Sinh Viên TRUNG QUỐC Chất Vấn Giáo Sư Đại Học Harvard Chủ Quyền HOÀNG SA-TRƯỜNG SA

An Nhiên
175 người theo dõi
56 Lượt xem video·9 thg 9, 2026
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AIA heated academic debate at Harvard University unfolds as Professor Michael Sandel and a Vietnamese student challenge a Chinese student's claims over the Paracel Islands. Through historical evidence, international law, and personal testimony, the discussion leads the Chinese students to acknowledge the limitations of their one-sided education and the importance of truth over propaganda.
Bên trong dạng đường Sanders Theater của Đại học Harvard,
lớp học địch sử và chính trị hiện đại của giáo sư Michael Sandel đang đi đến những phút cuối.
Ông vừa kết thúc bài giảng của mình về quá trình xác lập và thực thi chủ quyền của các quốc gia ven biển.
Khi giáo sư Sandel vừa hỏi,
Còn ai có câu hỏi gì không?
Cánh tay của Lý Hạo, một sinh viên đến từ Trung Quốc đã dơ thẳng lên dứt khoát.
Cậu đứng dậy, đặt một câu hỏi.
Từ giáo sư, trong bài giảng, Ngài đã đề cập đến nhiều khu vực tranh chấp,
nhưng Ngài lại cố tình bỏ qua một vấn đề hiền nhiên và quan trọng hơn nhiều.
Tại sao quần đảo Tây Sa của chúng tôi, nơi Việt Nam cũng đang có yêu sách phi lý,
lại không được đưa vào thảo luận như một vùng lãnh thổ tranh chấp?
Cả lớp học, im phẳng pháp, cụng từ của chúng tôi và yêu sách phi lý được Lý Hạo nhấn mạnh,
mang theo một sức nạn đầy khiêu khích.
Mọi ánh mắt đổ rôn về phía giáo sư Sandel, chờ đợi phản ứng của ông.
Cảm ơn câu hỏi của cậu.
Nhưng trước hết, để cuộc thảo luận của chúng ta mang tính học thuật và chính xác,
chúng ta nên thống nhất về thuật ngữ.
Trong các tài liệu và hại đồ quốc tế, quần đảo mà cậu đề cập được biết đến với cây tên Paracel,
hay còn gọi là Hoàng Sả.
Và lý do nó không được đưa vào bài giảng hôm nay trong hạng mục tranh chấp
là vì một lý do rất cơ bản.
Đó là vì dựa trên những bằng chứng lịch sự khách quan và các nguyên tác cơ bản của luật pháp quốc tế.
Nó không phải là một vùng tranh chấp, nó là một vùng lãnh thổ đang bị chiếm đóng.
Một lời khẳng định đanh thép, không khí trong phòng như bị rút cạn.
Lý Hạo xứng người, gương mặt tự tin của cậu thoáng chốc cứng lại.
Các sinh viên Trung Quốc khác nhìn nhau, những tiếng si giao bắt đầu nổi lên,
tia lửa của một cuộc đối đầu học thuật,
một cuộc chiến về lịch sử và sự thật vừa được châm lên ngay giữa lòng hạ vật.
Lý Hạo tiếp tục phản bác.
Thưa giáo sư, tôi không thể đồng ý với nhận định đó.
Lịch sử Trung Quốc đã ghi nhận rõ ràng từ thời nhà Hán các ngư dân của chúng tôi đã đến đó,
thời nhà Tống đã chính thức đưa quần đảo vào bản đồ hành chính.
Các chuyến hải hành vĩ đại của Đô đốc Trình Hoa thời nhà Minh cũng đã đi qua và ghi nhận vùng biển này.
Chúng tôi có hàng ngàn năm lịch sử để chứng minh rằng Trung Quốc đã phát hiện,
đặt tên, khai thác và quản lý Hoàng Sa đầu tiên bà Lý Tục.
Đúng vậy, một lập luận rất quen thuộc của giáo dục trong nước Trung Quốc.
Nhưng trong khoa học lịch sử, chúng ta cần phân biệt rõ ràng giữa việc ghi nhận sự tồn tại
hoặc đi ngang qua một vùng đất, với việc xác lập và thực thi chủ quyền một cách hiệu quả.
Và liên tục, việc ngư dân của một quốc gia đến một vùng biển nào đó không tự động tạo ra chủ quyền.
