Trái Đất 4,4 Tỷ Năm Trước Trông Sẽ Như Thế Nào, Lịch Sử Tiến Hóa Của Trái Đất - Kỷ Hadean

Tại sao lại nói thời kỳ khủng khiếp nhất trong lịch sử, trái đất không phải là lúc khủng long tuyệt chủng, cũng chẳng phải là kỳ băng hà, mà lại là một thời kỳ có cái tên nghe như địa ngục, nơi đại dương là những dòng rung nhàm sôi sục, từ trên trời rớt xuống những cơn mưa sắt, một ngày chỉ kéo dài 6 tiếng đồng hồ kinh hoàng, và bất kỳ sinh mệnh nào cũng sẽ bốc hơi chỉ trong 0,1 giây. Đó chính là kỳ Hadean, liên đại hỏa thành, một kỳ nguyên đen tối mà chỉ nghe tên thôi, cũng đủ khiến trái đất phải dùng mình 4,6 tỷ năm trước. Trái đất thuở sơ khai hoàn toàn không phải là một hành tinh xanh, mà là một quả cầu lửa đỏ rực nóng dẫy, nhiệt độ bề mặt lên tới 1.200 độ C, còn nóng hơn cả rung nhàm. Cả hành tinh này là một đại dương rung nhàm cuồn cuộn, đáng sợ hơn là cứ cách vài phút lại có một tiểu hành tinh từ trên trời ráng xuống. Vụ va chạm lớn nhất đã trực tiếp đâm văng ra cả một mặt trăng. Sức công phá của cú đập đó tương đương với 100 triệu quả bom nguyên tử Hiroshima cùng lúc phát nổ. Trái đất khoảnh khắc ấy bị xé toạc, các mảnh vỡ, bay vụt vào vũ trụ, và cuối cùng kết tụ lại thành mặt trăng mà chúng ta thấy ngày nay. Trên trái đất thời kỳ Hadean, hoàn toàn không có đất liền rắn chắc, dưới chân bạn không phải là mặt đất vững chãi, mà là một đại dương rung nhàm nóng chảy sâu đến hàng trăm km. Đại dương rung nhàm này giống như một nồi súp khổng lồ sôi sụp, không ngừng nghỉ, nhiệt độ luôn duy trì từ 1.200 đến 1.700 độ C. Ở mức nhiệt độ này, sắt cũng sẽ chảy ra như nước, còn đá thì tan chảy như bơ kèm. Đáng sợ hơn nữa, độ sâu của đại dương rung nhàm này đạt tới con số kinh ngạc là 1 km, tương đương với việc xếp trồng 3 ngọn núi Everest lên nhau rồi dìm tất cả xuống biển lửa này. Nhưng đó chưa phải là điều tồi tệ nhất, ngước nhìn lên bầu trời bạn sẽ thấy một cảnh tượng còn rung rợn hơn. Bầu khí quyển khi đó chưa đầy khí động, nồng độ CO2 cao gấp hàng vạn lần hiện nay, cùng với một lượng khổng lồ khí Methane, Ammoniac và Hydrosulfur. Những loại khí này hòa quyện vào nhau, tạo thành một tầng mây dày đặc màu cam đỏ, bao trùm toàn bộ hành tinh dưới một thứ ánh sáng âm u ghê rợn. Hơn nữa, do trái đất tự quay với tốc độ cực nhanh, một ngày chỉ trôi qua vỏn vẹn trong 6 tiếng. Điều này đồng nghĩa với việc, cứ 3 tiếng, mặt trời lại mọc rồi lại lặn một lần. Tần suốt ngày đêm luôn phiên nhanh gấp 4 lần hiện tại. Trong cái thế giới như địa ngục này, sấm xét đánh mạnh gấp trăm lần bây giờ, tiếng sấm dền vang đủ sức làm vỡ vụn cả đất đá, núi lửa phun trào lại càng như cơm bữa. Chúng mình mỗi giờ có tới hàng chục ngọn núi lửa, đồng loạt phun trào, phun rung nham nóng bỏng và khí động lên tận trời cao. Thử