Kế Tử Ngọ Cốc: Nếu Gia Cát Lượng Nghe Ngụy Diên, Trường An Có Thất Thủ?

Đình Sự
546 người theo dõi
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AIThis video analyzes the strategic debate between Zhuge Liang and Ngụy Diên regarding the \"Ziwu Valley\" plan during the first Northern Expedition in 228 AD. It explores the tactical logic of a surprise attack on Chang'an, the inherent risks of the proposal, and the fundamental conflict between high-risk opportunistic gambling and cautious, sustainable state management.
Hãy tưởng tượng một buổi sáng năm 228, Trường An vẫn còn yên tĩnh.
Không ai nghĩ quân thục có thể xuất hiện ở đây nhanh đến vậy.
Rồi đột nhiên, từ phía nam, một đạo quân xuất hiện dưới chân thành.
Không phải đại quân của gia các lượng.
Không phải hàng chục vạn người.
Chỉ là vài nghìn tinh binh.
Người dẫn đầu là Ngụy Diên.
Nếu kế hoạch diễn ra đúng như ông dự tính,
quân thục chỉ cần khoảng 10 ngày vượt qua tử Ngọ Cốc.
Sau đó xuất hiện bất ngờ trước Trường An.
Người trấn giữ nơi này là Hạ Hầu Mậu, theo đánh giá của Ngụy Diên.
Đây là một người nhát gan, không có tài cầm quân.
Ông tin rằng, chỉ cần quân thục bất ngờ xuất hiện, Hạ Hầu Mậu sẽ bỏ chạy.
Trường An rơi vào tay Ngụy Diên.
Quân lương tại đây trở thành lương của quân thục.
Trong lúc, tàu ngụy còn chưa kịp tập hợp viện quân.
Gia các lượng sẽ dẫn đại quân từ một hướng khác tiến tới.
Hai đạo quân hội lại.
Và theo tính toán của Ngụy Diên,
khu vực từ Hàm Dương trở về phía Tây có thể được bình định chỉ trong một chiến dịch.
Nghe như một kế hoạch điên rồ,
nhưng cũng nghe giống một trong những cơ hội táo bạo nhất mà Thục Hán từng có.
Và gia các lượng đã từ chối.
Từ đó tới nay, một câu hỏi tồn tại suốt gần 2.000 năm.
Khổng Minh đã đúng vì không đánh cực cả quốc gia vào một kế quá nguy hiểm.
Hay, ông đã quá thân trọng và bỏ lỡ cơ hội tốt nhất để đánh thẳng vào trái tim Quang Trung.
Điều thú vị là trước khi trả lời câu hỏi này,
chúng ta cần làm rõ một chuyện, kế tử ngọ cốc,
mà ngày nay mọi người thường kể,
không nằm nguyên vẹn trong phần chính văn tam quốc chí theo cách nhiều người tưởng.
Trong phần Ngụy Diên truyện, Trần Thọ ghi đại ý rằng
mỗi lần theo gia các lượng bắt phạt,
Ngụy Diên thường muốn được giao khoảng một vạn quân để đi một đường riêng
rồi cùng gia các lượng hội quân ở Đồng Quang.
Gia các lượng không đồng ý.
Ngụy Diên vì thế thường cho rằng khổng Minh quá nhát,
khiến tài năng của mình không được sử dụng hết.
Còn kế hoạch chi tiết mà chúng ta quen thuộc,
5.000 tinh binh,
người mang lương,
10 ngày vượt tử ngọ cốc,
đánh thẳng Trường An,
hạ hậu Mậu bỏ chạy,
lại đến từ Nguy lược,
được Bùi Tùng Chi dẫn trong phần chú giải sau này.
Hai lớp sử liệu ấy cần được phân biệt,
nhưng dù nhìn theo phiên bản nào,
một điều không thay đổi,
Ngụy Diên thực sự muốn đánh theo cách táo bạo hơn gia các lượng rất nhiều,
và để hiểu tại sao,
chúng ta phải hiểu Ngụy Diên là ai.