Việc một đô đốc đi ngang qua một hòn đạo cũng vậy.
Giáo sư Sandell mở một tài liệu ra, sau đó bắt đầu giải thích một cách cằn ké.
Đây là bộ quốc sử của Triều Nguyễn, Việt Nam.
Nó ghi lại một cách chi tiết.
Năm này qua năm khác, từ đầu thế kỷ 17, việc các vị chúa Nguyễn, và sau này là vua Nguyễn,
đã thành lập và duy trì đội Hoàng Sa.
Đây là một tổ chức nhà nước có nhiệm vụ dòng thuyền ra quần đảo Hoàng Sa,
mà lúc đó họ gọi là bãi cắt vảng, để thu lượng tài nguyên,
đo đạc hải trình, vẽ bản đồ và khẳng định chủ quyền.
Đây không phải là hoạt động của ngư dân, mà là hoạt động của nhà nước.
Đây chính là thực thi chủ quyền.
Một hình ảnh khác hiện lên.
Và đây là các châu bản Triều Nguyễn,
những văn bản hành chính gấp, có phê chuẩn của nhà vua,
ra lệnh cho đội Hoàng Sa lên đường làm nhiệm vụ.
Chúng ta có hàng trăm tài liệu như thế này.
Cậu có thể cho tôi xem một lệnh bổ nhiệm chính thức của Hoàng Đế?
Nhà Minh hay nhà Thanh cho một quan cai trị đảo Hoàng Sa không?
Lý ạo trả lời.
Cậu chưa bao giờ thấy những tài liệu này.
Giáo sư Sandell tiếp tục chuyển sang một loạt các bản đồ cổ của phương Tây.
Và đây, bản đồ của Giambattis-Bourguignon-Anvil năm 1735,
một trong những nhà bản đồ học vĩ đại nhất châu Âu.
Cuốn đảo này được ghi rõ là Paracel và nằm trong vùng kiểm soát của Vương quốc An Nam.
Bản đồ của Giám Mục-Tabet năm 1838 cũng vậy.
Hàng loạt bản đồ của Anh, Pháp, Đức trong suốt thế kỷ 18-19 đều công nhận điều đó.
Họ là những bên thứ ba khách quản.
Lịch sử không chỉ được viết bởi một quốc gia.
Đúng lúc này, một cánh tay nhỏ nhắn rơ lên.
Đó là Bảo Châu, một sinh viên đến từ Việt Nam.
Thưa giáo sư, em xin phép được bổ sung.
Những gì giáo sư vừa trình bày là sự thật lịch sử, không thể chối cãi.
Nhưng với người Việt Nam chúng em,
Hoàng Sa không chỉ là những dòng chữ trong sử sách hay những chấm nhỏ trên hài đồ.
Nó là bãi cắt vàng trong tâm thức dân tộc, là một phần máu thịt của Tổ quốc.
Nó gắn liền với những câu chuyện về sự hy sinh của những người lính đội Hoàng Sa.
Chủ quyền của chúng em được tiếp bằng cả máu và nước mắt của Tổ tiên.
Và về các tài liệu lịch sử của Trung Quốc, hầu hết các bản đồ chính thống của các triều đại Trung Quốc,
từ thời Minh cho đến cuối thời Thanh và cả bản đồ của Trung Hoa Dân Quốc sau này,
đều vẽ rất rõ ràng rằng thực Nam lãnh thổ của Trung Quốc dừng lại ở đảo Hải Nam.
Chính các học giả của các bạn đã vẽ ra đường biên giới đó.
Vậy tại sao bây giờ đường biên giới đó lại đột ngột bị đẩy xuống phía Nam hơn 1.000 cây số?
Giáo sư Sandell gật đầu tán thưởng.
Một điểm rất xác đáng. Cảm ơn em.
Và giờ, chúng ta hãy nói về lịch sử hiện đại.
Cụ thể là tháng 1 năm 1974. Cậu có biết chuyện gì đã xảy ra không, Lý Hạo?
Lý Hạo ngập ngừng.
Đó là khi quân đội của chúng tôi giải phóng Hoàng Sa.
Giải phóng sao?
Một thuật ngữ thật kỳ lạ.
Giải phóng một hòn đảo thuộc về một quốc gia đã quản lý nó một cách hòa bình và liên tục trong hàng trăm năm sau.
Lịch sử ghi nhận rằng, vào thời điểm đó, Việt Nam đang chìm trong chiến tranh.
