Phát hiện mới trên đảo Phục Sinh càng làm tăng thêm sự bí ẩn

Các nhà khoa học đã tìm thấy một bức tượng mới trên đảo Phục Sinh bên trong miệng của một ngọn núi lửa cũ. Họ đã chắc chắn rằng mình đã lập danh mục tất cả các bức tượng ngoai rồi. Đó là cách họ gọi những bức tượng đá khổng lồ nổi tiếng đó. Nhưng khám phá này đã thay đổi những gì chúng ta biết về chúng. Trước hết, các bức tượng ngoai hiếm khi đứng một mình. Vì vậy, chúng ta có thể sẽ nghe thêm về những bức tượng khác trong cùng khu vực đó. Thứ hai, đây là bức tượng ngoai đầu tiên được tìm thấy dưới đáy hồ. Các nhà khoa học đang thực hiện một dự án khôi phục vùng đất ngập nước trong miệng núi lửa. Thì tình cờ phát hiện ra bức tượng. Cái hồ ở đây đã bắt đầu cạn dần vào năm 2018. Trong ít nhất 2 hoặc 300 năm, nó sâu gần 10 feet khoảng 3 mét. Vì vậy, con người không thể xây dựng hoặc đặt một bức tượng dưới đáy hồ được. Các nhà khoa học cho rằng những bức tượng ngoai này đã hơn 500 năm tuổi. Có khả năng là người Rapa nuôi, những người tạo ra chúng đã mang bức tượng đến đây vào thời điểm hồ cả nước trong quá khứ. Phát hiện mới này hóa ra cao hơn 5 feet một chút, nhỏ hơn so với những bức tượng khác trên đảo. Đây là một bức tượng toàn thân với các đường nét dễ nhận biết. Các nhà nghiên cứu cũng dự định thực hiện phương pháp xác định niên đại bằng carbon phóng xạ để tìm ra tuổi chính xác của bức tượng. Họ không có ý định di rời bức tượng khỏi nơi được tìm thấy vì những bậc cao niên trong cộng đồng Rapa nuôi muốn nó được giữ nguyên tại đó. Các bức tượng ngoài đã khiến các nhà khoa học đau đầu trong nhiều thế kỷ. Họ biết rằng chúng được dựng lên để tưởng nhớ các vị tù trưởng trên đảo, nhưng không ai có thể lý giải tại sao họ lại chọn những vị trí khác nhau như vậy để đặt các bức tượng. Phần lớn chúng được tìm thấy dọc theo bờ biển của hòn đảo. Các nhà nghiên cứu từ Đại học Binghamton ở New York đã quyết định nghiên cứu kỹ hơn các vị trí này và phát hiện ra rằng điều đó có liên quan đến nguồn nước. Đảo Phục sinh có lớp đất núi lửa sốt, dễ dàng hấp thú nước mưa. Nên ở đây không có đủ sông suối và rất khan hiếm nước ngọt. Hàng trăm năm trước, người dân trên đảo đã dựa vào các nguồn nước ngầm để lấy nước uống. Nước được tích tríu sâu dưới lòng đất trong các lớp đá hoặc đất, được gọi là tầng ngậm nước, sẽ đạt đến điểm mà nó chảy tràn lên bề mặt. Khi nguồn nước ngầm này trồ lên gần bờ biển, nó hỏa lẫn với nước biển mặn. Nhưng nồng độ muối vẫn ở mức thấp, đủ an toàn để uống. Người dân trên đảo từng thu thập nước trực tiếp từ những điểm nước chạy ra này. Và có vẻ đó là lý do tại sao họ xây dựng các bức tượng ngoài dọc theo bờ biển, ngay gần nguồn nước quan trọng nhất của họ. Phần thân chính của hầu hết các bức tượng được làm từ đá tắp núi lửa lấy từ một mỏ đá địa phương nằm trong khu vực từng là một ngọn núi lửa. Loại vật liệu này dễ chạm khắc nhưng lại không dễ vận chuyển. Có lẽ đó là lý do tại sao các nhà nghiên cứu tìm thấy hơn 300 bức tượng ngoài chưa hoàn thiện tại mỏ đá. Số còn lại đứng ở nhiều vị trí khác nhau, hướng mặt về phía các