Bộ Tộc Kỳ Lạ Sinh Tồn Lơ Lửng Ở Độ Cao Gần 4.000 Mét Khiến Thế Giới Hiện Đại Sốc Nặng
Chào mừng các bạn đã quay trở lại với Top 10 Huyền Bí. Hôm nay, chúng ta sẽ bước vào những nơi mà chỉ nghe qua thôi đã thấy… khó tin là có thật. Ở độ cao 3.810 mét trên mặt nước biển, nơi không khí loãng đến mức leo vài bậc thang cũng thở dốc, có một cộng đồng hơn 1.000 người sống nổi hoàn toàn trên nước nhờ 1 thứ mà ai cũng vứt đi. Rời mặt hồ, chúng ta đến vùng Himalaya, nơi đàn ông thoải mái đổi vợ với người khác. Chưa dừng lại ở đó. Có bộ tộc sống trên cây cao tới 35 mét, ngủ trong “tổ chim” giữa rừng rậm và ăn ấu trùng được nuôi trong thân cây mục. Có cộng đồng khác xem rắn độc là linh vật, cầm tay không những loài có thể gây tử vong chỉ trong vài giờ. Vậy đâu mới là giới hạn thật sự của cách con người sinh tồn? Hãy cùng mình đi khám phá từng bộ tộc kỳ lạ – vì những gì bạn sắp thấy có thể đảo ngược mọi định nghĩa về “cuộc sống bình thường”.
*Những người thực hiện: Kịch bản: Uyên Nguyễn - Thu Huyền Thu âm: Thu Huyền Biên tập video: Hoàng Như Quỳnh
Video DÀNH RIÊNG CHO BẠN:
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AI
Video này khám phá những bộ tộc và cộng đồng có lối sống độc đáo trên thế giới, từ những ngôi nhà trên cây của người Korowai, đảo sậy của người Uros đến các tu viện trên vách đá tại Ethiopia. Qua đó, người xem thấy được khả năng thích nghi phi thường của con người trước những điều kiện môi trường khắc nghiệt và niềm tin văn hóa đặc trưng.
Rất vui!
Nó giống như đi vào rừng để tìm thức ăn.
Rồi mặt hồ, chúng ta đến vùng Himalaya, nơi đàn ông thoải mái đổi vợ với người khác.
Chưa dừng lại ở đó, có bộ tộc sống trên cây cao tới 35 mét,
ngủ trong tổ chim giữa rừng rậm và ăn ấu trùng được nuôi trong thân cây.
Còn có cộng đồng xem rắn là linh vật ngựa cơ.
Vậy đâu mới là giới hạn thật sự của cách con người sinh tồn?
Ngay bây giờ, mời quý vị và các bạn cùng với Top 10 Huyền Bí đi khám phá từng bộ tộc kỳ lạ
qua video của Top 10 Huyền Bí ngày hôm nay.
Vì những gì bạn sắp thấy có thể đảo ngược mọi định nghĩa về cuộc sống bình thường đấy.
Bộ lạc máu đen nổi lanh bành giữa mặt nước
Giữa độ cao 3.800 mét so với mực nước biển,
nơi không khí loãng đến mức leo vài bậc thang cũng đủ thở dốc,
thì người Urosh lại chọn cách sống nổi lanh bành giữa mặt nước của hồ Titicaca các bạn ạ.
Cộng đồng Urosh tồn tại hơn 500 năm,
được cho là hậu duệ của những nhóm bản địa cổ xưa trước cả thời Inca.
Khi các đế chế lớn trỗi dậy, họ rút ra hồ để giữ tự do.
Từ đó đến nay, họ vẫn bám trụ.
Tổng dân số hiện khoảng 5.000 người,
nhưng chỉ chừng 1.200 đến 2.000 người còn sống hẳn trên đảo nủi.
Số còn lại đã chuyển lên đất liền.
Họ nói tiếng Aymara, Quechua và Tây Ban Nha,
còn ngôn ngữ gốc gần như biến mất luôn.
