#TrietLyCoNhan#LoiDayCoNhan#CoNhanThucTinh Sự thật phũ phàng: trên đời này không hề có khái niệm họ hàng hay bạn bè - cổ nhân thức tỉnh Liệu họ hàng và bạn bè có thật sự là chỗ dựa vững chắc trong cuộc đời? Cổ nhân từng nói rằng, khi lợi ích xuất hiện, lòng người mới bộc lộ rõ nhất. Video này sẽ giúp bạn nhìn thấu bản chất các mối quan hệ, hiểu sâu về tình thân, tình bạn và học cách sống tỉnh táo, không phụ thuộc vào bất kỳ ai. Một bài học nhân sinh sâu sắc giúp bạn trưởng thành và bình an hơn trên hành trình cuộc sống.
Video phân tích bản chất của các mối quan hệ dựa trên quy luật lợi ích và giá trị tự thân. Qua những câu chuyện cổ nhân, nội dung hướng người xem đến tư duy tỉnh thức: không oán trách sự bạc bẽo của lòng người mà tập trung nâng cao giá trị bản thân, biết sàng lọc mối quan hệ và trân trọng những tình cảm chân thành để sống an nhiên, vững vàng.
Có một câu nói nghe qua thì lạnh lung đến tàn nhẫn, nhưng càng sống lâu, người ta càng phải cúi đầu thừa nhận.
Trên đời này, thật ra không có khái niệm họ hàng cũng không có khái niệm bạn bè.
Chỉ có những người còn cần đến nhau và những người không còn cần đến nhau nữa mà thôi.
Khoan đã, xin bạn đừng vội tắt video vì cho rằng đây là những lời cay nghiệt.
Và cũng xin bạn đừng vội gật đầu vì cho rằng mình đã hiểu.
Bởi vì câu nói này có hai tầng nghĩa.
Tầng nghĩa thứ nhất, tầng bề mặt, là một sự thật phũ phàng mà có lẽ chính bạn đã từng nếm chải,
đã từng vì nó mà mất ngủ, mà rơi nước mắt, mà ngụy lạnh cả cõi lòng.
Nhưng tầng nghĩa thứ hai, tầng sâu bên dưới, lại là một trong những trí tuệ lớn nhất mà cổ nhân để lại cho con cháu.
Người chỉ hiểu tầng thứ nhất sẽ trở nên cay đắng, hoài nghi, cô độc.
Còn người hiểu được cả tầng thứ hai sẽ trở nên vững vàng, sáng suốt,
và kỳ lạ thay, lại sống ấm áp hơn bao giờ hết.
Bạn đã bao giờ trải qua cảm giác này chưa?
Lúc bạn ăn nên làm ra, điện thoại reo không ngớt.
Đám rỗ, đám cưới, ai cũng muốn xếp bạn ngồi mâm trên.
Họ hàng xa mấy đời cũng tìm được số điện thoại của bạn.
Bạn bè cũ tự nhiên nhớ ra bao nhiêu kỷ niệm đẹp.
Rồi một ngày, bạn xa cơ.
Làm ăn thất bại, hoặc đau ốm, hoặc đơn giản là túng thiếu.
Và bạn chứng kiến một phép màu ngược.
Điện thoại im bắn.
Những cuộc gọi của bạn đổ chuông rất lâu rồi tắt.
Người từng vỗ vai bạn nói có gì cứ bảo anh.
Giờ nhìn thấy bạn từ xa đã rẽ sang đường khác.
Thậm chí có người còn nói xấu sau lưng bạn.
Như thế để giao trước, sợ bạn mở lời vay mượn.
Nếu bạn từng trải qua điều đó, video này dành cho bạn.
Còn nếu bạn chưa từng, thì video này càng dành cho bạn.
Bởi vì cổ nhân dạy, hiểu nhân tình thế thái
trước khi bị nhân tình thế thái dạy cho một bài học.
Đó là sự khác biệt giữa người trí và người thường.
Trong hơn một giờ tiếp theo,
chúng ta sẽ cùng nhau bóc từng lớp của sự thật này.
Vì sao họ hàng lại nhạt?
Vì sao bạn bè lại bạc?
Đó là do lòng người xấu xa?
Hay do một quy luật mà hiểu được rồi ta sẽ thôi oán trách?
Đối xử với họ hàng thế nào cho khỏi mang họa?
Nhận diện bạn thật bạn giả ra sao?
Và trên hết, khi đã nhìn thấu tất cả,
ta phải sống tiếp thế nào
để không trở thành kẻ ngây thơ bị đời lừa hết lần này đến lần khác,
nhưng cũng không trở thành một tảng băng cô độc?
Và tôi hứa với bạn một điều.
Ở phần cuối video,
tôi sẽ nói về cảnh giới cao nhất mà cổ nhân đúc kết về chuyện này.
Một câu nói chỉ hơn 10 chữ,
nhưng là danh giới phân chia giữa người khôn lõi và người trí tuệ,
giữa kẻ hiểu đời để thủ đoạn và người hiểu đời để an nhiên.
Ai nắm được câu ấy,
người đó đi giữa lòng người hiểm ác mà tâm vẫn thảnh thơi.
Xin bạn hãy nghe đến cuối cùng.
Bây giờ, chúng ta bắt đầu bằng một câu chuyện có thật trong sử sách
về một người đã nếm chọn cả hai mặt nóng lạnh của tình thân.
Thời chiến quốc, có một chàng trai tên là Tô Tần.
Nhà nghèo nhưng ôm trí lớn,
Tô Tần khăn gói đi du thuyết các nước,
mong đem tài học đổi lấy công danh.
Nhưng đời không như mơ.
Đi dòng giã mấy năm, tiền hết, áo rách,
không một vị vua nào dùng.
Tô Tần lách thách trở về nhà,
gầy gò, đen đúa, chân quấn, xà cạp rách.
Trông chẳng khác gì kẻ ăn mày.
Và cảnh tượng đón chào ông là gì?
Vợ đang ngồi dệt vải, thấy chồng về,
không buồn rời khung cửi.
Chị dâu thấy em chồng đói, không thèm nấu cơm.
Cha mẹ nhìn thấy con, không nói với con một lời.
Cả nhà coi ông như không khí,
như một nỗi xấu hổ biết đi.
Đêm ấy, Tô Tần không khóc vì đói.
Ông khóc vì một sự thật vừa vỡ ra trước mắt.
Rồi ông nói một câu mà hơn 2.000 năm sau
người ta vẫn còn nhắc.
Vợ không coi ta là chồng.
Chị dâu không coi ta là em.
Cha mẹ không coi ta là con.
Tất cả đều là lỗi của Tô Tần này nghèo hèn mà thôi.
Từ đêm đó, ông đóng cửa đọc sách.
Đọc đến khuya, buồn ngủ díp mắt.
Ông lấy chiếc dùi nhọn tự đâm vào đùi mình cho máu chảy
để cơn đau đánh thức cơn buồn ngủ.
Điển tích dùi đâm vào đùi mà hậu thế truyền tụ.
Chính là từ những đêm ấy.
Một năm sau, Tô Tần xuất sân lần nữa.
Lần này, tài học của ông chín mùi
thuyết phục được 6 nước liên minh chống Tần
và ông trở thành người đeo tướng ấn của cả 6 nước.
