Tại Sao Nền Văn Minh 13000 Năm Tuổi Bị Xóa Xổ Chỉ Sau 1 Đêm? | Thế Giới Cổ Đại
Chào mừng các bạn đã đến với kênh Thế Giới Cổ Đại, tôi là MC Quang Thiên, rất vui được đồng hành cùng các bạn trong video ngày hôm nay. Địa danh này được gọi là Lop Nor (La Bố Bạc) – nơi được coi là “biển chết” giữa lòng Tân Cương. Mảnh đất này nhiều lần trải qua cảnh ngập lụt rồi khô cạn, để lại những vòng địa mạo khổng lồ gọi là “Đại Nhĩ Đóa” – Chiếc Tai Lớn. Khảo cổ còn tìm thấy bằng chứng cho thấy, chỉ cách đây 500–600 năm, nơi đây từng xảy ra một trận đại hồng thủy kinh hoàng, chứ không phải hàng ngàn năm như ta vẫn tưởng. Điều kỳ lạ là, mỗi lần La Bố Bạc thay đổi diện mạo, đều dường như ăn khớp một cách bí ẩn với chu kỳ khí hậu toàn cầu – và trùng với những bước ngoặt lịch sử lớn: từ Tây Hán, Đông Hán, đến Đường, Tống… Lịch sử Lâu Lan thịnh suy, những ghi chép đầy ma quái của Huyền Trang hay Kỷ Hiểu Lam, thậm chí cả sự hồi sinh của La Bố Bạc trong thế kỷ 21, tất cả dường như chỉ là những mảnh ghép của một vòng xoáy khổng lồ mà chúng ta mới chạm đến bề mặt. Vậy rốt cuộc, La Bố Bạc chỉ là một vùng sa mạc khô cằn, hay là một cánh cửa hé lộ về chu kỳ hủy diệt và tái sinh của cả nền văn minh nhân loại? Hôm nay, chúng ta hãy cùng giải mã những bí ẩn chưa từng được hé lộ tại nơi chết chóc này!
Cảm ơn mọi người! Chúc mọi người có những giây phút vui vẻ. Mời các bạn theo dõi video trên kênh Thế Giới Cổ Đại. ✔️ Thế Giới Cổ Đại sẽ đồng hành cùng các bạn trong hành trình giải mã những sự kiện kỳ bí xuyên suốt dòng lịch sử của loài người... ✔️ Chúc các bạn có những phút giây thư giãn và bổ ích! #thếgiớicổđại#bíẩn#vănminhcổđại
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AI
Video khám phá những bí ẩn khảo cổ và chu kỳ khí hậu tại Lop Nur, Tân Cương. Từ những nền văn minh cổ đại như Loulan đến các dấu tích tiền sử 13.000 năm trước, vùng đất này minh chứng cho sự biến đổi cực đoan giữa đại hồng thủy và sa mạc hóa, đồng thời nhắc nhở con người về sự nhỏ bé trước thiên nhiên và tầm quan trọng của việc sống hòa hợp với môi trường.
Chào mừng các bạn đã đến với kênh Thế Giới Cô Đại.
Tôi là MC Quang Thiên, rất vui được đồng hành cùng các bạn trong video ngày hôm nay.
Địa danh này được gọi là Lốp Nọ hay còn gọi là La Bố Bạc, nơi được coi là biển chết giữa lòng Tân Cương.
Mảnh đất này nhiều lần trải qua cảnh ngập lột rồi khổ cạn, để lại những vòng điện bạo khổng lồ gọi là địa nhĩ đoá, chiếc tai lớn.
Khảo cổ còn tìm thấy bằng chứng cho rằng, chỉ cách đây 500 đến 600 năm,
đời đầy từng xảy ra một trận đại hồng thủy kinh hoàng, chứ không phải là hàng ngàn năm như ta vẫn tưởng.
Điều kỳ lạ là, mỗi lần La Bố Bạc thay đổi diện mạo, đều dường như ăn khớp một cách bí ẩn với chung kỳ khí hậu toàn cầu.
Và chung với những bước ngoặt lịch sử lớn, từ Tây Hán, Đông Hán, Đến Đường, Tống, lịch sử lâu lan thịnh suy,
những ghi chép đầy ma quái của Huyền Trang hay Kỳ Hiểu Lam, thậm chí cả sự hồi sinh của La Bố Bạc trong thế kỷ 21.
Tất cả dường như chỉ là những mảnh ghép của một vòng xoáy khổng lồ mà chúng ta mới chạm đến bề mặt.
Vậy, rốt cuộc, La Bố Bạc chỉ là một vùng sa mạc khô cằn, hay là một cánh cửa hé lộ về chung kỳ hủy diệt và tái sinh của cả nền vật minh nhân loại.
Hôm nay, chúng ta hãy cùng giải mã những bí ẩn chưa từng được hé lộ tại nơi chiết chóc này nhé.
Năm 2014, một đoàn khảo sát khoa học cấp quốc gia, gồm hơn 50 người, tiến sâu vào La Bố Bạc, cắm chạy suốt 4 năm.
Họ đã khai quật và ghi chép lại những phát hiện chấn động liên quan đến người lâu lan, đến nền văn minh tiền sử, lũ lụt trong sa mạc, và cả bí ẩn về chung kỳ trái đất.
Trong số đó, họ có 5 phát hiện lớn.
Ban đầu, các nhà khảo cổ mặc định người lâu lan cổ thuộc Trung tộc Ấn Âu.
Lý do là vì ở La Bố Bạc có di chỉ Tiểu Hà Mộc và Mộ Thái Dương.