Ngụy Diên không phải một viên tướng chỉ biết nói chuyện liều lĩnh.
Ông là một trong những tướng quan trọng của Thục Hán.
Khi Lưu Bị chiếm được Hán Trung,
rất nhiều người từng nghĩ người được giao trấn giữ nơi này sẽ là Trương Phi,
nhưng Lưu Bị lại chọn Ngụy Diên.
Đó là một sự tiếm nhiệm rất lớn.
Hán Trung là cửa ngõ phía bắc của đất Thục.
Mất Hán Trung,
địch có thể uy hiếp trực tiếp vùng Ích Châu.
Người được giao giữ nơi này không thể chỉ có Dũng.
Phải hiểu địa hình,
hiểu phòng thủ,
hiểu cách vận hành quân đội,
và Ngụy Diên làm công việc đó trong nhiều năm.
Sau này dưới quyền Gia Cát Lượng,
ông tiếp tục là một trong những tướng có kinh nghiệm chiến trường nhất của Thục Hán.
Vì vậy khi Ngụy Diên đề xuất đi một đường riêng,
đó không phải lời khoát lát của một người chưa từng đánh trận,
đó là đề xuất của một viên tướng thực chiến.
Và càng đáng chú ý hơn,
ông không muốn mang toàn bộ quân thuộc vào tử ngõ cốc.
Ông muốn một đảo quân nhỏ,
tinh nhuệ,
đi nhanh,
đánh bất ngờ,
đúng bản chất của một cuộc kỳ tập.
Vậy kế hoạch ấy cụ thể dựa trên điều gì?
Hãy bóc từng mắc xích.
Mắc xích thứ nhất,
tạo Ngụy không ngờ Thục Hán sẽ đánh tới Trường An bằng con đường này.
Đây là điều kiện quan trọng nhất.
Nếu quân Ngụy biết trước,
kế hoạch gần như mất một nửa giá trị,
tử ngõ cốc là đường núi,
hẹp,
khó đi.
Một đảo quân đang kéo dài trong thung lũng
rất khó triển khai đội hình nếu bị chặn.
Điểm mạnh của con đường này chính là sự bất ngờ,
nhưng điểm yếu cũng chính là nó.
Một khi bí mật bị lộ,
đường tắt có thể biến thành đường chết,
mắc xích thứ hai.
Ngụy Diên phải đi đủ nhanh.
Theo kế hoạch được Ngụy Lược ghi lại,
ông tin rằng không quá 10 ngày có thể tới Trường An.
10 ngày.
Nghe thì đơn giản.
Nhưng hãy nhớ,
đây không phải một đoàn người đi bộ nhẹ nhàng.
Đây là quân đội,
có binh khí,
có lương,
có trang bị,
có người bị thương hoặc kiệt sức.
Con đường lại xuyên qua vùng núi Tần Lĩnh.
Chỉ cần mưa,
đường hỏng,
một đoàn bị sạc,
một cầu gỗ bị phá,
một nhóm quân Ngụy phát hiện
và chặn ở địa hình hiểm yếu,
tốc độ lập tức thay đổi.
Kế hoạch của Ngụy Diên không có nhiều thời gian giữ phòng.
Ông phải tới nhanh.
Nếu chậm,
yếu tố bất ngờ biến mất,
mắc xích thứ ba,
và cũng là mắc xích thú vị nhất.
Hạ Hầu Mậu phải chạy.
Đây là một giả định rất lớn.
Trong Ngụy Lược,
Ngụy Diên đánh giá Hạ Hầu Mậu là người nhát
và không có mưu lược.
Ông cho rằng
khi nghe tin quân thục bất ngờ xuất hiện,
Hạ Hầu Mậu sẽ bỏ Trường An mà chạy.
Nếu điều này thật sự xảy ra,
kế hoạch lập tức trở nên cực kỳ đáng sợ.