ngôi làng. Có vẻ như các bức tượng được chạm khắc khi đang nằm ngửa. Sau đó, những người thợ đều khắc tách chúng ra khỏi tàng đá, di chuyển xuống dốc và dựng đứng chúng lên để hoàn thiện công việc. Khi hoàn thành, đã đến lúc di chuyển bức tượng đến bể của nó. Và chúng ta đang nói về việc di chuyển những bức tượng nặng bằng khoảng một nửa một ngôi nhà một tầng không có nội thất mà không cần xe cổ hay bất kỳ thiết bị hiện đại nào trong quãng đường ba dọng. Người dân địa phương Hẳn đã phát minh ra một phương thức vận chuyển độc đáo nào đó. Các nhà khoa học đã cố gắng tái tạo lại điều đó và kéo các bản sao ngoài trên những chiếc xe chuyển bằng gỗ. Họ từng nghĩ rằng ai đó đã sử dụng cây cọ cho mục đích này. Nhưng giả thuyết này đã bị bác bỏ. Thí nghiệm thành công nhất cho đến nay là dùng dây thừng để lắc lư bức tượng dọc theo con đường trong tư thế đứng. Điều này nghe có vẻ hợp lý vì các truyền thuyết địa phương Rapa Nui có nhắc đến việc các bức tượng ngoài đã tự đi từ mỏ đá và tất nhiên họ cần một con đường tốt để di chuyển đến đó. Vào đầu thế kỷ 20, nhà nghiên cứu Catherine Rutledge đã tìm thấy một mạng lưới đường bộ 800 năm tuổi trên hòn đảo này. Đó là một loạt các lưới đi rộng khoảng 15 feet xuất phát từ mỏ đá. Bà cho rằng những con đường đó mang tính nghi lễ chứ không phải chỉ được xây dựng để phục vụ các bức tượng. Thời đó, bà không phải là một nhà khoa học nổi tiếng nên những người khác hầu như đã phớt lờ lý thuyết này. Vài thập kỷ sau, nhà thám hiểm và khảo cổ học nổi tiếng người Na Uy, Thor Heyerdahl, đã công bố lý thuyết của mình. Ông cho rằng những con đường đó tồn tại chỉ để vận chuyển các bức tượng ngoài và vì lý do nào đó, một vài bức tượng đã bị bỏ lại dọc đường. Nhưng vào năm 2010, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng các bức tượng đến đường vị trí cuối cùng của chúng là nhờ tất cả đều được đặt trên các bệ ẩn. Mặt đường có hình chữ U nên việc kéo những bức tượng khổng lồ dọc theo đó sẽ không hề dễ dàng. Bạn vẫn có thể tìm thấy khoảng 10-15 dặm những con đường này trên đảo và nhìn thấy chúng từ hình ảnh vệ tinh. Các nhà khoa học từng tin rằng người Rapa Nui đã khiến đảo Phúc Sinh trở nên không thể sinh sống được và tự hủy hoại nền văn minh của chính mình. Nhưng một nghiên cứu mới sử dụng dữ liệu viễn thám và học máy cho thấy dân số trên đảo không hề tăng quá mức rồi sụp đổ Thay vào đó, cư dân trên đảo đã tìm ra cách để sinh sống ở nơi đây thử thách này và duy trì dân số ở mức nhỏ và ổn định trong hàng trăm năm. Các nhà nghiên cứu đã tìm thấy những khu vườn đá tuyệt vời làm bằng chứng cho lý thuyết mới này. Đảo Phúc Sinh hay Rapa Nui là một trong những nơi xa xôi nhất trên trái đất có con người sinh sống. Nơi đây được bao quanh bởi Thái Bình Dương. Miền Trung Chile nằm cách đó 2200 dặm về phía Đông và Polynesia thuộc Pháp cách đó 2600 dặm về phía Tây. Hòn đảo này với diện tích 63 dặm vuông được tạo thành hoàn toàn từ đá núi lửa. Nhưng núi lửa đã ngừng phun trào từ lâu vì vậy đất đai ở Rapa Nui đã mất đi hầu hết các chất dinh dưỡng hữu ích mà du nham từng mang