Cụ thể, Tiểu Hà Mộc được phát hiện năm 1934 khi nhà thám hiểm Thụy Điển, Berkman,
dưới sự dẫn đường của thợ săn địa phương, tìm thấy nhiều quan tai hình con thuyền trong sa mạc.
Trong quan tai còn có sát ướp khô chưa hề thối dữa.
Đến năm 2003, đối khảo cổ Trung Quốc tiếp tục khai quật, phát hiện từng lớp quan tai trồng lên nhau và cuối cùng tìm thấy sát ướp công chúa Tiểu Hà.
Phát hiện này đã gây chấn động toàn thế giới.
Chỉ cần nhìn qua cũng thấy rõ đặc điểm Ấn Âu trong các phát hiện này.
Kiểm tra cho thấy công chúa Tiểu Hà được mai táng cách đây 4.000 năm.
Thời điểm ở Trung Nguyên vẫn là cuối nhà hạ, còn văn minh châu Âu mới chỉ nhen nhóm trên đảo Greer của người Minot.
Vậy mà nơi đây đã xuất hiện một nền văn minh tráng lệ với kỹ thuật mai táng tinh vi đến kinh ngạc.
Kế đến là mộ Thái Dương.
Vào năm 1979, các nhà khảo cổ Trung Quốc đã phát hiện một quần thể mộ táng kỳ lạ ở phía bắc Đại Nhĩ Đóa.
Cấu trúc nơi đây khác thường.
Một hố gỗ tròn, chung quanh thì được bao bọc bởi 7 vòng cọc gỗ hồ dương, sắp xếp theo thứ tự từ nhỏ đến lớn.
Vòng trong chỉ dày 2-3cm, còn vòng ngoài có thể to đến cả chục cm.
Tạo hình như những tia sáng lan tỏa.
Nhìn từ trên cao, toàn bộ công trình giống một vòng Thái Dương rực rỡ, vì vậy người ta gọi nó là mộ Thái Dương.
Số lượng những ngôi mộ này không nhiều không ít, đúng 7 ngôi.
Rõ ràng không giống mộ của gia tộc, mà giống một loại đàn tế thần bí.
Niên đại được xác định khoảng 3.800 năm trước, cùng thời với Tiểu Hà Mộc.
Chính từ một mộ Thái Dương, năm 1980, người ta khai quật được xác ướp Mỹ nữ lầu lan nổi tiếng.
Dù đặc điểm ngoại hình không có nét ấn Âu rõ rệt như công chúa Tiểu Hà.
Nhưng các học giả vẫn cho rằng mộ Thái Dương thể hiện đậm nét văn hóa ấn Âu.
7 ngôi mộ, 7 vòng cong gỗ, tất cả đều phản ánh sự tôn thờ con số 7.
Thật trung hợp, trong văn hóa Hy Lạp cổ đại, đặc biệt là trường phái Pythagore, số 7 cũng được xem là con số hoàn Mỹ.
Nó là sự kết hợp của 3 và 4, tượng trưng cho tam giác và tứ giác, 2 hình khối cơ bản được chọn vẹt.
Không chỉ vậy, người Hy Lạp còn tin rằng số 7 gắn liền với 7 thiên thể có ảnh hưởng trực tiếp đến vận mệnh loài người.
Đó là mặt trời, mặt trăng, sao hỏa, sao thủy, sao thổ, sao kim và sao mộc.
Dấu ấn ấy vẫn còn in đậm trong đời sống của chúng ta ngày nay, khi một tuần vẫn được chia thành 7 ngày.
Minh chứng sống động cho sức bền của di sản ấn Âu cổ đại.
Vì vậy, công chúa Tiểu Hà và mộ Thái Dương đã củng cố cho giả thuyết rằng người bản địa La Bố Bạc là người gốc ấn Âu.
Thế nhưng, trong đợt khai cuộc năm 2014, một phát hiện mới khiến tất cả kinh ngạc.
Tại Nghĩa Trang La Bố Bạc số 1, các nhà khảo cổ tìm thấy số lượng lớn hải cốt, kiểm tra cho thấy họ không phải người ấn Âu,
cũng không thuộc chủng Mông Cổ, một kết quả đầy khó hiểu và bí ẩn.
Cách đây 4.000 năm, trên lục địa Á Âu, ngoài người ấn Âu và người Mông Cổ,
chẳng lẽ còn có đông đảo người châu Phi, người châu Úc, Nam Đảo hay thậm chí người da đỏ châu Mỹ hay sao?
Khi khai cuộc tiến hành đến đây, các chuyên gia tạm thời chỉ có thể gọi họ bằng cái tên người lâu lan bí ẩn.
Nhưng rốt cuộc, họ còn che giấu những bí mật nào khác.
Ngày 13 tháng 10 năm 2016, trường đoàn khảo sát Tần Hiếu Quang đang tìm kiếm tại khu vực số 2.
Bất ngờ ông thấy trong tầng điện mạo da đan màu trắng lại cắm một khối đa đen.
Cúi xuống quan sát kỹ, ông phát hiện trên viên đá có vết tích do con người chế tác.
Đây là điều cực kỳ hiếm, vì thông thường những di vật được phát hiện đều nằm trên bề mặt
và việc xác định điên đại của đá gần như là bất khả thi.
Nhưng lần này, viên đá lại nằm trong tầng điện mạo da đan.
Nhiều đó có thể dựa vào tốc độ tích tụ điện tầng để suy đoán tuổi.
Ngay lập tức, đôi trường tổ chức thu thập diện rộng tại khu vực số 2.
