Nokia has evolved from a dominant mobile phone manufacturer into a critical infrastructure and AI powerhouse. After the collapse of its handset business due to strategic rigidity and the rise of smartphones, the company pivoted toward telecommunications infrastructure, patent licensing, and AI-integrated networking, recently securing a strategic partnership with NVIDIA.
Ngày 28 tháng 10 năm 2025, Jenson Huang đã tung ra một thông tin chấn động toàn cầu tại hội nghị GTC của NVIDIA.
NVIDIA sẽ hợp tác chiến lược với Nokia và đầu tư 1 tỷ đô vào đó.
Hình thức đầu tư là NVIDIA sẽ mua khoảng 166 triệu cổ phiếu mới của Nokia với giá 6,01 đô chiếm 1 cổ phiếu.
Điều này sẽ giúp NVIDIA sở hữu khoảng 2,9% cổ phần của Nokia.
Thông tin vừa được công bố, các cơ quan truyền thông có mặt tại hội nghị, phố vua, giới công nghệ và cả cư dân mạng đang ngồi hóng chuyện trước màn hình đều hoàn toàn sững sờ.
Nokia là Nokia, gã khổng lồ điện thoại di động một thời đã sụp đổ rồi suốt ngày bị mấy giảng viên trường kinh doanh lôi ra làm bài học đó sao?
Nói đến Nokia, tôi tin rằng ấn tượng của rất nhiều người về nó vẫn dừng lại ở buổi họp báo đầy bi thương năm 2013.
Ngày 3 tháng 9 năm 2013, Microsoft tuyên bố mua lại mảng kinh doanh điện thoại di động của Nokia với giá 5,44 tỷ euro.
Trong bài phát biểu của mình, CEO Nokia khi đó là Stephen Elope đã nói câu mà về sau được khắc ghi trong lịch sử kinh doanh.
Chúng tôi không làm gì sai cả, nhưng không biết sao, chúng tôi đã thua.
Cảm giác bi kỳ của câu nói này đã xuyên suốt cả 10 năm. Mọi người đều cho rằng thương hiệu lâu đời trăm năm của Phần Lan này đã hết thời.
Còn tàu thời đại cứ thế rời đi, thậm chí một lời từ biệt cũng chẳng nói.
Bạn đi ngoài đường, kéo lại bất kỳ một người nào đó hỏi, Nokia còn sống không?
Mười người thì có đến 8-9 người sẽ nói với bạn, chẳng phải nó đã phá sản rồi sao?
Thế nhưng nếu bây giờ bạn tra kiêu giá cổ phiếu của Nokia, bạn sẽ nhìn thấy một biểu đồ tăng giá đáng kinh ngạc như thế này.
Ngày 3-6, giá cổ phiếu Nokia trong phiên giao dịch đã trả mức 17,45 đô, là mức cao mới trong 16 năm qua, khiến không ít người phải há hốc mồm kinh ngạc.
Nokia tưởng như đã chết, lại âm thầm sống lại.
Trên thực tế, 13 năm trước, việc Microsoft mua lại Nokia quả thực đánh dấu sự kết thúc của điện thoại Nokia.
Nhưng Nokia đã âm thầm bố trí một nước cờ lớn khác từ rất sớm.
Ít ai biết rằng, trong những năm qua, Nokia vốn được xem là một trường hợp thất bại trong kinh doanh.
Năm thôi, cũng kiếm hơn 100 tỷ mỗi năm.
Thậm chí có người nói Nokia có thể là nút bấm then chốt châm ngòi cho một thời điểm khởi đầu công nghệ mới.
Hôm nay, chúng ta sẽ nói thật kỹ về vụ hồi sinh ly kỳ nhất trong lịch sử kinh doanh hiện đại.
Nghe xong bạn sẽ phát hiện sự thật về sự sụp đổ của Nokia 13 năm trước, hoàn toàn khác với những gì bạn vẫn nghĩ.
Hôm nay, chúng ta cũng nói về
CÂU CHUYỆN CHUYỆN KỬ VỀ NOKIA
Xin chào các bạn, mình là Miss Ruby.
Nói ra có thể bạn không tin, nhưng hoạt động kinh doanh ban đầu của Nokia hoàn toàn không liên quan gì đến ngành điện thoại, viễn thông hay điện tử.
Bởi khi công ty hơn 160 năm tuổi này vừa ra đời, ngành công nghệ vẫn chưa xuất hiện.
Ngày 12 tháng 5 năm 1865, một kỹ sư khai khoáng người Phần Lan tên Fredrik Kydestem đã thành lập một nhà máy bên bờ một con sông ở thành phố Tampere, miền tây nam Phần Lan, chuyên sản xuất bột giấy và bia cứng.
Ba năm sau, ông lại thành lập nhà máy thứ hai bên bờ sông Nokia, cách Tampere 15 km về phía tây.
Lần này là một nhà máy chế biến cao su, chuyên sản xuất các sản phẩm cao su như ủng, lốt xe.
Ba năm sau, năm 1871, với sự giúp đỡ của người bạn Leo Magellan, ông Kydestem đã xác nhập hai nhà máy thành một công ty cổ phần.
Fredrik Kydestem và Leo Magellan là những nhà đồng sản lập.
Tên của công ty mới được đặt theo tên sông Nokia và được gọi là Nokia.
Trong tiếng Phần Lan cổ, Nokia đặc biệt dùng để chỉ một loài trốn đen nhỏ sinh sống dọc hai bờ sông.
Về sau, Nokia được dùng để chỉ những người sinh sống trên lãnh điện Nokia.
Năm 1896, Kydestem nghỉ hưu, Leo Magellan bắt đầu điều hành công ty một mình.
Năm 1902, dưới sự thúc đẩy của Magellan, Nokia lấn sang mảng kinh doanh mới, phát điện và cáp điện.
Nhưng thời kỳ tốt đẹp vốn không kéo dài.
Sau đó Thế chiến thứ nhất bùng nổ, toàn bộ hoạt động kinh doanh của Nokia đình trệ đứng bên bờ vực phá sản.
Và thế là Nokia đã bị một nhà máy cao su Phần Lan thấu tóm.
Nhà máy này do ông Eduard Haaland, một doanh nhân nổi tiếng người Phần Lan, thành lập vào năm 1898.
Và không lâu sau, nhà máy cao su Phần Lan lại tiếp tục thấu tóm luôn cả nhà máy cáp điện Phần Lan.
Sau khi sắp nhập, ban đầu ba công ty này vẫn hoạt động độc lập với nhau.
Các sản phẩm của họ có mặt ở khắp mọi nơi trên thị trường Phần Lan cũng như Bắc Âu,
phục vụ cho đời sống sinh hoạt hàng ngày của người dân tại nơi đây.
Phải đến năm 1967, nhà máy cao su Phần Lan và nhà máy cáp điện Phần Lan mới chính thức về chung một nhà, hợp thành tập đoàn Nokia.
Cũng trong thời kỳ này, các sản phẩm của Nokia vô cùng đa dạng, gần như thứ gì cũng sản xuất.
Giấy vệ sinh mang thương hiệu Nokia, giày cao su Nokia, lốp xe Nokia, thậm chí còn có cả đạn Nokia.
Bây giờ thì bạn đã hiểu tại sao điện thoại Nokia lại bền chắc đến vậy rồi chứ?
Vậy Nokia làm thế nào lại gắn kết với lĩnh vực viễn thông? Điều này cần lùi thời gian lại một chút trở về năm 1960.
Tổng giám đốc của Nokia lúc bấy giờ, ông John Wetterlund là người có tầm nhìn vô cùng sắc bén.
Ông nhận định rằng, ngành viễn thông chắc chắn sẽ bùng nổ trong tương lai.
Vì vậy, Wetterlund đã nhanh chóng thành lập bộ phận điện tử Nokia để tập trung nghiên cứu về hệ thống viễn thông,
ngay vào thời điểm mà ngành truyền thông vô tuyến mới chỉ đang chập chứng những bước đầu tiên.
