Núi Bà Đen và Núi Cấm – Cặp Đôi Hoàn Hảo Giữa Vùng Nam Bộ I Khám Phá Cuộc Sống Mỗi Ngày #nuibaden

Giữa những vùng đất thấp rộng lớn của Nam Bộ có 2 ngọn núi khiến người ta gần như không thể nhậm lẫn Một là núi Bả Đen cao 986m, đứng nổi bật giữa đồng bằng Tây Ninh và được xem là ngọn núi cao nhất Nam Bộ Ngọn còn lại nằm cách đó hàng trăm km về phía Tây Đó là núi Cấm một trong những ngọn núi nổi bật nhất của vùng Bảy núi An Giang Nhìn trên bản đồ chúng dường như chẳng có lý do gì để được đặt cạnh nhau Một ngọn ở miền đông Nam Bộ Một ngọn ở miền Tây Nam Bộ Nhưng nếu bỏ qua khoảng cách ấy và nhìn sâu xuống những lớp đá bên dưới một câu chuyện rất khác bắt đầu xuất hiện Bởi hơn 100 triệu năm trước khi đồng bằng Nam Bộ mà chúng ta biết ngày nay còn chưa tồn tại Khu vực của 2 ngọn núi này đã trải qua những biến động địa chất dữ dội Và điều kỳ lạ là Các nhà địa chất ngày nay thậm chí đã đặt Bảy núi và Bả Đen cạnh nhau trong tên của một nhóm đá mắc ma cổ Vậy núi Bả Đen và núi Cấm có thật sự là 2 người họ hàng Hay tất cả chỉ là một sự trùng hợp khổng lộ kéo dài gần 100 triệu năm Nếu đứng đủ xa núi Bả Đen Điều gây ấn tượng nhất đôi khi không phải độ cao 986m Mà là những gì nằm xung quanh nó Đồng bằng Đuộn đồng Những vùng đất thấp kéo dài về phía chân trời Và rồi ngay giữa không gian ấy một khối núi khổng lộ đột ngột vương lên Nguồn du lịch chính thức của Tây Ninh mô tả quần thể núi Bả Đen gồm núi Hèo núi Phụng và núi Bả Đen Trải trên khoảng 24km vuông và nho lên giữa đồng bằng Chính sự tương phản đó khiến Bả Đen có cảm giác gần như đứng độc lập Nhưng đây là điều rất dễ khiến chúng ta hiểu sai Ngọn núi không phải thứ vừa mọc lên từ đồng bằng hiện tại Câu chuyện của đá tạo nên những khối núi ở khu vực này cổ hơn cảnh quan đồng bằng xung quanh đất nhiều Muốn hiểu điều đó Chúng ta phải quay ngược thời gian Không phải vài nghìn năm Không phải vài triệu năm Mà khoảng 100 triệu năm Khoảng cuối đại trùng sinh Khu vực ngày nay là miền Nam Việt Nam nằm trong một bối cảnh kiến tạo hoàn toàn khác hiện tại Một nghiên cứu địa hóa và định tuổi do con UPP công bố trên tạp chí Lithos cho thấy Các đá magma ở Tây Nam Việt Nam và Đông Nam Campuchia ghi lại nhiều đợt hoạt động magma trong khoảng 110 đến 75 triệu năm trước Giai đoạn sớm khoảng 110 đến 90 triệu năm trước được các tác giả liên hệ với quá trình hút chìm Paleopacific dưới địa đông nam của khối Đông Dương Nói đơn giản hơn Sâu bên dưới khu vực này từng tồn tại một hệ thống kiến tạo đủ mạnh để tạo ra magma Magma xâm nhập vào vỏ trại đất Nó ngủi đi, kết tinh và tạo thành những khối đá magma Những gì chúng ta nhìn thấy ngày nay chỉ là phần còn lại của một câu chuyện đã bị thời gian phong hóa và bóp mòn chỉnh sửa trong hàng chục triệu năm Nhưng đây mới là nơi câu chuyện trở nên thú vị Bởi khi các nhà khoa học phân loại những khối đá cổ ấy Bảy Núi và Bả Đen xuất hiện cạnh nhau Trong nghiên cứu đó các nhà địa chất chia đá magma cổ của Tây Nam Việt Nam và Đông Nam Campuchia thành sáu nhóm khác nhau Một trong số đó mang cái tên rất đáng chú ý Bảy Núi, Bả Đen Diorysiu Hay có thể hiểu đơn giản là nhóm đá Diorys Bảy Núi, Bả Đen Đây không phải cái tên do chúng ta đặt ra để làm cho câu chuyện hấp dẫn hơn Nó xuất hiện ngay trong nghiên cứu khoa học Nhóm này gồm các loại đá như Monzo Gabbro Monzo Diorys Diorys và Sinai với tuổi được xác định khoảng 107-96 triệu năm Đặc biệt do còn từ một mẫu Sinai tại Bảy Núi cho tuổi khoảng 106,8 triệu năm Một mẫu Diorys tại