Rất nhanh, họ phát hiện hàng loạt vòng đá, sông đá, hố trò.
Một hố trò lại gắn trí trít những mảnh đá đen nhỏ ly ti.
Không thể tin được, đây chính là mảnh tước vi hình,
dấu hiệu gần như đồng nghĩa với sự tồn tại của loài người tiên sử.
Cách chế tác loại mảnh tước này là dùng sưng hiêu,
đập mạnh vào dìa hòn đá.
Nếu nghe thấy một tiếng tách giòn vàng,
tức là một mảnh tước nhỏ đã được tách ra.
Sau đó, gắn những mảnh nhỏ này vào sưng thú
sẽ tạo thành dao đá có thể cắt, chặt.
Ở Bắc Á, từ hậu kỳ đồ đá cũ cho tới đầu thời đại đồ đông,
con người đã sử dụng loại nông cụ này suốt hơn 20.000 năm.
Điều khiến đội trưởng Tân càng phấn khích hơn.
Mảnh tước này được phát hiện trong hố trò.
Có trò, tức là có carbon.
Có carbon thì có thể đo tuổi bằng phương pháp C14.
Và kết quả kiểm định thật sự kinh hoảng.
Hố trò và công cụ đá này có niên đại 11.000 năm trước.
Kết hợp thêm tốc độ bồi tích của từng nhà đàn,
niên đại lại được xác nhận là 13.000 năm trước.
Điều đó có nghĩa là họ đã vô tình đào trúng đền văn minh tiên sử thật sự.
Khoảng thời gian 13.000 đến 11.000 năm trước là khái niệm gì?
Mọi người chắc hẳn từng nghe về Gobicli Tepe rồi đúng không?
Khoảng 12.900 năm trước,
một thiên thạch khổng lồ rơi xuống Greenland,
gây ra lũ lụt toàn cầu và thời kỳ băng giá.
Sự kiện vẫn lưu truyền trong vô số huyền thoại.
Những học giả và người yêu thích giả thuyết tiên sử cho rằng
chính thiên thạch này đã hủy diệt nền văn minh cổ xưa
và những người sống sót sau thảm họa đã xây dựng Gobicli Tepe khoảng 11.000 năm trước.
Chẳng lẽ sau cú va chạm thiên thạch 12.900 năm trước,
Labo Bạc cũng từng là nơi ẩn trú của một nền văn minh tiên sử.
Họ có thể đã dồn về đây trong bối cảnh toàn cầu hỗn loạn băng giá
để ẩn náu và sinh tồn.
Đội trường tiếp tục khảo sát điện mạo gia đan và phát hiện ra rằng
các khối gia đan lớn ở đây đã tồn tại ít nhất 30.000 năm.
Điều đó có nghĩa 10.000 năm trước khi tổ tiên tìm đến đây.
Họ không phải bước vào một chốn đảo nguyên tiên cảnh,
mà là một nơi trú ẩn bất đắc dĩ sau khi cân nhắc thiệt hơn.
Quả nhiên, việc khai quật tiếp theo lại phát hiện hàng loạt cọc gỗ liễu đỏ trong tầng gia đan.
Được xác định cũng có niên đại khoảng 10.000 năm.
Trên thân gỗ có vết cắt trùng khớp với dấu vết của những công cụ đá vừa tìm thấy.
Bên cạnh đó, xung quanh còn có dấu tích cam thảo, vải cửa,
thậm chí có một chiếc mũ trông khá thời trang.
Dựa trên những mảnh mối này, đôi trường Tân Phúc Dương được kiểu nhà ở thuổi ấy.
Đó là những căn lều nửa chìm nửa nồi, hình tam giác, lớp băng cỏ tranh,
dựng từ cọc hồ dương và nhánh liễu đỏ.
Khai quật thêm, họ tìm thấy nhiều đoạn sậy có rãnh tam giác.
Lúc đầu, ngay cả trường đoàn Tân cũng không nhận ra.
Cho đến khi một đoạn sậy mang theo lồng vũ xuất hiện,
thì mới vỡ lẽ ra rằng đó là cùng tên.
Nhưng đây là công nghệ của 10.000 năm trước sao?
Hoàn toàn không thể tin nổi.
Bởi vào thời điểm ấy, phần lớn cư dân Á-Âu vẫn còn dùng chay đá,
còn cung tên đã là kỹ thuật người ngoài hành tinh.
Thậm chí, bên cạnh cung tên còn phát hiện vật cân bằng mũi tên,
thứ mà giới khảo cổ trước này vẫn cho rằng
chỉ mới được phát minh vào thời hậu kỳ thời đại đồ đồng,
khoảng hơn 4.000 năm trước, tức thời tiểu Hà.
Ấy vậy mà ở đây, nó đã xuất hiện từ 10.000 năm trước.
Khai quật tiếp, lại có thêm nhiều lồng vũ và sơn cá được đưa ra ánh sáng.
Trong đó, lồng được xác định là của chim ưng nâu.
Những chiếc sơn cá được giám định chính là răng của cá thu.
Dựa vào đó, đoàn khảo cổ đã tái hiện lại cảnh sinh hoạt ngày ấy.
Trên những dãy nhà đàn cao vút,
san sát là những căn nhà tranh của học giả cổ đại.
Khói bếp quyện cùng cánh hạc trời.
Dưới chân nhà đàn, vùng đầm lây là quê hương của Hồ Dương và Liễu Đỏ.
Còn giữa những khe núi nhà đàn,
từng đàn ninh dương và lạc đà thong rong tràn thả, một cảnh tượng rất thơ.