Bởi Ngụy Diên
không cần phải công phá một đại thành kiên cố.
Ông chỉ cần khiến người giữ thành hoảng loạn,
một trận chiến chưa đánh,
Trường An đã mở.
Nhưng hãy đặt câu hỏi ngược lại.
Nếu Hạ Hầu Mậu không chạy thì sao?
Đây chính là vấn đề.
Một người không giỏi đánh trận
không có nghĩa chắc chắn sẽ bỏ thành.
Trường An không phải một ngôi làng.
Đây là một thành trị cực kỳ quan trọng ở Quang Trung.
Chỉ cần đóng cổng, tổ chức phòng thủ.
Gửi tin cầu viện.
Ngụy Diên lập tức gặp vấn đề.
Ông mang theo vài nghìn tinh binh để đánh nhanh.
Không phải một đạo quân lớn đầy đủ máy móc công thành
để ngồi vây một thành lớn trong nhiều tuần.
Chỉ cần Hạ Hầu Mậu không phản ứng đúng như dự đoán.
Toàn bộ kịch bản bắt đầu lệch.
Đây là điều đáng sợ
Ngụy Diên nói
Hạ Hầu Mậu sẽ chạy.
Nhưng trong chiến tranh,
sẽ và có thể khác nhau rất nhiều.
Đạo quân đi kỳ tập không thể mang đủ lương cho một chiến dịch dài.
Theo kế hoạch được ghi lại,
Ngụy Diên tính tới việc sử dụng lương trong kho
và lương còn lại tại địa phương sau khi chiếm được Trường An.
Đây là cách suy nghĩ có logic.
Muốn đi nhanh.
Không thể mang theo một đoàn vận tải khổng lồ.
Nhưng một lần nữa,
điều này chỉ hoạt động nếu Trường An rơi nhanh.
Nếu thành không mất,
Ngụy Diên bắt đầu ăn hết lương mang theo.
Ngày thứ 10
Ngày thứ 12
Ngày thứ 15
Cùng một đạo quân trước đó là Mũi Giao sắc bén.
Giờ trở thành một lực lượng bị cô lập.
Không có hậu phương gần.
Không có tuyến tiếp tế chắc chắn.
Phía trước là Trường An.
Phía sau là Tần Lĩnh.
Và ở phía đông,
một quốc gia mạnh hơn đang bắt đầu tập hợp quân.
Mắc Xích thứ 5
Tàu Ngụy phải phản ứng chậm.
Ngụy Diên dự tính phía Ngụy
cần khoảng 20 ngày để tập hợp quân từ phía đông.
Trong khoảng thời gian đó,
ông giữ Trường An
và các lượng tiến tới,
hai bên hội quân.
Nghe hợp lý.
Nhưng chúng ta có một dữ kiện rất đáng chú ý
từ 9 cuộc bắt phạt đầu tiên năm 228.
Tàu Ngụy ban đầu thực sự bất ngờ.
Ba quận phía Tây giao động.
Quang Trung chấn động.
Nhưng sau cú sốc ban đầu,
phản ứng của họ không hề chậm.
Ngụy Minh Đế tới Trường An.
Trương Cáp được điều ra chiến trường.
Tàu Chân cũng được bố trí đối phó
các hướng tiến quân của Thục.
Và ở Nhai Đình,
Trương Cáp nhanh chóng đánh bại mã tắc.
Điều này cho chúng ta thấy một điều.
Tàu Ngụy có thể bị bất ngờ.
Nhưng bộ máy của họ
có khả năng phục hồi
và điều quân khá nhanh.
Đây chính là vấn đề
mà Ngụy Diên phải chạy đua.
Không phải chỉ chiếm Trường An,
mà phải chiếm Trường An.
Trước khi Tàu Ngụy tỉnh lại,
Mắc Xích thứ 6
và có lẽ là Mắc Xích nguy hiểm nhất.
Gia Cát Lượng phải tới kịp.
Đây mới là thứ quyết định
kế tử Ngọ Cốc
có trở thành một cú đánh thiên tài
hay biến Ngụy Diên thành một đạo quân
bị bỏ lại sau lưng địch.
Trong kế hoạch được ghi lại,
Ngụy Diên đánh nhanh vào Trường An.
Còn Gia Cát Lượng
dẫn đại quân theo tuyến khác tiến tới.
Hai đạo quân sau đó hồi lại.
Nếu mọi thứ diễn ra đúng giờ,
rất đẹp.
Nhưng chiến tranh không phải một chiếc đồng hồ.
Ngụy Diên có thể tới sớm.
Gia Cát Lượng tới muộn.
Hoặc ngược lại.
Một con đường bị chặn.
Một trận đánh kéo dài.
Lương đến trễ.
Quân Ngụy giữ một cửa ải lâu hơn dự tính.
Chỉ cần chênh nhau vài ngày.
Ngụy Diên có thể phải một mình
đối mặt với Viện Quân Ngụy.
Đây chính là điều
Gia Cát Lượng không thể kiểm soát.
Và tới đây,
kế tử Ngọ Cốc
bắt đầu hiện ra đúng bản chất.
Nó không phải một kế ngu ngốc.
Nhưng cũng không phải một kế
chắc thắng mà Gia Cát Lượng không dám dùng.
Nó là một chuối cực.
Ngụy không phát hiện.
Đường đi thuận lợi.
Mười ngày tới nơi.
Hạ hầu màu hoảng sợ.
Trường An không kháng cự lâu.
Kho lương còn nguyên.
Viện Quân Ngụy tới chậm.
Đại Quân Gia Cát Lượng tới đúng lúc.
Chỉ cần toàn bộ chuối ấy xảy ra.
Phần thưởng cực lớn.
Nhưng chỉ cần một hoặc hai mắt xích vỡ.
Năm nghìn tinh binh giỏi nhất của Thục Hán
có thể bị đặt vào một vị trí cực kỳ nguy hiểm.
Vậy tại sao nhiều người vẫn cho rằng
Ngụy Diên có lý?
Bởi năm 228
thật sự là một thời điểm đặc biệt.
Tàu Ngụy đã có một khoảng thời gian
tương đối yên tĩnh với Thục
sau khi Lưu Bị qua đời.
Gia Cát Lượng mất nhiều năm ổn định nội bộ
và Nam Trung.
Khi ông đột ngột bắt phạt
phía Ngụy không chuẩn bị đầy đủ cho cú đánh.
Kết quả đã chứng minh điều đó.
Nam An, Thiên Thủy, An Định
ba quận cùng giao động.
Quang Trung chấn động.
Nếu chỉ nhìn dữ kiện này
chúng ta phải thừa nhận
yếu tố bất ngờ mà Ngụy Diên đặt cược là có thật.
Ông không tưởng tượng ra
một tàu Ngụy hoảng loạn hoàn toàn không tồn tại.
Nó thật sự bất ngờ.
Và đây chính là lý do
cuộc tranh luận không bao giờ kết thúc.
Bởi nếu có một thời điểm thích hợp nhất
để thử một kế hoạch điên rồ
năm 228 có thể chính là thời điểm đó.
Nếu chờ tới lần bắt phạt thứ hai
Ngụy đã cảnh giác
nếu chờ lần thứ ba
họ càng hiểu cách gia Cát Lượng đánh.
Các tuyến đường được chú ý hơn
các thành trị phòng bị tốt hơn
yếu tố bất ngờ giảm.
Nhưng lần đầu tiên
tàu Ngụy chưa biết gia Cát Lượng sẽ làm gì.
Ngụy Diên muốn tận dụng chính khoảnh khắc đó.
Và nếu nhìn theo hướng này
câu hỏi khó chịu bắt đầu xuất hiện.