Quyền nghiêng thiên hạ, xe ngựa nghìn cỗ,
vinh hiển không ai sánh bằng.
Trên đường công cán, Tô Tần đi ngang quê nhà.
Và lần này, cảnh tượng đón ông khiến chính ông cũng phải sưỡng sở.
Cha mẹ ông ra tận 30 dặm ngoài thành nganh đón.
Vợ ông cuối gặm mặt, không dám nhìn thẳng.
Còn người chị dâu năm xưa không thèm nấu cho ông bát cơm.
Nay quỳ dạp xuống đất, lết bằng đầu gối đến trước mặt ông mà tạ tội.
Tô Tần nhìn chị dâu, hỏi một câu nhẹ như gió mà nặng như núi.
Chị ơi, sao trước kia chị ngạo mạn với em thế,
mà nay lại cung kính đến vậy?
Người chị dâu trả lời một câu thật thà đến chân trụi.
Thưa, vì nay chú có địa vị cao, lãi lắm, vàng bạc.
Nghe câu ấy, Tô Tần ngửa mặt lên trời, than giải.
Cũng là một con người này thôi.
Lúc giàu sang thì họ hàng khính sợ,
lúc nghèo hèn thì họ hàng khinh rẻ.
Người thân còn như thế, huống chi người dưng trong thiên hạ.
Bạn thân mến, câu than của Tô Tần chính là phiên bản gốc,
hơn 2.000 năm tuổi, của câu nói mở đầu video này.
Và điều đáng suy ngẫm nhất nằm ở chỗ,
những người quỳ đón Tô Tần không phải người xa lạ.
Đó là cha mẹ ruột, là vợ, là chị dâu của ông.
Máu mủ ruột già đấy.
Vậy thì cái mà người đời gọi là tình thân, rốt cuộc là thứ gì?
Nó có thật không?
Hay chỉ là tấm áo khoác lên trên một thứ khác trần trụi hơn?
Để trả lời, chúng ta phải nghe tiếp những lời cổ nhân đã dạy, từng lời một.
Sự thật thứ nhất.
Nghèo giữa chợ đông không ai hỏi,
giàu nơi rừng thẳm lắm kẻ tìm.
Câu này nằm trong sách Tăng Quảng Hiền Văn,
cuốn sách gom góp trí tuệ dân gian mấy nghìn năm.
Bần cư náo thị vô nhân vấn,
phú tại thâm sơn hữu viễn thân.
Nghèo mà ở giữa chợ ồ nào,
cũng chẳng ai buồn ghé hỏi thăm.
Giàu mà ở tận dân rừng sâu núi thẳm,
vẫn có họ hàng xa lặn lội tìm đến nhận thân.
Người xưa viết câu này không phải để chửi đời.
Họ viết như một người thầy thuốc
ghi lại triệu chứng của căn bệnh muôn thuở trong lòng người,
để con cháu đọc mà biết trước,
khỏi ngã ngửa khi gặp phải.
Bạn để ý mà xem,
cái tài tình của câu này nằm ở hai chữ đối nhau.
Chợ đông đối với rừng thẳm.
Khoảng cách địa lý không là gì cả.
Gần nhà mà nghèo thì xa,
cách núi mà giàu thì gần.
Thì ra khoảng cách giữa người với người
chưa bao giờ đo bằng cây số.
Nó đo bằng thứ khác.
Người xưa còn có câu bổ sung,
nghe còn sót hơn.
Người nghèo giữa đường gặp họ hàng,
chào ba tiếng không ai thưa.
Người giàu chưa mở miệng,
đã có kẻ dạ vâng.
Vì sao lại thế?
Có phải vì họ hàng của bạn đặc biệt tệ bạc,
bạn bè của bạn đặc biệt vô tình?
Không đâu.
Cổ nhân chỉ ra một quy luật lạnh lùng
nhưng công bằng với tất cả mọi người.
Thiên hạ nhộn nhịp, đều vì lợi mà đến.
Thiên hạ tấp nập, đều vì lợi mà đi.
Con người,
trong phần bản năng của mình,
luôn hướng về nơi có ánh sáng và hơi ấm,
tức là hướng về nơi có giá trị,
có lợi ích, có chỗ dựa.
Khi bạn giàu có, quyền thế khỏe mạnh, vui vẻ,
bạn là một đốm lửa
và người ta tụ về như những người khách tìm hơi ấm.
Khi bạn nghèo khó,
bệnh tật, ưu ám,
bạn thành một cơn gió lạnh
và người ta tản đi, cũng tự nhiên như thế.
Nghe đến đây, có lẽ lòng bạn đang trùng xuống.
Nhưng xin bạn khoan buồn
và nhất là khoan oán.
Bởi vì ngay sau khi chỉ ra sự thật này,
cổ nhân lập tức dạy tiếp
một điều quan trọng hơn nhiều.
Đó là sự thật thứ hai.
Sự thật thứ hai.
Đừng oán lòng người thay đổi.
Hãy trách mình chưa hiểu quy luật.
Có một chuyện ngụ ngôn thế này.
Một người mở quán nước bên đường,
mùa hè bán nước mát, khách vào nượm nượp.
Sang mùa đông,
gió rét cam cam, quán vắng tanh.
Người ấy ngồi chửi trời,
chửi khách, sao lúc nóng thì kéo đến,
lúc lạnh thì biến đi đâu hết,
quân bạc béo.
Một ông lão đi ngang, nghe vậy chỉ cười,
nói một câu. Khách đến vì cốc nước mát,
chứ đâu phải đến vì anh.
Mùa đông anh không đổi sang bán trà nóng,
lại ngồi trách gió rét.
Thế thì nghèo là phải.
Câu chuyện ấy nghe thì buồn cười,
nhưng ngẫm lại thì chảy mồ hôi.
Bao nhiêu người trong chúng ta
đang ngồi chửi gió rét,
thay vì nấu ấm trà nóng?
Bao nhiêu người ôm mối hận họ hàng khinh mình,
bạn bè bỏ mình, rồi lấy mối hận ấy
làm lý do để buông xuôi, để rượu trẻ,
để kể lệ, mà quên mất
việc duy nhất đáng làm,
là quay về nhóm lại đốm lửa của chính mình.
Cổ nhân phân biệt rất rõ hai loại người
khi đối diện với sự bạc béo của nhân tình.
Loại thứ nhất,
lấy đó làm thuốc độc.
Họ uống vào, rồi trở nên cay nghiệt,
gặp ai cũng nghi ngờ, gặp việc gì
cũng thấy mình là nạn nhân.
Cả đời họ dừng lại ở đúng cái đêm
bị người đời quay lưng, không bước tiếp được nữa.
Loại thứ hai,
lấy đó làm thuốc đắng.
Đắng thật, nhưng uống vào thì tỉnh.
Tô Tần chính là loại người này.
Cái đêm cả nhà coi ông như không khí,
ông không đập phá, không gào thét,
không bỏ nhà đi trong ốt hận.
Ông nói, tất cả là lỗi của Tô Tần này
Câu nói ấy, nghe qua tưởng là tự trách
tuổi thân, nhưng thực chất là một sự
chuyển hóa vĩ đại.
