phạm gây béo phì
và bệnh tật không đơn thuần là
lượng calor tổng, mà là nguồn
gốc calor. Sau khi
kết thúc, Camille theo chế độ ít
đường sức khỏe dân hồi phục.
Năm 2016,
nhà nghiên cứu Christine Kinn
Đại học California San Francisco
khi tìm
tài liệu dưới tầng hầm Thư viện Harvard
đã tình cờ phát hiện bằng chứng
về mối liên hệ mở ám giữa
Frederick Steele, Mark Hestig
và Hiệp hội đường Mỹ.
Hiệp hội này từng trả cho Hestig
khoảng tiền tương đương 48.000 đô
năm 2076.
Nhưng có lẽ đã quá muộn.
Trong thời đại mọi thứ đều có đường
việc cắt giảm gần như là
bất khả thi. Ba nhà khoa học
từ UCSF ước tính rằng
thức phẩm ngọt giàu năng lượng
gián tiếp gây ra 35 triệu ca
tử vong mỗi năm. Chủ yếu
do các bệnh liên quan tới lối sống
như tim mạch, tiểu đường, ung thư.
May mắn là
để hạn chế tiêu dùng đồ uống có đường
đến năm 2023
hơn 100 quốc gia
đã áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt
thuế đường. Tuy nhiên
nói đi cũng phải nói lại
dù giới tài phiệt ngành đường đã thành công
trong việc bồi đen hình ảnh chất béo bão hòa
trước công chúng thì với nhiều bệnh
chất béo cũng chẳng vô tội
đặc biệt là chất béo truyền hóa.
Giờ quay lại biểu đồ
22 quốc gia của Ansel Kee
nhiều phương tiện truyền thông
phương Tây lẫn phương Đông kể rằng
Kee đã cố tình gian dối
dữ liệu, loại bỏ các quốc gia
không phù hợp với giả thuyết của mình
giữ lại đúng 7 quốc gia
và từ đó vẽ ra
một đồ thị hoàn hảo.
Trong đó Nhật Bản, Ý,
Mỹ, Canada có tỷ lệ
tử vong vì bệnh tim tương quan cao
với lượng chất béo trong chế độ ăn.
Kể từ đó, nghiên cứu
của 22 quốc gia bị đổi tên thành
nghiên cứu 7 quốc gia
và trở thành nguồn cân của mọi tội lỗi
Ngay cả Wikipedia
cũng viết như vậy, coi Kee
là kẻ cố tình.
Sự thật là
dù đường hay chất béo bão hòa
cả hai đều có thể trở thành
kẻ giết người thầm lặng nếu bị lạm dụng
và đưa vào cơ thể qua những thực phẩm
siêu chế biến.
Nhưng khác với chất béo,
vốn có thể nhìn thấy bằng bắt và dễ bị tránh né
đường lại thường ẩn
mình dưới hàng trăm cái tên mỹ miều
len lỏi vào gần như mọi món ăn
khiến chúng ta vô thức tiêu thụ
mỗi ngày và khi vòng xoáy
lợi nhận của các tập đoàn thực phẩm bắt tay
và chính sách, người tiêu dùng bình thường
gần như không có cơ hội thoạt giả
Cuối cùng, câu hỏi không chỉ là
đường có hại hay không
mà là chúng ta có đủ tỉnh táo
để nhận ra rằng
mình đang bị dẫn dắt ăn uống ra sao
Bởi trong cuộc chiến âm thầm
giữa sức khỏe và lợi nhuận
kẻ chiến thắng sẽ luôn là bên khiến bạn tin rằng
mọi thứ đều ổn
ngay cả khi cơ thể bạn đang kêu cứu
Để bảo vệ
sức khỏe trước cái bẫy đường của thực phẩm
Hãy tập thay đổi thói quen ăn uống một cách chủ động
Trước hết, hạn chế tối đa
các món có đường bổ sung như
HFCS, Sucrose hay Mattos
Đồng thời đọc kỹ nhãn dinh dưỡng
để nhận diện những tên giả của đường
như Syrup, Malt,
Decta hay Dectrin
Ưu tiên lựa chọn
thực phẩm nguyên chất, chưa qua chế biến nhiều
như rau củ quả tươi
thịt cá tươi
và ngũ cốc nguyên hạt
Khi thèm ngọt, hãy tìm đến
trái cây tươi nguyên vẹn
thay vì nước ép hay đồ ngọt đóng gói
Vừa giảm lượng đường hấp thu nhanh
vừa tăng chất sờ
song song đó, duy trì
thói quen vận động hàng ngày để tiêu hào
năng lượng dư thừa và ổn định điều huyết
Nếu đã quen với vị ngọt
hãy cai đường từng bước
giảm dân lượng đường trong trà
cà phê hoặc đồ ăn vật
thay vì cắt đột ngột
để cơ thể thích nghi và giảm nguy cơ tái nhiệt
Chúc bạn luôn mạnh khỏe
Bạn nghĩ sao về tắc hại của đường?
Hãy để lại ý kiến trong phần bình luận nhé
Còn bây giờ, xin chào và hẹn gặp lại