Chiều hôm ấy, khi mặt trời ngả về Tây,
đôi trường Tân dẫn đoàn trở về.
Bỗng phía trước vang lên tiếng gọi rồn rập.
Thầy Tân! Thầy Tân! Phát hiện trong đài!
Ông vội chạy đến, và trước mắt là một bãi rộng trí trít mạnh gốm vỡ.
Điều này cực kỳ bất thường.
Nơi đây là sa mạc, nằm giữa hai lòng sông Cổ Nam 1 và Nam 2.
Theo lẽ thường, gốm chỉ xuất hiện ở khu dân cư.
Sao có thể tập trung dày đặc giữa sa mạc khổ cằn thế này?
Quan sát kỹ, chúng quả đúng là những mảnh gốm vỡ,
gồm nhiều bình, trùm, dùng trong sinh hoạt.
Hoàn toàn không giống đồ tế lễ.
Vậy rốt cuộc đây là gì?
Cuối cùng, nhờ kinh nghiệm dày dàn,
đôi trường Tân giải thích rằng.
Đừng hoảng, tại sao chỉ còn gốm mà không thể giấu vết kiến trúc gỗ hay giấu sinh hoạt?
Hãy nghĩ xem, có khả năng nào không?
Rằng nơi đây từng bị một trận đại hồng thủy nhấn chim.
Nhà cửa, cấu trúc bằng gỗ đều bị cuốn trôi.
Chỉ còn gốm năng lắng xuống lòng sông.
Đó quả là một giả thuyết động trời.
Và ngay sau đó, băng chứng liên tiếp xuất hiện.
Trong các khe nứt của địa mạo nhà đàn,
tìm thấy thêm nhiều mảnh gốm bị cuốn vào,
phù lên là lớp bùn khô, đúng đặc trưng của lũ.
Đào sâu vào lòng sông cổ Nam Hai,
các nhà khảo cổ phát hiện hàng loạt thân cây hồ dương to lớn,
ở giữa lòng sông vốn không thể mọc cây.
Rõ ràng là chúng đã bị dòng lũ cuốn tới.
Vậy nếu đem những thân cây này đo tuổi C-14,
liệu có thể xác định chính xác thời điểm xảy ra trận lũ cuối cùng ở La Bố Bạc hay không?
Mẫu được gửi đi xét nghiệm, nhưng kết quả khiến tất cả không thể tin nổi.
Trận lũ ấy không phải 5.000 hay 6.000 năm trước,
mà chỉ 500 đến 600 năm trước.
Liệu có nhầm lẫn nào không?
Liệu có mất một con số không chăng?
Mọi người tự hỏi.
Nhưng phòng thí nghiệm khẳng định chắc chắn rằng,
số liệu không biết nói dối,
chủ nhân của những thân hồ dương ấy
chính là cuối thời Nguyên, đầu nhà mình.
Cách đây chỉ nửa thiên nhiên kỳ,
bị đại hồng thủy cuốn vào giữa lòng sông.
Khi mở rộng bản đồ thủy hệ La Bố Bạc,
chúng ta sẽ thấy rõ rằng
nơi đây là điểm thấp nhất của bồn địa Ta Rim.
Mà Ta Rim lại tiếp nhận dòng nước từ 3 phía,
đó là dãy Thiên Sơn,
cao nguyên Pha My và cao nguyên Thanh Tạng.
Tất cả đều cung cấm nước băng tan từ sông băng.
Những con sông này rất dữ dằn,
mang nguồn nước băng tan khổng lồ.
Sau các kỳ băng hạ và tiểu băng hạ,
khi khí hậu ấm lên,
lượng băng tan ảo ạt khiến chúng đổ dồn về La Bố Bạc,
tạo thành biển hồ mênh bông.
Người ta ước tính rằng khoảng 10.000 năm trước,
ngay sau khi trái đất bước ra khỏi kỳ băng hạ Jungle Dryad,
diện tích La Bố Bạc đã rộng đến mức khổng lồ.
Có giả thuyết còn cho rằng,
vào thời điểm ấy,
cao bồn địa Ta Rim vẫn chưa phải là sa mạc Talamakan như ngày nay,
mà là một đầm lầy mênh bông.
Nếu đặt bản đồ biến đổi khí hậu 5.000 năm gần đây của Trung Quốc,
do sở khảo cổ công bố cách nghiên cứu về La Bố Bạc,
người ta bỗng phát hiện ra một điều kinh ngạc.
Những đợt khổ cạn và ngập lụn của vùng đất này không phải là ngẫu nhiên,
mà dường như tuân theo một vòng lập có quy luật.
Mỗi khi khí hậu toàn cầu biến động đột ngột,
La Bố Bạc lại như tấm gương phản chiếu.
Lúc khổ hạn đến mức trở thành biển cát chết chóc,
lúc lại biến thành hồ nước khổng lồ mênh bông.
Trong sử sách và chứng cứ khảo cổ,
chúng ta đã tìm thấy ít nhất hai bằng chứng rõ ràng nhất.
Thứ nhất, thời Tám Quốc lưỡng Tần.
Ghi chép cho thấy hồ phổ Thương Hải khổng lồ đã biến mất chỉ trong một đêm,
để lại vùng đất khổ cạn và nỗi kinh hoàng trong ký ức con người.
Thứ hai, vào giai đoạn Nguyên Mạt – Minh Sở,
tức khoảng 500 năm trước.
Một trận đại hồng thủy dữ dội đã nhấn chìm cả vùng,
đánh dấu một vòng ngập lụt mới của La Bố Bàng.