Một nước yếu như Thục Hán
có nên đánh an toàn không?
Nghe có vẻ kỳ lạ.
Nước yếu thường phải thận trọng
không được mất quân, không được mạo hiểm.
Nhưng hãy nhìn từ góc ngược lại
Nếu Thục Hán cứ đánh một cuộc chiến dài
ai có lợi? Tàu Ngụy.
Ngụy có nhiều đất hơn
nhiều dân hơn, nhiều nguồn lực hơn.
Nếu hai bên cùng tránh rủi ro
cùng tích lũy, cùng chờ thời gian
thì khoảng cách sức mạnh
có thể không tự nhiên biến mất.
Nói cách khác
đánh an toàn cũng là một loại rủi ro.
Đây là điểm khiến Ngụy Diên đáng để lắng nghe.
Ông có thể nghĩ rằng
chúng ta yếu hơn
vậy càng không thể chơi đúng luật của đối phương
phải đánh nơi họ không ngờ
phải chấp nhận nguy hiểm
phải đổi rủi ro lấy cơ hội thay đổi bàn cờ
nếu kế tứ ngọ cốc thành công
phần thưởng không phải một huyện nhỏ
không phải vài nghìn quân bị tiêu diệt
mà là Trường An, một trung tâm chiến lược
của Quang Trung. Chỉ riêng
cú sốc chính trị và tâm lý cũng có thể
cực lớn. Nếu Trường An thật sự
mất, những quần phía Tây vốn đã
giao động sẽ nhìn thấy điều gì?
Họ sẽ thấy Tàu Ngụy không còn
bất khả xâm phạm. Những người
đang do dự có thể đổi phe
và các lượng đồng thời tiến quân
ở hướng khác. Tàu Ngụy phải xử lý
nhiều điểm khủng hoảng cùng lúc.
Trong kịch bản tốt nhất, cuộc bắt phạt
đầu tiên không còn chỉ là ba quần hướng
ứng. Nó có thể trở thành một cuộc
khủng hoảng toàn bộ phía Tây của Ngụy.
Đây là lý do không thể cười kế
Ngụy Diên là liều mạng vô nghĩa.
Nó có mục tiêu, có
logic, có cách tận dụng bất ngờ
có tính toán thời gian
có suy nghĩ về lương
và quan trọng nhất, nó đáng
đúng vào điểm mà một nước nhỏ cần.
Tạo ra biến động lớn trước khi
nước lớn huy động hết sức mạnh.
Nhưng bây giờ, hãy đứng về phía
gia các lượng. Bạn là người chịu
trách nhiệm cho cả thuộc Hán. Không
chỉ một trận, không chỉ Ngụy Diên
mà là toàn bộ quốc gia.
Bạn có bao nhiêu tướng giỏi? Không
nhiều. Bao nhiêu quân tinh nguệ
có thể đem ném vào một con đường hiểm?
Cũng không vô hạn. Nếu Ngụy Diên
thất bại, bạn không chỉ mất vài
nghìn quân. Bạn có thể mất một
trong những tướng giàu kinh nghiệm nhất của mình.
Mất lực lượng tinh nguệ,
mất tinh thần, và nguy hiểm
hơn. Tào Ngụy sau đó biết
chính xác bạn đang ở đâu, đang làm gì
và có thể phản công.
Thuộc Hán không phải Tào Ngụy.
Tào Ngụy thua 5.000 quân.
Họ có thể huy động thêm. Thuộc Hán
mất 5.000 tinh binh. Cái giá
tương đối lớn hơn rất nhiều. Đây
chính là khác biệt giữa người đề xuất kế hoạch
và người phải chịu trách nhiệm nếu kế hoạch
thất bại. Nguy Yên nhìn thấy
phần thưởng. Gia Cát Lượng phải
nhìn cả phần thưởng lẫn cái giá.
Và lựa chọn của Gia Cát Lượng cho thấy
tư duy của ông. Ông không chọn một cú đâm
thẳng vào Trường An.