Năm 1941, Motorola nghiên cứu phát triển ra bộ phát vô tuyến di động đeo trên lưng đầu tiên trên thế giới,
SCA-300, mở ra tiền lệ cho thông tin liên lạc vô tuyến di động hiện đại.
Và cho đến nay, nó vẫn là hình tượng kinh điển nhất của những người lính thông tin liên lạc trong các bộ phim Mỹ.
Năm 1963, Nokia cũng cho ra mắt hệ thống thông tin liên lạc vô tuyến đầu tiên của mình,
được phát triển chuyên biệt cho lực lượng phòng vệ Phần Lan.
Vào những năm 1960-1970, bùng nổ dân số sau chiến tranh và cuộc tái thiết xã hội
đã mang lại những thay đổi chuyển mình sâu sắc cho các quốc gia Ấu Mỹ.
Nhờ đó, những công nghệ vốn được thúc đẩy phát triển từ trong chiến tranh,
như điện thoại di động, đã nhanh chóng thâm nhập vào thị trường dân rộng.
Ngày 3-4-1973, Martin Cooper, kỹ sư của Motorola, đứng trên một con phố ở New York,
trên tay cầm một cục gạch khổng lồ và gọi cho nhà khoa học Joel Engel của đối thủ Bell Labs,
thực hiện cuộc gọi điện thoại di động đầu tiên trong lịch sử nhân loại.
Mặc dù nguyên mẫu Motorola Dynatech 8000X nặng nề như một viên gạch,
sạc 10 giờ chỉ có thể duy trì 30 phút đảm thoại, hơn nữa khi đo có giá lên tới 3.995 đô,
nhưng điều này không ngăn cản nó đánh dấu sự xuất hiện của kỷ nguyên thông tin liên lạc di động.
Martin Cooper cũng được mệnh danh là cha đẻ của điện thoại di động.
Năm 1979, Nokia liên doanh với nhà sản xuất TV màu Salora,
thành lập một công ty nghiên cứu và phát triển điện thoại không dây, đặt tên là Mobira.
3 năm sau, Mobira đã sản xuất ra chiếc điện thoại di động Bắc Âu đầu tiên với tên gọi
Mobira Senator. Đến năm 1984, Nokia quyết định mua luôn cả Salora.
Năm 1987, Nokia chính thức ra mắt chiếc điện thoại di động cầm tay đầu tiên của mình,
Mobira Cityman 900. Tháng 10 năm đó, lãnh đạo tối cao của liên xô Mikhail Kobachev
đã sử dụng chiếc điện thoại này trong một cuộc họp báo khiến nó trở nên nổi tiếng.
Người ta cũng đặt cho chiếc điện thoại này một biệt danh là Koba,
nhưng thời kỳ tốt đẹp lại không kéo dài. Đến cuối những năm 1980,
số hoạt động kinh doanh đã lan ra quá rộng, cộng thêm sự cạnh tranh gai gắt trên thị trường,
hệ thống ngân hàng phần lan sụp đổ, tình hình chính trị quốc tế biến động cùng nhiều nguyên nhân khác,
lợi nhuận của Nokia sụt giảm mạnh. Công ty một lần nữa bước vào giai đoạn kinh doanh đầy khó khăn.
Vào thời khắc khủng hoảng, năm 1992, tân chủ tịch John Maurola nhậm chức.
Ông tiến hành một cuộc cải tổ mạnh tay đối với tập đoàn, cắt bỏ toàn bộ các mảng kinh doanh không
liên quan đến viễn thông, bao gồm sản xuất giấy, cao su, cap TV và nhiều lĩnh vực khác.
Quyết định này khi đó được xem là cực kỳ điên rồ. Chưa nói đến những thứ khác,
mảng kinh doanh cap và cao su của Nokia trong những năm 1980 và 1990 vẫn là những con bò sữa ổn định
nhất. Nhưng phán đoán của Maurola là tỷ lệ phổ biến của truyền thông di động trong tương lai sẽ tăng
từ 1 lên 50%, thậm chí cao hơn. Nokia cần phải bắn tất cả số đạn của mình vào một hướng suy nhất
trước khi mọi người kiếp nhận ra. Và thực tế chứng minh, Maurola đã đặt cực đúng.
Năm 1992, Nokia cho ra mắt chiếc điện thoại GSM đầu tiên, Nokia 1011. Kể từ đó,
bắt đầu một thời kỳ thống trị kéo dài 14 năm. Nói đến Nokia thời kỳ đỉnh cao, lợi hại đến mức nào?
Có lẽ những người thuộc thế hệ 7X, 8X thậm chí 9X đều không còn xa lạ. Ngày 11 tháng 7 năm 1994,
Nokia thành công niêm yết trên sở giao dịch chứng khoán New York của Mỹ. Trên thực tế, từ năm 1915,
Nokia đã niêm yết trên sở giao dịch chứng khoán Helsinki của Phần Lan. Năm 1998, Nokia tiếp tục
niêm yết trên sở giao dịch chứng khoán Frankfurt của Đức. Tháng 1 năm 1994, Nokia 2110 được ra mắt.
Mục tiêu doanh số ban đầu là 400.000 chiếc, nhưng cuối cùng doanh số đã vượt 20 triệu chiếc. Điểm
đặc biệt của chiếc điện thoại này là lần đầu tiên nó được trang bị nhạc chuông Nokia cực kỳ kinh điển.
Kể từ đó, đoạn nhạc ngắn trích từ bản vũ điệu Waltz này đã trở thành tiếng nhạc chuông dễ
nhận diện nhất trên các dòng điện thoại Nokia. Và trong giao diện khởi động kinh điển của hãng,
khi giai điệu ấy vang lên, hai bàn tay từ hai phía màn hình từ từ vươn ra, nắm chặt lấy nhau,
ngay chính giữa. Rồi câu khẩu hiệu, kết nối mọi người xuất hiện. Từ năm 1996, Nokia liên tục giữ vị
trí số một thế giới về doanh số bán điện thoại di động trong 15 năm. Năm 1998, Nokia bán được
gần 41 triệu chiếc điện thoại. Cũng trong năm này, họ chính thức đánh bại Motorola với thị
phần đạt 23%. Năm 1999, Nokia cho ra mắt mẫu 3210. Chó chơi rắn săn mồi được cài rãn trên máy
càng khiến vô số người lần đầu tiên trải nghiệm được sự hấp dẫn của game điện thoại.
Từ năm 1996 đến 2001, doanh thu của Nokia đã tăng gần 5 lần, từ 6,5 tỷ euro lên 31 tỷ.
Năm 2007, thị phần của Nokia đạt 40% doanh thu của tập đoàn, đột phán 51,1 tỷ euro. Điều này có
nghĩa là cứ 10 chiếc điện thoại được bán ra trên toàn cầu thì có 4 chiếc là Nokia.
Trong giai đoạn từ 2000-2007, Nokia trực tiếp đóng góp 4% GDP của toàn Phần Lan.
Giá trị xuất khẩu của Nokia chiếm gần 20-25% tổng kim ngạch xuất khẩu của Phần Lan,
còn chi phí nghiên cứu phát triển của công ty chiếm khoảng 30% tổng kinh phí nghiên cứu và phát triển
của cả nước. Nói Nokia là ánh sáng của Phần Lan cũng hoàn toàn không quá lời.
Còn Nokia năm đó văn võ song toàn. Mỗi chiếc điện thoại vừa cất dữ hàng nghìn hàng vạn tin
nhắn ngập ngừng muốn nói mà còn e thẹn giữa bạn và mối tình đầu, vừa có thể dùng để đập quả
ốc chó giã đậu phộng. Tuy nhiên, người ta vẫn thường nói thịnh cực tất suy.
