Hội nghị New Delhi 2026 đánh dấu bước ngoặt khi BRICS chính thức đẩy mạnh chiến dịch "phi USD hóa". Nhưng liệu một khối liên minh đầy mâu thuẫn có thể lật đổ ngôi vương của đồng bạc xanh?
Trong video này: 00:00 Lời dẫn 01:57 Chuyện gì đang thực sự xảy ra trong nỗ lực phi đô-la hóa? 06:25 Vì sao việc thay thế đô-la Mỹ lại là bài toán gần như không có lời giải? 11:29 Ai thực sự muốn phi đô-la hóa, và ai chỉ đang ‘diễn’ cho đúng kịch bản?
Nỗ lực phi đô la hóa của khối BRICS phản ánh chiến lược an ninh nhằm giảm phụ thuộc vào Mỹ, nhưng đối mặt với rào cản lớn về thanh khoản, niềm tin chính trị và sự thiếu thống nhất nội khối. Thay vì thay thế hoàn toàn USD, xu hướng này có khả năng dẫn đến sự phân mảnh hệ thống thanh toán toàn cầu thành nhiều vùng nội tệ nhỏ lẻ.
Hội nghị New Delhi năm 2026 đã chứng kiến một khoảnh khắc hiếm hoi nhưng đầy sức nặng
khi những gã khổng lồ kinh tế cùng đặt bút ký vào một tuyên bố chung
chính thức tuyên chiến với sự thống trị tuyệt đối của đồng đô la Mỹ trong thương mại toàn cầu.
Những con số thống kê hiện nay cho thấy một xu hướng dường như không thể đảo ngược
khi hệ thống CIPS tăng trưởng mạnh mẽ với 78% thành viên mới
trong khi các dự án đầy tham vọng như Enbridge hay BrickPay
đang được đẩy nhanh tiến độ nhằm tạo ra những lối thoát an toàn
giúp các quốc gia vượt qua sự kiểm soát gắt gao của mạng lưới SWIFT.
Nhưng ngay trong chính những tiếng hô hào về một kỷ nguyên phi đô la hóa đầy hứa hẹn
một nghịch lý trần trụi lại hiện ra trước mắt chúng ta
trong khi các chính trị gia vẽ nên viễn cảnh về một hệ thống tài chính mới công bằng hơn.
Thì thực tế, vận hành lại đang vấp phải những hòn đá tảng khổng lồ
về niềm tin chính trị và hạ tầng kỹ thuật.
Một khối liên minh đa dạng bao gồm từ Nga, Trung Quốc cho đến Brazil và Ấn Độ
liệu có thể tìm được tiếng nói chung về tiền tệ
khi họ thậm chí không thể thống nhất một thông cáo chung
ở hội nghị BRICS diễn ra ở Brazil.
Rút cuộc đây là một cuộc cách mạng tài chính thật thủ sẽ thay đổi trật tự thế giới
hay chỉ là một vỡ kịch chính trị được dàn dựng để che đậy
những rạn nứt nội khối không thể hàng gắn.
Chúng ta sẽ cùng phân tích sâu để hiểu tại sao việc từ bỏ đồng đô la Mỹ
lại khó khăn đến thế.
Và liệu BRICS có thực sự đủ sức xây dựng một thế giới song song
với Washington hay không?
Nhưng trước khi vào phần bình luận,
kính mời quý khán giả hãy like, subscribe kênh Ổn cổ Tri Tân
để cập nhật những phân tích độc đáo nhất.
Chuyện gì đang thực sự xảy ra trong nỗ lực phi đô la hóa?
Khi nhìn vào tuyên bố New Delhi năm 2026,
chúng ta thấy một cam kết mạnh mẽ về việc mở rộng thương mại bằng đồng nội tệ.
Điều này cho thấy đây không còn là những ý tưởng nằm trên giấy
hay những lời hứa hẹn ngoại giao hơi hợp,
mà đã trở thành một chiến lược đối phó trực diện với áp lực từ Washington.