Đất nước bị chia cắt và kiệt quệ.
Lợi dụng tình thế đó,
Trung Quốc đã huy động hải quân và không quân tấn công và chiếm lấy toàn bộ quân đảo Hoàng Sa.
Bảy mươi tư người lính đã hy sinh trong khi bảo vệ hòn đảo.
Đó không phải là giải phóng đâu.
Lý Hạo à, theo hiện trương Liên Hợp Quốc,
đó là một hành vi xâm lược và nguyên tắc cơ bản nhất của luật pháp quốc tế.
Là việc sử dụng vũ lực không bao giờ có thể tạo ra chủ quyền hợp pháp.
Giáo sư Sandell tiến một bước lại gần.
Để tôi hỏi cậu một câu hỏi giá định.
Trong Thế chiến II, quân đội Nhật Bản đã tấn công và chiếm đóng Bắc Kinh.
Họ đã cai trị thành phố đó trong nhiều năm.
Vậy, theo logic của cậu, ngày nay,
chính phủ Tokyo có quyền tuyên bố rằng
Bắc Kinh là một phần lãnh thổ lịch sử,
không thể tranh cãi của Nhật Bản không?
Câu hỏi như một nhát búa,
bồ thẳng và lập luận của Lý Hạo.
Cậu ta tái mặt, lắp bắp.
Thưa giáo sư,
đó là một sự so sánh vô lý.
Đó là xâm lược.
Chính xác, đó là xâm lược.
Và sự thật lịch sử sẽ không thay đổi.
Chỉ vì cậu và chính phủ của cậu
cố gắng dùng những từ ngữ Hoa Mỹ
để che đậy nó.
Lịch sử không thể bị bóp méo bởi nòng súng.
Lý Hạo hoàn toàn thất bại.
Cậu ta ngồi phịch xuống ghế.
Gương mặt không còn một chút tự tin.
Sự im lặng bao trùm cả dàng đường.
Nặng nề và đầy ý nghĩa.
Tưởng chừng cuộc tranh luận đã kết thúc,
thì một giọng nói khác cất lên từ nhóm sinh viên Trung Quốc.
Thưa giáo sư,
những phân tích của Ngài về Hoàng Sa
thực sự rất chi tiết và khiến chúng em
phải suy nghĩ và tìm hiểu kỹ lại
vì ở trong nước chúng em không được
khuyến khích tìm hiểu những sự việc thế này.
Nhưng còn về quần đảo Trường Sa thì sao?
Em đồng ý rằng
sự kiện 1974 là một vấn đề
phức tạp, nhưng Trường Sa thì khác.
Nó là một khu vực có rất nhiều bên
cùng tuyên bố chủ quyền,
không chỉ có Việt Nam và Trung Quốc
mà còn có Philippines, Malaysia,
Brunei và Trung Quốc.
Chúng em có đường 9 đoạn,
một đường sanh giới lịch sử
làm cơ sở cho yêu sách của Trung Quốc, chúng em.
Vấn đề này giáo sư có nhìn nhận thế nào?
Giáo sư Sandell gật đầu.
Một câu hỏi rất hay.
Em đã đúng khi nói rằng
tình hình ở Trường Sa phức tạp hơn
về mặt các bên tranh chấp.
Nhưng em đã sai khi cho rằng
đường 9 đoạn hay còn gọi là đường lươi bỏ
là một cơ sở hợp pháp.
Ông lại ra hiệu,
và trên màn hình hiện lên một bản đồ biển Đông
với đường đứt khúc 9 đoạn bào trọn
gần hết diện tích. Ông bắt đầu giải thích.
Đường yêu sách này lần đầu tiên được
Chính phủ Trung Hoa Dân Quốc vẽ ra
một cách tùy tiện vào năm 1947
và sau này được Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
kế thửa. Nó không dựa trên
bất kỳ nguyên tắc nào của luật pháp quốc tế.
Nó không có tọa độ địa lý rõ ràng.
Và quan trọng nhất, nó mâu thuẫn trực tiếp
với văn bản pháp lý quốc tế quan trọng nhất
về biển cả. Công ước của Liên Hợp Quốc
về luật biển Ankros năm 1982
mà chính Trung Quốc đã ký
và phê chuẩn. Ông giải thích
cản kẽ về các khái niệm mà cả
thế giới công nhận. Đầu tiên là lãnh hải
12 hải lý tính từ đường cơ sở của bờ biển.