Khi Nokia đang ở thời kỳ huy hoang nhất, nguy hiểm cũng đang ấm thầm ập đến.
Năm thứ hai sau khi ZDrop ra mắt iPhone, Google cũng nhanh chóng tung ra Google G1. Trong câu
chuyện mà chúng ta vẫn thường nghe, Nokia khi đó vốn đã có cơ nghiệp đồ sộ nên chẳng coi hai
kẻ nhỏ bé này ra gì. Họ cho rằng màn hình kính của iPhone quá mỏng manh,
căn bản không chịu được va đập. Còn thời lượng pin khi chở thì càng không thể so với Nokia.
Còn phiên bản Android đầu tiên trên Google G1 thì đầy lỗi, trải nghiệm cực tệ. Chỉ có thể
mang lại cảm giác mới mẻ trong thời gian ngắn. 99% mọi người đều cho rằng Nokia chết vì sự
kiều ngạo của chính mình. Nhưng sự thật có thực sự như vậy.
Video ngày hôm nay khá dài, trước khi tiếp tục chủ đề chính, chúng ta nghỉ dạy lòng một chút. Ruby
sẽ chia sẻ với mọi người một câu chuyện. Câu chuyện này chỉ 2 phút và nó liên quan mật thiết
đến mỗi người chúng ta. Nếu ai thấy không thích, mọi người có thể tổ qua nha.
Thời gian vừa rồi, Ruby đang dùng một sản phẩm, thấy quá tốt nên đã chia sẻ với mọi người,
miếng sáng mắt lạnh sáng mắt Wild West. Hiện tại số người dùng Wild West đã lên đến hàng trăm
ngàn người và 65% đã dùng sẽ dùng lại. Có nghĩa là những câu chuyện dùng hiệu quả,
tầm đắp và dùng lại là rất nhiều. Có kể mỗi tuần một câu chuyện thì trong mấy năm cũng chưa hết.
Hôm nay Ruby lại chọn một câu chuyện khác kể cho mọi người nghe. Một bác sĩ nhãn khoa người Mỹ
đã thay đổi hoàn toàn cách nhìn của mình như thế nào. Bà là một chuyên gia quốc gia nhãn khoa,
đã hành nghề tại Mỹ hơn 20 năm, có kinh nghiệm lâm sàng vô cùng dài dặn. Mỗi
ngày bà khám cho hàng chục bệnh nhân, tất cả đều dựa trên dữ liệu kết quả xét nghiệm thật.
Bản thân bà làm chuyên ngánh mắt, nhưng chính bà lại cũng là một bệnh nhân bị khô mắt nặng.
Bà từng nói một câu, trong nghề của chúng tôi chỉ tin vào số liệu, bất cứ điều gì không có chứng cứ
khoa học tôi đều không tin. Khi lần đầu nghe nói về miếng sáng mắt lạnh Wild West, bà cũng không tin.
Bà thậm chí còn nghĩ, lại thêm một sản phẩm nói quá cồng dụng lên. Nhưng có một chi tiết khiến bà
phải dừng lại suy ngẫm. Sản phẩm này không tiếp xúc với nhãn cầu, không chứa bất kỳ thành phần
dược tính nào, độ an toàn cực kỳ cao. Nếu đã an toàn như vậy, hãy thử trên chính mình xem sao.
Mắt bà khô nặng, nhìn màn hình máy tính hàng ngày, làm khám nghiệm, tiếp bệnh nhân tần suất cao.
Mắt thường xuyên nóng rát, khô và đau nhói. Có những đêm, mắt đau đến mức không ngủ được.
Là chuyên gia nhãn khoa, bà đã thử đủ loại thuốc nhỏ mắt, đủ mọi phương pháp,
nhưng hiệu quả chẳng đáng là bao. Dù sao cũng đã thế rồi, sản phẩm an toàn, bà quyết định dùng thử xem sao.
Nhiều một điều phó mọc cho số phận mà hiệu quả không ngờ. Chỉ sau một thời gian dùng Wild Quest,
bà ngạc nhiên phát hiện. Tình trạng khô mắt giảm rõ rệt, đêm ngủ thoải mái hơn hẳn,
sáng dậy thì mắt không còn đỏ xưng, không còn đau nhói nữa. Bà nói đây là lần đầu tiên trong nhiều năm
qua bà cảm thấy đôi mắt mình thực sự được thả lỏng như vậy. Và bà đã bị thuyết phục và thay đổi hẳn
cách nhìn. Sở dĩ Wild Quest hiệu quả rất tốt là do hai yếu tố, nền tảng bài thuốc đồng y cổ truyền trăm năm,
kết hợp công nghệ hiện đại Nhật Bản. Để biết thêm chi tiết, mọi người hãy tìm hiểu ở link mình để phía dưới
phần mô tả nha. Nếu bạn hoặc người thân đang gặp các vấn đề về mắt, hãy thử một lần với Wild Quest,
biết đâu bạn sẽ tìm được điều bất ngờ mà mình đang tìm kiếm. Câu chuyện người bác sĩ phía trên vẫn
chưa hết, đợi lần sau có cơ hội Ruby lại kể tiếp mọi người nghe. Và bây giờ chúng ta hãy cùng quay trở lại
với chủ đề chính ngày hôm nay. Một tài liệu nội bộ của Nokia cho thấy, ngay ngày hôm sau sự kiện ra mắt
của Apple, tức ngày 10 tháng 1, Nokia đã tổ chức một cuộc họp khẩn, xác định iPhone là một đối thủ
cao cấp thực sự, đồng thời cho rằng giao diện người dùng màn hình cảm ứng của iPhone có thể thiết lập một
tiêu chuẩn mới cho ngành. Tốc độ phản ứng của Nokia thậm chí còn nhanh hơn tốc độ của rất nhiều video
ngắn và chủ đề nóng ngày nay. Bạn có thể nói rằng họ phản ứng chậm, không theo kịp xu hướng của
thời đại sao. Ngoài ra còn có một câu chuyện ít được biết đến. Từ năm 2006, nhà khoa học máy tính
người Mỹ Jeff Han đã trình diễn công nghệ cảm ứng đa điểm trên test, cho phép nhiều ngón tay cùng lúc
thảo tác trên màn hình. Giám đốc phân tích cạnh tranh thị trường của Nokia Timo Partanen sau khi xem
đoạn video này đã lập tức sung thẳng vào văn phòng của đồng nghiệp giám đốc chiến lược và dự báo Peter
Uprior và nói nguyên văn rằng, anh nhất định phải xem cái này. Uprior cũng cảm thấy thứ này thực sự
quá ngầu. Đây chính là tương lai. Sau đó họ kiểm tra luôn danh sách các nhà tài trợ cho công nghệ này.
Nokia cùng Microsoft đều nằm trong danh sách. Nói một cách dễ hiểu, Nokia đã bắt đầu tài trợ cho
nghiên cứu công nghệ cảm ứng đa điểm từ một năm trước khi iPhone ra đời. Như vậy mà còn có thể
nói là Nokia không nhìn thấy tương lai sao. Trên thực tế, nguyên nhân thực sự dẫn đến sự suy yếu
của điện thoại Nokia chính là hệ điều hành Symbian từng thống trị toàn cầu,
cùng với tư duy phụ thuộc vào lối mỏn của các kỹ sư hàng đầu Nokia.
Có người có thể sẽ hỏi, nếu Nokia đã bắt đầu nghiên cứu công nghệ cảm ứng đa điểm từ rất sớm,
vậy tại sao họ vẫn để iPhone sánh mất lợi thế trên thị trường? Nguyên nhân có thể sẽ nằm
ngoài dự đoán của nhiều người, nhưng cũng vô cùng thẳng thẳng. Trụ sở của Nokia nằm ở Phần Lan,
mà Phần Lan là một quốc gia nằm bên dìa Bắc Cực, thậm chí khoảng một phần tư lãnh thổ
nằm trong vòng Bắc Cực. Một năm có tới sáu tháng ra ngoài đường phải đeo găng tay.