Đặc biệt bóng ma về những chính sách thuế quan khắc khe từ phía ông Trump
đã khiến các quốc gia trong khối British nhận ra rằng
việc phụ thuộc vào một đồng tiền duy nhất là một rủi ro quá lớn cho an ninh quốc gia,
khiến họ dễ bị tổn thương trước những thay đổi chính sách đột ngột từ Bạch Cung.
Động lực lớn nhất thúc đẩy quá trình này không đến từ mong muốn làm giàu đơn thuần,
mà thực chất đến từ nỗi sợ hãi về sự cô lập tài chính.
Các nước thuộc nhóm phương Nam toàn cầu đã chứng kiến một bại học đắt giá và đau đớn
từ trường hợp của Nga khi đồng đô la Mỹ bị vũ khí hóa thông qua các lệnh trừng phạt diện rộng,
khiến Nga gần như bị gạt ra khỏi hệ thống tài chính toàn cầu trong một thời gian ngắn.
Điều này tạo ra một cú sốc tâm lý cực lớn cho những quốc gia khác,
khiến họ hiểu rằng nếu không có một phương án giữ phòng đủ mạnh,
họ có thể bị khóa khỏi vòng chạy vốn thế giới bất cứ lúc nào
chỉ vì một quyết định chính trị đơn phương từ Washington.
Để hiện thực hóa lối thoát này, những vũ khí tài chính mới đã được triển khai một cách quyết liệt.
Hãy nhìn vào CIPS, hệ thống thanh toán liên ngân hàng xuyên biên giới do Trung Quốc dẫn dắt.
Vốn không còn là một dự án thí điểm quy mô nhỏ mà đã tăng trưởng vượt bật với 142 thành viên trực tiếp.
Đây là nỗ lực tạo ra một đường ống dẫn tiền độc lập,
nơi các giao dịch thương mại không cần phải đi qua các ngân hàng trung gian tại Mỹ,
từ đó giảm thiểu khả năng bị theo dõi hoặc chặn đứng bởi các cơ quan quản lý tài chính Hoa Kỳ.
Song song với đó, dự án Enbridge và BrickPay đang được kỳ vọng sẽ tạo ra một đường cao tốc thanh toán kỹ thuật số hiện đại.
Chúng ta có thể hình dung thế này nếu SWIFT được coi là mạng lưới đường bộ củ kỹ và bị kiểm soát bởi một trạm thu phí duy nhất,
thì Enbridge và BrickPay muốn xây dựng một hệ thống tạo cao tốc chạy ngầm,
bỏ qua hoàn toàn các trạm kiểm soát của Đô La Mỹ.
Việc sử dụng công nghệ sổ cái phân tán giúp các giao dịch diễn ra tức thời, giảm thiểu chi phí trung gian,
và quan trọng nhất là loại bỏ sự can thiệp của các định chế tài chính phương Tây vào dòng tiền của các quốc gia thành viên.
Về mặt hình ảnh, Brick đang nỗ lực xây dựng một pháo đài tài chính mới để tự bảo vệ mình trước những biến động từ bên ngoài.
Tuy nhiên một câu hỏi lớn được đặt ra là pháo đài này có nền móng vững chắc hay chỉ là những mảnh ghép rời rạc được gắn kết tạm thời băng nổi sợ chung về sự trừng phạt?
Những tuyên bố chính trị thường rất hào nhoán và đầy quyết tâm, nhưng khi đi vào vận hành thực tế,
những trao cản về kỹ thuật và niềm tin lại hiện ra rõ rệt hơn bao giờ hết.
Để hiểu tại sao việc bỏ đô la Mỹ lại khó đến thế,
chúng ta cần nhìn vào những thứ mà các tuyên bố chính trị thường cố tình bỏ qua hoặc làm mờ đi.
Sự dịch chuyển này không chỉ là câu chuyện về kỹ thuật thanh toán,
mà là cuộc chiến về quyền lực định nghĩa giá trị.