tưởng tượng xem, đứng trên một trái đất như vậy, bạn sẽ đồng thời phải chịu đựng cái nóng nung người, sự ăn mòn của khí động, sấm xét dữ dội ráng xuống đầu, cùng với mặt đất rung lắc liên hồi. Đó thực sự là bức tranh chân thực về địa ngục. Thế nhưng, thảm họa thực sự mới chỉ mới bắt đầu. Vì hệ mặt trời thuở sơ khai vẫn còn trong trạng thái vô trật tự và hỗn loạn, vô số các tiểu hành tinh, sao trổi và các mảnh vỡ thiên thể khác đâm loạn xạ trong vũ trụ. Chúng giống như những quả đạn pháo mất kiểm soát, ngày đêm lao sầm sập vào trái đất non trẻ. Theo nghiên cứu của các nhà khoa học, vào đầu kỳ Hadean, Trung Bình cứ 100 năm lại xảy ra một lần va chạm dữ dội đủ sức hủy diệt cả một lục điện. Năng lượng giải phóng từ mỗi lần đụng độ tương đương với hàng triệu quả bom hạt nhân cùng lúc phát nổ. Những cú va chạm này không chỉ mang đến sự hủy diệt, mà còn sinh ra lượng nhiệt khổng lồ không tưởng. Mỗi khi một tiểu hành tinh có đường kính 10km lao vào trái đất với tốc độ 20km trên giày, nhiệt độ tại tâm trấn sẽ ngay lập tức tăng vọt lên hàng vạn độ C, nóng hơn cả bề mặt mặt trời. Cả trái đất sẽ dung chuyển dữ dội, sóng sung kích lan tỏa ra khắp toàn cầu, gây ra động đất và sóng thần trên toàn thế giới. Nhưng chớ chêu thay, sóng thần ở đây không phải là sóng nước, mà là những đợt sóng thần dung nham cao đến hàng nghìn mét. Chúng càng quét bề mặt, nuốt chửng mọi thứ trên đường đi. Cú va chạm còn hất tung lên những đám mây bụi khổng lồ, che khuất cả bầu trời. Trong những đám mây bụi này, chứ lượng lớn các mảnh vỡ đất đá, hạt kim loại và các chất độc hải. Chúng lơ lừng trong khí quyển, khiến bầu trời vốn đã xám xịn, này càng thêm tăm tối. Đôi khi, một vụ va chạm cực kỳ thảm khốc sẽ nhấn chìm toàn bộ trái đất vào bóng tối suốt nhiều tháng trời, thậm chí là nhiều năm. Nhưng ngay cả trong bóng tối bưng bít, nhiệt độ bề mặt vẫn cao đến mức đáng sợ, bởi vì lượng nhiệt tích tụ bên trong trái đất đã quá, quá nhiều rồi. Và chính trong môi trường cực đoan tồi tệ như thế, một bức ngoặt không ngờ tới đã xuất hiện khoảng 4,4 tỷ năm trước. Những sao trổi được cấu tạo từ băng đá bắt đầu liên tục lao vào trái đất. Những sao trổi này bay đến từ rìa của hệ mặt trời, mang theo lượng lớn tài nguyên nước bị đóng băng. Chúng lao đi với tốc độ kinh hồn hơn 60.000 km trên giờ, đâm sầm vào bề mặt trái đất. Dưới sức nóng cực độ sinh ra từ vụ va chạm, lượng băng đá này căn bản không kịp tan chảy thành chất lỏng mà lập tức bốc hơi thành khí. Trong trước mắt, hàng tỷ tấn hơi nước bốc lên nguồn ngụt, tạo thành những đám mây hình nấm khổng lồ. Lượng hơi nước này nhanh chóng bốc lên không trùng, hòa quyện và bầu khí quyển vốn đã dày đặt những khí độc hại. Bạn tưởng sự xuất hiện của nước sẽ mang lại hy vọng cho trái đất