Ông chọn tiến về Lũng Hữu.
Đường vòng hơn, chậm hơn,
nhưng có khả năng từng bước chiếm đất,
tạo chiều sâu chiến lược, tách
vùng phía Tây khỏi Ngụy. Nếu
thành công, Thuộc Hán có thêm đất,
thêm người, thêm ngựa,
thêm bàn đạp cho những chiến dịch sau.
Đây không phải một ý tưởng kém
thông minh. Thật ra, nó rất hợp
với phong cách Gia Cát Lượng.
Không cần thắng tất cả trong một ngày.
Ăn từng phần. Biến lợi thế nhỏ
thành lợi thế dài hạn.
Giảm số thứ phải phụ thuộc vào may mắn.
Và cuộc bắt phạt đầu tiên ban đầu
cho thấy chiến lược ấy có cơ hội.
Ba quận đã hưởng ứng. Nếu
Nhai Đình không mất, như video trước
chúng ta đã phân tích, Gia Cát Lượng
có thể có thêm thời gian để củng cố
Lũng Hữu. Nói cách khác,
Gia Cát Lượng không từ chối Nguyễn Duyên
vì ông không có kế hoạch.
Ông từ chối một kế hoạch rủi ro cao
để theo một kế hoạch mà ông cho rằng
có sát xuất thành công ổn định hơn.
Vậy ai đúng? Đây là lúc
chúng ta phải thử chạy ba kịch bản.
Kịch bản thứ nhất
Kế Nguyễn Duyên thành công hoàn hảo.
Nguyễn Duyên vượt từ ngõ cốc mà
không bị phát hiện, tới Trường An
đúng thời gian, hạ hầu mậu hoảng sợ
bỏ chạy, thành không tổ chức phòng thủ
hiệu quả. Nguyễn Duyên chiếm được
kho lương, Tàu Nguyễn chưa kịp đưa
đại quân tới. Gia Cát Lượng
Tiến Nhanh và Hội quân, nếu mọi
thứ xảy ra như vậy, đây có thể
là một trong những cú đánh lớn nhất lịch sử
Thục Hán, Trường An mất.
Quang trùng chấn động, ba quận lũng hữu
vốn đã giao động càng có lý do đứng
về phía Thục. Tàu Nguyễn buộc
phải điều lực lượng rất lớn sang phía Tây.
Trong trường hợp tốt nhất, Thục Hán
có cơ hội thay đổi toàn bộ thế
chiến lược. Không có nghĩa Tàu Nguyễn
lập tức sụp đổ, nhưng bàn cờ
từ đây chắc chắn khác.
Kịch bản thứ hai. Nguyễn Duyên
tới được Trường An, nhưng Thành không
đầu hàng. Đây mới là kịch bản
đáng sợ. Hạ hậu Mậu không chạy
hoặc người khác đứng ra tổ chức
phòng thủ, cổng đóng. Nguyễn Duyên
đứng ngoài Thành. Lương bắt đầu giảm.
Tin cấp báo bay về phía Đông.
Quân Nguyễn tập hợp. Gia Cát Lượng
vẫn còn trên đường. Nguyễn Duyên lúc này
phải chọn. Công thành. Không dễ.
Chờ. Càng nguy hiểm.
Rút qua tử ngọ cốc.
Đối phương lúc này đã biết đường.
Con đường từng giúp ông bất ngờ.
Giờ có thể trở thành nơi quân Nguyễn truy kích.
Một kế hoạch thiên tài. Chỉ trong
vài ngày có thể biến thành cuộc tháo chạy.
Kịch bản thứ ba. Tệ nhất.
Nguyễn Duyên chưa kịp
tới Trường An. Đã bị phát hiện
trong tử ngọ cốc. Một cửa ải
bị chặn. Một đoạn đường bị phá.
Quân Nguyễn chiếm điểm cao.
Nguyễn Duyên không có không gian triển khai.