Hai bằng chứng này giống như những viên gạch nền móng,
xác thực vòng lập kỳ bí, khô ngập ấy không chỉ là dạ thuyết.
Nhưng rồi câu hỏi được đặt ra là,
ngoài hai giai đoạn này,
8 lần biến đổi khí hậu khác được biểu đồ ghi lại,
liệu có thể tìm thấy bằng chứng lịch sử hoặc khảo cổ tương ứng hay không?
Để giải đáp, các học giả bắt đầu lục tìm trong kho tàng sử sách,
giai thoại và thậm chí cả những truyền thuyết đáng sợ.
Và càng tìm sâu, những mảnh ghép càng khớp nhau một cách dùng bình.
Khoảng 2.300 năm trước, vùng đất này thuộc về người Lâu Lan,
một cộng đồng từng xây dựng quốc gia bên bờ hồ La Bố Bàng.
Nhưng rồi vận mệnh họ liên tục bị chi phối bởi ngoại bàng.
Từ khi nhóm Nhục Chi từ Cam Túc kéo đến Thống Tri,
cho tới khi Hung Nô mạnh mẽ trỗi dậy đánh bại Nhục Chi
và trở thành chủ nhân mới của Lâu Lan.
Người Lâu Lan rơi vào vòng xoáy chiến tranh và áp bức,
mất đi sức mạnh phục hồi sau biến động khí hậu.
Đình điểm là năm 77 trước Công Nguyên,
xứ giả nhà Hán Phó Giới Tử giết vua Lâu Lan ngay trong Yến Tiệt,
lập một vị vua bù nhìn và bắt toàn bộ dân chúng phải rời đô sang sẵn sãn.
Từ đó, La Bố Bàng mất đi quốc gia bản địa,
chỉ còn lại dấu tích một vùng đất từng trụ phú bị vùi lấp rơi gió cát.
Điều lạ lùng là trong các ghi chép cổ,
người Lâu Nam, tức cộng đồng gắn liền với La Bố Bàng,
gần như chỉ xuất hiện trong bối cảnh bị áp bức và suy tàn.
Phải chăng môi trường sống đã thay đổi quá khắc nghiệt sau biến động khí hậu,
khiến họ mất khả năng tự cường.
Và khi thời thế biến loạn, họ cuốn phăng khỏi lịch sử.
Chính từ giai đoạn này, ta có thể coi đây là vòng lập đầu tiên của trụ kỳ khô hạn La Bố Bàng.
Sau khi người Lâu Lan bị cỡ ép rời đô sang sãn sãn,
hồ La Bố Bàng dường như bắt đầu rơi vào vòng khô hạn mới.
Đây có thể xem là vòng lập thứ hai trong trụ kỳ khí hậu mà biểu đồ khảo cổ tri ra.
Từ thời điểm ấy, La Bố Bàng dần biến thành vùng đất chết,
gió cát cuồng loạn, chỉ còn lại ký ức mờ nhạt về một quốc gia từng phổn vinh.
Các học giả tin rằng chính biến động khí hậu này
cộng hưởng với những biến cố chính trị và quân sự đã đẩy Lâu Lan vào con đường diệt vòng.
Nhưng vòng lập thứ ba lại hẽ lộ một bí ẩn khác.
Khoảng 450 sau khi quân nhà Hán dẫn người Lâu Lan rời đô,
Hòa thượng Pháp Hiển, một trong những nhà sư du hành nổi tiếng nhất,
đi qua vùng đất này trên đường sang Ấn Độ cầu kinh.
Ông ghi lại một chi tiết đáng kinh ngạc.
Nơi này vẫn là một quốc gia theo tiểu thừa Phật giáo,
sử dụng ngôn ngữ Ấn Độ và sẵn sãn vẫn tồn tại như ốc đảo cuối cùng.
Điều đó cho thấy vùng đất quanh Lao Bố Bạc chưa hoàn toàn bị cắt vùi
mà vẫn còn sự sống, ít nhất trong thời điểm Pháp Hiển chứng kiến.
Tuy nhiên, chỉ hơn 2000 năm sau,
khi Huyền Trang đi qua đây trên đường hành trình sang Tây Trúc,
ông lại không nhìn thấy quốc gia nào tồn tại.
Tất cả chỉ còn lại truyền thuyết về Đại Lục Xa,
biển cắt mênh mông, nơi con người không thể sống sót.
Vậy điều gì đã xảy ra trong khoảng thời gian đó?
Rõ ràng đây chính là vòng lập thứ ba khi Lao Bố Bạc từ ốc đảo biến thành sa mạc chết chóc.
Những điều Huyền Trang ghi lại càng làm tăng thêm sự rùng rợn.
Ông nói về ma quỳ xuất hiện giữa cắt vàng,
về những luồng gió nóng thổi tới như lửa địa ngục.
Đáng kinh ngạc là đến ngày nay hai hiện tượng ấy vẫn còn tái hiện.
Năm 2023, vụ án thi thể bị cắt bòn hóa ở Lào Bố Bạc được báo chí nhắc đến,
khiến người ta liên tưởng đến gió nóng tử thân trong ghi chép cổ.
Nhà thám hiểm lôi điện sâm cũng từng khẳng định rằng,
mình tận mắt nhìn thấy bóng ma Lào Bố Bạc.
Từ Pháp Hiển tới Huyền Trang, là khoảng cách hơn 200 năm,
đã đổi biến một vùng đất đầy sự sống thành biển cắt hoang vù.
Đây là minh chứng rõ ràng cho vòng lập khô hạn thứ 3.