Ông chuyển toàn bộ năng lượng quán trách
hướng ra ngoài thành năng lượng hành động
hướng vào trong.
Người ta khinh ta, ta không sửa được lòng người ta.
Nhưng cái nghèo, cái hèn của ta,
ta sửa được.
Thế là ông đóng cửa, cầm sách, cầm dùi.
Phần còn lại đã thành lịch sử.
Bạn thấy chưa?
Cùng một sự thật phũ phàng,
kẻ yếu dung nó để giải thích
vì sao mình gục ngã.
Người mạnh dùng nó làm củi đốt cho lò rèn ý chí.
Nhân tình thế thái giống như
thời tiết.
Trách móc thời tiết là việc của trẻ con.
Xem dự báo thời tiết mà chuẩn bị áo tơi
là việc của người trưởng thành.
Từ giây phút bạn thôi.
Hỏi tại sao họ bạc với mình
và bắt đầu hỏi mình phải làm gì tiếp theo.
Cuộc đời bạn sang trang.
Nhưng để sang trang được,
còn phải nhìn rõ thêm vài sự thật nữa
về chính những người mang danh là bạn.
Sự thật thứ ba sau đây
có thể sẽ khiến bạn nhớ đến
vài gương mặt cụ thể.
Sự thật thứ ba.
Bạn rượu thịt thì dễ kiếm,
bạn hoạn nạn khó tìm.
Tử phùng chi kỷ thiên bồi thiểu,
nhưng mấy ai là chi kỷ thật.
Người xưa có câu
quen biết đầy thiên hạ,
chi kỷ được mấy người.
Lại có câu bạn bè rượu thịt nghìn người có,
hoạn nạn về sau chẳng thấy ai.
Hai câu ấy ghép lại,
vẽ nền chân dung một loại quan hệ
mà thời nào cũng đông đúc nhất,
bạn của những lúc vui.
Có một câu chuyện dân gian kể rằng
có chàng công tử con nhà giàu,
ngày ngày mở tiệc, bạn bè kéo đến trật nhà,
ai cũng thể sống thể chết,
có phúc cùng hưởng, có họ cùng chia.
Người cha già nhìn cảnh ấy,
chỉ lắc đầu.
Một hôm, ông gọi con lại bảo,
con nói bạn con hàng trăm người đều là bạn tốt,
cha sống cả đời,
chỉ dám nhận có một người bạn.
Con có dám cùng cha thử một phên không?
Người con gật đầu.
Đêm ở cha, thanh cha,
anh ta lấy một con lợn vừa mổ,
bỏ vào bao tải, vác đến đập cửa
nhời bạn thân nhất.
Hớt hải nói, anh ơi cứu em,
em lỡ tay đánh chết người, xác còn đây,
xin anh cho em giấu tạm một đêm,
mai em trốn đi xa.
Người bạn thân nhất vừa nghe đến đó,
mặt cắt không còn giọt máu,
xua tay đuổi như đuổi tà,
còn dọa nếu không đi ngay sẽ hồ hoán lên.
Anh ta vác bao tải đi hết nhà này,
đến nhà khác.
Những người từng cụm ly thể thốt,
không một ai mở cửa quá ba phút.
Gần sáng, người cha bảo
con vác bao tải đến nhà một ông lão
hàng xóm nghèo, người mà cả đời
cha chỉ thỉnh thoảng sang uống chén trà.
Ông lão nghe xong, không nói một lời,
kéo hai cha con vào nhà,
đóng cửa lại, rồi bảo,
chuyện đâu còn có đó, để xác lại đây.
Lão già này gần đất xa trời,
có mệnh hệ gì cũng không sao,
cậu còn trẻ, mau tính đường mà đi.
Đến lúc ấy, người cha mới
mở bao tải, lấy con lợn ra,
cười mà rằng, thịt lợn đây,
xin được nấu ngay tại nhà bác,
mời người bạn duy nhất của tôi một bữa.
Câu chuyện ấy được kể đi kể lại
qua bao đời, bởi vì đời nào nó cũng đúng.
Cái bàn tiệc là nơi
tệ nhất để đo lòng bạn,
và cơn hoạn nạn là chiếc cân chính sắc nhất.
Cổ nhân đúc kết thành mấy chữ,
lộ rêu trì mã lực,
nhật cử kiến nhân tâm.
Đường xa mới biết sức ngựa,
ngay dài mới thấy lòng người.
Cho nên, đừng vội tin người mới quen nói lời ngọt.
Đừng vội cảm động vì ai đó
tốt với bạn lúc bạn đang có thứ để cho họ.
Và cũng đừng vội thề thốt
với ai điều gì bên bàn nhậu.
Hãy để thời gian và hoạn nạn làm giám khảo.
Ai còn đứng đó sau cơn bão,
người ấy mới thật là người của mình.
Nói đến đây,
có lẽ có người sẽ hỏi ngược lại.
Vậy chẳng lẽ trên đời không có tình bạn
thật hay sao?
Chẳng lẽ cổ nhân dạy ta nghi ngờ tất cả hay sao?
Câu hỏi rất hay.
Và câu trả lời của cổ nhân
sẽ khiến bạn ấm lòng trở lại.
Bởi vì chính trong sự sách của người xưa,
có một tình bạn được ca ngợi suốt hơn 2.000 năm.
Đẹp đến mức
người ta lấy nó làm thước đo cho mọi tình bạn trên đời.
Sự thật thứ 4
Tình thân thật và bạn thật vẫn tồn tại,
nhưng hiếm như vàng
và phải có mắt mới nhìn ra.
Thời xuân thu,
có 2 người bạn tên là Quản Trọng
và Bảo Thúc Nha.
Thủa hàn vi, 2 người chung vốn buôn bán.
Quản Trọng nhà nghèo góp vốn ít hơn,
nhưng lúc chia lời
lại thường lấy phần nhiều hơn.
Người ngoài thấy vậy, chê Quản Trọng tham.
Bảo Thúc Nha gạt đi nói
không phải anh ấy tham,
mà vì nhà anh ấy còn mẹ già phải nuôi.
Quản Trọng 3 lần ra trận,
3 lần bỏ chạy trước.
Người đời chê ông hèn nhát.
Bảo Thúc Nha lại nói, không phải anh ấy nhát,
mà vì anh ấy còn mẹ già,
anh ấy chết thì ai phụng dưỡng.
Quản Trọng mấy lần làm việc thất bại,
người đời chê ông bất tài.
Bảo Thúc Nha nói, không phải anh ấy kém,
chỉ là chưa gặp thời.
Về sau, 2 người phò tá 2 vị công tử
đối địch nhau tranh ngôi nước tề.
Phe của Bảo Thúc Nha thắng.
Quản Trọng thuộc phe thua,
thành tội nhân, đáng tội chết.
Ai cũng nghĩ đời Quản Trọng đến đây là hết.
Nhưng Bảo Thúc Nha là 1 việc
khiến thiên hạ chấn động.
Ông vào gặp vua,
không xin chức tể tướng cho mình,
mà tiến cử tội nhân Quản Trọng,
nói rằng tài của Quản Trọng gấp 10 lần thần.
Bệ hạ muốn xưng măng bá thiên hạ,
không thể thiếu người này.