Cảm ứng đa điểm, màn hình điện dung, vậy bạn bảo họ sử dụng như thế nào?
Giám đốc chiến lược và dự đoán Peter Pryor sau này từng nhớ lại rằng,
đừng quên Phần Lan cực kỳ, cực kỳ lạnh. Tất cả người Nokia, bao gồm cả các lãnh đạo cấp cao
đều cho rằng, việc đeo găng tay lông rồi chọc vào màn hình, cản bản là không khả thi.
Chiết lý thiết kế điện thoại của Nokia là gì? Nút bấm lớn, chắc chắn,
đeo găng tay, không nhìn mà vẫn bấm được. Đó chính là phản xạ đã được khắc sâu vào gen của Nokia.
Ký ức đó từng giúp Nokia đạt được thành công lớn trong quá khứ, nhưng cũng khiến nó khi bước đến
ngã rẽ của thời đại, một cách tự nhiên đã chọn sai hướng. Bạn nói người Nokia không nhìn thấy sự
xuất hiện của công nghệ mới sao? Không, họ đã nhìn thấy, và còn nhìn thấy từ rất sớm. Chỉ là họ
đã bị chính những kinh nghiệm trong quá khứ của mình cạn trợ. Đó chính là sự phụ thuộc lối mỏn.
Tháng 11 năm 2008, Nokia cuối cùng cũng cho ra mắt chiếc smartphone màn hình cảm ứng đầu tiên của mình,
5800 XpressMusic, với khoảng 8 triệu chiếc được bán ra trong năm đầu tiên. Để có thể xem là một
thành tích khá tốt, nhưng 5800 lại không có tính năng cảm ứng đa điểm như iPhone thế hệ đầu tiên.
Đến khi Nokia thực sự ra mắt chiếc smartphone đa điểm đầu tiên, N8, thì đã là năm 2010,
tròn 3 năm kể từ khi C-drop ra mắt iPhone. 3 năm trong ngành điện tử tiêu dùng,
chẳng khác nào một kỳ nguyên địa chất. Ngoài ra, hệ điều hành di động Simeon của Nokia cũng
đang nghiêm trọng kéo lưỡi bước tiến của Nokia. Công ty Simeon được thành lập vào năm 1998 bởi
Nokia, Ericsson, Motorola và một số nhà sản xuất thiết bị thông tin di động lớn khác cùng góp vốn,
chuyên nghiên cứu và phát triển hệ điều hành điện thoại. Vào năm 2000, Ericsson phát hành chiếc
điện thoại R380 sở hữu hệ điều hành Simeon đầu tiên trên thế giới, khiến điện thoại thông
minh bắt đầu lan rộng trong phan bi nhỏ. Nhờ cây cao bóng mát từ khi ra đời, hệ điều hành
Simeon đã trên đá phát triển vô cùng mạnh mẽ. Đến năm 2007, nó đã chiếm tới 63,5 thị
phần hệ điều hành điện thoại thông minh trên toàn cầu, giữ vị trí bá chủ tuyệt đối. Tuy nhiên,
dù là một hệ điều hành điện thoại thông minh, nhưng thời kỳ hoàng kim của Simeon vẫn là thời
đại thống trị của điện thoại phổ thông. Cho dù năm 2006, tổng số điện thoại Simeon trên
toàn cầu đã đạt 100 triệu chiếc, nhưng so với quy mô thị trường điện thoại phổ thông lên tới
hàng tỷ chiếc, con số này vẫn chẳng đáng là bao. Việc ra đời trong thời đại điện thoại phổ thông
đã quyết định rằng hệ điều hành Simeon phù hợp hơn với những chiếc smartphone có phim bấm vật lý,
chứ không phải những chiếc điện thoại màn hình cảm ứng đa điểm như iPhone. Hơn nữa,
so với hệ điều hành iOS và Android, trải nghiệm tương tác của Simeon thực sự quá tệ. Đổ một nhạc
chuông thôi mà cũng phải đi qua tận 5 cấp menu, ngôn ngữ phát triển chủ yếu vẫn là C2+. Điều này
cũng khiến ngưỡng phát triển ứng dụng không hề thấp, kéo nuôi quá trình xây dựng hệ sinh thái.
Hơn nữa, trong một thời gian dài, Simeon thậm chí còn không có một khó ứng dụng đúng nghĩa. Người dùng
muốn cao một ứng dụng mới lạ cho điện thoại thường phải tự lên mạng tìm phần mềm,
tải gói cài đặt rồi truyền vào điện thoại thông qua các dữ liệu hoặc Bluetooth. Nếu gặp
phải các vấn đề như lỗ chứng chỉ, phiên bản không tương thích thì còn phải tiếp tục lây hoài xử lý.
Sau đó khi iOS và Android xuất hiện, hàng loạt người lần lượt từ bỏ Simeon.
Khi thế hệ iPhone đầu tiên ra đời vào năm 2007, thì phần tổng hợp của Nokia trên
địa chương điện thoại di động toàn cầu vẫn đạt trên 40%, nhưng trong 6 năm sau đó đã liên
tục sụt giảm và thu hẹp. Năm 2008, để ứng phó với mối đe dọa từ hệ điều hành iOS và Android,
Nokia cũng từng bỏ ra khoản tiền lớn để thâu tóm 52% cổ phần còn lại của Simeon,
chính thức sở hữu toàn bộ 100% cổ phần. Sau đó Nokia liên minh với các công ty như Sony
Ericsson, Samsung thành lập quỹ Simeon, chuyển hệ điều hành này thành mã nguồn mở nhằm nỗ lực
thu hút thêm nhiều nhà sản xuất điện thoại và nhà phát triển cùng tham gia để mở rộng toàn bộ hệ
sinh thái. Nhưng sau nhiều vòng xoay chuyển, các nhà sản xuất như Samsung, LG, Sony Ericsson vẫn
nhận thấy Android, một hệ điều hành không bị một gã khổng lồ điện thoại duy nhất kiểm soát,
phù hợp với lợi ích của họ hơn. Đến năm 2010, chỉ có Nokia là hãng duy nhất vẫn sử dụng hệ
điều hành Simeon. Cũng trong năm đó, ngày 10 tháng 9, Nokia công bố bổ nhiệm nhân sự mới,
Steven Adler trở thành CEO mới của Nokia. Mà chỉ vài tháng trước đó, iPhone 4 tích hợp màn hình
cảm ứng, trò chơi, Internet và dẫn đường bản đồ đã xuất hiện đầy ấn tượng, có thể nói là một trong
những tác phẩm đỉnh cao để đời của Steve Jobs. Nokia, công ty đã thống trị thị trường điện thoại
suốt hơn chục năm, cuối cùng cũng nhận ra rằng điện thoại không chỉ dùng để gọi điện.
Đến năm 2011, doanh số smartphone chạy hệ điều hành Android của Google chính thức vượt qua các
smartphone sử dụng hệ điều hành Simeon do Nokia dẫn đầu. Tháng 2, Adler đã gửi bản ghi nhớ
nội bộ nổi tiếng mang tên Nền tảng đang cháy tới toàn thể nhân viên Nokia, tuyên bố Nokia sẽ từ
bỏ hoàn toàn hệ điều hành Simeon để chuyển sang hợp tác sâu rộng với Microsoft và ra mắt
dòng điện thoại Lumia. Trong bản ghi nhớ, Adler đã viết một cách vô cùng sinh động.
