Tưởng tượng bạn dắt chó đi dạo như thường lệ... và tình cờ phát hiện ra một kho báu đồng tiền vàng cổ đáng giá cả gia tài. Nghe như cảnh trong phim, nhưng những khám phá kiểu này xảy ra thường xuyên hơn bạn nghĩ — và mỗi lần đều mở ra một câu chuyện bị chôn vùi hàng thế kỷ. Trong video này, chúng ta sẽ khám phá những phát hiện khảo cổ không thể tin được, tìm thấy một cách tình cờ: kho báu được khai quật từ sân sau, cánh đồng, bãi biển, thậm chí dưới sàn nhà phòng khách. Từ vương quốc bị lãng quên đến di vật tái viết lịch sử, những khám phá này chứng minh rằng thế giới vẫn đầy ắp những bí ẩn ngay trước mắt. Bạn không bao giờ biết chắc mình đang đi trên thứ gì. Hãy cùng tìm hiểu về những phát hiện đáng kinh ngạc nhất mà những người bình thường từng làm.
Bạn cùng một nhóm nhạc khảo cổ đang lên đường tới Tây Ban Nha để tìm kiếm những cổ vật.
Và rồi bạn may mắn khai quật được một trong những kho báu vĩ đại nhất của thời kỳ Đô Đồng trên bán đảo Iberia.
Iberia ở đây dùng để chỉ nền văn hóa thời kỳ Đô Đồng của Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha.
Thế là bạn đào lên nào là tiền su, trang sức, bình, đồ đựng và hai món đồ trông khá kỳ lạ.
Một cái trông giống như một đoạn quyền trượng, cái còn lại thì trông như một chiếc vòng tay.
Và bạn biết điều lạ nhất ở chúng là gì không?
Chúng có liên quan đến không gian vũ trụ.
Năm 1963, cách thành phố Vilena của Tây Ban Nha vài km, các nhà khoa học đã phát hiện kho báu Vilena,
một trong những kho vàng quan trọng nhất của thời kỳ Đô Đồng.
Nghe không thú vị nhỉ? Có kho báu bằng đồng của thời Hoàng Kim không ta?
Thôi, bỏ qua chuyện đó.
Toàn bộ số vàng tìm thấy có niên đại đâu đó trong khoảng từ năm 1500 đến 1200 trước công nguyên,
trừ cây quyền trượng và chiếc vòng kia ra.
Hai món đó do cư dân của một hành tinh khác làm ra nên chẳng thể xác định được ngày sản xuất.
Được rồi, đùa thôi. Nhưng trong câu đùa này vẫn có một phần sự thật nhò nhỏ.
Khi nghiên cứu số vàng tìm được, các nhà khoa học phát hiện hai món đồ đó lại được làm từ sắt.
Bạn có thể nghĩ thì sao chứ?
Vấn đề là vào thời kỳ Đô Đồng, con người vẫn chưa khai thác hay luyện sắt.
Việc xử lý kim loại này chỉ bắt đầu vào khoảng năm 850 trước công nguyên,
tức là muộn hơn khoảng 400 đến 700 năm so với thời điểm tạo ra kho báu Vilenna.
Sao lại có chuyện đó được?
Mạnh mối cho bí ở này nằm ở Ai Cập cổ đại.
Trong lăng mộ Phá ra ông Tutankhamun,
người ta cũng tìm thấy một con dao găm bằng sắt tương tự.
Nhưng con dao găm này quý giá hơn hẳn mọi vũ khí khác.
Lý do là vì nó được dèn từ một vật thể ngoài không gian, tức một khối thiên thạch.
Đúng rồi, chiếc vòng và đoàn quyền trượng kia cũng được làm từ sắt thiên thạch.
Điểm khác với sắt trong lòng đất là sắt ngoài vũ trụ,
chứa hàm lượng Myken rất cao, nên mọi chuyện hoàn toàn hợp lý.
Người thời Đô Đồng chưa thể đào sắt từ sâu trong lòng trái đất,
nhưng chẳng có gì ngăn họ nhặt sắt rơi xuống từ bầu trời.