Vua nghe theo.
Quản Trọng từ tử tu thành tể tướng,
rồi quả nhiên giúp tề chê Hoàn Công
trở thành bá chủ trư hầu,
còn Bảo Thúc Nha cam lòng đứng dưới bạn mình.
Sau này, Quản Trọng nói 1 câu nổi tiếng,
sinh ra ta là cha mẹ,
hiểu ta là Bảo Thúc Nha.
Bạn thấy điều gì trong câu chuyện ấy?
Tình bạn thật,
không phải là khen nhau lúc đông người,
mà là hiểu cho nhau lúc cả thiên hạ chê cười.
Không phải là cùng hưởng lúc thắng,
mà là nâng nhau dậy lúc thua,
thậm chí nhường đường cho nhau đi trước.
Thứ tình ấy,
đời nào cũng có, nhưng đời nào cũng hiếm.
Cổ nhân nói,
nhân sinh đắc nhất chi kỷ, tử nhi vô hám.
Đời người có được một chi kỷ,
chết không còn tiếc nuối.
Chỉ cần một.
Nghĩa là người xưa biết rõ,
thứ này không thể có nhiều.
Cho nên bài học ở đây gồm hai vế.
Vế thứ nhất,
đừng vì bị vài kẻ bạc bẽo
làm tổn thương mà kết luận cả thế gian bạc bẽo,
rồi đóng sập cửa lòng.
Làm thế khác nào vì gặp
mấy đồng tiền giả mà đem đốt cả kết tiền thật.
Vế thứ hai,
cũng đừng ngây thơ gọi cả trăm người quen là bạn.
Hãy phân loại lại danh bạ của lòng mình.
Đại đa số chỉ là
người quen, giữ lễ, giữ hòa khí là đủ.
Một số ít là bạn tốt,
đáng để đi lại, giúp đỡ qua lại.
Và nếu trời thương,
bạn có được một hai người như bào thúc nha,
thì xin hãy giữ họ như giữ con người của mắt mình.
Đừng để mất họ
vì một hiểu lầm nhỏ, một món tiền nhỏ
hay một phút sĩ diện.
Hiểu về bạn rồi,
giờ phải quay về nói chuyện họ hàng.
Bởi vì họ hàng rắc rối hơn bạn bè nhiều.
Bạn bạc bẽo,
ta có thể không gặp nữa.
Nhưng họ hàng bạc bẽo,
dỗ tết vẫn phải chạm mặt.
Vậy cổ nhân dạy cư xử thế nào?
Đó là sự thật thứ 5
và đây là phần thiết thực bậc nhất của video này.
Sự thật thứ 5
Họ hàng quý nhau ở khoảng cách,
bên nhau ở phân mình.
Người xưa có một câu rất lạ tai.
Người thân xa thơm, gần thối.
Nghe thô mà đúng đến từng chữ.
Anh em họ hàng ở xa nhau,
lâu lâu gặp một lần,
tay bắt mặt mừng, toàn nhớ chuyện đẹp.
Nhưng cứ thử ở sát vách,
đụng nhau mỗi ngày mà xem.
Con gà nhà này, bới rau nhà kia.
Cái xe đỗ chắn lối đi.
Đứa cháu được nuông chiều sang phá đồ.
Lời qua tiếng lại,
tích tiểu thành đại, có khi thành thủ.
Cổ nhân nhìn ra rằng,
tình thân giống như lò than hồng.
Đứng xa quá thì lạnh,
nhưng sáp lại gần quá thì bỏng.
Đứng đúng khoảng cách, mới hưởng được hơi ấm lâu dài.
Khoảng cách ấy gồm 3 thứ.
Khoảng cách về đời sống.
Đừng can thiệp sâu vào chuyện nhà người ta.
Dù là em ruột.
Khoảng cách về lời nói.
Chuyện nhà mình đừng kể hết.
Chuyện nhà người đừng hỏi tận.
Và quan trọng nhất, khoảng cách về tiền bạc.
Tiền bạc, chính là nơi trôn nhiều tình thân nhất.
Bạn cứ nhìn quanh mà xem,
bao nhiêu anh em ruột thịt từ mặt nhau.
10 phần thì 7-8 phần dính đến tiền.
Cho vay không trả.
Trung vốn rồi nghi kị.
Chi đất chia nhà không đều.
Cổ nhân dạy phòng bệnh này bằng 4 chữ.
Thân huynh đệ, minh toán trướng.
Anh em thân thiết.
Sổ sách càng phải rõ ràng.
Cho vay, dù là em ruột,
cũng nên có giấy tờ, có hẹn trả.
Điều đó không phải là không tin nhau.
Ngược lại, đó là cách bảo vệ
chữ tình khỏi bị chữ tiền làm bẩn.
Bởi vì khi nợ nần mập mờ.
Người cho vay thì ấm ức.
Người vay thì né tránh.
Chưa mất tiền đã mất tình rồi.
Và đây là nguyên tắc quan trọng nhất
về chuyện giúp đỡ họ hàng.
Xin bạn khắc ghi.
Cứu cấp, không cứu nghèo.
Cứu cái ngặt, không cứu cái nghèo.
Nhà người thân có người ốm nặng
cần tiền viện phí,
có tai nạn bất ngờ, có cơn nguy cấp.
Hãy giúp hết lòng trong khả năng.
Đó là cứu cấp, là tình nghĩa, là gieo phúc.
Nhưng nếu người thân nghèo vì lười biếng,
vì cờ bạc, vì tiêu hoang,
tháng nào cũng ngửa tay,
thì đưa tiền không phải là giúp,
mà là nuôi bệnh.
Anh đưa một lần, họ coi là ơn.
Đưa 10 lần, họ coi là lẽ đương nhiên.
Đến lần thứ 10, một anh không đưa nữa,
họ coi anh là kẻ thù.
Người xưa gọi đó là đấu gạo dưỡng ân,
gánh gạo dưỡng thù.
Cho một đấu gạo lúc người ta đói,
người ta mang ơn cả đời.
Cho mãi cả gánh gạo,
người ta sinh ỉ lại,
rồi quán hận khi bị cắt.
Giúp người thân đúng cách là giúp cách cần câu,
giúp cơ hội, giúp lời khuyên,
giúp một lần giất điểm lúc nguy cấp.
Chứ không phải biến mình thành cây rút tiền
của cả dòng họ, để rồi kiệt quệ
cả tiền lẫn tình.
Còn một chuyện nữa về họ hàng mà ai cũng khổ sở,
nhưng ít ai nói ra.
Đó là những lời so sánh,
đàm tiếu trong chính gia tộc mình.
Lương tháng bao nhiêu?
Bao giờ lấy vợ?
Sao con nhà kia mua được nhà rồi,
mà con vẫn đi thuê?
Những mũi kim bọc đường ấy,
mỗi dịp dỗ tết lại chích vào ta vài phát.
Cổ nhân dạy cách ứng xử gói trong 6 chữ,
tai nghe cho rộng, bụng để cho bằng.
Nghĩa là nghe thì cứ nghe,
cười thì cứ cười.
Nhưng đừng rước lời của họ vào bụng
mà tự hành hạ mình.
Họ nói theo cái nhìn của họ,
còn đời mình, mình sống.
