Tệ Hơn Vỡ Đập Tam Hiệp, Đập Tây Tạng Của Trung Quốc Gây Tai Hoạ Gấp 3.000 Lần

Một chiếc camera trên tay công nhân xây dựng ghi lại khoảnh khắc một bức tường buồn khổng lồ nốt trưởng cả khu lán chạy chỉ trong vài giây, nơi từng là công trường trở thành một bãi đất chống. Đó là những gì xảy ra ngày 26 tháng 8 dọc thung lũng song Boskosie khi lũ buồn trông vùi hàng loạt dự án thủy điện của Nepal. Nhưng bi kịch ở Nepal có lẽ chỉ là phần nổi. Bên kia sãi Himalaya, trung cộng đang đổ 170 tỷ đô la vào một siêu đập được thiết kế theo đúng công thức kỹ thuật vừa sụp đổ ở Nepal, chỉ khác là quy mô lớn hơn đến 3.000 lần. Câu hỏi đặt ra là liệu thảm họa vừa xảy ra có phải là lời cảnh báo cho chính siêu dự án mà Bắc Kinh đang xây ngay trên bên kia bên dưới? Xin kính chào quý vị khán giả của Lebane360. Hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau bước vào một trong những thảm họa thủy điện tồi tệ nhất của giãi Himalaya trong nhiều thập kỷ, và từ đó soi chiếu sang siêu dự án đập nước lớn nhất hành tinh mà Trung Quốc đang thi công thần tốc. Vào ngày 26 tháng 8, một trận lũ bồn khổng lồ đã quét sạch hàng loạt công trình thủy điện dọc thung lũng sông tại khu vực Rasurwa và Nuwakot của Nepal. Theo những con số ban đầu được lan truyền, có tới khoảng hai bầy dự án thủy điện bị chôn vùi hoặc phá hủy, trong đó có những công trình lớn như Rasurwa Ga, Chishuli 3A và Chishuli 3B. Tổng công suất bị đánh sập vào khoảng 700 MW. Lê Banh đã xem đoạn video do chính công nhân xây dựng quay lại tại vụ án chạy gần một dự án thủy điện, đống lúc lũ bồn ập tới, hàng loạt nhà xưởng và láng chạy công nhân trong cùng hình. Giờ đây toàn bộ khu vực thi công đó đã bị sang vằm. Theo dữ liệu từ Hiệp hội Các nhà sản xuất điện độc lập Nepal và Cơ quan Quản lý thiên tai quốc gia, khoảng 933 người liên quan đến các dự án thủy điện vẫn đang bất tích, chiếm 22% tổng số người bất tích của cả nước, con số này đã lên tới 4.247 người. Vì các dự án thủy điện này phụ thuộc vào những đường hầm dẫn nước ngầm sau trong hoàng đối, khi lũ bồn mang theo đá tảng khổng lồ chặn kiến cửa ra vào đường hầm, lối thi công lập tức biến thành những cái vẫy thử thần bị niêm phong. Rất nhiều công nhân bị mắc kẹt sâu trong bóng tối dưới lòng đất. Những đoạn clip cứu hộ lan truyền trên mạng xã hội cho thấy quinh sĩ phủ đầy vốn đất bò qua từng đoạn đường hầm để tiếp cận công nhân mắc kẹt. Để cứu những người bị chôn sâu hơn bên trong, đội cứu hộ dùng thiết bị hoan xuyên qua nóc tường hầm, bơm không khí vào bên trong, hy vọng giữ lại sự sống cho những người còn sống sót. Ngày 29 tháng 8, quân đội Nepal thông báo đã giải cứu 208 người khỏi các đường hầm liên quan đến dự án thủy điện Chihuly-3A, trong đó có 38 công nhân Trung Quốc và 8 công nhân Ấn Độ. Hàng chung người khác được cho là vẫn còn mắc kẹt sâu bên trong. Tại dự án thủy điện Rajuwaga, 93 công nhân được báo cáo mất tích. Đội cứu hộ dùng phi cơ không người lái gắn camera nhiệt để do tìm qua các đoạn đường hầm ngập bồn nhưng không phát hiện dấu hiệu sự sống nào. Chiến dịch cứu hộ do quân đội chủ trì buộc phải xuất lui sau khi không thể xác định được vị trí người sống