Hãy thử tưởng tượng xem, sở hữu một món trang sức hay con dao găm
làm từ vật chất đã lang thang hàng triệu năm trong khoảng không vũ trụ thì ngầu đến mức nào?
Biết đâu trong đó còn có cả những hạt vật chất của một môi sao cổ xưa đã tát tử lâu.
Ngày nay, hai hiền vật này trong kho báu Vilena được xem là những đồ vật bằng sắt thiên thạch cổ nhất
từng được ghi nhận trên bán đảo Iberia.
Giờ thì mọi thứ đã rõ ràng, bà có thể tập trung chiêm ngưỡng toàn bộ sự giàu có của kho báu Vilena.
Nó gồm tổng cộng 66 món, bát, vòng tay, bình, đồ trang sức bằng vàng,
ba chiếc bình bạc và một nút cài bằng hổ phách gắn vàng, khoảng 10 kg vàng cổ.
Người xưa đã trôn dấu nó và phải tận 3.000 năm sau chúng ta mới tìm đại được.
Giấc mơ của mọi nhà khảo cổ này hiện được trưng bày tại bảo tàng Vilena,
nơi giới thiệu hiền vật từ nhiều giai đoạn, từ thời tiên xử cách đây khoảng 50.000 năm cho đến ngày nay.
Có đồ vật từ thời Iberia, thời La Mã, thời văn minh Ả Rập,
bạn không chỉ thấy trang sức và tiền su mà còn có cả tàn tích cột đá, đồ gốm và nhiều hiện vật kiến trúc khác.
Bộ siêu tập này được xem là một trong những kho báu tiền sử quan trọng nhất châu Âu
và hay nhất là bạn có thể tận mắt nhìn thấy tất cả chỉ với 2 euro, tức khoảng 2 USD.
Hãy đến Vilena tìm đến bảo tàng và tận hưởng chuyến tham quan nhé!
Người bạn nông dân già của bạn Nhờ Vả bảo rằng nghe nói cậu có máy giò kim loại,
cậu có thể giúp tôi tìm cây búa đã để quên đâu đó ngoài cánh đồng không?
Bạn mang theo máy giò kim loại đi tìm, nhưng thay vì chiếc búa, bạn lại phát hiện ra hàng trăm,
thậm chí hàng nghìn đồng bạc, tổng giá trị lên tới khoảng 2 triệu USD.
Bạn mừng rơn vì bác nông dân làm mất cây búa đó, và giờ thì bạn đã thành người giàu có.
Khoan đã, nghĩ kỹ xem, mảnh đất này thuộc về người nông dân,
vậy bạn sẽ báo cho ông ấy về phát hiện này hay lạng lạng mang hết đi?
Thực tế thì, không kịch bản nào trong 2 chuyện trên xảy ra cả.
Năm 1992, Eric Lawes đang giúp một người nông dân tìm chiếc búa bị mất trên cánh đồng gần làng Hoxney,
Hartsford, Anh. Trước máy giò bóng phát hiện ra một kho báu bị trôn giấu,
mà lại còn cực kỳ lớn. Trong đó có thiểu bạc, trang sức vàng, hơn 500 đồng tiền vàng,
và khoảng 14.000 đồng bạc. Eric Lawes đã vô tình khám phá bộ sưu tập vàng và bạc lớn nhất
thuộc giai đoạn La Mã Muộn, từng được tìm thấy ở nước Anh. Đáng tiếc hay có lẽ là may mắn,
cả ông và người nông dân đều không được giữ kho báu đó. Giờ nó đang nằm trong bảo tàng Anh.
Giờ ta rời khỏi cánh đồng của người nông dân và đến một nơi nào đó trên bờ địa trung hải nhé.
Hãy thưởng tượng bạn là một thờ lặn. Hôm qua vừa có một cơn bão lớn, nhưng giờ nước đã yên.
Bạn lặn xuống và thấy đáy biển phủ ký những đồng đi na vàng. Câu chuyện này xảy ra vào năm 2015.