Trong đêm khuya trên giàn khoan rầu ngoài khơi Bắc Hải, người công nhân giật mình tỉnh giấc sau tiếng
nổ lớn và nhận ra toàn bộ giàn khoan đã bốc cháy. Ông đã bị bao vây bởi ngọn lửa ngút trời. Băng
có khói độc và lửa dữ để chạy đến mép giàn khoan. Ông chỉ nhìn thấy làn nước biển tối đen,
lạnh giá. Ngọn lửa không ngừng tiến lại gần. Ông buộc phải đưa ra lựa chọn chỉ trong vài giây. Đứng
trên giàn khoan chờ bị ngọn lửa ngút cháy hay nhảy xuống từ độ cao 30m lao vào làn nước biển
băng giá để đánh cực lấy một cơ hội sống mong manh. Chúng ta hiện cũng đang đứng trên một nền tảng
đang bốc cháy như vậy và buộc phải quyết định sẽ thay đổi ra sao. Tháng 10 năm 2011, Nokia cho ra
mắt Lumia 800, chiếc điện thoại đầu tiên chạy hệ điều hành Windows Phone 7.5 của Microsoft. Cựu
bá chủ điện thoại di động và bá chủ Internet kết hợp thành một liên minh kẻ thất thế, sau đó tung ra
hàng loạt điện thoại dòng Lumia chạy hệ điều hành của Microsoft, nhưng thực tế chứng minh cuộc hôn
nhân này vốn không thành công. Tháng 4 năm 2012, lượng điện thoại bán ra của Samsung vượt qua Nokia,
trở thành nhà cung cấp điện thoại lớn nhất thế giới. Nokia cũng từng liên tục thử nghiệm đổi mới
trên dòng điện thoại Lumia với những tính năng như ống kính Rais, công nghệ NFC, sạc không dây. Những
phần cứng này ngay cả khi đặt ở thời điểm hiện tại vẫn có thể dùng làm điểm sáng cho một chiếc
điện thoại mới. Thế nhưng dòng Lumia sở hữu những điểm sáng này từ mười mấy năm trước lại hoàn
toàn không thể bán chạy. Chiếc điện thoại mà Tom Cruise dùng trong bộ phim nhiệm vụ bất khả thi chính
là chiếc Lumia 930. Nhưng các cư dân mạng khi quan sát kỹ bộ phim lại phát hiện, Tom Cruise trong
lúc hoảng loạn đã cầm ngược chiếc điện thoại lên nghe. Cảnh quay lỗi này có lẽ có thể coi là sự
giải thích tốt nhất cho tình cảnh khó khăn của Nokia. Họ không ngừng đổi mới, nhưng suốt cuộc vẫn
không tìm thấy hướng đi đúng đắn dẫn đến ham muốn mùa sắm của người tiêu dùng.
Năm 2013, Nokia bán mình cho Microsoft với mức giá rẻ như bèo, 5,44 tỷ euro. Microsoft nhận
được phần lớn mảng kinh doanh điện thoại của Nokia cùng quyền cấp phép các bằng sáng chế liên quan.
Mọi người lưu ý nhé, thứ mà Microsoft mua lại là quyền sử dụng không độc quyền trong 10 năm
đối với các danh mục bằng sáng chế liên quan đến điện thoại Nokia, chứ không phải quyền sở hữu.
Quyền sở hữu các bằng sáng chế vẫn nằm trong tay Nokia. Điểm này rất quan trọng,
về sao chúng ta sẽ còn đề cập đến. Do giá trị của thương vụ này thậm chí chưa
bằng một nửa giá trị phốn hóa thị trường của Nokia khi đó. Trong giới kinh doanh từng có tin đồn
rằng Elop là gián điệp do Microsoft phái đến. Thông qua những chiến lược sai lầm,
chẳng hạn như từ chối đón nhận Android, ông đã khiến đế chế điện thoại Nokia nhanh chóng
sụp đổ để Microsoft có thể mua lại con lạc đà gầy như xương này với giá rẻ.
Tuy nhiên, Elop từng giải thích rằng nếu lúc này lựa chọn Android,
Nokia sẽ chẳng còn khác biệt gì so với những nhà sản xuất điện thoại khác.
Việc ông lựa chọn hợp tác chiến lược với Microsoft là muốn đánh cực một lần cuối,
xem liệu Nokia có thể cùng Apple và Android chia bà thiên hạ hay không. Đáng tiếc là ông đã thua cực.
Trên mạng lan truyền rằng, tại bộ họp báo Microsoft tuyên bố tiếp quản Nokia,
Elop đã để lại một câu, chúng tôi không làm gì sai cả, nhưng bằng cách nào đó, chúng tôi đã thua.
Khi đó, truyền thông các nước đua nhau tố đậm bầu không khí bi thương tại hiện trường,
đến mức hiện nay đã không thể xác định được câu nói này có thực sự do Elop nói hay không.
Cũng có một cách nói khác rằng, khi Elop rời khỏi vị trí CEO của Nokia,
ông từng nói, chúng ta đều là tù nhân của chính sự thành công của mình.
Tuy nhiên, mặc dù đế chế điện thoại Nokia đã lạnh, nhưng câu chuyện đến đây vẫn còn lâu mới kết thúc.
Nhiều năm sau, thị trường mới chú ý đến. Hóa ra ngay từ trước khi bán mảng kinh doanh điện thoại,
Nokia đã bắt đầu triển khai, phương án B. Đông không sáng thì phía tây lại sáng.
Thực ra ngay từ khi mảng kinh doanh điện thoại vẫn đang ở thời kỳ đỉnh cao, Nokia đã bắt đầu suy
tính liệu có thể tạo ra đột phá trong những lĩnh vực khác hay không.
Năm 2006, Siemens và Nokia đều muốn phát triển công nghệ thông tin liên lạc không dây 3G, 4G.
Nhưng vì khoản đầu tư quá lớn, cả hai đều không muốn một mình gánh toàn bộ chi phí,
nên quyết định ôm nhau sởi ấm, thành lập công ty liên doanh Nokia-Siemens Networks,
hai bên mỗi bên nắm 50% cổ phần. Điều này cũng gieo số một hạt sống hy vọng cho sự trỗi dậy trở lại
của Nokia. Nhưng trong những năm sau đó, Nokia-Siemens Networks phát triển không mấy thuận lợi.
Thứ nhất, vì công ty liên doanh, nhìn có vẻ là sự liên minh giữa hai thế lực mạnh.
Nhưng trên thực tế, trong mắt cả hai bên, đây đều không phải con ruột.
Rất dễ rơi vào tình trạng hai bên đều không quản.
Thứ hai, bởi sự cạnh tranh trong lĩnh vực viễn thông thực sự quá khốc liệt,
trong khi chi phí đầu tư cho nghiên cứu và phát triển lại vô cùng lớn.
Sau vài năm, Nokia-Siemens Networks đã thua lỗ hàng tỷ đô.
Đến năm 2013, Siemens đã không thể chịu đựng thêm được nữa đối với công ty liên doanh liên tục hút máu này
và dự định bán phần cổ phần của mình đang nắm giữ.
Ngày hai tháng trước khi Microsoft tuyên bố mua lại mảng kinh doanh điện thoại của Nokia,
Nokia đã bỏ ra 1,7 tỷ euro để mua lại 50% cổ phần còn lại của Nokia-Siemens Network từ đối tác với mức giá thấp,
bước những bước đầu tiên trong quá trình chuyển đổi sang lĩnh vực cơ sở hạ tầng viễn thông.
Năm 2015, đúng lúc Alcatel-Notion từng nằm trong top 3 nhà cung cấp thiết bị viễn thông toàn cầu
Alcatel-Notion nắm giữ một lượng lớn các bằng sáng chế có giá trị cực cao,
trong đó có cả những tài sản công nghệ cốt lõi mang tính huyền thoại của Bell Labs.
Năm 2006, doanh nghiệp Pháp Alcatel xác nhập với doanh nghiệp Mỹ-Notion,
Bell Labs vốn thuộc Notion Technologies sau khi xác nhập đã trở thành một phần của Alcatel-Notion.
Tuy nhiên, do những nguyên nhân như khác biệt văn hóa Pháp-Mỹ, khó khăn trong quá trình hợp nhất và nhiều yếu tố khác,
tình hình kinh doanh của Alcatel-Notion sau khi xác nhập không mấy khả quan.