Theo truyền thuyết, người Urush tự nhận mình là Lupi Haques hay là con trai của mặt trời
và họ coi mình là chủ sở hữu ban đầu của hồ Titicaca.
Họ tin rằng dòng máu đen của mình giúp họ không bị ảnh hưởng bởi cái lạnh khắc nhiệt của vùng núi cao.
Họ không có đất, không có nền móng bê tông, chỉ có cây lau sậy Totora.
Từ thứ cỏ mọc đầy ven hồ đó và họ dựng lên hơn 100 hòn đảo nhân tạo.
Mỗi đảo dày khoảng 2 mét,
bên dưới là những khối rễ sậy kết lại như là một cái bè khổng lồ vậy.
Nhưng đảo không phải xây một lần rồi để đó đâu các bạn ạ.
Mỗi tuần họ phải đặt thêm một lớp sậy mới vì phần dưới mục dần theo nước.
Nghĩa là nhà của họ đang phân hủy từng ngày
và nếu lười tay một chút thôi là có thể sụp xuống nước lạnh chỉ khoảng 10-14 độ C.
Bạn có thể thấy từ những chiếc thuyền hình vòng cho đến nhà cửa,
mọi thứ đều làm từ sậy.
Cái chiếu nằm cũng tương tự và có tận 3 lớp như thế, đảm bảo nằm siêu êm luôn.
Ngoài ra họ còn làm cái dự định để đều phòng trời lạnh hơn sẽ rải lên nhiều lớp hơn.
Chân thì có đến 7 cái chân mỏng, mục đích giữ ấm cơ thể vào trời lạnh.
Nhìn cách họ làm nên từng hình từng chi tiết, đúng phải cho 10 điểm khéo tay không có nhưng.
Còn quần áo, váy vóc thì đa sắc màu, điểm chung là đều có mũ vì trời rất nắng.
Những lúc rảnh, phụ nữ trong tộc sẽ ngồi đan theo những hoa văn họa tiết rất chi là cầu kỳ,
tự tay may lên chiếc quần, chiếc áo,
tất cả đều cho thấy con người ở đây khéo léo và sáng tạo ra sao.
Họ còn làm nên những món đồ lưu niệm để du khách mua về làm quà,
chẳng hạn như con thuyền thu nhỏ này.
Sinh kế truyền thống của họ là đánh bắt cá như pechere, karachi hay là săn chim nước,
thu trứng và dùng chính cây totora làm thực phẩm, thuốc và nguyên liệu xây dựng.
Phần thân trắng mềm của cây sại gọi là chunlo được người uru ăn để bổ sung iốt,
giúp ngăn ngợp bứa cổ.
Khi đau nhất họ có thể cuốn lau sại quanh vùng bị đau
và phần màu trắng của cây sại cũng được dùng để làm mát hoặc giảm bớt cảm giác nôn nào.
Nấu ăn thì tất nhiên cũng chẳng có bếp ga hay bếp điện gì đâu.
Họ vẫn lấy những cây sại khô để làm củi đốt,
còn cây tươi dài thì làm nũa để lật cá trên chảo.
Phải chăng đó là lý do mà mặt ai nấy đều nheo nhuốc, chắc do ám khói đó mà.
Bê cạnh đó, du lịch cũng trở thành nguồn thu chính của bộ tộc này.
Từ thành phố Puno, chỉ mất khoảng 20-30 phút đi thuyền là bạn đã đặt chân được lên đảo.
Trả tiền thăm quan, mua đồ thủ công, chụp hình với những chiếc thuyền sậy nhìn như bước ra từ phim cổ tích.
Một số đảo đã có pin mặt trời, có TV, có thuyền máy.
Người Uros thậm chí còn có một đài phát thanh FM để phát nhạc và thông tin cho cộng đồng.
Bây giờ thì trẻ em tiểu học học ngay trên đảo, học cao hơn thì phải sang bờ cơ.
Đó là tất cả về người Uros.
Giờ là một nơi mà mình thấy một số anh em hứng thú lắm,
nơi đàn ông có thể thoải mái đổi vợ với người khác.
Nơi đàn ông thoải mái đổi vợ với người khác.