Những đồng tiền mà cơn bão mang ra gần bờ có thể đã được đúc từ trước cả cuộc thập tự trinh đầu tiên,
bắt đầu vào năm 1996. Bộ sưu tập này là một trong những phát điện khảo cổ học ấn tượng nhất trên thế giới.
Tất cả những kho báu này đủ khiến người phát hiện chúng quay cuồng. Nhưng suốt cuộc,
chúng đều được đưa vào bảo tàng. Và đó là điều tốt, vì khối của cải như thế có thể dễ dàng
làm một người mất kiểm soát. Máy dò kim loại và bộ đồ lặn đã giúp con người tìm ra các kho báu cổ xưa.
Tiếp theo là gì đây? Thử dùng một chú chó thì sao?
Vâng, nó hóa ra lại là một bản thay thế tuyệt vời cho máy dò kim loại đấy.
Vậy là vào năm 2013, hai người đang dắt chó đi dạo trên khu đất của mình ở miền Bắc California.
Đột nhiên, họ phát hiện một chiếc lòn dị xét chứa đầy tiền su được đúc trong khoảng từ năm 1847
đến 1894. Có khoảng 1.500 đồng su và tất cả đều băng vàng.
Lại thêm một cơ hội để dầu sang vô lo nữa sao? Lần này thì không đâu.
Phát hiện này đã gây ra rất nhiều tranh cãi trong giới chuyên gia. Có giả thuyết cho rằng số tiền su này
có thể đã bị đánh cắp từ xưởng đức tiền của Hoa Kỳ.
Nhưng sau đó, sự lúc tiền Mỹ đã bác bỏ giả thuyết này vì họ chưa từng lưu trữ lượng vàng đó.
Dù sao thì cũng khá bí ẩn là tại sao ai đó lại đem trôn tất cả trong sân nhà người khác?
Một tên trộm nhàu đó đã lưu cả tự do và mạng sống để làm giàu.
Khi đã thành công, hắn lại đem trôn đống tiền như thế chúng chưa bao giờ tồn tại.
Câu chuyện thật kỳ lạ.
Tiền su, trang sức, đồ làm từ thiên thạch nghe đều rất ngầu.
Các nhà khảo cổ đang nghiên cứu gần bờ biển địa trung hải của Ai Cập
thì phát hiện một kho báu bên trong một ngôi đền và thánh điện đã bị chìm.
Bất chấp sóng gió, động đất và nước biển, khối di tích khổng lồ này vẫn được bảo tồn ở tình trạng khá tốt.
Ngôi đền được xây từ rất lâu trước đây và sụp đổ vào giữa thế kỷ thứ 2 trước Công Nguyên.
Đây từng là một công trình rất quan trọng ở Ai Cập cổ đại.
Người xưa coi nơi này là vùng đất linh thiêng.
Các Pharaon đến ngôi đền này để cầu xin các quyền lực siêu nhiên trong thần thoại Ai Cập
ban cho mình tức vị chỉ vì nhuốn thức hiệu như vua của vũ trụ.
Với nhiều người, nơi đây gần như là trung tâm của vũ trụ.
Vậy mà giờ nó nằm lạng lẽ dưới đáy biển gần như đổ nát.
Thời gian chẳng tha cho thứ gì.
Các nhà nghiên cứu phát hiện ngôi đền từng là một phần của một thành phố càng cổ.
Từ rất lâu trước đây, một trận động đất đã xảy ra trong khu vực và phá hủy thành phố.
Những đợt sóng lớn làm nhão đất và cuốn cả đô thị trượt xuống biển địa trung hải.
Khi khảo sát ngôi đền, các nhà khoa học tìm thấy rất nhiều kho báu bí ẩn,
dụng cụ nghi lễ bằng bạc, đồ trang sức bằng vàng và các bình bằng đá alabaster.
Này xưa, người ta dùng chúng để đựng ngước hoa hoặc những loại thuốc mỡ,
dầu thơm đặc sệt gọi là unguent.
Có lẽ người Ai Cập cổ đại cũng không hề kém trong lĩ vực làm đẹp đâu.