Trong quá trình thị trường thông tin liên lạc di động nhanh chóng chuyển từ 2G sang 3G rồi 4G,
Alcatel-Notion đã bị các đối thủ bỏ xa, cuối cùng cũng buộc phải tìm kiếm một biến độ mới.
Còn Nokia, sau khi bán mảng kinh doanh điện thoại, vẫn còn một ít lương thực sự chữ,
vì vậy đã dùng hình thức hoán đổi cổ phiếu để thu Alcatel-Notion,
công ty sở hữu nền tảng công nghệ, về tay mình.
Cứ mỗi cổ phiếu Alcatel-Notion sẽ được đổi lấy 0,55 cổ phiếu mới phát hành của Nokia,
với quy mô giao dịch lên tới 15,6 tỷ euro.
Sau khi thâu tóm Alcatel-Notion, thị phần của Nokia trong lĩnh vực thiết bị viễn thồng
đã có bước nhảy vọt về chất, hình thành thế chân vạc cùng Huawei và Ericsson.
Cộng thêm việc Nokia Siemens Network từng mua lại tài sản mạng không dây của Motorola vào năm 2007.
Nokia lúc này gần như đã trở thành một liên minh siêu cấp của Motorola.
Ngay khi mọi người cho rằng Nokia sau khi tách khỏi mảng kinh doanh điện thoại cốt lói
sẽ nhanh chóng biến mất khỏi trái đất như loài khủng lòng tuyệt chủng,
thì một Nokia hoàn toàn mới đã chính thức thành hình.
Chỉ có điều, vai trò của nó đã chuyển từ con mồi thành kẻ săn mồi.
Từ bỏ đế chế điện thoại, trải qua vài năm thăng trầm trong lĩnh vực viễn thông,
Nokia một lần nữa trở thành một gã khổng lồ của ngành.
Năm 2017, Nokia quay trở lại bảng xếp hạng top 500 công ty mạnh nhất toàn cầu,
với doanh thu hàng năm 23,147 tỷ euro.
Theo báo cáo tài chính của công ty, 88% doanh thu đến từ mảng kinh doanh mạng Nokia.
Cái gọi là mảng kinh doanh mạng là cung cấp cơ sở hạ tầng truyền thông và dịch vụ
cho các doanh nghiệp cũng như các nhà mạng viễn thông.
Các dịch vụ này bao gồm cung ứng thiết bị trạm phát sóng,
quy hoạch tối ưu hóa mạng lưới cũng như vận hành và bảo trì hệ thống.
Vậy bạn đã nhận ra chưa? Sau năm 2013, Nokia không biến mất,
mà chỉ không còn tập trung vào hoạt động kinh doanh bì thủ xỉ nữa,
nên công chúng không còn nhìn thấy họ.
Hiện nay, trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng thông tin liên lạc và các hoạt động liên quan
đến trạm gốc trên toàn cầu, Nokia và Ericsson thay nhau đứng vị trí thứ hai,
với thị phần đều khoảng 13%. Vị trí dẫn đầu thuộc về Huawei, với thị phần khoảng 31%.
Tuy nhiên, do ảnh hưởng về vấn đề bảo mật, trong những năm gần đây,
một số quốc gia đang tránh sử dụng trạm gốc của Huawei.
Và với tư cách là một trong số ít công ty trên thế giới có khả năng
cung cấp hoàn chỉnh dịch vụ mạng không dây 5G,
Nokia đã nhận được nhiều đơn hàng vốn có khả năng sẽ chảy về Huawei.
Bên cạnh việc lội ngược dòng ngoạn mục nhờ công nghệ 5G,
còn một nguồn thu nhập thầm kín khác của Nokia mà chúng ta không thể không nhắc tới,
đó chính là thu tiền bản quyền sáng chế.
Dù khoản này chiếm tỷ trọng không cao trong tổng doanh thu,
hàng năm hầu như chưa bao giờ vượt quá 10%.
Thế nhưng biên lợi nhuận của nó thì phải gọi là siêu hời,
khi luôn duy trì điều đoạn ở mức khoảng 70%.
Trong giới kinh doanh có một câu nói,
bằng sáng chế là ngành kinh doanh nhàm chán nhất thế giới,
nhưng cũng là ngành kinh doanh có tỷ suất lợi nhuận hấp dẫn nhất.
Như đã đề cập ở trên, ngay từ đầu năm 1960,
Nokia đã bắt đầu tham gia vào lĩnh vực viễn thông và thành lập bộ phận điện tử.
Có thể nói, Nokia đã trải qua trọn vẹn lịch sử phát triển của ngành viễn thông.
Ở kỷ nguyên 2G, Nokia là một trong những bên nắm giữ nhiều bằng sáng chế nhất
về điện thoại cục cạch và thông tin di động đoàn cầu.
Sang thời 3G, họ sở hữu lượng lớn bằng sáng chế thiết yếu cho tiêu chuẩn WCDMA.
Đến thời 4G, nhờ tích cực tham gia nghiên cứu và phát triển công nghệ LTE,
Nokia lại bỏ túi một số lượng bằng sáng chế thiết yếu vô cùng đáng nệ.
Và bước sang kỷ nguyên 5G,
số lượng bằng sáng chế thiết yếu về 5G mà Nokia nắm giữ được đã vượt mốc 7.000 mục.
Cái gọi là bằng sáng chế thiết yếu cho tiêu chuẩn ở đây là những sáng chế bắt buộc phải sử dụng
nếu muốn hiện thực hóa một công nghệ tiêu chuẩn nào đó.
Ví dụ, nếu bạn muốn sản xuất một chiếc điện thoại 5G,
bạn bắt buộc phải dùng các công nghệ sáng chế nằm trong bộ tiêu chuẩn 5G đó.
Điều thú vị là các thế hệ công nghệ thông tin di động luôn có tính kế thừa lẫn nhau.
Ngay cả một chiếc điện thoại 4G ngày nay vẫn đang phải sử dụng rất nhiều công nghệ từ thời 2G.
Qua nhiều thập kỷ, Nokia đã tích lũy được hơn 26.000 danh mục bằng sáng chế.
Khó báo này giống như phúc lợi vậy, tạo ra một bệ phóng sức mạnh đáng kinh ngạc ở thời điểm hiện tại.
Bất kỳ công ty nào muốn nghiên cứu và bán các thiết bị kết nối mạng
đều phải trả cho Nokia một khoản phí qua đường.
Từ truyền dữ liệu qua mạng di động, truyền dữ liệu qua mạng không dây,
cho đến tương tác và điều khiển màn hình cảm ứng, tất cả đều là bản quyền của Nokia.
Thậm chí, có một sự thật sẽ khiến bạn phải mắt chữ O mồm chữ A.
Ngay cả tính năng tích hợp camera và điện thoại cũng thuộc quyền sở hữu của Nokia.
Có thể nhìn ra được, mở bằng sáng chế này cũng đủ khiến các ông lớn công nghệ
phải đau đầu những ốc để đối phó.
Chưa dừng lại ở đó, sau khi thâu tóm Akertel Lotion,
Nokia cũng tiện tay cuộn luôn toàn bộ bằng sáng chế của phòng thí nghiệm Bell vào túi mình.
Hãy nhớ rằng, các nhà khoa học tại phòng thí nghiệm huyền thoại này từng ám tứ 11 giải Nobel.
Hàng loạt công nghệ cốt lõi thay đổi cả thế giới như bóng bán dẫn,
hệ điều hành Unix hay các quang truyền thông đều gắn liền với cái tên Bell Labs.
Và để đòi được tiền bản quyền, những năm qua, Nokia cũng chẳng ngại gõ cửa tòa án
để hầu tòa với các đại gia công nghệ.
Mà Apple chính là một trong những đối thủ nặng kỹ và nổi tiếng nhất.