Giữa vùng núi đá khắc nghiệt của Ladakh, thuộc miền Bắc Ấn Độ,
có một cộng đồng nhỏ bé mang tên Drogpa với khoảng 2.500 đến 3.000 người.
Họ thường được gọi là người Arian của Himalaya và có giả thuyết cho rằng
họ là hậu duệ của những binh lính dưới quyền Alexander Đại Đế
bị lạc sau trận chiến với vua Poros năm 326 trước công nguyên,
rồi định cư lại vùng Ladakh màu mỡ.
Điều khiến họ nổi tiếng và cũng gây tranh cãi nhất
chính là phong tục thể hiện tình cảm công khai và tục trao đổi vợ
giữa các cặp đôi trong cộng đồng.
Theo đó, nhiều nhóm đàn ông và phụ nữ đứng xếp thành hàng
rồi hôn nhau một cách tự nhiên và nóng bỏng
mà không cần quan tâm đến tình trạng hôn nhân của mình cũng như là của đối phương.
Thích ai thì cứ đổi luôn.
Tuy nhiên, do hoạt động này dần bị hạn chế
và chỉ còn diễn ra kín đáo trong nội bộ cộng đồng.
Mà thứ ăn điểm nhất của bộ tổng này là ngoại hình khác biệt
với vóc dáng cao, sống mũi thẳng, mắt to sáng và lông mày đậm.
Để giữ dòng máu thuần chủng,
họ chỉ kết hôn với người trong bộ tổng mà thôi.
Bên cạnh đó, trang phục cũng gây lóa mắt không kém.
Phụ nữ thì đội mũ da dê trang trí hoa tươi,
đồng su, vỏ sò, đi kèm chiếc váy len thủ công lính bạc
và đeo đủ loại trang sức nặng chịu.
Còn đàn ông thì mặc áo len rộng,
quần cặp cao, quấn khăn và cái hoa trên đầu.
Quan trọng là cả hai đều khoác lên bộ lông bạc rất độc lạ
và đều có hoa,
xứng đáng top 1 trang phục diềm dối nhất thế giới.
Mà đôi khi còn đeo thêm quả kính râm nữa,
đúng là hết nước chấm.
Cuộc sống của The Rockbar chủ yếu dựa vào nông nghiệp.
Nhờ thung lũng đất đai màu mỡ và khí hậu ôn đới,
họ trồng táo, trồng nho hay là ốc chó,
rồi mơ, rau xanh và sản xuất dầu hạt mai để trao đổi buôn bán.
Phần lớn gia đình làm nông và chăn nuôi
sống tương đối biệt lập so với thế giới bên ngoài.
Về tín ngưỡng thì người The Rockbar chịu ảnh hưởng của Phật giáo
nhưng vẫn giữ nhiều yếu tố gần với Ấn Độ giáo cổ,
bao gồm việc thờ phụ các vị thần bản địa.
Rầm rộ nhất trong lễ hội Bonanno cuối mùa hè,
lúc đó cả bộ tộc sẽ nhảy múa,
uống rượu lúa mạch và ca hát suốt 2 ngày liên tiếp,
vui phải biết luôn.
Khi cất giọng hát lên thì nghe sẽ như này này các bạn.
Slot tiếp theo là dành cho bộ tộc sở hữu
những loài rắn nguy hiểm nhất châu Phi.
Mời quý vị và các bạn vào chìm ngưỡng.
Bộ tộc sở hữu những loài rắn nguy hiểm nhất châu Phi.
Có một bộ tộc nhỏ ven biển Tanzania tin rằng
rắn mang sức mạnh tâm linh
và giữ vai trò trung tâm trong đời sống tín ngưỡng của họ.
Mỗi năm một lần, vào thời điểm rắn lột da,
họ tổ chức nghi lễ và điệu nhảy truyền thống
với những loài cực độc như Mamba Den và Hồ Mang châu Phi.
Trong nghi lễ, rắn được cầm trực tiếp bằng tay không,
thậm chí có những con chân dài khoảng 3 đến 4 mét.
Nhìn cảnh này dùng mình thật chứ các bạn ạ.