Gần ngôi đền này, các nhà khảo cổ còn phát hiện thêm một khu thánh đường của người Hy Lạp.
Có vẻ như những người Hy Lạp sống ở Ai Cập hoặc ghé đây buôn bán,
muốn bày tỏ lòng tôn kính với nữ thần Aphrodite nên đã giữ một ngôi đền nhỏ để thơ bà.
Tại đó, các nhà khảo cổ tìm thấy diện vật bằng đồng và gốm từ nhiều nền văn hóa khác nhau.
Các nhà khoa học nhận ra rằng người Hy Lạp được phép buôn bán trong thành phố Ai Cập này,
thậm chí còn được sinh sống tại đó.
Mê khảo cổ thực sự rất hấp dẫn.
Nhưng nếu chính bạn tình cờ phát hiện một kho báo cổ, thì bạn sẽ làm gì?
Trước khi trả lời câu hỏi đó,
hãy tìm hiểu xem luật pháp ở nước bạn quy định thế nào đối với những phát hiện như vậy.
Ả Rập Xê Út đan đà một hố rộng khoảng 400 mét,
cho dự án có tên The Cube.
Đây là một khối hộp khổng lồ chứa cả một thành phố trong nhà ngay giữa lòng một thành phố khác.
Nó được thiết kế để chứa nhiều người hơn một số thị trấn nhỏ,
và bao quanh họ bằng những thế giới số luôn thay đổi.
Điều gì ẩn sau thiết kế tương lai này?
Hãy cùng tìm hiểu.
Đúng là một khối Minecraft khoa học viễn tượng giữa thành phố lịch sử,
chắc chắn sẽ là điểm nhấn.
Nhưng với các kiến trúc sư này, đó chỉ là nhiệm vụ phụ.
Họ muốn tạo ra cả một đô thị hoàn chỉnh bên trong một công trình duy nhất.
Khối lập phương này, gọi là Mocap,
sẽ là trung tâm của khu trung tâm hoàn toàn mới ở Rizad.
Chỉ riêng quy mô đã khiến nó trở thành một trong những dự án xây dựng tham vọng nhất thế giới.
Kế hoạch là xây một khối vuông hoàn hảo,
cao hơn 400 mét và rộng tương đương.
Để dễ hình dung,
bạn có thể nhiết khoảng 20 tòa Empire State vào bên trong.
Mọi thứ ở đây được xếp trồng như các tầng trong một cao óc khổng lồ.
Thay vì băng qua đường, bạn sẽ đi thang máy tốc độ cao giữa các tầng.
Bên trong khối hộp,
kế hoạch là xây một đại sành khổng lồ ở trung tâm.
Bản vẽ ý tưởng cho thấy máy
là màn hình cong khổng lồ,
có thể chiếu gần như mọi thứ,
đại dương xanh phía trên bạn hay bầu trời của hành tinh khác.
Nếu thành công, bước vào sẽ không giống vào tòa nhà bình thường,
mà như bước vào triệu không gian khác.
Giữa không gian rộng lớn đó là kế hoạch cho một tháp xoắn ấp.
Nó dự kiến cao hơn cả tháp Eiffel
và có khách sạn, nhà hàng, dạp chiếu phim bên trong.
Nếu bạn đặt được phòng ở đây,
đừng mong thấy đường phố bình thường qua cửa sổ.
Thay vào đó, bạn sẽ nhìn vào đại sành khổng lồ
đang chiếu cảnh kỹ thuật số nào đó đang phát lúc đó.
Bao quanh lối này,
phần còn lại của khối lập phương được tổ chức thành các tầng hoạt động như khu phố.
Đây là sự kết hợp giữa nhà ở,
nơi làm việc
và khu du lịch
với bảo tàng, công viên trong nhà
và các khu mô sắm lớn.
Nó cũng sẽ có hệ thống giao thông nội bộ
để di chuyển mà không cần ra ngoài.
Về lý thuyết,
tòa nhà này có thể chứa khoảng 400.000 người cùng lúc.