sót. Điều đáng chú ý là khi hình ảnh từ khu vực thả họa dần được công bố, quân đội Nepal sau đó thừa nhận rằng công trình thủy điện Langtang-Khola thực chất đang được thị công ngay bên dưới ngọn núi Langtang, chính là nơi xảy ra vụ sụp đổ sông Bang. Dã án này có công suất thiết kế 20 MW với hệ thống đường hầm dài khoảng 3,2 đến 3,9 km. Sau thảm họa khoảng sóng, người bên trong đường hầm được báo cáo mất tích, bao gồm khoảng 25 nhân viên công ty và 35 công nhân nhà thầu phụ. Nhà máy điện đã bị cuốn trôi hoàn toàn. Đội cứu hộ sau đó đã tiến vào đường hầm để bắt đầu chiến dịch tìm kiếm khẩn cấp. Điều này gợi ý rằng, thảm họa có lẽ không chỉ đơn thuần do băng tan về biến đổi khí hậu, mà còn có thể liên quan đến hoạt động của con người, bao gồm việc vận hành máy mác hạng nặng và nổ mềm. Dữ liệu khoa học cũng cho thấy những dấu hiệu bất ổn sớm của ngọn núi này. Nhà địa vật lý Manochev-Shizha khi phân tích hình ảnh radar của vệ tinh quan sát trái đất Sentinel-1 từ ngày 8 tháng 1 đến ngày 19 tháng 8 cho thấy nền đất trong khu vực đã lốn với tốc độ khoảng 1 cm mỗi tháng. Từ trước khi sông băng sụp đổ, tiến sĩ Mohammed Farouk Azam, chuyên gia về băng quyển tại Trung tâm Phát triển miền núi tích hợp quốc tế, cho rằng nguyên nhân trực tiếp của trận lũ thực chất là một vụ sập nền đá. Khi lớp đá bên dưới mất ổn định, một cối băng nặng khoảng 100-200 triệu mét cối đã sụp đổ từ trên cao và lao xuống một thung lũng sâu khoảng 1.000 mét. Điều này đặt ra một câu hỏi thêm chốt. Trước khi sông băng sụp đổ, tại sao lớp nền đá bên dưới lại mất ổn định trước tiên? Khi các cối đá ở độ cao lớn vốn đã cận kề trạng thái tới hạn, liệu dung chấn từ việc nổ mền, việc dỡ tải đá sự pháo trỗ nước ngầm, và việc chuyển dòng sông do thi công thủy điện có thể chính là những yếu tố cuối cùng, đầy cả hệ thống núi và sông băng vượt qua ngưỡng ổn định. Chính vì vậy, một số chuyên gia cho rằng dù nóng nền toàn cầu là một yếu tố gây sụp đổ sông băng, việc nghiên cứu tác động của hoạt động con người lên sự mất ổn định của đá nền có thể còn quan trọng hơn để hiểu được những thảm họa dạng này. Nhìn kỹ hơn, các dự án thủy điện bị phá vỉ ở Nepal đều dùng chung một mô hình xây đập thấp ở thượng nguồn kết hợp khoan đường hầm dài hàng chục km xuyên núi để chuyển dòng nước phát điện. Nhưng giờ đây, mô hình này cho thấy nó có thể biến thành cái bẫy tử thần khi đối mặt với thảm họa địa chất cực đoan. Đáng lo ngại hơn, ở phía bên kia dãy Himalaya, dự án thủy điện nhã lỗ tạng bố của Trung Quốc với tổng vốn đầu tư 1,2 nghìn tỷ tệ, tương đương khoảng 170 tỷ USD, đang được xây dựng với tốc độ thần tốc. Dự án được thấp kế để tạo ra 300 tỷ kWh điện mỗi năm, tương đương xây thêm 3 đập tăng hiệu. Chính quyền Trung Quốc gọi đây là dự án thế kỷ, được đích thân Tổng Vỹ Thư Tập Cận Bình thúc đẩy, với vị thế chính trị gần như ngang tầm Khu Hùng An Ngới. Ý tưởng thiết kế quốc lõi của dự án nhã lỗ tạng bố chính là phiên bản phóng tại của mô hình truyền dòng bằng đường hầm ở Nepal. Quy mô của nó có thể lớn hơn dự án thủy điện Langtang Polar, nơi vừa xảy ra tàm họa sông băng đến 3.000 lần. Nó tham vọng hơn và có khả năng nguy hiểm hơn