Hai tay đấu hai em.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới,
mỗi năm toàn cầu có khoảng 5,4 triệu ca rắn cắn,
50% trong số đó là rắn độc
và có tới 100.000 ca tử vong
chủ yếu ở Nam Á và châu Phi,
đặc biệt Ấn Độ chiếm đến 50.000 ca.
Và ở cái nơi tiếp cận huyết thanh kháng nọc là điều sa sỉ
thì chính bộ tộc này đã phát triển một loại hỗn hợp thảo dược
được cho là gồm hơn 20 loại cây nghiền thành bột
cho da màu đen thuần.
Khi có người bị rắn cắn,
họ cho nạn nhân ngậm thuốc và bôi lên vết dạch nhỏ trên da
dựa trên niềm tin rằng thảo dược có thể trung hòa độc tố.
Về mặt khoa học,
hiệu quả của phương pháp này chưa được chứng minh
thay thế huyết thanh y tế,
nhưng với họ, đó là di sản tổ tiên truyền lại.
Vì đã quá quen với rắn,
nên ở đâu có rắn bò vào nhà
hay là trường học hay trường trại,
người dân gọi họ đến bắt và thả về tự nhiên.
Họ cũng dạy trẻ em cách nhận diện rắn,
cách giữ khoảng cách an toàn.
Tuy vậy, tai nạn vẫn xảy ra.
Đã có người trong cộng đồng từng bị rắn độc cắn.
Giờ thì bạn hãy nhìn vào ngôi nhà này.
Nó được làm bằng bùn chuột đất và gỗ,
nung cứng gần như xim măng.
Phần mái được làm từ các loại thực vật khô
như cỏ chanh, dâm sậy hoặc lá cọ.
Họ sẽ chất đống để khi nào cần xây một nhà mới sẽ lôi ra dùng.
Đi vào bên trong, thứ đập vào mắt mình đầu tiên
là phần xương sống của rắn được giữ lại
làm thành vòng trang trí.
Và bạn có thấy mấy thùng phi to màu xanh kia không?
Vì ở đây muốn nước quý như vàng vậy,
cho nên người dân phải đi quãng đường xa
để lấy nước rối chữ trong các thùng lớn.
Tất cả sinh hoạt như rửa bát, rửa tay, tắm rửa
đều phụ thuộc vào nó.
Cho nên không có gì lạ khi người dân
mấy ngày mới tắm một lần.
Trong phòng ngủ này có một cái giường
chỉ lấy những tấm vải bộ bằng dây
tạo thành khung và vài chiếc chân mỏng.
Đi ra ngoài sân, mọi người sẽ được thấy phòng tắm
được rào lại bằng rất nhiều cành cây
và những tấm vải, tấm tôn.
Nhiều bạn hỏi, ở đây đồng không mông quạnh
thì họ chơi được gì, mua được gì?
Thì câu trả lời là tự chế, tự tạo.
Chẳng hạn như chiếc xe gỗ này,
cách đi gần như ván trượt của tao vậy đó.
Nói chứ ai không quen thì khó mà đi đường nhà.
Hay ho hơn là dù không có hồ nước
nhưng họ vẫn ngơi vịt.
Còn đây, bạn có biết là chai gì không?
Chai xăng đấy.
Cũng như nước, họ phải đi rất xa mới mua được
mỗi lần đổ một chai thôi.
Tiếp theo, mời mọi người đến với
bộ tộc Đông Nát ở Ethiopia
để xem cuộc sống của họ có gì đặc biệt nhé.
Bộ tộc Đông Nát ở Ethiopia
Giữa vùng thung lũng Omo Khokan
ở miền nam Ethiopia
có một cộng đồng bán ru mục khoảng 50.000 người
mang tên Dashanak
Vì kinh tế không mấy dư giả
họ đã tạo nên một trong những trường phái
thai trang độc đáo nhất châu Phi
đó là thai trang tái chế.