đến đây. Nơi đây cũng khô hạn hơn so với các hòn đảo nhiệt đới và vùng nước sâu khiến việc đánh bắt cá trở nên khó khăn hơn nhiều đối với những người định cư vì không có các đầm phá nông hay dạng san hô để đánh bắt. Vì vậy, cư dân trên đảo đã nghĩ ra một phương pháp canh tác thông minh gọi là canh tác trên đá để sinh tồn tại đây. Họ giải những viên đá với nhiều kích cỡ khác nhau lên mặt đất và trồng các loại cây như khoai lang và khoai môn giữa các khe đá. Những viên đá này giúp bảo vệ cây trồng khỏi những cơn gió khắc nghiệt và hơi muối đồng thời giúp điều hòa nhiệt độ của đất. Chúng cũng giải phóng dần các khoáng chất vào đất giúp đất trở nên giàu dinh dưỡng hơn để trồng trọt. Một số người dân trên đảo vẫn sử dụng những khu vườn này mặc dù chúng không cung cấp nhiều lương thực. Người dân ở những nơi như New Zealand, quần đảo Canary và vùng tây nam Hoa Kỳ đã sử dụng các kỹ thuật tương tự để trồng trọt trong những môi trường khắc nghiệt. Trong khi các nhà khoa học đang giải mã những bí ẩn của đảo phục sinh thì chính hòn đảo này lại đang cho họ thấy những điều mới mẻ về cách thức hoạt động của lớp phủ trái đất. Trong nhiều năm, họ cho rằng nó di chuyển như một băng chuyển chậm chạm mang theo các mã kiến tạo cùng với nó. Nhưng một nghiên cứu mới của các nhà địa chất đến từ Cuba, Colombia và Hà Lan đang thách thức quan điểm này. Họ đã sử dụng một phương pháp đặc biệt gọi là xác định niên đại Zircon để xác định tuổi của hòn đảo. Zircon là những tinh thể nhỏ hình thành khi magma nguội đi. Bên trong chúng có chứa dấu vết của Uranium thứ sẽ chuyển hóa thành trì theo thời gian. Vì vậy, các nhà khoa học đã đo lường sự thay đổi này để xác định tuổi của các tinh thể Zircon. Và họ đã rất sốc khi thấy rằng một số tinh thể Zircon già hơn nhiều so với dự kiến khoảng 165 triệu năm tuổi. Bản thân hòn đảo này chỉ mới 2,5 triệu năm tuổi. Các nhà khoa học phát hiện ra rằng những tinh thể Zircon cổ đại này đến từ sâu bên trong lớp phủ dưới mảng kiến tạo được đưa lên bởi magma từ các hoạt động núi lửa trước đó. Các núi lửa trên đảo Phục Sinh thuộc một nhóm gọi là núi lửa điểm nóng được hình thành từ các cột đá nóng trào lên từ sâu trong lòng trái đất. Thông thường, các cột đá này đứng yên một chỗ trong khi lớp vỏ trái đất di chuyển bên trên tạo thành một chuối đảo như Hawaii. Nhưng việc phát hiện ra các tinh thể Zircon cổ đại trên một hòn đảo trẻ hơn cho thấy rằng sâu dưới lòng đất có nhiều điều đang diễn ra hơn chúng ta tưởng. Nghiên cứu cho thấy 165 triệu năm trước một cao nguyên núi lửa khổng lồ từng tồn tại ngay tại vị trí của đảo Phục Sinh ngày nay. Nhưng 110 triệu năm trước nó đã chìm xuống dưới Nam Cực do hiện tượng hút chìm mảng kiến tạo. Các khoáng vật Zircon cổ đại vẫn nằm yên tại chỗ và không bị cuốn đi theo băng chuyển lớp Manti. Vì vậy, có vẻ như lớp Manti gần các điểm nóng núi lửa không chảy nhiều như các nhà khoa học từng nghĩ nó đứng yên. Quan điểm mới mẻ này có thể dẫn đến những thay đổi rất lớn trong cách chúng ta hiểu về kiến tạo mảng và cả cách lòng trái đất chuyển động theo thời gian.