Phía sau là hàng nghìn người kéo dài
trong núi. Lương có giới hạn.
Muốn tiến không được.
Muốn lui cũng khó. Đây chính là
chữ mà Gia Cát Lượng dùng để nhìn kế hoạch này.
Nguy hiểm. Rất nguy hiểm.
Và nếu chúng ta thành thật.
Không ai ngày nay có thể chứng minh
chắc chắn kịch bản nào sẽ xảy ra
bởi kế hoạch chưa từng được thực hiện.
Đây là điều cần nhớ.
Người nói. Nguyễn Duyên chắc chắn lấy được
Trường An. Đang đoán.
Người nói. Nguyễn Duyên chắc chắn
chết trong tử ngọ cốc. Cũng
đang đoán. Chúng ta chỉ có thể
đánh giá điều kiện thành công và thất bại.
Và khi làm vậy, một điều
rất thú vị hiện ra.
Nguyễn Duyên không sai về cơ hội.
Nhưng Gia Cát Lượng
cũng không sai về rủi ro.
Hai người nhìn cùng một bàn cờ.
Nhưng tối ưu hai thứ khác nhau.
Nguyễn Duyên hỏi. Nếu thành công,
chúng ta được gì? Gia Cát Lượng hỏi.
Nếu thất bại, chúng ta mất gì?
Một bên muốn phá thế cân bằng.
Một bên muốn tránh một thất bại
có thể làm Thục Hán mất khả năng
tiếp tục bắt phạt. Và có lẽ
chính sự khác nhau ấy tạo ra
căng thẳng giữa hai người. Nguyễn Duyên
là tướng. Ông muốn đánh.
Muốn được dùng. Muốn được cho quyền
tự mình tạo ra chiến công.
Gia Cát Lượng là người điều hành cả
chiến tranh lẫn quốc gia. Ông phải tính lương.
Tính quân. Tính người thay thế.
Tính hậu quả nếu một đạo quân
biến mất. Cả hai vị trí đều
có logic riêng. Nhưng đây chưa phải
câu hỏi cuối cùng. Bởi nếu nhìn
toàn bộ những cuộc bắt phạt sau đó,
một người hoàn toàn có thể phán biện Gia Cát
Lượng, ông chọn cách an toàn hơn.
Nhưng kết quả cuối cùng là
gì? Thục Hán vẫn không
chiếm được Quang Trung, không lấy được
Trường An, không đánh bại Tàu Nguyễn
Gia Cát Lượng qua đời ở ngũ
Trường Nguyên năm 234.
Như vậy, liệu sự thận trọng
có thật sự giúp Thục Hán đạt mục tiêu?
Đây là lập luận mạnh nhất dành
cho Nguyễn Duyên. Nếu đánh an toàn
cuối cùng vẫn không thắng, thì có phải
nên đánh cược ngay từ lúc cơ hội
bất ngờ năm 228 còn tồn tại.
Rất khó bác bỏ hoàn toàn câu hỏi ấy.
Một quốc gia yếu hơn, đôi khi
chỉ có một vài khoảnh khắc mà đối thủ
sơ hở. Nếu không tận dụng,
khi đối thủ tỉnh lại, cửa sổ ấy
đóng. Năm 2028
đúng là một cửa sổ như vậy.
Tàu Nguyễn bất ngờ, Lũng Hữu
giao động, Quang Trung chấn động
trong tất cả những lệnh bắt phạt.
Đây có thể là lúc lập luận của Nguyễn Duyên
mạnh nhất. Nhưng một lần nữa,
biết rằng đối thủ bất ngờ
không có nghĩa biết chắc Trường An
sẽ mở cổng. Đó là khoảng cách giữa
một cơ hội và một chiến thắng.
Vì vậy nếu hỏi
Gia Cát Lượng có sai khi không dùng
kế tử ngọ cốc không?