Nếu vòng 2 là sự diệt vong của lâu lan cổ đại,
thì vòng 3 chính là thời điểm Ta-La-Ma-Can biển chết,
chính thức hình thành nhấn chìm Lào Bố Bạc dưới lớp cắt sâu vô tận.
Nếu như vòng lập thứ 3 đánh dấu sự hình thành sa mạc Ta-La-Ma-Can,
thì vòng lập thứ 4 lại là một minh chứng khác hẳn sự trỗi dậy của nước.
Khoảng 500 năm trước, tức vào thời nguyên mạt Minh Sơ,
sự sách còn lưu lại ký ức mơ hồ về một trận đại hồng thủy quét qua vùng Lào Bố Bạc.
Đây là một bằng chứng rất quan trọng,
vì nó cho thấy Trung kỳ khô ngập không phải chỉ dừng lại ở khô hạn,
mà luôn có sự đối ứng giữa hai cực.
Khi khô đã tới tận cùng, thì ngập cũng sẽ đến, giữ rội không kém.
Tuy nhiên, điều đáng tiếc là trận lũ lớn này rời đúng vào giai đoạn lịch sử đầy biến động,
khi triều tống, liêu và kim thay nhau tồn tại rồi sụp đổ,
khiến các ghi chép về Tây Vực bị đứt đoạn.
Những gì còn xót lại chỉ là truyền thuyết dân gian,
những mảnh vụn mảnh muốn khó lòng dắp nối thành một bức tranh hoàn chỉnh.
Các học giả ngày nay phải dựa vào khảo cổ để tìm lại sự thật.
Lớp phù sa, châm tích và những hóa thạch thực vật được tìm thấy trong lòng đất tại Lào Bố Bạc
chính là những bằng chứng trực tiếp cho sự tồn tại của một trận Đại Hồng Thủy chưa từng có.
Chính vì thiếu hụt sử liệu, vòng lập thứ 4 vẫn là ẩn sâu lớn.
Điều chúng ta biết chắc chỉ là có một trận Đại Hồng Thủy dữ dội,
nó quét sạch mọi thứ và từ sau đó Lào Bố Bạc đi vào thời kỳ biến động khổng lồ.
Sau trận Đại Hồng Thủy cách đây 500 năm,
Lào Bố Bạc bước vào một vòng biến động mới, vòng lập thứ 5.
Lần này, thay vì những ghi chép khô khan trong sử liệu triều đình,
chúng ta tìm thấy bằng chứng trong một cuốn sách văn học
Duyệt Vi Thảo Đường Bút Ký của Đại Văn Hào Kỳ Hiểu Lam soạn vào năm Cần Long thứ 33 năm 1768.
Trong những trang sách tưởng như chỉ ghi chép chuyện kỳ thú,
lại ẩn chứa manh mối quan trọng cho thấy Lào Bố Bạc vẫn còn ẩm ướt,
thậm chí phong phú đến mức nuôi dưỡng những sinh vật khổng lồ.
Kỳ Hiểu Lam kể về một vị đế độc đi đêm trong sa mạc Bích Chiến,
chính là vùng Lào Bố Bạc.
Ông bất ngờ nhìn thấy một bóng người khổng lồ cao tới 3 mét,
mơ hồ không biết là người hay quái vật.
Khi đối diện, đế độc dâng cung bắn chúng,
nhưng người khổng lồ ngã xuống rồi lại đứng dậy, tiếp tục lào tới.
Chỉ sau mũi tên thứ 2, nó mới chịu gục hẳn.
Khi tiến lại gần, tất cả kinh ngạc.
Đó không phải là người, là một con thạch hổ,
loài thằn lăn khổng lồ có thể đứng thẳng mà di chuyển như con người.
Nếu sự việc này có thật,
nó chứng minh Lào Bố Bạc lúc ấy không phải hoàng bạc khô cằn,
mà đủ màu xanh, đủ thức ăn để nuôi dưỡng một sinh vật cỡ lớn như vậy.
Đáng rung rợn hơn cả là giai thoại do chính huyền trang ghi lại nhiều thế kỷ trước
về Khúc Trí Quốc, vùng nằm phía đông Lào Bố Bạc.
Ở đó có một lòng trì, trong hồ có rồng ngụ,
thường hóa thành chàng trai tuấn tú, dụ dỗ phụ nữ ra lấy nước.
Từ đó sinh ra những đứa con lai gọi là lòng trùng.
Chúng lớn lên khỏe mạnh phì thường,
nhiều lần phản kháng bệnh lịnh của quốc vương.
Cuối cùng, vua phải cầu viện các chiến binh thổ cốc
đến giết sạch bọn lòng trùng, bỏ hoang cả thành phố.
Một bậc cao tăng như huyền trang thì khó lòng biện đặt truyện vô căn cứ.
Vậy mà ông vẫn ghi lại khiến hậu thế dùng mình.
Nếu tổng hợp lại, những giai thoại trong Duyệt Vi Thảo Đường Bút Ký
cùng với chuyển thuyết lòng trùng đều cho thấy rằng
Vòng lập thứ 5 là giai đoạn Lào Bố Bạc đang ở trạng thái ẩm ướt.
Sự tồn tại của quái thú và thăn lằn khổng lồ
là bằng chứng không thể phủ nhận rằng
vùng đất ấy khi đó vẫn còn cây cối xanh tươi, hồ nước và sự sống hoang dã phong phú.
Đây là bằng chứng khảo cổ văn học đặc biệt
giúp chúng ta ghép thêm một mảnh quan trọng trong vòng xoáy khô ngập bí ẩn.