Trong vùng không gian này, quốc gia
ven biển có chủ quyền tuyệt đối, trọn vẹn,
giống hệt như trên đất liền,
bao gồm cả vùng trời bên trên, cột nước
và đáy biển bên dưới. Tiếp theo là
vùng đặc quyền kinh tế, mở rộng
tối đa 200 hải lý, khoảng
370 km tính từ đường cơ sở.
Tại đây, quốc gia ven biển
tuy không có chủ quyền tuyệt đối,
nhưng lại được giao đặc quyền.
Nghĩa là chỉ họ mới có quyền
thăm dò, khai thác, bảo tồn
và quản lý mọi tài nguyên thiên nhiên,
từ các loại sinh vật biển,
trong làn nước cho đến các mỏ dầu, khí đốt
nằm sâu dưới đáy, và cuối cùng
là thêm lục địa, phần kéo dài tự nhiên
của lãnh thổ đất liền dưới đáy biển.
Quốc gia ven biển có đặc quyền
khai thác khoáng sản, tài nguyên
và sinh vật tại đây. Bây giờ, các em
hãy nhìn vào đường đứt đoạn này.
Theo UNCLOS, mọi vùng biển đều
phải được sinh ra từ đất liền. Thế nhưng,
đường lưỡi bò này không được vẽ dựa
trên bất kỳ đường cơ sở bờ biển hợp pháp nào.
Nó vươn dài hàng ngàn cây số
từ lục địa Trung Quốc, bá phủ tới gần
90% diện tích Biển Đông, một cách vô
cần cứ. Bằng cách tự ý vẽ ra đường
danh giới này, nó đã ngang nhiên gạt bỏ
toàn bộ hệ thống luật pháp quốc tế, liếm sâu
vào tần vùng đặc quyền kinh tế 200
hải lý và thêm lục địa hợp pháp
của tất cả các quốc gia ven Biển Đông,
bao gồm Việt Nam, Philippines,
Malaysia, Brunei, và thậm chí
là cả Indonesia.
Nó đã phủ nhận quyền khai thác tài nguyên
ngay trước thềm cửa nhà của các quốc gia này,
những quyền lợi sinh tồn và kinh tế cơ bản nhất
mà luật pháp quốc tế đã công nhận
và bảo vệ. Và để giải quyết
sự mơ hồ này,
năm 2016,
Tòa trọng tài thường trực ở The Hague
đã ra một phán quyết lịch sử
trong vụ kiện của Philippines chống lại Trung Quốc.
Tòa đã tuyên bố rõ ràng rằng
không có bất kỳ cơ sở pháp lý nào
cho quyền lịch sử của Trung Quốc
đối với các tài nguyên trong vùng biển
nằm trong đường lấy bỏ. Phán quyết này
dù không phân sự chủ quyền lãnh thổ, nhưng đã
phá hủy hoàn toàn nên tảng pháp lý mà Trung Quốc
dựa vào để đưa ra yêu sách của mình.
Các sinh viên Trung Quốc
chăm chú lắng nghe. Những thông tin này
quá mới mẻ, quá khác biệt
so với những gì họ từng được biết,
lúc này. Bảo Châu lại một lần nữa
xin phát biểu. Cô nói giọng đầy
xúc động khi trình chiếu những hình ảnh lên màn hình lớn.
Thưa giáo sư và các bạn,
luật pháp là quan trọng, nhưng
chủ quyền còn là sự sống.
Đây là hình ảnh các bạn nhỏ đang học
bài ở trường tiểu học thị trấn Trường Sa.
Đây là ngôi chùa trên đảo Song Tử Tây,
nơi tiếng chung chùa vẫn
phang lên mỗi này cầu quốc Thái Sơn An.
Và đây là cột mốc chủ quyền
mà Việt Nam đã dựng lên ở khắp các hòn đảo
chúng tôi đang quản lý. Nhiều
cột mốc đã ở đó từ rất lâu.
Cô dừng lại, nhìn thẳng vào nhóm sinh viên
Trung Quốc. Các bạn nói về quyền
lịch sử. Chủ quyền của chúng tôi không
phải là những yêu sách mơ hồ từ quá khứ.
Nó là hiện tại. Nó là những ngôi
trường, những trạm xá, những ngôi
chùa. Nó là những thế hệ người Việt Nam
đã và đang sinh sống, lao động
và bảo vệ từng tức đất,
từng sải biển của Tổ quốc, dù
phải đối mặt với sóng gió và hiểm nguy.