Ả Rập Xê Út không chi tiền khủng,
chỉ để quay cảnh flycam đẹp.
Đất nước này muốn tương lai bất phù thuộc vào dầu mỏ
và gắn nhiều hơn với du khách,
các công ty công nghệ và sự kiện quốc tế lớn.
New Muraba,
khu vực quanh khối lập phương,
dự định biến Riad Thành nghiệm Du lịch có 102.
Trên giấy tờ,
The Cube hoạt động như khu nghỉ dưỡng cỡ thành phố,
kết hợp với quần kiên doanh.
Nếu sống ở đây,
bạn ngủ trong tháp,
làm việc ở các tầng xung quanh
và đi công viên,
trung tâm thư mại,
thế giới kỹ thuật số mà không cần bước ra ngoài.
Với du khách,
đây là trải nghiệm thành phố tương lai
chọn gói trong một hộp khổng lồ.
Thời điểm không phải ngẫu nhiên,
Riad sẽ tổ chức World Expo năm 2030
và World Cup năm 2034.
Hàng triệu người sẽ bay đến với máy ảnh trong tay.
Nếu Khối Lập Phương hoàn thành kịp,
nó sẽ ngay lập tức xuất hiện trên mọi video influencer
và mọi video top 10 điều không tin là tồn tại trên trái đất.
Đó là loài quảng cáo miễn phí mà sau này không thể mua được.
Cả thế giới mơ ước này đều có giá của nó.
Dự án New Muraba lớn hơn,
với Khối Lập Phương là trung tâm,
có chi phí ước tính khoảng 50 tỷ đô la.
Đó là nền kinh tế hàng năm của một quốc gia nhỏ đổ vào một quận.
Hình ảnh vệ tinh ban đầu cho thấy một vùng sa mạc trống ở giữa thành phố.
Hình ảnh sau từ năm 2024 cho thấy
một hố vương khổng lồ đúng nơi Khối Lập Phương sẽ đứng.
Các đội đã đào khoảng 10 triệu mét khối đất,
đủ lấp hàng nghìn hồ bơi Olympic.
Phóng to và bạn sẽ thấy hàng loạt máy xúc đang ngoạm đất như đội quân kim loại.
Điều đó có nghĩa chúng ta đã qua giai đoạn.
Cái này giả à?
Xây dựng đã bắt đầu.
Câu hỏi thực sự bây giờ khó hơn nhiều.
Liệu có thể biến nó thành thành phố thẳng đứng hoạt động được
ở một trong những thủ đô nóng nhất hành tinh đúng hạn,
mà không tạo ra bài học cảnh báo đắt nhất thế giới?
Đầu tiên là vấn đề sa mạc.
Riyadh nằm giữa sa mạc nơi nhiệt độ có thể cực đoan.
Mùa hè, nhiệt độ buổi chiều đôi khi vượt qua 45 độ C và giữ nguyên.
Một hộp kín khổng lồ nghe như cách hoàn hảo để giữ nhiệt.
Rất tốt nếu bạn muốn nấu rau.
Nhưng không tốt nếu bạn muốn thành phố thoải mái.
Các kiến trúc sư hiểu điều đó nên họ thiết kế hình dạng để kiểm soát nhiệt độ.
Thay vì hộp phẳng, khối lập phương được bọc trong các tấm tam rác trồng lên nhau.
Dựa trên hoa văn Najdi truyền thống,
các tam rác này phá vỡ ánh nắng sa mạc khắc nhiệt và tạo thêm bề mặt bóng dâm.
Chúng cũng để lại khe nhỏ cho không khí lưu thông.
Ý tưởng cơ bản rất đơn giản.
Chặn một phần ánh sáng để giữ bên trong mát hơn.
Ngay cả với lớp vỏ thông minh đó, làm mát một nơi như thế vẫn là công việc khổng lồ.
Về cơ bản, bạn đang cố điều hòa một thành phố nhỏ mà ai đó xếp trổng lên.