Miệng là của người ta,
phúc họa là của mình.
Người sống bằng đánh giá của họ hàng,
cả đời sẽ là diễn viên trên sân khấu
do người khác đạo diễn.
Mệt lắm.
Hãy bước xuống sân khấu ấy,
về làm chủ cuộc đời mình.
Đến đây, chúng ta đã đi qua nửa chặng đường.
Đã nhìn rõ mặt lạnh của nhân tình,
đã biết cách giữ khoảng cách an toàn.
Nhưng nếu video dừng ở đây,
thì nó mới chỉ dạy bạn phòng thủ.
Nửa sau của video mới là phần tấn công.
Phần cổ nhân dạy ta biến sự thật
phũ phàng này thành bàn đạp
để đổi đời.
Và nó bắt đầu bằng một câu hỏi.
Nếu không dựa được vào họ hàng,
không dựa được vào bạn bè,
thì rốt cuộc con người ta dựa vào đâu?
Nhưng trước khi trả lời câu hỏi ấy,
tôi muốn cùng bạn dừng lại một chút
ở một khoảng lặng.
Bởi có một hiện tượng
mà rất nhiều người đang âm thầm trải qua,
âm thầm hoang mang
mà ít ai dám nói ra.
Đó là càng lớn tuổi,
bạn bè càng ít đi.
Bạn có thấy thế không?
Thời đi học, bạn bè cả một trường.
Thời mới đi làm,
cuối tuần nào cũng hẹn họ tụ tập.
Rồi từng người lập gia đình,
từng người chuyển chỗ ở,
từng người cuốn vào cơm áo.
Những cuộc hẹn thưa dần.
Những nhóm trò chuyện im dần.
Có những người từng thân đến mức tưởng
như không thể sống thiếu nhau.
Giờ mỗi năm cho nhau đúng một câu chúc Tết,
mà có khi còn là tin nhắn gửi hàng loạt.
Nhiều người nhìn danh sách bạn bè
teo tóp dần theo tuổi mà hoảng hốt,
tự hỏi có phải mình sống tệ đi không?
Có phải mình thất bại trong chuyện tình nghĩa không?
Cổ nhân trả lời câu hỏi này
bằng một hình ảnh rất đẹp.
Đời người như một dòng sông.
Đầu nguồn, sông nào
cũng déo dắt ồn ào, nước chảy xiết,
cuốn theo đủ thứ cành lá, sỏi đá.
Nhưng càng về hạ lưu,
sông càng rộng, càng sâu,
thì lại càng lặng lẽ.
Không phải sông cạn đi,
mà là sông đã đủ sâu để không cần ồn ào nữa.
Những cành lá nổi trên mặt nước ngày xưa,
nay đã giạt về đâu đó.
Chỉ còn lại dòng chảy thật,
trầm và mạnh, ở tầng sâu.
Tình bạn của đời người cũng vậy.
Tuổi trẻ kết giao bằng sự náo nhiệt.
Có mặt cùng nhau là đủ thành bạn.
Tuổi trưởng thành kết giao bằng sự tương thông.
Phải cùng tần số,
cùng giá trị, cùng cách nhìn đời
mới đi tiếp được với nhau.
Cái sàng của thời gian mỗi năm lại lắc một lần,
rơi rụng là chuyện tất nhiên.
Cho nên bạn ít đi
không phải là dấu hiệu bạn sống tệ đi.
Rất có thể,
đó là dấu hiệu bạn đã sâu hơn.
Đừng đếm số bạn còn lại mà buồn.
Hãy nhìn chất của những người còn lại mà mừng.
Và cũng trong khoảng lặng này,
phải nói thẳng với nhau
về một thứ tình bạn rất mới
của thời đại chúng ta.
Thứ mà cổ nhân chưa từng thấy,
nhưng lời dạy của họ lại soi đúng vào tim đen của nó.
Đó là bạn bè trên mạng.
Thời nay,
một người có thể có vài nghìn bạn trên mạng xã hội.
Đăng một tấm ảnh,
vài trăm lượt thích đổ về.
Sinh nhật, tin nhắn chúc mừng tự động chạy hàng dài.
Nhìn vào, cứ ngỡ mình giàu tình nghĩa hơn
ông bà mình gấp trăm lần.
Nhưng bạn thử làm một phép thử
trong tưởng tượng xem.
Nếu nửa đêm nay bạn nằm viện cấp cứu,
cần một người đến ký giấy,
cần một người cho vai gấp một khoản tiền.
Trong vài nghìn cái tên kia,
bạn dám bấm gọi được mấy người.
Và trong số dám gọi,
mấy người sẽ nhắc máy,
mấy người sẽ mặc áo đi ngay trong ngôi đêm.
Đếm xong con số ấy,
có khi chỉ còn trên một bàn tay,
thậm chí không kín một bàn tay.
Đó mới là tài sản tình nghĩa thật của bạn.
Còn lại, phần lớn chỉ là khán giả
của cuộc đời bạn.
Họ xem bạn như xem một kênh giải trí.
Hết hay thì lướt qua kênh khác.
Khán giả thì đông mà bằng hữu thì hiếm.
Đó là cái nghèo được nguy trang khéo nhất
của con người hiện đại.
Người xưa nói,
quân tử chi giao đạm nhược thủy.
Tình bạn của người quân tử nhạt như nước lã.
Thoạt nghe thì lạ,
tình bạn gì mà lại nhạt.
Nhưng ngẫm kỹ mới thấy thâm thúy.
Nước lã nhạt, nhưng uống cả đời
không chán, không hại.
Rượu ngọt thì nồng,
nhưng uống nhiều thì say,
thì hỏng người, và tiệc nào rồi cũng tàn.
Tình bạn thật không cần
ngày ngày cụng ly, không cần tung hô nhau
trên mạng, không cần kè kè bên nhau.
Nó như nước lã, lặng lẽ,
thanh đạm, có khi cả năm không gặp.
Nhưng lúc bạn cần, nó ở đó
đúng lúc đủ đầy, không ồn ào kẻ công.
Còn thứ tình nồng nhiệt vô vập,
nay anh em mai ruột thịt,
cổ nhân dặn phải rè trừng.
Bởi cái gì bốc lên nhanh quá,
thường nguội đi cũng nhanh.
Và người vô vập với ta quá mức thường
là đang cần ở ta một thứ gì đó.
Hiểu được khoảng lặng này rồi,
ta mới đủ bình tâm để đối diện
với câu hỏi lớn kia.
Không dựa được vào số đông họ hàng,
không dựa được vào nghìn bạn ảo.
Vậy con người ta dựa vào đâu?
Sự thật thứ sáu.
Dựa núi núi lở, dựa người người chạy,
dựa vào chính mình mới là vững nhất.
Người xưa nói dựa vào núi,
núi có ngày lở.
Dựa vào sông, sông có ngày cạn.
Dựa vào cha mẹ, cha mẹ có ngày giả.
Dựa vào con cái,
con cái có gia đình riêng của chúng.
Dựa vào bạn bè,
bạn bè có nỗi lo của họ.
Tất cả những chỗ dựa bên ngoài
đều là tạm bỡ, đều có hạn sử dụng.