Chủ quyền không phải là những đường vẽ
tưởng tượng trên bản đồ. Chủ quyền
là mồ hôi, là sự sống, là
hiện thực không thể chối cãi.
Những hình ảnh sống động và lời nói chân thành của Bảo Châu
đã tạo ra một sự im lặng
tuyệt đối, không còn sự phản kháng,
không còn sự nghi ngờ. Chỉ còn lại
sự suy tư sâu sắc trên gương mặt của nhóm
sinh viên Trung Quốc. Họ nhìn những đứa trẻ
cười hồn nhiên trên một hòn đảo xa xôi,
nhìn những người lĩnh trẻ với làn da sạm nắng
và họ bắt đầu hiểu ra. Sau một khoảng lặng
kéo dài, lĩ hạo, người đã
khởi đầu cuộc tranh luận từ từ đứng dậy,
gương mặt cậu đỏ bừng vì sấu hổ
và xúc động. Lần này, dòng cậu không còn
sự kiêu ngạo mà run lên một cách chân thành.
Những điều chúng tôi vừa nghe hôm nay,
những bảng chứng, những hình ảnh,
những lập luận, chúng tôi thực sự chưa bao giờ
được tiếp cản ở quê nhà.
Sách giáo khoa của chúng tôi chỉ viết rằng
Hoàng Sa và Trường Sa là lãnh thổ
của Trung Quốc từ thời cổ đại, không thể
tranh cãi. Chúng tôi chưa bao giờ
thấy những tấm bản đồ phương Tây này hay
nghe phân tích về sự kiện 1974
như một cuộc xâm lược
và những khái niệm về đường chín đoạn.
Chúng tôi cũng chưa bao giờ thấy
những hình ảnh về cuộc sống của người Việt trên đảo.
Lập luận của bạn Châu
không phải chỉ trên đi thuyết mà còn
rất thực tế, nó có sức nặng
của sự thật. Tôi...
tôi nghĩ chúng tôi đã bị tẩy não
bởi một sự tuyên truyền một chiều.
Chúng tôi đã sai khi bước vào đây với
một tâm thế kêu nạo và phiến diện.
Cảm ơn vì đã cho chúng tôi thấy một sự
thật khác, một góc nhìn khác. Cảm ơn
sự dũng cảm của bạn. Cậu cuối đầu
một hành động đơn giản nhưng chứa
đựng sự thay đổi to lớn. Các sinh viên
Trung Quốc khác cũng đồng loạt gật đầu,
ánh mắt họ không còn sự thù địch,
mà thay vào đó là sự thán phục và một niềm
dây dứt. Không khí căng thẳng trong giảng đường
tan biến, nhường chỗ cho một sự
thấu hiểu bất ngờ. Giáo sư Sandell
mỉm cười, một nụ cười hài lòng của
người thầy đã hoàn thành sứ mệnh của mình.
Cảm ơn sự thẳng thắn của cậu, cầu lý,
can đảm để thừa nhận mình có thể đã
sai còn lớn hơn nhiều so với việc cố chấp
bảo vệ một quan điểm sai lầm. Đó chính
là tinh thần của Harvard, tinh thần
của học tuật chân chính. Buổi học hôm nay
đã kéo dài hơn dự kiến, nhưng tôi tin
rằng nó vô cùng quý giá.
Nó nhắc nhở chúng ta về trách nhiệm của
người trí thức, nhiệm vụ của các bạn, những
bộ óc ưu tú được quy tủ về đây từ khắp
nơi trên thế giới. Không phải
là để lặp lại một cách mù quáng những gì
chính phủ của các bạn nói. Nhiệm vụ
của các bạn là phải đặt câu hỏi, phải
tìm kiếm bảng chứng, phải lắng nghe
các quan điểm khác. Và
trên hết là phải đi tìm sự thật,
dù sự thật đó có thể khiến chúng ta
không thoải mái. Lòng yêu nước chân chính
được xây dựng trên nền tảng của sự thật
và công lý, không phải trên sự
xuyên tạc lịch sử và tham vọng bá quyển.
Buổi học kết thúc trong những
tràng pháo tay. Nhưng đó không phải là
tràng pháo tay trong một bài giảng, mà là
trong một cuộc đối thoại đã phá vỡ những bức tưởng
thành kiến.