Khi một quốc gia chấp nhận dùng đồng nội tệ để giao thương,
họ không chỉ thay đổi phương tiện thanh toán, mà còn đang chấp nhận chia sẻ rủi ro tỷ giá với đối tác.
Điều này đòi hỏi một mức độ tin tưởng cực cao,
điều mà trong lịch sử quan hệ quốc tế, đặc biệt là giữa các thành viên BRICS,
vốn là một thứ xa xỉ.
Việc xây dựng một hệ thống thay thế đô la Mỹ
không đơn giản là viết ra một vài dòng code cho em BRICS,
mà là xây dựng lại toàn bộ niềm tin vào một hệ thống quản trị mới,
nơi mà quyền lực không còn tập trung tại New York hay Washington.
Vì sao việc thay thế đô la Mỹ lại là bài toán gần như không có lời giải?
Một trong những trào cạn lớn nhất mà các chính trị gia ít nhắc tới
chính là bài toán thanh khoản, hay còn gọi là khả năng chuyển đổi linh hoạt của đồng tiền.
Hãy xem xét ví dụ cụ thể về Botswana và Mexico để thấy rõ sự khó khăn này.
Trong giao thương quốc tế,
việc một doanh nghiệp Mexico đổi nội tệ sang đô la Mỹ để mua hàng là điều cực kỳ dễ dàng.
Vì đô la Mỹ là thứ mà bất kỳ ngân hàng nào trên thế giới cũng chấp nhận,
mà không mãi mãi nghi ngờ.
Nhưng nếu Mexico muốn dùng đồng peso để mua hàng từ Botswana,
hoặc ngược lại, họ sẽ gặp một vấn đề năng giải.
Botswana sẽ làm gì với một lượng lớn đồng peso?
Khi họ không thể dùng số tiền đó để mua hàng từ một nước thứ ba,
vì không ai chấp nhận đồng peso ngoài Mexico.
Nếu đồng tiền của đối tác bất ngờ mất giá,
toàn bộ rủi ro tài chính sẽ đổ dùm lên đầu nước nhập khẩu,
khiến họ đối mặt với nguy cơ thua lỗ nặng nề.
Đây chính là lý do vì sao các quốc gia,
dù rất muốn phi đô la hóa,
nhưng vẫn không dám từ bỏ dự trữ đô la Mỹ trong kho bạc của mình.
Họ thà chấp nhận chi phí giao dịch cao hơn một chút,
nhưng đảm bảo rằng tài sản của họ có thể chuyển đổi
thành bất cứ thứ gì họ cần trong tích tắc,
thay vì nắm giữ những đồng nội tệ của đối tác,
mà không biết khi nào mới tiêu được.
Bên cạnh đó, khoảng trống về hạ tầng là một hố sâu ngăn cách
mà không thể lắp đầy trong một sớm một chiều.
CIPS hay Enbridge dù tăng trưởng nhanh,
nhưng vẫn đang trong giai đoạn xây dựng và thử nghiệm,
chưa đạt đến độ chính mùi để thay thế hoàn toàn
một hệ thống đã vận hành hàng thập kỷ.
Một hệ thống thanh toán toàn cầu
không chỉ cần những dòng cốt phần mềm hiện đại,
mà cần sự chấp nhận rộng rãi của hàng triệu ngân hàng thương mại
trên toàn thế giới.
Để một đồng tiền trở thành phương tiện thanh toán phổ biến,
nó cần một hệ sinh thái khổng lồ
bao gồm luật pháp chặt chẽ, bảo hiểm rủi ro
và các quy tắc hạch toán thống nhất
mà mọi bên đều đồng thuận.
Bridge hiện tại chỉ có những mạnh ghép rời rạc,
chưa có một khuôn pháp lý chung
để vận hành một hệ thống tài chính tích hợp toàn diện.
Để làm rõ hơn, chúng ta hãy nhìn vào góc nhìn
của Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nam Phi,
ông Licenstar Kanyago,
người đã chỉ ra những điều kiện khắc khe
để một đồng tiền chung có thể tồn tại.