Bả Đen cho tuổi khoảng 96 triệu năm Vậy là câu hỏi ban đầu đã có một phần câu trả lời Việc đặt Bảy Núi và Bả Đen cạnh nhau không hoàn toàn chỉ là một liên tưởng về cảnh quan Đá của hai khu vực thật sự có thể nằm trong một chân rộng hơn của hoạt động Magma Cổ ở miền Nam Đông Dương Nhưng đừng vội gọi chúng là hai ngọn núi sinh đôi Bởi chính nghiên cứu này đã cho chúng ta thấy câu chuyện phức tạp hơn nhiều Nếu tất cả được tạo ra trong cùng một sự kiện duy nhất câu chuyện sẽ rất đơn giản Nhưng thiên nhiên hiếm khi đơn giản như vậy Các nhà nghiên cứu xác định nhiều nhóm đá Magma khác nhau không chỉ Bảy Núi, Bả Đen Có Bảy Núi, Rộng Dên Núi Sàm, Angkor Borei Pha Ao Bạch Hổ Còn Đảo Và chúng không cùng một tuổi Các dữ liệu cho thấy hoạt động Magma ở khu vực diễn ra thành nhiều sung Một giai đoạn chính khoảng 110 đến 90 triệu năm trước Sau đó là một giai đoạn trẻ hơn khoảng 83 đến 75 triệu năm trước trong một bối cảnh kiến tạo khác Điều đó có nghĩa Bả Đen và vùng Bảy Núi có mối liên hệ địa chất rộng hơn Nhưng nói rằng núi Bả Đen và núi Cấm là hai khối núi được tạo ra cùng lúc bằng cùng một quá trình đổi tách nhau ra sẽ là đi xa hơn những dị bằng chứng hiện tại cho phép Chúng không phải hai bản sao Và chính điều đó mới làm cặp đôi này thú vị Khi đi từ Tây Ninh về phía Tây cảnh quan dần thay đổi Đến An Giảng những khối núi của vùng Thớt Sơn xuất hiện giữa một không gian mà phần lớn xung quanh vẫn là đồng ruộng và vùng đất thớt Núi Cấm là một trong những khối núi nổi bật nhất tại đây Nhưng cần phân biệt một điều Khi nghiên cứu dùng tên Bảy Núi, Bả Đen và Bảy Núi là một khu vực địa chất rộng hơn Chứ không có nghĩa mọi loại đá trên núi Cấm Chúng đều phải giống hệt mẫu đá được lấy tại Bả Đen Đó là lý do chúng ta không nên biến một nghiên cứu khoa học thành câu chuyện đơn giản kiểu Bả Đen và núi Cấm sinh ra cùng ngày Điều đáng kinh ngạc hơn là cả một vùng rộng lớn từ Tây Nam Việt Nam sang Đông Nam Campuchia từng chịu ảnh hưởng của nhiều đợt mát ma và kiến tạo kéo dài hàng chục triệu năm Hai ngọn núi mà chúng ta thấy hôm nay chỉ là hai phần đất nổi bật còn hiện diện trong bức tranh khổng lồ ấy Một trăm triệu năm là khoảng thời gian rất khó hình dung Núi bị phong hóa Đá nước vỡ Nước, nhiệt độ, gió và các quá trình bệ mặt liên tục làm thay đổi cảnh quan Những vật liệu yếu hơn có thể bị phá hủy và vận chuyển đi Những khối đá bền hơn có thể tồn tại lâu hơn và trở thành phần địa hình nổi bật Sau đó, qua một lịch sử địa chất đất dài các vùng thấp xung quanh tiếp tục nhận trầm tích Kết quả mà chúng ta nhìn thấy hôm nay là một sự tương phản mạnh Những khối núi cổ đứng cao hơn một cảnh quan thấp và trẻ hơn xung quanh Nhưng cần nói rõ Đây không phải câu chuyện một đồng bằng hoàn toàn phản bổng nhiên mọc lên hai quả núi Đá của những khối núi này đã có một lịch sử lâu đời hơn rất nhiều Chính sự trên lệch ấy tạo ra hình ảnh khiến Bà Đen và núi Cấm trở nên đặc biệt đến vậy Và rồi, con người xuất hiện Từ đây, hai ngọn núi bắt đầu một cuộc đời hoàn toàn khác Nếu chỉ có địa chất Bà Đen và núi Cấm có lẽ đã là hai tháng cảnh rất đáng chú ý Nhưng con người đã trao cho chúng thêm một tầng ý nghĩa Núi Bà Đen từ lâu gắn với tính ngưỡng chùa triền và đời sống tâm linh của cư dân Tây Ninh Nguồn chính thức của khu di tích cho biết từ thời những cộng đồng người Việt đến khai mở vùng đất này các tăng niệm và Phật tử cũng đến lập am, miếu và xây dựng Ngày nay, chỉ cần nhìn từ xa Bà Đen đã là một biểu tượng gần như không