Kể từ 2009, hai ông lớn này đã lao vào một cuộc chiến pháp đi kéo dài đẳng đắng
với hàng loạt vụ kiện tụng đi kiện tụng lại liên quan đến bằng sáng chế màn hình và tính năng camera.
Dù cuối cùng hai bên cũng đạt được thỏa thuận hòa giải,
nhưng Apple vẫn phải móc túi trả cho Nokia khoản tiền bản quyền lên tới 1,7 tỷ đô.
Không chỉ có Apple, nhưng cái tên đình đám khác như Samsung,
Oppo, Vivo, Lenovo hay Asus cũng đều từng bị Nokia dắt tay ra tòa.
Người ta vẫn thường nói, quân tử trả thù, 10 năm chưa muộn.
Miếng bánh thị trường điện thoại bị mất năm xưa,
giờ đây đã được Nokia kiếm lại, thông qua tiền bản quyền.
Thế nhưng, trận chiến lội ngược dòng của Nokia vẫn chưa dừng lại ở đó.
Vào năm 2024, Nokia lại tiếp tục chi 2,3 tỷ đô để thâu tóm Infinero,
một nhà cung cấp thiết bị quang thông của Mỹ.
Dù con số này không phải là một thương vụ quá chấn động về mặt giá trị,
nhưng nó lại mang ý nghĩa sống còn đối với Nokia,
giúp hãng hoàn tất cú chuyển mình ngoạn mục từ một nhà cung cấp thiết bị viễn thông thuần túy,
trở thành một ông lớn về hạ tầng dịch vụ AI.
Vì sao đã khẳng định như vậy? Chúng ta hãy cùng bóc tách tiếp.
Không biết mọi người có còn nhớ,
trước đây chúng ta từng làm một video đề cập đến một tài liệu do dị từ nội bộ OpenAI.
Tài liệu đó chỉ ra rằng, điểm khởi đầu của kỷ nguyên công nghệ sẽ chính thức diễn ra vào năm 2027.
Thời điểm đó, trí tuệ nhân tạo sẽ tiến hóa thành trí tuệ nhân tạo tổng hợp AGI,
một hệ thống có khả năng thực hiện mọi nhiệm vụ phổ quát,
biết học hỏi và tư duy như con người, thậm chí sở hữu cả ý thức lẫn cảm xúc độc lập.
Khi ấy, phiến cảnh AI hoàn toàn tiếp quản cuộc sống loài người trong các bộ phim khoa học viễn tưởng sẽ trở thành hiện thực.
Giờ đây, năm 2027 đã cận kề ngay trước mắt,
và tốc độ phát triển thần tốc của AI suốt 2 năm qua là điều mà tất cả chúng ta đều đã được tận mắt chứng kiến.
Trong các video trước, chúng ta cũng đã cùng nhau mổ sẻ 3 trụ cột cốt lõi được giới học thuật công nhận để thúc đẩy AI phát triển.
Đó chính là thuật toán, dữ liệu và năng lực tính toán.
Thuật toán và dữ liệu từ lâu đã có sẵn. Hiện nay, các mô hình AI lớn đều thông minh hơn hẳn.
Còn thứ thực sự cản trở AI phát triển thêm chính là năng lực tính toán.
Khi thị trường vẫn đang tranh luận bao giờ đơn hàng GPU của Nvidia sẽ đạt đỉnh,
OpenAI, Microsoft, Google suốt cuộc còn phải xây bao nhiêu trung tâm dữ liệu siêu lớn mới đủ dùng,
thì những dòng vốn thông minh đã nhận ra rằng sự bùng nổ của năng lực tính toán đang đâm phải giới hạn của kiến trúc truyền thông.
Nếu không có sự kết nối đạt đến mức cực hạn, thì một GPU đơn lẻ hay một trung tâm dữ liệu,
dù có sức mạnh tính toán có khủng khiếp đến đâu, thì cũng chỉ là những hòn đảo cô độc.
Và Nokia, nhờ vào bề dái tích lý trong lĩnh vực AI RAN và mạng lưới cắp quang,
đang trở thành một trong những bên hưởng lợi lớn nhất từ xu hướng liên kết sức mạnh tính toán này.
Vậy mạng liên kết sức mạnh tính toán là gì? Hiểu một cách đơn giản,
khi các công ty mô hình AI lớn muốn tiến hành huấn luyện các cụm máy chủ quy mô lớn,
thì một chip GPU, dù có sức mạnh đến đâu, rõ ràng cũng là không đủ.
Điều này đòi hỏi người ta phải xếp hàng vạn,
thậm chí hàng trăm vạn con chip lại với nhau để tiến hành huấn luyện song song.
Lúc này, lượng dữ liệu luân chuyển giữa chip với chip, giữa máy chủ với máy chủ,
hay thậm chí giữa các trung tâm dữ liệu với nhau sẽ khổng lồ đến mức không thể tương tượng nổi.
Trong khi đó, phương thức truyền dẫn bằng dây đồng truyền thống lại gặp phải mức độ hao
hụt kinh khủng khi chuyển dữ liệu ở tần số cực cao, đi kèm với độ trễ lớn và lượng nhiệt tỏa
ra vô cùng nghiêm trọng. Nói một cách dễ hiểu, chính là quá chậm và quá tốn điện. Cuối cùng,
cụm năng lực tính toán AI mà các công ty mô hình lớn đã bỏ ra hàng chục tỷ đô để xây dựng sẽ
bị mắc kẹt trong quá trình chở dữ liệu. Vì vậy, điểm cuối của năng lực tính toán nhất định
phải là truyền thông quang. Cái gọi là truyền thông quang chính là dùng ánh sáng để truyền tài
thông tin. Cách phổ biến nhất là chuyển đổi tín hiệu điện thành tín hiệu quang, để tín hiệu
chuyển với tốc độ cao qua sợi quang, sau khi đến đầu bên kia lại chuyển tín hiệu quang trở về tín
hiệu điện. Sự phát triển của AI đã thúc đẩy một cuộc cách mạng mạnh mẽ. Các nhà cung cấp
cơ sở hạ tầng truyền thông lần lượt đẩy nhanh việc xây dựng mạng quang, dùng sợi quang và cáp
quang thay thế một phần cáp đồng truyền thống. Đến lúc này, không thể không khâm phục nước cờ thần
sầu của Nokia. Bell Labs sở hữu một lượng lớn công nghệ và bằng sáng chế về truyền thông quang.
Việc mua lại Alcatel-Notion đã trực tiếp đưa Nokia trở thành nhà cung cấp thiết bị mạng quang lớn
thứ hai thế giới. Infinero, công ty được Nokia mua lại vào năm 2024, lại sở hữu một trong số rất ít
nhà máy đúc bán dẫn trong ngành có khả năng tự sản xuất mạnh tích hợp quang tử bằng Fortify Indium.
Nhà máy đúc bán dẫn này có thể tích hợp hàng trăm linh kiện quang học chiếm con chip duy nhất,
thực hiện truyền dẫn cáp quang với tốc độ siêu cao, dung lượng lớn và chí phí thấp.
Quay trở lại với khoản đầu tư của Jensen Khoang và Nokia được nhắc đến ở đầu video. Đằng sau khoản
đầu tư 1 tỷ đô là khát vọng muốn kiếm được 20 tỷ đô thông qua thị trường AIREN. Một tổ chức
phân tích dự đoán rằng đến năm 2023, quy mô thị trường AIREN tích lũy trên toàn cầu sẽ vượt 200 tỷ đô.
Vậy AIREN là gì? REN là cụm từ viết tắt tiếng Anh của mạng truy cập vô tuyến. Nói một cách đơn giản,
nó chính là các trạm phát sóng, hạ tầng cơ sở cốt lõi trong mạng lưới thông tin di động. Còn AIREN chính
là sự kết hợp giữa AI và các trạm phát sóng này. Nó nâng cấp các trạm thông tin truyền thống thành
những nút thông minh, vừa có khả năng truyền dẫn tín hiệu, lại vừa có thể cung cấp luôn sức mạnh tính toán AI.