Vòng lập thứ 6 kéo dài từ nửa sau thế kỷ 19
khi bản đồ thế giới dần đứng lấp đầy bởi các chuyến khảo sát địa lý.
Người phương Tây đầu tiên đặt chân tới Lào Bố Bạc
là nhà thám hiệp người Nga Nikolai Pevzavadsky vào năm 1876.
Trong 8 ngày trở lại ngôi làng thuộc bồn địa Tarim,
ông đã có những ghi chép đầy kinh ngạc.
Pevzavadsky miêu tả nơi đây như một vùng đất rộng lớn và đầy sức sống.
Thậm chí, ông còn viết rằng hồ nhiều chẳng kém xói vùng sông Volga.
Điều này gây chấn động bởi hồ vốn là loài thú cần môi trường rừng rậm
và nguồn nước rồi rào để tồn tại.
Vậy mà ngay trong Lào Bố Bạc, nơi ngày nay ta chỉ thấy cát vàng trải dài bất tận,
từng có một quân thuê hồ đông đảo đến mức trở thành đặc trưng.
Người địa phương gọi đó là hồ Lào Bố Bạc hay hồ Tân Cương.
Có thể nói, vòng lập thứ 6 là giai đoạn Lào Bố Bạc ở trạng thái ướt mạnh mẽ.
Nó không còn khô cằn như thời Pháp Hiền huyền trang,
cũng không phải chỉ có những truyền thuyết rùng rộn kiểu kỳ hiểu lam.
Lần này, chính một nhà thám hiểm với phương pháp khoa học viện đại
đã sang nhận hồ nước khổng lồ và hệ sinh thái phong phú từng hiện diện nơi đây.
Sự tồn tại của loài hồ cùng với việc dân cư bản địa sinh sống dựa vào sông hồ
chứng minh Lào Bố Bạc khi ấy là một miền đất giàu sinh khí.
Chỉ hơn hai thập kỷ sau chuyến khảo sát của Brezhavsky,
một nhà thám hiểm khác Sven Hedin, người Thụy Điển,
đã tiến vào Lào Bố Bạc năm 1899.
Những gì ông nhìn thấy đã khác biệt hoàn toàn.
Nếu Brezhavsky chứng kiến một hồ nước rộng mênh mông với hồ đông đúc,
thì Hedin lại đứng trước một Lào Bố Bạc đang héo tàn.
Ông vẫn thấy người dân bản địa sống quanh hồ, đi lại bằng thuyền.
Nhưng hồ đã thu hẹp đáng kể, không còn mênh mông như trước.
Một chi tiết gây chú ý là Hedin đem theo bản đồ của Brezhavsky để so sánh.
Nhưng ông không còn tìm thấy hồ lớn ở phía Nam như trên bản đồ cũ,
mà chỉ phát hiện một hồ nhỏ hơn nằm ở phía Bắc.
Từ đó, ông đưa giả thuyết táo bảo Lào Bố Bạc là một hồ di động,
có thể dịch chuyển theo trục Nam Bắc theo trục kỳ khoảng 1.500 năm.
Mặc dù giả thuyết này ngày nay bị coi là chưa chính xác,
nhưng nó phản ánh đúng một sự thật.
Hồ Lào Bố Bạc luôn biến động dữ dội, khi phình to, khi co hẹp,
thậm chí biến mất rồi xuất hiện, tùy thuộc vào khí hậu toàn cầu.
35 năm sau, sau năm 1934, Sven Hedin quay lại Lào Bố Bạc lần nữa.
Lần này, ông không còn thấy bóng dáng hồ nữa.
Một lão nhân địa phương kể với ông rằng, hơn 10 năm trước,
họ từng thấy một con hồ già trộm trạp men theo bờ sông Tarim,
ngược dòng Madi, kể từ đó hồ biến mất vĩnh viễn.
Quả thật, sau đó giới khoa học cũng tuyên bố rằng,
hồ Lào Bố Bạc đã chính thức tuyệt chủng.
Sự tuyệt diệt của loài hồ, sự co hẹp của hồ,
và ký ức mờ nhạt của cư dân địa phương,
tất cả hợp lại để vẽ nên bức tranh ưu ám.
Lào Bố Bạc đã bước sang vòng khô hạn thứ 7.
Nếu vòng lập thứ 6 còn là nơi hồ nước bình bồng, hồ gầm dội núi,
thì vòng lập thứ 7 chỉ còn là cảnh suy tàn,
nơi con người lặng lẽ sống sót trong một vùng đất ngày càng khắc nghiệt.
Từ đây, hình ảnh Lào Bố Bạc trong tâm trí nhân loại đầy đóng khung,
như một biển chết, một nơi khô cằn, cát gió, hoang vu,
những gì Przewawacki từng thấy, hồ rộng, hồ nhiều,
sinh khí rồi rào đã trở thành ký ức xa xôi.
Vòng lập thứ 7 kết thúc bằng cái chết của một biểu tượng thiên nhiên, hồ Lào Bố Bạc.
Hiện nay, trong vòng lập khô ngập của Lào Bố Bạc,
chỉ còn lại hai bí ẩn chưa được giải mã.
Vòng lập số 1 thời viễn cổ và vòng lập số 8 của hiện tại tương lai.
Hãy thử hình dung, chân đai hồng thủy cách đây 500 năm mà chúng ta từng tìm thấy dâu vết,
trên đầu thị khí hậu chỉ hiện lên như một gợn sóng nhỏ.