rất nhiều so với việc xây một con đập khổng lồ kiểu tăng hiệp. Chúng ta hãy quay lại ngày 8-7-2025, khi một trận lũ lớn ập vào khu vực biên giới Trung Quốc-Nepal. Lúc đó, lũ quét từ sông Honte đã phá vỉ các công trình thủy điện, cửa khẩu Cát Lâm, Kiorong và nhiều cây cầu. Giới chuyên gia sau đó cảnh báo rằng các sông băng trên vùng núi cao Tây Tạng đang tan chảy với tốc độ ngày càng nhanh, tạo ra nguy cơ cực cao xảy ra lũ quét và đụng đất, đe dọa trực tiếp các công trình hạ tầng gần đó. Vậy mà chỉ vài ngày sau ngày 19-7, Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường bất ngờ xuất hiện tại Nhi Inchi, Tây Tạng, tuyên bố chính thức khởi công dự án thủy điện hạ lưu Nhã lỗ Tạng Bố. Khi chảy qua khu vực Mai Lâm và Mặc Thoát của Tây Tạng, sông Nhã lỗ Tạng Bố bị chặn lại bởi núi Nam Ca Ba Ngã, tạo thành một khúc uốn hình máu ngựa gần 180 độ. Đoạn sông uốn khúc này kéo dài hàng trăm km, nhưng đường chiêm bay chỉ khoảng 50 km, với độ chênh cao lên tới khoảng 2.000 m. Theo kế hoạch do nhà thầu dự án, Tập đoàn Điện Độc Trung Quốc từng công bố, dự án sẽ xây một hồ chướn nước ở Thượng Nguồn, dựng một con rập thấp tại thị trấn bay viện Mặc Thoát, ngay điểm hẹp nhất của dòng sông để truyền dòng, rồi đào nhiều hệ thống đường hầm khổng lồ dài hàng chục km xuyên sâu trong lòng núi, có chỗ sâu tới khoảng 2.500 m dưới mặt đất. Kế hoạch này sẽ đưa dòng sông Nhã lỗ Tạng Bố vốn vải uốn khúc hàng trăm km quanh khúc cua, chảy thẳng xuyên qua lòng núi. Độ chênh cao khổng lồ đó sẽ vận hành 5 nhà máy thủy điện bậc thang, trước khi nước được trả lại dòng sông cũ gần Shiga-Se. Trung Quốc đặt tên cho cách làm này là cắt cong lấy thẳng. Nói đơn giản hơn, đó là khuét xuyên rãi Himalaya, thay đổi dòng chảy tự nhiên của sông Nhã lỗ Tạng Bố và biến cả một rãi núi thành một cụ máy phát tiện khổng lồ. Dù thiết kế này có vẻ tránh được xoay quanh việc xây một con đập khổng lồ, nhưng về bản chất nó vẫn dựa trên đúng ý tưởng của những dự án thủy điện vừa bị phá hủy ở Nepal, chỉ là được phóng đại lên một quy mô vô cùng lớn. Dự án Nhã lỗ Tạng Bố về bản chất là một canh đạp trị giá nghìn tỳ tệ, được đặt gợp ngay trên một trong những nơi đất cãi điện chất nguy hiểm nhất hành tinh. Đáng chú ý, việc mặc thoát nơi đặt siêu đập được đề xuất từ lâu đã hứng chịu những trận lở đất so văng tan gây ra. Rạng sáng ngày 30 tháng 8, mưa lớn kéo dài đã gây ra một trận lở đất trên sông Bingo tại viện mặc thoát. Khoảng 30m của gốc lộ G219 tại cuộc mốc km 6089-500 đã bị cốn trôi cắp đất hoàn toàn tuyến đường và khiến việc lưu thông trở nên nguy hiểm. Đáng bá động hơn, sau khi cây cầu cống bê tông sụp đổ, người ta phát hiện bên trong không hề có một thanh cốt thép nào. Giới chỉ trích gọi đây là một ví dụ khác của loại công trình độ phụ kém chất lượng. Một số bình luận còn chỉ ra rằng con sông Bingo hôm nay hoàn toàn có thể trở thành nhã lỗ tạng bố của ngày mai. Dãy Himalaya vốn có thể từng cần một lực tự nhiên lớn hơn nhiều để sụp đổ trong quá cứ, đang bị đẩy dần đến gần trạng thái tới hạn bởi nhiều năm hoạt động thi công thủy điện, bao gồm nổ mìn, đào sới, cắp sơn núi, tồn hại ra dung trấn và thay đổi hệ thống