Người Dashanak thu nhập nắp chai
đồng hồ hỏng, kẹp tóc
rồi dây kim loại, nhựa phế liệu
rồi biến chúng thành phụ kiện đuổi đầu, vòng cổ
khuyên tai và đặc biệt là những bộ tóc giả
cực kỳ cầu kỳ.
Có khi họ mất hàng tháng để gom đủ nắp chai
rồi thêm hàng tuần nữa để khâu
để ghép rồi cố định thành hình.
Nếu quy ra công sức
chắc chắn còn đắt đỏ hơn nhiều món hàng hiệu
vài chục triệu đồng ngoài phố.
Đàn ông chưa kết hôn được phép
đội tóc giả làm tớ nắp chai.
Khi lập gia đình, họ chuyển sang đội mũ nhỏ
trang trí hoa văn rực rỡ, kèm
một chiếc lông gắn ở cằm.
Điểm hay ho là nghề Dashanak
chỉ mặc quần, hầu như không mặc áo
toàn thả rông bên trên.
Kể cả phụ nữ, họ chẳng cần bất cứ áo lót nào.
Khách khứa dù đàn ông hay là phụ nữ
tới thăm, họ cũng không ngại.
Tóc họ thì toàn bẹn vào thôi,
bội đất bùn lên, bao nặng đầu luôn.
Và theo thời gian,
bộ tóc này không dùng đồ tái chế như trước nữa,
chỉ đeo mỗi vòng cổ nhiều màu thôi.
Một gia đình có thể có nhiều con
và đeo sống trong một túc lèo sập sẹ.
Họ dùng những tấm tôn,
nhựa rồi ra động vật, vải
để phủ bên trên và nhiều cành cây
để cột lại với nhau, xong chừa một ô
vừa đủ chui qua làm cửa ra vào.
Mấy cô gái sẽ chung tay
dựng nó lên trong vòng vài giờ.
Có thể thấy,
việc đeo cành, lấy đá đập để trôn cọc
cắm chắc xuống đất, mọi thứ đều rất kỳ công.
Bên trong nhà có treo
rất nhiều loại nồi niêu song chảo lên thẳng trên khung.
Chính quyền giờ
cũng dạy được bộ tóc cách tưới tiêu,
nên nhóm người này đã biết trồng trọt xương xương,
chứ không chỉ hái hoa quả rừng nữa.
Bạn có biết họ đang làm gì không?
Chính là mài đá cho nhẫn ra,
sau đó lại đổ gạo lên mài trọt nhẫn
thành vụn bột, chính xác
là dùng để nấu cháo.
Khi cho lên bếp,
là tay cứ khuấy liên tục
đến khi mọi thứ quẹn lại và sánh đặc.
Bộ tóc này cũng hay chơi lớn,
bắt những con cá lớn về nấu lắm.
Sau đó cho hết vào một nồi to để nấu,
rồi cứ thế cầm lên ăn nóng hổi
tại chỗ thôi.
Và vì ở đây người ta ít được tiếp xúc công nghệ,
nên khi bắt gặp trên mái quay
là túng tụm lại như vầy.
Đứa nào đứa nấy thi nhau tạo hình,
tạo kiểu làm trò trước ống kính.
Nhưng muốn làm trò trên cây
thì giống như bộ tóc duy nhất trên thế giới
sống trên cây thì hơi bị khó đấy nha.
Hãy để tốt môi huyền mí cho bạn thấy
ở đó như thế nào nhé.
Bộ tóc duy nhất trên thế giới sống trên cây
Người Korowai
đến từ phía đông nam Papua Indonesia
có lối ăn ở chẳng giống ai cả.
Họ giao tiếp với nhau
bằng ngôn ngữ riêng
và thường chỉ là những tiếng lai hét, tiếng hú,
tín hiệu khói,
đánh dấu đường mòn
và khả năng đọc dấu chân.
Chỉ số ít có thể đọc và viết được.
Nhà cửa thì được xây dựng
cao trót vót trên ngọn cây
cách mặt đất khoảng 6-12m
thậm chí lên đến 35m
giống như chiếc tổ chim khổng lồ
có thể chứa tới hơn chục người.
Một ngôi nhà có thể xây dựng trên một cây duy nhất.