Theo ông, để có một đồng tiền chung thật sự,
Bridge cần đạt được ba điều kiện cần và đủ
mà hiện nay họ hoàn toàn thiếu hụt.
Thứ nhất là liên minh ngân hàng,
nghĩa là các ngân hàng trung ương trong khối
phải phối hợp chặt chẽ,
chia sẻ dữ liệu minh bạch
và có cơ chế cứu trợ lẫn nhau
khi một thành viên gặp khủng hoảng tài chính.
Thứ hai là liên minh tài khoá,
điều này yêu cầu các nước phải thống nhất
về chính sách thuế, chi tiêu công
và kiểm soát làm phát một cách đồng bộ.
Hãy nghĩ thế này, nếu một nước trong khối
in tiền vô tội và gây làm phát phi mã,
nó sẽ kéo theo sự sụp đổ
của cả hệ thống tiền tệ chung,
gây thiệt hại cho tất cả các thành viên còn lại.
Thứ ba là sự hội tụ kinh tế vĩ mô,
tức là các nền kinh tế phải có mức độ phát triển
và chư kỳ tăng trưởng tương đối đồng nhất
để không tạo ra những cú sóc tỷ giá
nổi khối quá lớn.
Khi đối chí với thực tế,
chúng ta thấy British là một tập hợp
những nền kinh tế quá khác biệt
về bản chất và quy mô.
Một bên là Trung Quốc
với mô hình nhà nước điều tiết mạnh mẽ,
một bên là Brazil hay Ấn Độ
với nền kinh tế thị trường năng động
nhưng đầy biến động.
Sự hội tụ về kinh tế vĩ mô
trong một khối đa dạng như vậy
gần như là điều không tưởng trong ngắn hạn.
Vì mỗi quốc gia đều có những ưu tiên phát triển
và áp lực làm phát khác nhau.
Hơn nữa, một câu hỏi hóc búa
về quyền lực sẽ xuất hiện
ngay khi họ định tiến xa hơn.
Nếu một ngân hàng trung ương chung
của Brit ra đời,
trụ sở của nó sẽ đặt ở đâu?
Ai sẽ là người điều hành
và đưa ra quyết định về
lãi xuất cho toàn khối?
Liệu Ấn Độ có chấp nhận
một hệ thống mà quyền quyết định
nằm trong tay Bắc Kinh
khi mà sự cạnh tranh chiến lược
giữa hai cường quốc này
vốn đã rất căng thẳng và đầy nghi kị?
Khi hạ tầng kỹ thuật chưa thông,
thì những mâu thuẫn về
con người và lợi ích quốc gia
lại càng lộ rõ,
khiến giấc mơ về một đồng tiền chung
trở nên xa vời.
Ai thực sự muốn phi đô la hóa?
Và ai chỉ đang diễn
cho đúng kịch bản?
Trong nỗ lực phi đô la Mỹ hóa,
chúng ta thấy
một sự phân cực rõ rệt
về mục tiêu giữa các thành viên
cho thấy khối Brit không hề là
một khối thống nhất.
Một bên là phe quyết liệt,
điển hình là Trung Quốc và Nga,
những quốc gia coi việc xây dựng
hệ thống thay thế đô la Mỹ
không chỉ là lựa chọn kinh tế,
mà là cuộc chiến sinh tồn.
Họ là những đối tượng
bị chính Mỹ trừng phạt nặng nề nhất.
Vì vậy, họ muốn dùng
nhân dân tệ và hệ thống CIPS
làm đối trọng trực tiếp
để duy trì huyết mạch kinh tế.
Mục tiêu của Bắc Kinh
không chỉ là thoát khỏi đô la Mỹ,
mà là nâng tầm nhân dân tệ
trở thành đồng tiền dự trữ toàn cầu,
từ đó gia tăng quyền lực chính trị
và kinh tế trên quy mô thế giới,
tạo ra một trật tự
tài chính mới do họ dẫn dắt.