nước. Cuối cùng chỉ cần một trận lở đất tương đối vừa phải, một vụ nổ mìn thi công, một lần sông băng sụp đổ hoặc một trận mưa lớn cũng đủ để đẩy cả hệ thống này vượt qua điểm giới hạn. Thảm kịch vừa dậy ra với các dự án thủy điện ở Nepal đã khiến cả thế giới rất vàng hoàng. Nếu một thảm họa tương tự xảy ra tại dự án nhã lỗ tạng bố, mức độ tàn phá sẽ lớn lên đâu? Liệu nó sẽ trở thành một kỳ đích của ngành hạ tầng nhân loại hay là một vò vong nước xuyên biên giới treo lơ lửng trên đầu hàng chục triệu người ở hạ nguồn? Những rủi ro bổ vay dự án thủy điện nhã lỗ tạng bố không chỉ là những lo ngại trên giấy, đó là những mối đe dọa đã lặp đi lặp lại trong lịch sử và trong các sự kiện gần đây. Trước hết hãy nói về rủi ro trong quá trình thi công. Vì công nhân đào một mạng lưới đường hầm khổng lồ dài hàng chục km, trôn sâu hơn 1.000m dưới lòng đất, họ sẽ phải đối mặt với những thách thức điệp trách cực đoan. Đầu tiên là hiện tượng bục đá do ứng xuất địa tầng cao, sự áp lực khổng lồ của những ngọn núi dày hàng nghìn mét, một khi máy khoan hầm phá vỡ các lớp đá và làm xáo trội thế cân bằng vốn gó. Đá granite cứng có thể đột ngột phát nổ trong không gian ngầm khiến. Những mảnh đá sắc nhọn có thể bắn ra ngoài với tốc độ cao như đạn, đe dọa tính mạng công nhân và thiết bị. Nguy hiểm thứ hai là hiện tượng nước và bồn áp lực cao đột ngột phun trao, các đới đất gãy trải rộng khắp bên dưới hàng núi nhã lỗ tạng bố, ẩn dấu vô số dòng sông ngầm áp lực cao và nguồn nước địa nhiệt. Nếu các trình khai đào vô tình chọc thủng một trong số đó, bồn và nước nhiệt độ cao dưới áp sốt hàng chục atmosphere có thể phun trao và lấp đầy đường hầm chỉ trong vài phút. Với độ cao và độ sâu của dự án nhã lỗ tạng bố, nếu xảy ra một thảm họa tương tự vụ ngập đường hầm ở Nepal hoặc một sự cố nước tràn vào từ bên trong, chiến dịch cứu hộ sẽ đối mặt với một thách thức mang tầm cỡ thế giới. Tình trạng thiếu oxy, mất liên lạc và khó khăn trong việc xác định vị trí nạn nhân có thể khiến hàng nghìn công nhân mắc kẹt sâu dưới lòng đất, lặp lại và thậm chí quách lại cảnh tượng tuyệt vọng từng thấy trong các đường hầm ở Nepal. Ngay cả khi công trình được hoàn thành bằng cách kỳ diệu, thách thử của thiên nhân mới chỉ vừa bắt đầu. Hai bên hẻm nối nhã lỗ tạng bố xường xửng hai ngọn núi, Nam Kavangwa cao khoảng 7.782m và Jalap Thach Loi cao khoảng 7.294m. Hàng chục mảng sông băng treo khổng lồ đã hình thành dọc theo các sườn mối này. Khi nhiệt độ toàn cầu tăng lên, những khối băng này ngày càng trở nên bất ổn định. Nếu xảy ra một vụ sụp đổ sông băng quy mô lớn, hàng triệu tấn băng, tuyết và đá có thể lao xuống thung lũng từ độ cao hơn 5.000m, tạo ra một dòng bồn đá siêu tốc di chuyển với vật tốc hơn 97kmh. Nếu dòng lũ hủy diệt này đánh trúng con đập thấp tại thị trắng bay hoặc đập xà nước vàn xe đàn, những khối đá và trầm tích khổng lồ có thể ngay lập tức chặn kín cửa ngấy nước và cửa xà. Các máy phát hiện ngầm trị giá hàng nghìn tỷ tệ có thể bị tê liệt hoàn toàn chỉ vì gián đoạn hoặc dòng chành ngược đột ngột. Đáng sợ hơn nữa là thảm họa thư cấp mang tên chặn dòng xuôi rồi vỡ đột ngột. Năm 1950, một trận đột đất