Nhưng để chắc cú hơn
bộ tòng này sẽ dùng một cụm cây
để hỗ trợ và bổ sung nếu một trong số
những cây kia bị chết hoặc gãy đổ.
Tất nhiên, để lên trên nhà
là phải treo lên thang dây cao
nên ông nào mà say rượu
thì xác định mù dưới đất cho nó lành.
Riêng khu vực nấu ăn được người Corowild
thiết kế đặc biệt nằm phía dưới ngôi nhà
để tránh cháy tổ ấm.
Về khoản ăn mặc thì đàn ông thường chỉ dùng
một sợi mây cuốn xung quanh bụng, ngực.
Còn phụ nữ để ngực trần
mặc vài ngắn làm từ những chiếc lá khô.
Điểm chung là tất cả đều có
rất nhiều hình xăm.
Bạn hỏi họ ăn gì á?
Thì chủ yếu dựa vào săn bắt hái lượm để tồn tại.
Có lúc cả tốt 6 đến 7 người phụ nữ
điệu cả con vào rừng
vừa hát ru vừa băng qua rừng
bê dưới chân toán nước là nước.
Bạn có thấy những người phụ nữ này chứ?
Họ đang xuống suối bắt tôm cua ốc
bỏ vào cái ống treo ở lưng để làm thức ăn đấy.
Còn đàn ông sẽ phụ trách
vào rừng chặt cây cọ.
Phải công nhận mấy cây đều rất to
nên dùng dìu chặt mãi không xong cũng đừng sốt ruột nha.
Chặt cho đến khi nó tự đổ xuống là thành công rồi.
Sau đó là công cuộc đánh tơi, cạo lấy lõi
rồi vác về nhà để phụ nữ ngồi lọc
hàng tiếng đồng hồ
sau cho ra được cái bột cọ như vậy
sau đó họ sẽ đổ nước đi
lấy bột đóng vào từng bao để cạnh bếp lửa
để nó khô đi
thì để được 2 tháng thành xuân.
Nó sẽ được nấu thành bánh
nướng trong những ống nứa
kể cả tôm cá gì cũng bỏ vào đó nướng
chắc chắn là thơm phức luôn.
Ngoài ra phần bột trắng đục ấy
khi trộn với nước sẽ thành một khối đặc
dẻo như đất xen ẩm
và một cách nướng rất đặc biệt khác
là đốt từng lớp một
lớp ngoài cháy xém thì bóc ra ăn ngay
phần bên trong tiếp tục được áp vào than
cứ thế xoay xoay
ấn tượng nhất là họ dùng tay trần
chạm vào khối bột nóng
nhờ nhiều năm quen lửa ra tay dày lên
và phản xạ tốt nên gần như không bị bỏng
Nhưng món ăn kinh hãi nhất
chính là phần còn lại của cây cọ
sẽ được để thối giữa nhằm nuôi
lụ ấu trùng phát triển
Sau 4-6 tuần cây cọ sẽ được bổ ra
và người Corowild lấy các con ấu trùng này
bỏ lên ăn sống luôn
Một cách chế biến nữa
là nhồi ấu trùng cọ và bột sago
vào giữa lớp lá dài thuộc để nướng
tạo thành thứ có thể gọi vui
là bánh mì kẹp sâu
nhiều khi còn chẳng thêm cho bột
cho mỗi sâu vào
phải đến tầm 30-40 con mất đi chứ
xong rồi thì gập lại như là gói bánh trưng
lấy dây lạt bột vào
cuối cùng thả thẳng vào bếp nướng là đợi chín thôi
hoặc kỹ hơn có thể đặt những viền đàn nóng lên trên
vừa để cố định vừa làm nóng nhanh hơn
thành phẩm bỏ ra
với món bánh kẹp sâu
sẽ trông như thế này đây
cho nên phải đính chính một điều
là họ không ăn thịt người
để sinh tồn như nhiều lời đồn đại
từng theo dẹt đâu nha
cụ thể là theo lời kể của người trong làng
các trường hợp ăn thịt người trong quá khứ
liên quan đến niềm tin rằng
người bệnh chết vì một con quỷ
mang hình hài của con người tên là Kakua
nên ăn thịt bất kỳ ai
bị quỷ Kakua lấy mạng
sẽ bảo vệ cả bộ tộc
nói chung là họ sẽ không ăn thịt bạn
nên bạn khỏi lo đi nha
Cuộc sống của các tu sĩ
mỗi ngày ở Ethiopia ra sao?