Ngược lại,
chúng ta thấy một phe thần trọng hơn
đó là Ấn Độ và Brazil,
những quốc gia muốn giảm
rủi ro tỷ giá và giảm
sự phụ thuộc vào Mỹ,
nhưng họ cực kỳ sợ bị nuốt chững
bởi hệ thống tài chính của Trung Quốc.
Ấn Độ, một đối thủ
cạnh tranh trực tiếp với Trung Quốc
về tầm ảnh hưởng tại châu Á,
đã nhiều lần khẳng định rằng
họ không có ý tưởng
về một đồng tiền BRIC chung.
Đối với New Delhi,
việc chuyển từ phụ thuộc vào đô la Mỹ
sang phụ thuộc vào nhân dân tệ
không phải là một sự giải phóng,
mà thực chất là một sự
thay thế siền xích này
bằng một siền xích khác,
thậm chí là nguy hiểm hơn
vì sự gần gũi về địa lý
và đối đầu về chính trị.
Minh chứng rõ nhất cho sự rạn nước này
chính là vụ bế tắc
trong việc thông qua thông cáo chung
tại Rio de Janeiro vào tháng 4,
khi các thành viên không thể
thống nhất được nội dung
vì những bất đồng sâu sắc
về việc cải tổ Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.
Đây là một chi tiết cực kỳ quan trọng
vì nó cho thấy
khi những vấn đề chính trị cơ bản nhất
về quyền lực
và vị thế quốc tế
còn không thể thống nhất,
thì việc yêu cầu họ cùng nhau vận hành
một đồng tiền chung
thứ đòi hỏi sự tin tưởng tuyệt đối
và hy sinh một phần chủ quyền tài chính
là điều không tưởng.
Trong khi đó,
vị thế của Hoa Kỳ hiện nay
vẫn giữ thế thượng phong
nhờ vào những giá trị cốt lõi
mà Brit chưa thể sao chép.
Đô la Mỹ không chỉ mạnh
vì chính phủ Mỹ tuyên bố như vậy,
mà vì nó sở hữu tính thanh khoản vô đối
và sự tin tưởng của thế giới
vào thị trường vốn Mỹ.
Các nhà đầu tư toàn cầu
tin rằng họ có thể dễ dàng
mua và bán trái phiếu chính phủ Mỹ
với một khối lượng khổng lồ,
điều mà không một quốc gia Brit
nào hiện nay có thể cung cấp
ở quy mô tương đương
với độ an toàn tương tự.
Một số nhà phân tích cho rằng
Mỹ không thật sự sợ
Brit tạo ra một đồng tiền mới
vì họ biết rằng sự đoàn kết
của khối này là rất mong manh
và dễ vỡ.
Washington chỉ cần theo dõi xem
liệu các thành viên Brit
có đủ tin tưởng nhau
để vận hành một hệ thống chung hay không
và cho đến nay cầu trả lời
vẫn là không.
Thực tế cho thấy
Brit không phải là một khối thống nhất
với một mục tiêu chung
mà là một tập hợp các quốc gia
có chung kẻ thù hoặc nổi sợ
là sự thống trị của Đô La Mỹ
nhưng lại không có chung
một tầm nhìn về hệ thống thay thế.
Hệ quả quan trọng là
phi đô la hóa
có thể diễn ra theo hướng phân mảnh
thay vì tập trung.
Thay vì một đồng tiền Brit
chung duy nhất, thế giới sẽ
chứng kiến sự trỗi dậy của nhiều
vùng thanh toán nội tệ nhỏ lẻ
nơi các cặp tiền tệ như
nhân dân tệ Rub
hay Ruby, Real
được sử dụng nhiều hơn.