Câu trả lời công bằng nhất có lẽ là
không thể nói ông sai chỉ dựa trên việc
những cuộc bắt phạt sau này không đạt
mục tiêu cuối cùng. Kế của Nguyễn Duyên
thực sự có khả năng tạo ra một cú đột phá
lớn. Nhưng nó đòi hỏi
quá nhiều điều diễn ra đúng cùng lúc.
Gia Cát Lượng chọn phương án
mà ông có thể kiểm soát nhiều biến số hơn
đó là một lựa chọn chiến lược có lý.
Nhưng nếu hỏi ngược lại
kế tử ngọ cốc
có phải một ý tưởng ngu ngốc không?
Câu trả lời cũng là không.
Nó táo bạo, rủi ro rất cao
nhưng nó có logic quân sự
rõ ràng và nó được xây trên
một nhận định có thật. Năm 228
Tàu Nguyễn chưa chuẩn bị tốt
cho cuộc tấn công của Thục. Có lẽ
vì vậy mà cuộc tranh luận này tồn tại
mãi. Nếu kế hoạch rõ ràng ngu
không ai tranh luận gần 2.000 năm
nếu nó rõ ràng chắc thắng
Gia Cát Lượng đã trở thành người
không thể giải thích nổi nhưng nó nằm
đúng ở giữa. Đủ hợp lý
để khiến chúng ta tiếc
và đủ nguy hiểm
để hiểu vì sao khổng minh từ chối.
Đây mới là vẻ hấp dẫn thật sự
của tử ngọ cốc. Nó buộc
chúng ta đặt một câu hỏi mà
bất kỳ người làm chiến lược nào cũng phải
đối mặt. Khi bạn yếu hơn
nên bảo toàn lực lượng
và chờ cơ hội tốt hơn hay
chính vì yếu hơn. Bạn phải
chấp nhận một canh bạc mà đối thủ mạnh hơn
không dám nghĩ tới. Nguy Yên
chọn vé thứ 2. Gia Cát Lượng
chọn vé thứ nhất. Lịch sử
cho chúng ta biết con đường Gia Cát Lượng đã đi
nhưng con đường còn lại
mãi mãi dừng ở cửa tử ngọ cốc
và có lẽ đó mới là điều khiến
người ta tiếc nhất. Không phải chúng ta
biết chắc Nguy Yên sẽ thắng
mà là chúng ta sẽ không
bao giờ biết. Nếu bạn là
Gia Cát Lượng năm 228
trước mặt bạn là 2 phương án
một bên đưa Nguy Yên cùng
vài nghìn tinh binh biến mất trong tầng lĩnh
nếu thành công Trường An có thể
chấn động. Nếu thất bại
một trong những lực lượng tốt nhất của Thục
có thể không trở về. Một bên
đi con đường chắc chắn hơn
đánh lũng hữu, chiếm đất từng bước
giữ quân, chờ cơ hội dài hạn
bạn sẽ chọn bên nào?
A. Cho Nguy Yên đi tử ngọ cốc
hay
B. Làm giống Gia Cát Lượng
và không đánh cực. Hãy để lại
lựa chọn của bạn ở phần bình luận
nhưng câu chuyện Nguy Yên chưa kết thúc
ở đây. Bởi người dám đề xuất
kế hoạch táo bạo nhất trong những cuộc bắt phạt
về sau lại chết dưới một cái tên
còn nặng nề hơn rất nhiều
Phản tướng. Sau khi
Gia Cát Lượng qua đời, Nguy Yên và
Dương Nghi lập tức xảy ra xung đột
đường rút bị cắt, hai bên cùng
dân biểu tố cáo nhau phản loạn
và cuối cùng Nguy Yên
bị giết. Nhưng ông có thật sự
muốn phản thục hay hình tượng
Nguy Yên phản chủ mà rất nhiều
người nhớ từ Tam Quốc diễn nghĩa
đã khác xa những gì chính xử ghi lại?
Đó sẽ là câu chuyện tiếp theo.