Chúng ta đang ở vùng cao nguyên
của Ethiopia
nơi độ cao trung bình vượt 2500m
so với mừng nước biển
hơn 800 năm trước
một vị vua đã đưa ra quyết định
thay đổi lịch sử
Khi con đường hành hương đến Jerusalem
bị phong tỏa
ông lựa chọn tạo ra một Jerusalem mới
ngay trên quê hương mình
đó là ẩn mình trong đá
Thành phố linh thương ấy
là Lalibela
gồm 11 nhà thờ đá được chạm khắc trực tiếp
từ đá núi lửa nguyên khối
đục sâu xuống lòng đất
thay vì dựng cao lên trời
không gạch, không vữa, không mối nối
mỗi công trình là một khối đá duy nhất
được đẻo gọt thành không gian hoàn chỉnh
đó là nơi sống của những con người
mặc áo tràng trắng tinh
đầu cũng đội mũ trắng
Công trình nổi tiếng nhất là
Pt Giogris
Nhìn từ trên cao
toàn bộ nhà thờ mang hình cây thánh giá Hy Lạp hoàn hảo
đều khuét sâu khoảng 12m xuống lòng đá
muốn vào bên trong
bạn phải đi qua những đường hầm hẹp
Để xây lên
thợ đá bắt đầu từ mặt đất
khuét xuống từng lớp
loại bỏ hàng nghìn tân đá bằng đục, búa và dây thừng
không máy móc, không thuốc nổ
chỉ có sức người và niềm tin
Nhưng Lalibela chưa phải là giới hạn cuối cùng
Trên những vách đá dựng đứng
còn có những tu viện còn khắc nghiệt hơn
Tiêu biểu là Abuna Zimatagu
Để tới được đó
bạn phải leo gần 250m vách đá thẳng đứng
Không dây an toàn, không làn can
chỉ bám tay bám chân
vào những khén nước nhỏ
đã hình thành qua thời gian trên tảng đá
Rất trơn trượt
và tất cả đều phải cởi bỏ dây dép trước khi đi lên
Vâng, họ đi chân đất để leo
Đổi lại
thứ chào đón họ ở bên trong tu viện
là một không gian nhỏ hẹp
đều khuét thẳng vào vách đá
với những bích họa có niên đại từ thế kỷ VI
vẫn còn giữ được màu sắc rực rỡ
Cuộc sống ở đây hoàn toàn tự cung tự cấp
họ tự trồng tự ăn
hơn 200 ngày mỗi năm
họ kiêng hoàn toàn sản phẩm động vật
Thịt trở thành món hiếm hoi
nước không phải nước máy
mà được hứng từ mưa hoặc dẫn từ suối
vào bẻ chứa đục trong đá
Vì ở đây không có bệnh viện
khi ôm đau họ dựa vào thảo dược, cầu nguyện và sức chịu đựng
Môi trường thì khắc nghiệt
không khí loãng, nắng gây gắt ban ngày
đêm thì lạnh cắt ra cắt thịt
Mưa biến đường mòn thành bẫy chơn trượt
xét có thể đánh thẳng vào vách đá
Nhiều người qua đời sớm
Những người khác sống đến tuổi già với cơ thể hằn dấu lao động
Nói tiếng Amharic
trong đời sống thường nhật và dùng tiếng
GS cổ trong nghi lễ
Mỗi nhà thờ tại Lalibela đều giữ
một Tabot, bàn sao hòm dao ước
không bao giờ được lộ diện với người ngoài
Trong lễ Timkhat
lễ giở tội
của Chúa Giê-xu
Tabot được rước trong tiếng trống
lây tụng vào những ngày ăn chanh nhiều ngặt