Mỗi độ nóng bên ngoài, mỗi cơn bão cát, mỗi ngày hè dài
đều đẩy hệ thống làm việc căng hơn và đẩy hóa đơn năng lượng cao hơn.
Rồi còn vấn đề bầu chơi giả.
Trong bản vẽ ý tưởng, đại sảnh trung tâm trông như trong khuên khoa học viễn tưởng.
Chân và một phần tường biến thành màn hình cong khổng lồ.
Nên bạn không chỉ bước vào sảnh trang trí.
Bạn bước vào cảnh đại dương,
thành phố giả tượng hay phong cảnh sao hỏa bao quanh mọi phía.
Kỹ thuật này đã tồn tại ở quy mô nhỏ hơn.
The Sphere ở Las Vegas phủ nôi thất bằng màn hình LED khổng lồ
và đưa người ta vào thế giới số chuyển động.
The Cube muốn đẩy xa hơn nữa.
Máy vom của nó cần màn hình lớn hơn nhiều lần và cho kết quả cao cấp mà không quá nhiệt.
Tất cả phải vừa vạn trong tòa nhà rất khác thường.
Tòa nhà chọc chơi bình thường chỉ là tháp cao, kỹ sư biết cách xử lý.
The Cube giống khối rỗng khổng lồ với không gian trống lớn ở giữa
và cả khu phố xếp trồng xung quanh.
Nó vẫn phải đứng vững và giữ các bức tường ngoài,
cộng với tháp trung tâm và máy vom trong khi bên trong không biến thành mê cung chật hẹp.
Giờ còn vấn đề con người.
Ngày đông đúc có đám đông di chuyển khắp nơi.
Trong trường hợp khẩn cấp, bạn cần đưa họ ra nhanh.
Điều đó đã khó trong trung tâm thương mại bình thường,
chứ đừng nói thành phố mini xếp trồng.
Dù khối lập phương trông như từ hành tinh khác,
ý tưởng chính thì không.
Có nhiều ví dụ khác về kiến truật sư cố nhồi mọi thứ vào một tòa nhà duy nhất.
Ở thành đô Trung Quốc,
trung tâm toàn cầu thế kỷ mới như giấc mơ thành hiện thực cho người hứng ngội.
Nó đó đủ lớn để cảm giác như thành phố mini dưới một mái.
Bạn có thể thức dậy trong khách sạn,
dạo trên đường phố trong nhà và thư giãn trên bãi biển cát dưới mặt trời nhân tạo.
Tất cả mà không thấy bầu trời thật bên ngoài.
Nay ngoài Berlin, có nhà chứa khí cầu cũ khổng lồ giờ là khu nghỉ dưỡng Tropical Islands.
Nó đủ lớn để chứa tượng nữ thần tự do đứng thẳng bên trong.
Trong khi vùng quê có thể phủ tuyết,
người bên trong đang bơi trong nước ấm,
đi qua hàng cọ và thư giãn dưới bầu trời hè giả.
Ả Rập Xê Út không xa lạ với các dự án tương lai khổng lồ.
Neom chẳng hạn bao gồm kế hoạch cho The Line.
Một thành phố gần thẳng tấp,
chạy dài nhiều km qua sa mạp,
dù đã thu nhỏ gần đây.
Cùng động lực đó, đứng sau kế hoạch xây sân vận động khổng lồ
và thậm chí khu chừa tuyết quay ngầm trong núi của đất nước sa mạp.
Điều không tệ vì dù các siêu dự án này thất bại,
chúng vẫn đẩy giới hạn thành phố có thể đạt được.
Hàng nghìn năm trước, người ta xây kin tự tháp vẫn còn làm chúng ta bối rối.
Ngày nay, công nghệ cuối cùng cho phép chúng ta thử thứ gì đó kỳ lạ tương tự.
Chỉ khác lần này, đó là khối lập phương phát sáng giữa sa mạp.
Khối lập phương là thí nghiệm xem chúng ta có thể bẻ cong kỹ thuật và trí tưởng tượng đến đâu.
Dù kết quả thế nào,
nó chắc chắn sẽ cho chúng ta những bức ảnh thú vị.