mạnh 8,6 độ đã xảy ra tại Ngọc Pháp, Tây Tạng, gây ra những vụ lở đất khổng lồ chặn kín sông nhã lỗ tạm bố và tạo thành một hồ chứa khổng lồ do lở đất. Vài ngày sau, con đập tự nhiên đó vỡ tung, tạo ra một trận lũ thẳng khốc quét xuống hạng nguồn, cướp đi sinh mạng của hàng nghìn người. Nếu trong tương lai, một trận đột đất lớn khác hoặc một vụ sập băng đá quy mô lớn lại chặn dòng sông và hồ chứa hình thành từ đó, cuối cùng phá vỡ con đập tự nhiên, kết hợp cùng chính các công trình hiện đạo, bãi đất đá thải và hồ chứa của dự án, nó có thể tạo ra một trận lũ thẳng khốc vượt xa mọi kỷ lục từng được ghi nhận trong vị trường, nhấn chìm mọi thứ ở hạng nguồn. Bên cạnh đó, để đạt được mục tiêu sản lượng điện quảng cáo là 300 tỷ kWh, mỗi năm dự án sẽ cần truyền thêm nhiều dòng chày của con sông vào bên trong, góc đường hầm xuyên núi. Điều này có nghĩa là đoạn sông tự nhiên quanh khúc cô lớn có thể trở thành một khu vực cạn kiệt sinh thái hoàn toàn, khô hạn và mùa khô, gây ra thiệt hại môi trường không thể đảm bược. Các loài cá bản địa ở vùng cao nguyên, trong đó có loài cá Chisotorap của sông Nhã Lỗ Tạng Bố, có thể đối mặt với người cơ tuyệt chủng. Việc nổ mình quy mô lớn trên núi và làm đường để vận chuyển thiết bị sẽ bắt đi lớp đất mặt vốn mong manh và làm trầm trọng thêm tình trạng xóa nòn. Hệ thống đường hầm khổng lồ này sẽ hoạt động như một bộ máy bơm không ngừa nghìn, giúp cạn các mạng lưới nước ngầm bên trong lòng đuối. Điều này có thể khiến hàng trăm km vuông sừng huyên sinh phía trên bị khô héo và chết dần, kích hoạt một cuộc sụp đổ sinh thái mang tính hệ thống. Ngoài ra, dự án thủy điện Nhã Lỗ Tạng Bố không đơn thuần là một công trình hạ tầng trong nước của Trung Quốc. Nó trực tiếp tác động đến những mối quan tâm địa chính trị của toàn khu vực Nam Á. Sau khi rời khỏi lãnh thổ Trung Quốc, sông Nhã Lỗ Tạng Bố chảy vào Ấn Độ, nơi nó được gọi là sông Brahmaputra, rồi tiếp tục chảy vào Bangladesh, Ấn Độ. Và Bangladesh từ lâu đã nhìn nhận những sự can thiệp quy mô lớn vào dòng nước thuộc nguồn, với sự lo ngại sâu sắc. Nhà chấn luật Kim Kê Phút bình luận về Ấn Độ Parma Chawlane đã nhiều lần đưa ra những lời cảnh báo mạnh mẽ trên các diễn đàn quốc tế. Ông bố tả việc Trung Quốc xây dựng những con đập khổng lồ trên đới địa chấn Himalaya như những quả bom nước treo lơ lừng trên đầu các quốc gia hạ nguồn. Chawlane lập luận rằng khu vực xây dựng dự có cấu trúc địa chất mong manh và các đới đích gãy đang hạt động. Những hồ chứa khổng lồ có thể kích hoạt động đất do hồ chứa gây ra. Và nếu xảy ra vỡ đập hoặc sập hồ do lờ đất, vùng sông Bang Ashram ở đông bắc Ấn Độ và vùng châu thổ chủng thấp của Bangladesh có thể phải hứng chịu lũ luật thảm khốc. Bên cạnh những kịch bản vỡ đập cực đoan, những thay đổi trong dòng chảy hàng ngày của con sông cũng đã tạo ra mối lo ngại địa chính trị lớn. Ngay cả khi các con đập vẫn nguyên vẹn về mặt kết cấu, những công trình thủy điện quy mô lớn vẫn có thể giữ lại phù sa và tạo ra hiệu ứng dòng sông đói ở hạng nguồn, đẩy nhanh tình trạng xói mòn vờ sông và gây tổn hại đến hệ sinh thái, nông nghiệp. Cùng lúc đó, việc điều tiết hồ chứa sẽ làm thay