thể tách khỏi Tây Ninh Ở phía bên kia nam bộ núi Cấm cũng phát triển thành một không gian hạnh hương và du lịch nổi tiếng của An Giang Chùa, hồ, tượng Phật những con đường lên núi Và hàng triệu bước chân của con người qua nhiều thế hệ đã khiến một khối đá địa chất trở thành một phần của đời sống văn hóa Địa chất tạo ra núi Những chính con người đã tạo ra Đặt Bà Đen và núi Cấm cạnh nhau Điều thú vị không chỉ nằm ở những điểm giống mà còn ở sự khác biệt Bà Đen cao 986m đứng rất nổi bật giữa đồng bằng Tây Ninh và giữ danh hiệu ngọn núi cao nhất nam bộ Núi Cấm lại nằm trong cả một vùng núi của An Giang Một bên tạo cảm giác như một người khổng lồ đứng gần như đơn độc Một bên là thành viên nổi bật của một quần thể núi Một bên thuộc đồng nam bộ Một bên gắn với miệng tây nam bộ Nhưng cả hai đều trở thành điểm nhịn từ trên cao xuống những vùng đất thấp rộng lớn Cả hai đều gắn thiên nhiên với tính ngưỡng Và cả hai đều khiến con người nhìn lên Có lẽ chính sự khác nhau đó mới khiến hai ngọn núi bổ sung cho nhau Trong phần lớn lịch sử Lên núi đồng nghĩa với một hành trình khó khăn Đi bộ, leo nhóc Men theo những con đường núi Nhưng ngày nay cách con người tiếp cận cả hai nơi đã thay đổi Bà đen có hệ thống cáp treo đưa du khách lên khu vực định 986m Núi Cấm cũng đã trở thành một điểm du lịch hành hương dễ tiếp cận hơn rất nhiều so với trước Điều này tạo ra một nghịch lý thú vị Những ngọn núi mất hàng chục triệu năm để trở thành hình dạng mà chúng ta thấy hôm nay Giờ có thể được con người tiếp cận chỉ trong một khoảng thời gian rất ngắn Nhưng sự thuận tiện ấy cũng làm thay đổi mối quan hệ giữa chúng ta với núi Từ một nơi xa xôi và khó chạm tới thành một điểm đến một biểu tượng và đôi khi là nơi hàng nghìn người cùng xuất hiện trong một ngày Vậy sau tất cả, có công bằng không khi gọi núi Bà đen và núi Cấm là cặp đôi hoàn hảo của Nam Bộ Nếu hoàn hảo có nghĩa chúng giống hệt nhau thì không Chúng không có cùng độ cao không có cùng hình thái cảnh quan Không thể đơn giản khẳng định chúng được tạo thành cùng lúc Và chúng đã trải qua những lịch sử địa chất điên phức tạp Nhưng nếu nhìn rộng hơn câu trả lời lại khác Một ngọn đứng ở phía đông Một ngọn ở phía tây Một ngọn là nóc nhà Nam Bộ Một ngọn trở thành biểu tượng núi non nổi bật của vùng Bảy núi Và dưới lớp cây xanh của hai vùng ấy là dấu vết của một lịch sử mắc ma cổ có những điểm giao nhau đáng kinh ngạc Thậm chí hơn 100 triệu năm sau khoa học lại đặt hai cái tên Bảy núi và Bả Đen cạnh nhau trong cùng một nhóm đá Có lẽ hoàn hảo không nằm ở việc chúng giống nhau mà nằm ở việc chúng bổ sung cho nhau Nếu chỉ nhìn núi Bả Đen từ Tây Ninh chúng ta thấy một ngọn núi Nếu chỉ nhìn núi Cấm từ An Giang chúng ta cũng thấy một ngọn núi Nhưng khi đặt chúng cạnh nhau một bức tranh lớn hơn hiện ra Đó là câu chuyện của đá mắc ma hình thành từ một thế giới cách chúng ta khoảng 100 triệu năm Của phong hóa và thời gian Của những vùng đất thấp nằm bên những khối núi cổ Và cuối cùng là câu chuyện con người biến những ngọn núi ấy thành biểu tượng văn hóa và tâm linh Núi Bả Đen và núi Cấm không phải hai ngọn núi sinh đôi Chúng cũng không cần phải giống nhau để trở thành một cặp Bởi đôi khi một cặp đồi hoàn hảo không được tạo nên bởi hai thứ giống hệt nhau Mà bởi hai câu chuyện khác nhau khi đặt cạnh nhau giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cả một vùng đất Và có lẽ đó chính là điều khiến núi Bả Đen và núi Cấm trở thành một cặp đôi đặc biệt của Nam Bộ