Từ đó hiện thực hóa sự giao thoa sâu sắc giữa viễn thông và trí tuệ nhân tạo. Nhìn lại vài thập kỷ qua,
cách kinh doanh của các nhà cung cấp thiết bị viễn thông vô cùng đơn giản và thô. Cứ mỗi một lần nâng cấp
công nghệ từ 2G lên 3G rồi lên 4G là một lần các hãng thiết bị đánh xe ủi đi gặt hái lợi nhuận từ các nhà mạng.
Khi đó, các nhà mạng viễn thông bắt buộc phải ngoan ngoãn móc hậu bao để mua từng thùng,
từng thùng hộp sắt chứa các khối xử lý vô tuyến, các bo mạch xử lý băng tần,
rồi lóc cóc đem treo chúng lên hàng vạn, hàng triệu chiếc cột anten sắt trên cấp cả nước.
Nhưng đến thời đại 5G, cách làm này đột nhiên không còn hiệu quả nữa.
Các nhà mạng viễn thông trên toàn cầu đều bị 5G làm cho khốn đốn.
Bởi vì bán kính phủ sóng của trạm 5G nhỏ hơn nhiều so với trạm 4G,
muốn đạt được phạm vi phủ sóng tương đương, số lượng trạm phải tăng gấp đôi.
Tăng gấp đôi số lượng trạm còn chưa đáng sợ. Đáng ngại nhất là mức tiêu thụ điện.
Một trạm 5G có mức tiêu thụ điện cao gấp 3-4 lần so với trạm 4G.
Điều này vô tình dẫn đến một hiện tượng mang đậm tính hài hước đen.
Tại một số quốc gia có giá điện đắt đỏ, các nhà mạng sau khi còng lưng xây xong trạm 5G thì tá hỏa phát hiện,
hóa đơn tiền điện đã phọt lên đến mức không thể nào gánh nổi.
Nhiều nhà mạng không còn cách nào khác đành phải chủ động tắt bớt trạm 5G vào đêm muộn,
thời điểm mà lưu lượng tri gập xuống thấp để tiết kiệm tiền điện.
Lúc này, tất cả mọi người đều nhận ra một vấn đề.
Nếu kỷ nguyên 6G tiếp theo vẫn dẫn vào vết xe đổ của 5G,
tức là cứ lao vào cuộc đua cắm cột, đắp phần cứng một cách điên cuồng,
thì chắc chắn chẳng ai có thể sống sót nổi.
Chính vào thời khắc mầu chốt này, Nokia và Nvidia đã nhìn thấu được bản chất của vấn đề.
Lối thoát duy nhất cho tất cả trong tương lai là phải nâng cấp từ việc bán phần cứng thuần túy
thành các trạm phát sóng thông minh chạy bằng AI, kết hợp với mạng lưới liên kết sức mạnh tính toán.
Và giải pháp AI-RAM do Nvidia ra sức thúc đẩy chính là nhằm mục đích đưa chip GPU
vào trong các thiết bị trạm phát sóng để biến nó thành chip xử lý chủ lực của mạng RAM.
Nhờ vậy, người ta có thể vận hành trực tiếp các mô hình AI ngay trên các trạm phát sóng di động.
Một mặt, với sự hỗ trợ của GPU và thuật toán AI, trạm phát sóng có thể hoàn thành các công việc
phức tạp như dự đoán thông minh trạng thái kênh truyền, nhận diện động nhiễu loạn đa người dùng,
tự động tối ưu hóa trùng sóng mm. Điều này rất có thể sẽ nâng cao đáng kể hiệu suất
của trạm phát sóng và trao cho nó nhiều chức năng hơn. Về lâu dài, điều này hứa hẹn giúp các nhà mạng
gia tăng doanh thu và giảm chí phí vận hành và bảo trì. Mặt khác, mỗi trạm phát sóng đều có thể
được coi là một nút năng lực tính toán AI, vừa xử lý tín hiệu vô tuyến, vừa thực thi các nhiệm vụ
suy luận AI thời gian thực hướng đến người dùng cuối. Vì vậy, cho dù là đối với Nokia, Nvidia hay
đối với ngành AI và ngành viễn thông, AI RAM đều có khả năng mang lại một cuộc diện đối bền
cùng có lợi. Nói đến đây, bây giờ chắc bạn đã hiểu lý do tại sao ở phần đầu tôi lại nói Nokia
có lẽ là nút bấm thèn chốt kích hoạt điểm khởi đầu công nghệ tiếp theo rồi chứ.
Việc chọn hợp tác với Nokia chắc chắn cũng là kết quả của một quá trình suy tính kỷ lưỡng lâu
dài của Jensen Hoang. So với Ericsson, Nokia sở hữu mạng lưới quang học chính chắn hơn. So
với Huawei, Nokia lại sở hữu độ tự do cao hơn và an toàn hơn trên thị trường quốc tế.
Đến giữa năm 2025, giá cổ phiếu Nokia vẫn quen quẩn ở mức 4 đô. Sau khi bước sang năm
2026, giá cổ phiếu đã tăng gấp nhiều lần. Mặc dù sau tháng 7 có phần giảm trở lại,
nhưng mức tăng lũy kế trong năm vẫn rất đáng kể. Mức tăng vọt của giá cổ phiếu không
phải là may mắn chỉ sau một đêm, mà là thời khắc Nokia sau nhiều năm âm thầm tích lũy và đi
trước bố trí, cuối cùng cũng bùng nộ. Nhìn lại lịch sử 160 năm của Nokia,
từ nhà máy gỗ đến gã khổng lồ điện thoại, rồi trở thành nhà cung cấp dịch vụ cơ sở hạ
tầng AI như ngày nay. Mỗi lần chuyển mình, đều là một lần chặt tay để giữ mạng, sinh tự.
Lần tới nếu có người hỏi bạn, Nokia chết rồi sao? Có lẽ bạn có thể đem câu chuyện chúng ta kể
ngày hôm nay, nói lại với họ. Khi còn bão thời đại ập đến, khi nào cũng có người bị nhấn chìm,
và cũng có người sẽ học được cách lướt sóng. Câu chuyện của Nokia có lẽ sẽ gợi mở cho tất cả các
doanh nghiệp đang đứng trước bước ngoặt chuyển mình. Con sung hộ thành thực sự không phải là ánh hào
quang trong quá khứ, mà là dũng cảm thay đổi đối mặt với tương lai. Còn đối với chính bản thân
chúng ta, trong thời đại mọi thứ ngày càng nhanh, ngày càng phức tạp và ngày càng ngột ngạc như
thế này, có lẽ dũng cảm thay đổi mình cũng là con sung hộ thành an toàn nhất. Còn không biết bạn thì
có suy nghĩ như thế nào? Hãy đăng ký kênh của bạn và chia sẻ với Ruby ở phần bình luận bên dưới
nhà. Nếu có cùng suy nghĩ, hãy đánh số 1. Và phần chia sẻ chúng ta ngày hôm nay xin tạm dừng tại đây
thôi. Nếu bạn thấy video này hữu ích mà vẫn chưa nhấn like, trước khi rời đi hãy nhớ nhấn like nhé.
Và rất mong mọi người hãy chia sẻ video của chúng ta đến càng nhiều người hơn nữa. Bởi vì mỗi
tương tác của bạn đều có thể giúp kênh MissRuby của chúng ta kích hoạt thuật toán đề xuất của Youtube
và kênh chương trình World để những nội dung mở mang tư duy, khám phá một vũ trụ chân thực hơn,
đem sự thực ảnh hưởng càng nhiều người hơn nữa. Xin cảm ơn các bạn rất nhiều. Xin chào và hẹn gặp lại!