Chỉ có một chỗ dựa đi theo ta
từ lúc lọt lòng đến khi nhắm mắt,
không bao giờ phản bội, không bao giờ bỏ đi.
Đó là chính bản thân ta,
sức khỏe của ta,
tay nghề của ta,
trí tuệ của ta,
nghị lực của ta,
và những đồng tiền
do chính mổ hôi ta làm ra.
Điều này nghe thì ai cũng gật gù,
nhưng sống theo được thì hiếm lắm.
Bởi vì trong sâu thẩm,
con người ta luôn thèm một chỗ dựa,
thèm có ông chú làm to nâng đỡ,
thèm có người bạn giàu kéo mình theo,
thèm chúng một mối quan hệ đổi đời.
Cái thèm ấy nguy hiểm ở chỗ,
nó làm ta sao nhãn việc xây cột nhà
của chính mình,
mà dồn sức đi tìm cột nhà của người khác để tựa.
Rồi một ngày cột người ta mục,
hoặc đơn giản là người ta rút cột về,
tà ngã sóng xoài,
lại ngồi trách đời bạc.
Cổ nhân kể chuyện hai người cùng đi buôn xa,
gặp năm đói.
Một người có ông cậu giàu ở phủ bên,
bèn tìm sang nương nhờ.
Người kia không có ai, đành ở lại,
ngày ngày gánh nước thuê,
học lòm nghề làm đậu phụ,
tối về tự tay xây đậu bán rong.
Người nương nhờ nhà cậu,
ban đầu được tiếp đón tử tế,
ở lâu dần, cơm bưng già bắt đầu nguội,
mặt người trong nhà bắt đầu nặng,
đứa ở cũng dám lườm.
Chịu không nổi cái nhục ăn trực,
anh ta bỏ về, tay trắng vẫn hoàn tay trắng,
lại thêm vết thương trong lòng.
Còn người ở lại bán đậu,
ba năm sau mở được cửa hiệu,
năm đói kế tiếp chẳng những không sợ,
mà còn thuê thêm người.
Câu chuyện chỉ có vậy, nhưng ông bà ta
chốt lại một câu để đời.
Cơm nhà người khó nuốt,
của mình làm mới ngọt.
Vậy nên, thay vì đốt thời gian
xây dựng quan hệ để mong nhờ vả,
hãy đốt thời gian ấy xây dựng năng lực
để không phải nhờ vả.
Mỗi tối bớt một giờ trà dư tiểu hậu,
thêm một giờ học nghề.
Mỗi tháng bớt một bữa nhậu xã giao,
thêm một khoản tiết kiệm.
Mười năm sau nhìn lại,
người bận rộn đi gõ cửa thiên hạ
và người lặng lẽ xây cửa nhà mình,
số phận khác nhau một trời một vực.
Và điều kỳ diệu nằm ở chỗ này,
xin bạn nghe kỹ.
Khi bạn không cần dựa vào ai nữa,
tự nhiên sẽ có rất nhiều người
muốn cho bạn dựa.
Đó chính là sự thật thứ bảy,
một nghịch lý trớ trêu bậc nhất của nhân tình.
Sự thật thứ bảy.
Khi bạn nở hoa, bướm tự tìm đến.
Khi bạn đủ mạnh,
cả thế giới bỗng trở nên tử tế.
Bạn còn nhớ Tô Tần chứ?
Cùng một con người ấy, cùng bộ xương thịt ấy,
cùng dòng máu ấy,
mà lúc rách dưới thì chị dâu không nấu cho bát cơm,
lúc đeo ấn sáu nước
thì chị dâu quỷ lết ra đón.
Cái gì thay đổi?
Tô Tần không đổi.
Giá trị của Tô Tần trong mắt người đời đổi.
Từ đây cổ nhân rút ra một kết luận nghe
thì phũ mà ngẫm thì thấm.
Nhân tình thế thái không nhìn mặt người,
chỉ nhìn giá trị người.
Muốn người đời đổi thái độ với mình,
đừng đi năn nỉ từng người, vô ích.
Hãy đổi giá trị của mình.
Thái độ của cả thiên hạ sẽ tự động đổi theo,
nhanh đến mức mình không kịp ngỡ ngàng.
Điều này ứng nghiệm cả
Khi bạn mạnh lên,
không chỉ người đời tử tế hơn với bạn,
mà chính bạn cũng nhìn đời bao dung hơn.
Lúc túng quẫn,
một lời nói vô ý của người thân
cũng làm ta đau cả tháng,
vì lòng ta lúc ấy như vết thương hở,
gió thổi qua cũng sót.
Lúc vững vàng,
ai nói gì ta cũng cười được,
vì lòng ta lúc ấy đã liền ra.
Thì ra, độ dày của da mặt ta trước miệng đời
tỷ lệ thuận với độ dày của năng lực ta.
Cho nên đừng luyện cách cãi nhau với miệng đời,
hãy luyện cách vượt lên trên miệng đời.
Nhưng khoan,
nói đến đây,
nếu chỉ dừng lại,
thì trí tuệ này mới đi được nửa đường,
và nửa đường này rất nguy hiểm.
Bởi nếu chỉ hiểu rằng
người đời trọng giá trị, khinh nghèo hèn,
người ta rất dễ trượt sang một kết luận độc hại,
rằng vậy thì ta cũng sống như thế,
cũng đón giàu đạp nghèo,
cũng vắt tranh bỏ vỏ,
cho khỏi thiệt.
Cổ nhân chặn ngay con đường ấy
bằng sự thật thứ 8.
Và từ đây trở đi,
video bắt đầu đi vào phần tinh túy nhất.
Sự thật thứ 8
Người khôn nhìn thấu quy luật để phòng thân,
kẻ dại nhìn thấu quy luật để học theo cái bạc.
Hàn tín thủa hàn vi nghèo
đến mức không có cơm ăn,
thường ra bờ sông câu cá.
Bên sông có một bà lão làm nghề giặt thuê,
người đời gọi là phiếu mẫu.
Thấy chàng trai đói lạ,
bà chia cho phần cơm của mình.
Không phải một bữa,
mà suốt mấy chục ngày liền.
Ngày nào cũng chia,
không một lời kể lễ.
Hàn tín cảm động nói,
sau này công thành danh tọại,
còn xin báo đáp bà nghìn vàng.
Bà lão nghe,
vậy còn mắng cho,
ta thương cậu đói thì cho ăn,
chứ nào mong cậu báo đáp.
Về sau,
hàn tín trở thành đại tướng quân,
được phong vương,
quyền cao chức trọng bậc nhất thiên hạ.
Việc đầu tiên ông làm khi trở về quê,
là tìm bằng được bà lão giặt vải năm xưa,
dâng tặng đúng nghìn vàng như lời hứa.
Bát cơm phiếu mẫu,
nghìn vàng báo đáp,
thành giai thoại sáng mãi xử sanh.
Bạn nhìn thấy gì trong câu chuyện này?
Giữa một thế gian đầy những kẻ thấy
sang bắt quàng làm họ,
vẫn luôn tồn tại những phiếu mẫu,
cho đi không vì người nhận có giá trị lợi dụng,
mà chỉ vì lòng mình có giá trị thương người.