sau hoàn toàn ngược lại. Nó lại khiến cái địa ngục này trở nên điên cuồng hơn, bởi vì khi số hơi nước này bốc lên trời cao, chúng gặp phải tầng khí quyển lạnh hơn và bắt đầu nguội đi, ngưng tụ lại. Thế là, cơn mưa ngoạn mục nhất, kinh khủng nhất trong lịch sử trái đất sắp sửa buông dẻm. Trận mưa này kinh khủng cỡ nào, nó trút xuống dòng giá, suốt hàng triệu năm thậm chí có thể kéo dài tới 10 triệu năm. Hãy thử tưởng tượng một cơn bão táp tấp nập không ngừng nghỉ, đồ ập xuống 24 giờ mỗi ngày, kéo dài hàng triệu năm trời. Đó là khái niệm gì? Toàn bộ lịch sử nền văn minh nhân loại cũng chỉ vỏn vẹn vài nghìn năm mà thôi. Nhưng đáng sợ hơn nữa, đây không phải là nước mưa bình thường, mà là cơn mưa acid có tính ăn mòn cực mạnh. Bởi vì trong quá trình rơi xuống, các giọt nước sẽ phản ứng hóa học với khí lưu hỉnh, dioxit, hydrosulfur và nhiều khí độc khác trong khí quyển. Chúng còn hấp thụ cả lớp bụi sinh ra do va chạm tiểu hành tinh, các hạt kim loại và hợp chất hóa học khác trong mây. Những chất này hòa trộn với nhau, tạo thành một dung dịch acid mạnh với độ pH cực thấp. Tính ăn mòn của loại mưa acid này toàn mạnh gấp trăm lần. Loại mưa acid sinh ra do ô nhiễm công nghiệp hiện đại. Nếu bạn nghĩ số mưa acid này sẽ động lại thành vũng, thì bạn lầm to rồi. Vì lúc này, nhiệt độ bề mặt đất vẫn quá nóng, lên tới hàng trăm độ C. Khi mưa acid chạm xuống mặt đất nóng giấy, chúng sẽ phát ra tiếng sèo sèo dữ dội, ngay lập tức bốc hơi do gặp nhiệt cao, lại biến thành hơi nước bay ngược lên bầu trời. Rồi khi lên cao gặp lạnh, chúng ngưng tụ thành hạt mưa, lại rơi xuống, lại bốc hơi. Quá trình này cứ tuần hoàn lặp đi lặp lại, tạo thành một vòng lặp kinh hoàng không hồi kết. Hãy thử hình dung cảnh tượng này. Trên mặt đất nóng như thiêu như đốt, mưa acid chút xuống xối xả. Mỗi giọt mưa chạm đất đều tung lên một đám hơi nước trắng xóa. Cả hành tinh bị bao bọc bởi một lớp hơi nước và mưa acid dày đặc, tầm nhìn gần như bảng không. Không khí sạc sụa mùi lưu hình và mùi acid chua luet. Sấm xét, rạch ngang, dọc điên cuồng trong mây, xoay sáng cái thế giới hỗn mang tột độ này. Đó chính là khung cảnh thường nhật của trái đất kỳ Hadean. Vậy trận mưa như cơn ác mộng này bao giờ mới chịu dừng? Đáp án chỉ có một, khi trái đất hạ nhiệt. Nhưng làm sao để làm nguội một hành tinh có bề mặt nóng tới vài trăm độ C đây? Cần phải có thời gian. Một khoảng thời gian dài, đẳng đắng đến tuyệt vọng. Các nhà khoa học ước tính để nhiệt độ bề mặt giảm xuống, mức mà nước có thể tồn tại ổn định ở dạng lỏng. Tức là dưới một trăm độ C sẽ mất ít nhất vài triệu năm. Trong quá trình hạ nhiệt rông dài này, trái đất đã trải qua vô vàn sự biến đổi, tần suất va chạm của tiểu hành tinh giảm dần. Cường độ phun trào của núi lửa cũng từ từ yếu đi, lớp vỏ trái đất bắt đầu nguội đi và trở nên cứng cáp. Hàm lượng hơi nước trong bầu khí quyển ngày một nhiều, áp suất không khí cũng càng lúc càng lớn, thậm chí đạt tới mức gấp hàng chục lần áp suất khí quyển trái đất ngày nay. Trong ngôi trường áp suất cao này, kể cả nhiệt độ có vượt quá một trăm độ C, nước vẫn có thể tồn tại ở thể lòng. Và cuối cùng, vào khoảng bốn tỷ năm trước, một thời khắc mang tính lịch sử đã đến, nhiệt độ bề mặt đã giảm xuống dưới mức giới hạn. Những cơn mưa acid chút xuống không còn bốc hơi ngay lập tức nữa, mà bắt đầu động lại trên bề mặt đất. Ban đầu chỉ là những vũng nước nhỏ xuất hiện ở những nơi có địa hình trũng thấp, nhưng khi mưa vẫn cứ tiếp tục rơi, những vũng nước này dần dần lan rộng, hòa lại thành những con suối, suối đổ thành sông, sông ngòi cuối cùng chảy vào các bồn địa thấp trũng. Những vũng nước tụ lại này, tuy vẫn còn mang tính acid, nhiệt độ cũng vẫn còn rất cao, nhưng chúng thực sự là nước ở dạng lọc. Chúng không ngừng tích tụ lại ở các khu vực trũng thấp, diện tích ngày càng rộng lớn, độ sâu ngày càng thẳm thẳm. Vài chục vạn năm, rồi vài triệu năm trôi qua, đại dương nguyên thủy đúng nghĩa đầu tiên trên trái đất rốt cuộc cũng hình thành. Sự xuất hiện của đại dương nguyên thủy đã đánh dấu một sự chuyển biến mang tính căn bản của môi trường trái đất. Đại dương bắt đầu điều hòa nhiệt độ bề mặt, hấp thụ CO2 trong không khí, khiến bầu khí quyển dần trở nên trong lành hơn. Tính acid của những cơn mưa cũng từ từ thuyên giảm vì các chất có tính acid đã bị nước biển trung hòa. Và quan trọng hơn cả, đại dương đã tạo ra khả năng hình thành sự sống cho tương lai. Tuy lúc này, nhiệt độ nước biển vẫn cao dãy từ 70 đến 80 độ C. Gần như sắp sôi, chất lượng nước cũng có màu nâu hay xanh lục đục ngầu, chữa đầy dãy các loại khoáng chất và hóa chất. Nhưng so với đại dương rung nham trước đó, thì đây đã là một bước tiến vượt bậc tựa như thiên đường. Dưới đáy sâu của đại dương nguyên thủy này, gần những khu vực rãnh phun thủy nhiệt, được gọi là ống khói đen, các phản ứng hóa học phức tạp đang lặng lẽ diễn ra. Từ đó, hành tinh từng được ví như luận ngục này, cuối cùng đã vượt qua được kỳ Hay Điền, đen tối nhất. Trải qua hàng trăm triệu năm tay ương, hỗn loạn và sự phá hủy, trái đất đã sắp sửa, bước vào một kỳ nguyên hoàn toàn mới, kỳ thái cổ A-truyền. Một kỳ nguyên mà sự sống sắp sửa nảy mầm, và tất cả những sự thay đổi đó lại bắt nguồn từ chính cơn mưa kinh hoàng kéo dài hàng triệu năm kia. Có ai ngờ rằng, chính cơn mưa Asit tưởng như có thể hủy diệt vạn vật này, lại đem đến nguồn cội của sự sống cho trái đất. Đó có lẽ là điều kỳ diệu nhất của tạo hóa. Sau những sự tàn phá khắc nghiệt nhất, thường lại là khởi nguồn cho sự sáng tạo vĩ đại nhất.