đổi một cách nhân tạo các mô hình dòng chảy tự nhiên giữa mùa khô và mùa lũ. Nếu thiếu đi việc chia sẻ dữ liệu tùy văn xuyên biên giới theo thời gian thực và minh vạch, khoảng thời gian cảnh báo sớm cho các nước hạng nguồn có thể bị thu hẹp nghiêm trọng. Một đặc điểm đáng chú ý của trận lũ quét vừa xảy ra ở Mỹ Ban đó là không hề có lượng mưa lớn tương ứng tại thùng lũ sông vào thời điểm đó. Dòng nước lũ dường như được ngột sân lên từ thượng nguồn. Điều này càng khiến Ấn Độ và các quốc gia Pháp thêm lo ngại rằng, khi thiếu đi thông tin minh vạch, các hoạt động kỹ thuật, thượng nguồn, những thay đổi thủy văn hay các phảng họa thư cấp bất ngờ hoàn toàn có thể bị khách tại thành những phảng họa dây truyền xuyên biên giới. Việc cắn sinh mạng và tài sản của hàng chục triệu người vào một siêu dự án nằm trên đới điện chấn đang hoạt động, nơi thông tin không được chia rẻ một cách bình đẳng, đã trở thành một quả vong hẹn giờ tiềm tàm trong quốc tranh địa chính trị Nam Á. Nỗi lo âu xuyên biên giới về tài nguyên nước và sự nghi kị sâu sắc này đã bộc lộ rõ nét trong các cuộc trao đổi truyền thông quốc tế gần đây. Sau khi trận lũ quét ập đến Imalaya ngày 26 tháng 8 gây thương phong nghiêm trọng tại Tây Tạng và Nepal, các khu vực hạng nguồn của Ấn Độ cũng bị ảnh hưởng. Thảm họa nhanh chóng tiến thành một cuộc đối đầu ngoạn sao và dư luận đầy căng thẳng. Về phần thảm họa, trong khi chính quyền Trung Quốc khẳng định đây thuần túy là một vụ sông văng sụp đổ tự nhiên bên trong lãnh thổ Nepal, việc Nepal lại về tỏ sự lo ngại và thất vọng sâu sắc hơn nhiều. Theo Reuters, ba tháng trước khi thảm họa xảy ra trong các cuộc họp giữa Trung Quốc và Nepal, Nepal đã yêu cầu rõ ràng rằng Trung Quốc cộng cấp dữ liệu giáng sát thời gian thời kỳ về hoạt động sông văng, tuyết lở và mực nước hồ văng, thay vì chỉ dừng lại ở những dự báo mưa thông thường. Tại các thông lũng núi cao, một vụ sông văng sụp đổ có thể biến thành bũ lột cực nhanh, khiến cho hệ thống cảnh báo thời tiết thông thường trở nên vô hiệu. Việc chia sẻ dữ liệu cảnh báo thảm họa còn thiếu soát càng làm gia tăng mối lo ngại của các quốc gia láng giềng về sự thiếu thông minh bạch xoay quanh những dự án thượng nguồn của Trung Quốc. Đối mặt với thảm họa địa chất lặp đi lặp lại và lan sóng chỉ trích quốc tế, vì sao Trung Quốc vẫn quyết tâm thúc đẩy dự án thủy tiết nhã lỗ tạng bố trị giá 1,2 nghìn tỉ tệ này? Thông trả lời nằm ở nội ám ảnh hạ tầng lâu đời của Trung Quốc, cùng niềm tin chính trị rằng tham vọng con người có thể vượt qua mọi giới hạn của tự nhiên. Trong hành trình theo đuổi cái gọi là công mục tiêu sông carbon cap và việc kiểm soát khẩn cấp khu vực Tây Tạng, Trung Quốc sẵn sàng chi 1,2 nghìn tỉ tệ để xây dựng một siêu dự án ngay trên một trong những khu vực bất ổn về địa chất và mong manh với sinh thái nhất hành tinh. Thế nhưng, lịch sử đã nhiều lần chứng minh rằng, những công trình khổng lồ được dựng lên bất chấp quy luật tự nhiên, cuối cùng đều phải đối mặt với những hậu quả đến từ chính thiên nhiên. Chủ đề bình luận ngày hôm nay xin được kết lại tại đây. Cảm ơn quý vị đã theo dõi đến giờ. Xin kính chào và hẹn gặp lại.