Và bạn để ý điều này,
cả nghìn người từng khinh rẻ hàn tín thủa hàn vi,
lịch sử không buồn ghi tên một ai.
Nhưng bà lão giặt vải cho một bát cơm,
được khắc vào sử sách,
được người đời nhắc đến hơn hai nghìn năm.
Trời đất công bằng theo cách của trời đất.
Kẻ sống bạc được lợi trước mắt,
người sống nghĩa được phúc lâu dài.
Cho nên,
hiểu nhân tình thế thái để làm gì?
Không phải để bắt trước cái bạc của đời,
mà là để làm được ba việc.
Một, không ảo tưởng,
nên không bị tổn thương quá sâu
khi người đời đối bạc với mình.
Hai, không ỉ lại, nên dồn sức tự cường.
Và ba,
đây là việc cao nhất,
chính mình chọn không sống như thế.
Chính mình chọn làm phiếu mẫu giữa trợ đời,
làm bào thúc nhà giữa đám bạn rượu thịt,
làm ông lão nhận dấu xác
giữa những cánh cửa đóng sập.
Người như thế, đi giữa thế gian bạc béo
mà không hề cô độc,
bởi vì những người cùng tần số sẽ nhận ra nhau.
Lòng tốt tuy hiếm,
nhưng lòng tốt biết tìm lòng tốt.
Còn hai sự thật cuối cùng.
Sự thật,
thứ 9 nói về những người mà cả video này chưa nhắc đến,
nhưng lại là những người duy nhất
nằm ngoài mọi quy luật bạc béo kia.
Còn sự thật thứ 10,
chính là cảnh giới cao nhất
mà tôi đã hứa với bạn từ đầu.
Sự thật thứ 9,
có những người thương ta không cần lý do.
Đừng mãi nhìn kẻ bạc mà quên mất người
đang chờ cơm nguội ở nhà.
Suốt từ đầu video đến giờ,
chúng ta nói về họ hàng tính toán,
bạn bè đổi thay.
Nhưng có một nghịch lý cay đắng thế này.
Nhiều người dành cả đời để buồn
vì những kẻ không thương mình,
trong khi những người thương mình vô điều kiện
thì lại bị bỏ quên ngay trong chính căn nhà của họ.
Bạn cứ ngẫm mà xem.
Cả họ có thể chê bạn nghèo,
nhưng mẹ bạn thì không.
Trong mắt mẹ, bạn đi xe gì,
ở nhà thuê hay nhà mua,
chức to hay làm thuê,
không quan trọng bằng việc bạn ăn cơm trưa,
dạo này có gầy đi không.
Cả đám bạn có thể quên bạn khi bạn xa cơ,
nhưng cha bạn thì thức trắng đêm
khi nghe tin bạn làm ăn thất bại,
dù ngoài miệng ông chỉ gắt một câu,
đã bảo rồi mà không nghe.
Người vợ, người chồng đầu gối tay ấp
thấy bạn thất thế không bỏ đi
mà lặng lẽ vén khéo lại chi tiêu.
Đứa con thơ chẳng biết cha nó vừa mất chức,
chỉ biết ôm cổ cha cười nắc nẻ.
Những con người ấy,
cổ nhân gọi là chân tình,
thứ tình không chạy theo giá trị của ta,
mà gắn với chính sự tồn tại của ta.
Và điều đáng sợ là
chúng ta thường đối xử tệ nhất
với chính những người này.
Lời lẽ dịu dàng nhất,
ta mang ra tiếp khách.
Bộ mặt cao có nhất,
ta để dành về nhà.
Sự kiên nhẫn lớn nhất,
ta dành cho đối tác.
Sự cáo gắt vô cớ nhất,
ta chút lên cha mẹ, vợ chồng,
con cái.
Ta bỏ bữa cơm mẹ nấu
để đi nhậu với những người
mà 10 năm sau chẳng còn nhớ tên ta.
Ta lỡ hẹn với con
để đi tiếp những vị khách
mà lúc ta ngã không ai đưa tay.
Rồi đến khi trải đủ ấm lạnh
của tình đời,
quay đầu nhìn lại,
có người thì cha mẹ đã không còn đợi được nữa.
Cây muốn lặng mà gió chản hăng ngừng,
con muốn phụng dưỡng mà cha mẹ không còn.
Câu ấy của người xưa
là tiếng khóc muộn
của muôn đời con cháu.
Cho nên, bài học thứ 9 này giản dị thôi
mà xin bạn đừng xem nhẹ.
Ngay tối nay,
sau khi nghe xong video,
hãy làm một việc.
Gọi cho cha mẹ một cuộc điện thoại
không vì việc gì cả.
Nói với người bạn đời
một lời cảm ơn
mà lâu rồi bạn ngại nói.
Ngồi xuống chơi với con 10 phút
mà không cầm điện thoại.
Người khôn ngoan thật sự
là người phân bổ lại tình cảm của đời mình,
rút vốn khỏi những nơi bạc bẽo,
dồn vốn về những nơi chân thành.
Đầu tư kiểu ấy không bao giờ lộ.
Và bây giờ sự thật thứ 10.
Cảnh giới cao nhất.
Câu trả lời cuối cùng
cho câu hỏi mở đầu video.
Rốt cuộc trên đời này có hay không
có họ hàng và bạn bè?
Sự thật thứ 10.
Nhìn thấu nhân tình mà không bạc với đời,
hiểu tận thế thái mà lòng vẫn ấm.
Đó là cảnh giới của bậc trí.
Người xưa có một câu
gói trọn toàn bộ video này
trong mười mấy chữ.
Thức phá nhân tình nhi bất điểm phá,
khán thấu thế sự nhi bất khinh bạc.
Nhìn thấu lòng người mà không vạch trần,
hiểu tận sự đời mà không khinh bạc.
Xin bạn nghe lại lần nữa, thật chậm.
Nhìn thấu mà không vạch trần,
hiểu tận mà không khinh bạc.
Vì sao đây là cảnh giới cao nhất?
Bởi vì con người ta
trước sự bạc bẽo của nhân tình
thường chỉ có hai phản ứng
và cả hai đều thua.
Phản ứng thứ nhất là
không nhìn thấu, cứ ngây thơ tin rằng
ai cũng tốt, dốc hết lòng hết
của cho những quan hệ hởi hợp,
để rồi bị lừa, bị lợi dụng,
bị bỏ rơi hết lần này đến lần khác.
Đó là cái khổ của người mê.
Phản ứng thứ hai là nhìn thấu rồi
hóa cây độc, coi cả thiên hạ là
kẻ thù tiềm năng, gặp ai cũng đề phòng,
tính toán với cả người thân,
khô cạn với cả người thương mình thật lòng.
Người như thế tưởng là khôn,
thực ra đã bị cái bạc của đời đồng hóa,
trở thành một phần của chính thứ
mà họ căm ghét.
Đó là cái khổ của người chấp.
Bậc trí đi con đường thứ ba.
Họ biết rõ đa số quan hệ trên đời vận hành
bằng lợi ích, nên họ không ảo tưởng,
không đòi hỏi, không thất vọng.
Họ hàng nhạt, họ không oán,
chỉ nhẹ nhàng giữ lễ.
Bạn bè tan, họ không hận,
chỉ mìm cười chúc người ta đường ai nấy tốt.