Điều này làm giảm quyền lực tuyệt đối
của Đô La Mỹ nhưng không tạo ra
một đối trọng đủ mạnh để lật đổ
vị thế của nó vì sự
phân mảnh chính là kẻ thù của sự
thống trị. Tuyên bố
New Delhi năm 2026
vô tình tạo ra một áp lực
vô hình lên chính các nhà điều hành tài chính
trong nội bộ mỗi quốc gia thành viên
trong khi các
chính trị gia cần những thắng lợi
truyền thông về một trật tự thế giới mới
để củng cố uy tín
thì những người cầm lái ngân hàng trung ương
lại phải đối mặt với
nỗi lo sợ về sự sụp đổ
của hệ thống thanh khoản nếu
từ bỏ Đô La Mỹ quá nhanh.
Sự xung đột giữa các vòng
chính trị và kỷ luật tài chính này
tạo ra một trạng thái lưỡng
phân trong chính sách.
Một mặt hô hào phi Đô La Mỹ hóa
mặt khác lại âm thầm duy trì
kho dự trữ Đô La Mỹ
để làm tấm đệm an toàn
trước những biến động khó lường.
Những đường cao tốc như
Enbridge hay CIPS
nếu không thể đạt được sự đồng thuận
về một khuôn pháp lý chung
sẽ vô tình đẩy thế giới vào
một kỷ nguyên của sự phân mảnh
tài chính cực đoan.
Rủi ro dài hàng không nằm ở việc
Đô La Mỹ mất ngôi vương
mà là việc thương mại toàn cầu
bị chia cắt thành những ốc đảo thanh toán
riêng biệt.
Khi đó, phí giao dịch sẽ không giảm đi
mà trái lại tăng lên
do doanh nghiệp phải quản lý hàng chục
loại nội tệ khác nhau
thay vì một đồng tiền chung.
Sự phân mảnh này
khiến khát vọng giải phóng
thành một cái bẫy mới
nơi các quốc gia nhỏ hơn trong khối
lại càng dễ bị chi phối
bởi những đồng tiền mạnh hơn
như nhân dân tệ.
Nhìn lại toàn bộ bức tranh
chúng ta thấy Phi Đô La Mỹ Hóa
là một khát vọng chính trị mạnh mẽ
nhưng lại là một thực tế vận hành
đầy rảy rào cản.
Bridge có thể tạo ra những công cụ thay thế
như CIPS hay AMBRIDGE
nhưng họ không thể tạo ra niềm tin
thứ cốt lõi nhất
và cũng là khó xây dựng nhất
của một đồng tiền.
Khi niềm tin giữa các thành viên
còn bị chia rẽ bởi những mâu thuẫn địa chính trị
thì mọi nỗ lực xây dựng
một hệ thống tài chính chung
sẽ mãi chỉ là những mảnh ghép rời rạc
không bao giờ trở thành
một khối thống nhất.
Đối với Việt Nam, bài học rút ra
trong bối cảnh thế giới phân cực hiện nay
là sự tỉnh táo và linh hoạt.
Việc đa dạng hóa dự trữ
không đặt cược vào
một loại tiền tệ duy nhất
là chiến lược an toàn nhất
cho bất kỳ quốc gia hay cá nhân nào
trong thời đại đầy biến động này.
Sự chuyển dịch của dòng vốn toàn cầu
là có thật
nhưng nó sẽ diễn ra chậm chạp
và đầy rảy những biến số
đòi hỏi chúng ta phải theo dõi sát sao
để thích ứng kịp thời.
Vậy thì liệu đồng đô la Mỹ
sẽ sụp đổ vì bị tấn công từ bên ngoài
bởi những khối như BRIDGE
hay nó sẽ sụp đổ
vì chính sự lạm dụng các lệnh trừng phạt
của Mỹ đã đẩy thế giới
về phía đối thủ hay không?
Quý khán giả có nhìn nhận như thế nào?
Hãy để lại bình luận bên dưới.
Nếu quý khán giả thấy video này hữu ích
thì hãy ủng hộ chúng tôi
bằng một subscribe, một like
và một comment để chúng tôi
xây dựng chương trình hoàn thiện hơn.