Vậy thì vòng lập số 1 vốn là một thung lũng sâu kéo dài từ cuối triều Hạ đến đầu triều Thương.
Hẳn phải là một thảm họa mang tính hủy diệt, có thể thay đổi toàn bộ diện mạo nhân loại.
Chính trong giai đoạn đó, Khào Cổ phát hiện những di chỉ quan trọng.
Công chúa Tiểu Hạ, Mộ Thái Dương và Mỹ Nữ Lồng Lan.
Đặc biệt, Công chúa Tiểu Hạ dường như nắm giữ kỹ thuật vũ khí có từ 10.000, thậm chí 13.000 năm trước.
Giống với những nhóm người sống sót sau kỷ bằng Hà Giang-gơ-đe-ra-át,
chạy nạn đến La-bố-bạc, mang theo tàn dư của một nền văn minh tiền sử.
Vậy, họ là ai?
Có phải chính là những người anh em đã gieo hạt giống văn minh cho thế giới sau đại nạn?
Đáng tiếc thay, cùng với họ là cả những cư dân ở Mộ Thái Dương.
Tất cả đều biến mất trong thảm họa, chỉ để lại mảnh vỡ lịch sử.
Người lâu lan xuất hiện trong sửa sách, rồi nhanh chóng bị nhục chi, hung nô áp bức.
Cuối cùng diệt vong dưới tay sứ giả hán.
Câu chuyện ấy tan biến như chính là bố bạc khổ cạn.
Bí ẩn của vòng lập đầu tiên có lẽ sẽ mãi mãi không ai biết được.
Nhưng khảo cổ hiện đại lại bất ngờ mang đến bức ngoặt.
Từ khi Sven Haiding phát hiện di trị Tam Gian Phong và lâm tưởng đó là lâu lan cổ quốc,
100 năm nghiên cứu gần như trôi qua vội ích.
Cho đến gần đây, các chuyên gia phát hiện một con dấu khác Trương Trá Thiên Nhân Thành Ấn.
Đây không phải Ấn Trương thời Tây Hán, mà là thời Đông Hán.
Điều đó có nghĩa là Tam Gian Phong không phải là nơi vua lâu lan bị giết,
mà chỉ là một chính quyền địa phương do Trương Trá dựng lên, bắt trước nhà Hán để cai trị.
Nói cách khác, lâu lan của quốc thật sự bị diệt vong và chúng ta vẫn chưa tìm thấy dấu tích cuối cùng của nó.
Có lẽ trong tương lai, việc tìm ra di trị thật sự sẽ hé lộ toàn bộ bí mật chôn vùi ngàn năm.
Trong quá trình khai quật, các chuyên gia còn phát hiện một bình đài kỳ lạ,
thoạt nhìn không ai hiểu nổi, cho đến khi một nhà nông học đề xuất đây có thể là rộn cổ.
Kiểm tra lớp đất, người ta phát hiện phytolít, hóa thạch thực vật siêu nhỏ từ lúa mì, kê, gạo
và đáng ngạc nhiên nhất là lúa nước, vốn chỉ trông được ở phương Nam ẩm ướt.
Điều này chứng minh rằng, 1.800 năm trước, La Bố Bạc từng là vùng cá tôm gạo trắng,
khí hậu ồn hòa, nước rôi rào, chẳng khác gì Thái Hồ ngày nay.
Nhìn lại, ta thấy rõ chủ kỳ khí hậu khớp từng giai đoạn với sự khô cạn hay trù phú của La Bố Bạc.
Và nay, câu hỏi lớn đặt ra lạ. Vòng lạp số 8 liệu đã bắt đầu hay chưa?
Đến thế kỷ 21 thì rất nhiều bằng chứng rộn rập.
Năm 2021, mưa bão 34 mm trong 12 giờ giữa Talamakan.
Tháng 8 năm 2024, mưa lớn kết hợp tuyết tan gây lũ lụt, buộc cuộc thủy lợi phải khẩn cấp ứng phó.
Lạc đà hai biếu, loài bản địa được ghi nhận bơi qua sông Hồ.
Thậm chí, các nghiên cứu cho thấy rằng, lượng mưa trong 30 năm qua tại lưu vực Tarim đã vượt mức bốc hơi.
Tất cả đều chứng minh là Bố Bạc đang ướt trở lại.
Và còn một câu chuyện lạ lùng nữa, đó là vào năm 2019.
Nhà thám hiểm đường thủ nghiệp cùng với đoàn của mình gặp một con chim nước lạc vào là Bố Bạc.
Họ quyết định cứu nó, đưa ra tận hồ Taytema.
Con chim bơi vài mét rồi quay lại gật đầu 3 lần như lời cảm ơn.
Đêm hôm đó, họ biết tin đúng nơi định cắm trại đã xảy ra động đất.
Hàng trăm tảng đá lan xuống.
Phải chăng chính con chim đã cứu họ?
Một sự công hưởng kỳ diệu giữa thiên nhiên và con người.
Thông điệp cuối cùng thật rõ ràng là Bố Bạc đã, đang và sẽ luôn biến đổi.
Nó nhắc chúng ta rằng, con người chỉ là phần nhỏ bé trong vòng quay thiên nhiên.
Thay vì kiều ngạo tìm cách chinh phục, hãy học cách thuận theo.
Bởi có lẽ chỉ như vậy, chúng ta mới tìm thấy sự sống ngay cả ở nơi tượng trường chết trong nhất.
Bạn có suy nghĩ gì về video ngày hôm nay?
Hãy để lại ý kiến trong phần bình luận nhé!
Xin chào và hẹn gặp lại!