Ai từng bạc với họ lúc hàn vi,
khi họ thành công
cũng không quay lại trả đũa,
bởi trả đũa tức là vẫn còn
bị trói vào quá khứ.
Nhưng đồng thời, lòng họ không nguội.
Họ vẫn cho đi khi gặp người
thật sự khốn khó như phiếu mẫu chia cơm.
Họ vẫn tin và chân quý
số ít chân tình như quản trọng tin bảo thúc nhà.
Họ vẫn giữ chọn đạo hiếu,
đạo nghĩa với những người thương mình
vô điều kiện.
Nói cách khác, họ dùng con mắt lạnh
để nhìn đời, nhưng dùng trái tim ấm
để sống với đời.
Mắt lạnh để không bị lừa.
Tim ấm để không hóa đá.
Đây, đây ta có thể trả lời
câu hỏi mở đầu.
Trên đời này có hay không có họ hàng,
bạn bè?
Câu trả lời của cổ nhân là thế này.
Nếu bạn định nghĩa họ hàng là cứ chung máu mũ
thì đương nhiên thương nhau.
Bạn bè là cứ quen biết thì đương nhiên tốt với nhau.
Thì đúng, thứ đó không tồn tại.
Danh sưng không bảo hành cho tấm lòng.
Nhưng nếu bạn hiểu rằng
họ hàng hay bạn bè chỉ là chiếc áo
còn con người bên trong chiếc áo
mới là thứ đáng nhìn
thì bạn sẽ thấy giữa trăm chiếc áo rỗng
vẫn có những con người thật.
Việc của ta không phải là tin vào chiếc áo
cũng không phải là đốt hết áo
mà là luyện cho mình đôi mắt biết
nhìn xuyên qua áo.
Nhìn hành động lúc ta hoạn nạn.
Đừng nghe lời nói lúc ta huy hoàng.
Nhìn cách người ta đối xử
khi ta không còn gì để cho.
Đó là lúc con người thật hiện ra.
Trước khi tổng kết, tôi kể bạn nghe
nốt một mầu chuyện nhỏ.
Có người học trò hỏi thầy
thưa thầy con nhìn thấu hết rồi
họ hàng vì lợi mà đến
bạn bè vì lợi mà đi
vậy con nên sống lạnh lùng cho khỏi thiệt phải không?
Người thầy không trả lời
chỉ dẫn học trò ra sân
chỉ vào cái giếng đầu làng
hỏi nước giếng này ngọt hay đục
trò đáp dạ ngọt
thầy hỏi tiếp
bao nhiêu người đến gánh nước giếng này
giếng có đòi ai trả ơn không
trò đáp dạ không
thầy lại hỏi
có kẻ múc nước xong quay lưng đi thẳng
có kẻ còn khạc nhổ bên thành giếng
giếng có vì thế mà hóa đục không
trò im lặng hồi lâu rồi đáp dạ không
giếng vẫn ngọt
bây giờ người thầy mới nói
con người ta đến rồi đi
múc rồi quên, đó là chuyện của người
còn ngọt hay đục
đó là chuyện của giếng
con hãy lo giữ nước của con cho ngọt và cho đầy
nước đã ngọt lại đầy
thì không bao giờ sợ vắng người đến
mà dẫu có vắng người
giếng vẫn cứ là giếng ngọt
đục theo lòng người mới là cái mất lớn nhất
bây giờ, chúng ta cùng nhau
ôn lại thật chậm 10 sự thật
của ngày hôm nay
để chúng ở lại trong lòng bạn thật lâu
1. nghèo giữa chợ đông không ai hỏi
giàu nơi rừng thảm lắm kẻ tìm
đó là quy luật muôn đời
biết trước để khỏi ngã ngửa
2. đừng ngoán lòng người
hãy hiểu quy luật
trách gió rét là việc của trẻ con
nấu ấm trà nóng là việc
của người trưởng thành
3. bàn tiệc là nơi tệ nhất
để đo lòng bạn
hoạn nạn mới là chiếc cân chuẩn nhất
đường xa biết sức ngựa
ngay dài hiểu lòng người
4. chân tình có thật nhưng hiếm như vàng
đừng vì vài đồng tiền giả
mà gốt cả két tiền thật
cũng đừng gọi cả trăm người quen là chi kỷ
công việc 5. với họ hàng
quý nhau ở khoảng cách
bền nhau ở phân minh
tiền bạc rõ ràng
cứu cấp chứ không cứu nghèo
và đừng sống theo miệng đời trong gia tộc
6. dựa núi núi lở
dựa người người chạy
chỗ dựa duy nhất không phản bội
ta là năng lực, sức khỏe và nghị lực
của chính ta
7. muốn thiên hạ đổi thái độ
đừng năn nỉ từng người
hãy đổi giá trị của chính mình
hoa nở rồi bướm tự tìm đến
8. nhìn thấu cái bạc
của đời là để phòng thân
không phải để học theo
kẻ khinh hàn tín không ai nhớ tên
ba lão cho cơm được nhớ nghìn đời
9. đừng mãi buồn
vì kẻ không thương mình mà bỏ đói
những người thương mình vô điều kiện
rút vốn khỏi nơi bạc bẽo
rồn về nơi chân thành
và 10. cảnh giới cao nhất
nhìn thấu nhân tình mà không vạch trần
hiểu tận thế thái mà không khinh bạc
mắt lạnh để khỏi bị lừa
tim ấm để khỏi hóa đá
làm giếng nước ngọt giữa chợ đời
ai đến ai đi là chuyện của người
ngọt hay đục là chuyện của mình
bạn thân mến, video hôm nay dài
và có những đoạn nghe đau như sát muối
nhưng cổ nhân dạy
thuốc đắng giã tật, sự thật mất lòng trước
được lòng sau
người ta chỉ thật sự trưởng thành
vào cái ngày dám nhìn thẳng vào bộ mặt thật
của nhân tình mà không chấp mắt
rồi vẫn mỉm cười chọn sống tử tế
từ hôm nay, mong bạn bớt kỳ vọng
vào những chiếc áo mang tên họ hàng
bạn bè để bớt đi những tổn thương không đáng
mong bạn dồn sức làm đầy giếng nước
của đời mình, để một ngày không xa
bạn đủ ngọt, đủ đầy, đủ vững
đến mức ai đến cũng quý mà ai đi
cũng chẳng làm bạn vơi
và trên hết, mong bạn về ôm lấy
những người đang thương bạn không cần lý do
khi vẫn còn kịp
nếu video này chạm đến một góc nào đó
trong lòng bạn, xin hãy để lại
một dòng bình luận, kể cho tôi nghe một lần
bạn nhìn ra người thật giữa những chiếc áo
hoặc đơn giản là chữ
mà bạn tâm đắc nhất hôm nay
hãy chia sẻ video cho một người
đang cần được gỡ một nút thắt trong lòng
và nếu bạn muốn mỗi tuần cùng nhau
thắp một ngọn đèn trí tuệ của người xưa
đừng quên đăng ký kênh
để chúng ta lại được ngồi bên nhau
chúc bạn từ nay mắt sáng và lòng ấm
đi giữa nhân tình thế thái một cách thảnh thơi
thân ái và hẹn gặp lại