Điều Gì Thực Sự Xảy Ra Trong 5 Ngày Quang Trung Đại Phá 29 Vạn Quân Thanh?

Đình Sự
546 người theo dõi
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AIVideo phân tích chiến thuật hành quân thần tốc của vua Quang Trung từ Phú Xuân ra Thăng Long năm 1788-1789. Thay vì chỉ là cuộc chạy đua về thể chất, chiến thắng này là kết quả của một hệ thống hậu cần khoa học, khả năng tổ chức nhân sự linh hoạt và chiến lược điều phối nhịp nhàng để loại bỏ thời gian chết, tạo nên một \"cỗ máy chiến tranh\" vận hành hiệu quả.
Gần 700 km hàng vạn binh sĩ mỗi ngày có thể tiêu thụ hàng chục tấn lương thực.
Phía trước là đường đất đèo dốc sông lớn vào mùa đông Z-boot.
Nhưng khi tới Thăng Long, đạo quân ấy không được phép nằm xuống nghỉ.
Họ phải lập tức bước vào trận đánh quyết định.
Chỉ cần chậm vài ngày, đối phương sẽ củng cố phòng tuyến.
Chỉ cần lương thực đứt một chặng, cả đoàn quân có thể tan giã giữa đường.
Vậy Quang Trung đã đưa cỗ máy chiến tranh khổng lồ ấy từ Phú Xuân ra Bắc bằng cách nào?
Có một câu chuyện rất nổi tiếng rằng quân Tây Sơn chạy trọn từ Phú Xuân ra Thăng Long
chỉ trong năm hoặc sáu ngày.
Nghe thật ngoạn mục, nhưng đó không phải toàn bộ sự thật.
Cuộc hành quân ra Tam Điệp diễn ra trong nhiều tuần.
Có những điểm dừng để tuyển quân và chỉnh đốn đội ngũ.
Điều phi thường không phải hàng vạn người cùng chạy, không nghỉ suốt 700 km.
Nó là cách Quang Trung loại bỏ những khoảng thời gian chết,
khiến một đạo quân trở nên chậm chạp.
Và bí mật quan trọng nhất không nằm ở đôi chân người lính.
Nó đã được chuẩn bị tại một nơi cách Thăng Long hơn 100 km.
Ngày 21 tháng 12 năm 1788, Nguyễn Huệ nhận được tin cấp báo từ Bắc Hà.
Ngay sau đó, ông lên ngôi Hoàng đế tại Phú Xuân lấy niên hiệu Quang Trung
rồi lập tức kéo quân ra Bắc.
Phía trước ông không phải một con đường quốc lộ bằng phẳng như ngày nay.
Tuyến giao thông Bắc Nam khi ấy chủ yếu bám theo đường Thiên Lý,
đi qua làng Mạc, bến sông, vùng cát, đồng lầy và các cửa đèo.
Một đoàn vài chục người có thể xoay sở khá nhanh.
Nhưng một đạo quân gồm bộ binh, kỵ binh, vòi chiến, vũ khí và lương thực
lại là một sinh vật khổng lồ.
Đầu đoàn quân có thể đã đến bến sông,
trong khi cuối đoàn vẫn còn cách đó nhiều km.
Hãy thử tính với 50 không người.
Nếu mỗi người chỉ cần khoảng 1 kg lương thực mỗi ngày,
đạo quân đã tiêu thụ 50 tấn.
Chưa kể thức ăn cho vòi ngựa nước uống thuốc men,
vũ khí và vật liệu sửa chữa.
Quân số Tây Sơn trong các nguồn không hoàn toàn thống nhất.
Nhưng dù là vài vạn hay được bổ sung lên khoảng 10 vạn,
một điều vẫn không thay đổi.
Không thể bắt mỗi người mang toàn bộ lương ăn cho nhiều tuần.
Nếu làm vậy, đạo quân sẽ bị chính hành lý của mình đánh bại.
Vậy bí mật đầu tiên là gì?
Không mang cả cuộc chiến trên lưng.
Quân Tây Sơn phải di chuyển từ trạng này sang trạng khác,
dựa vào những khu vực có thể tập kết,
lấy thêm lương, tuyển thêm người và chỉnh lại đội hình.
Nói cách khác, đây không đơn thuần là một cuộc chạy đường dài.
Nó giống một cuộc kiếp sức khổng lồ,
trong đó mỗi địa điểm trên đường đều có thể trở thành một mắt xích hậu cần.
Và mắt xích quan trọng nhất nằm ở Nghệ An.
Chỉ vài ngày sau khi rời Phú Xuân,
đại quân tới Nghệ An.
Quang Trung không lao thẳng ra Thăng Long,
ông dừng lại để tuyển quân,
tổ chức đội ngũ và chuẩn bị cho trạng tiếp theo.
Một số ghi chép cho rằng lực lượng cũ và mới tại đây
lên tới khoảng 10 vạn người,
kèm theo một đội tượng binh lớn.
Con số chính xác còn được tranh luận,
nhưng cách làm mới là điều đáng chú ý.
Đạo quân không mang sẵn toàn bộ sức mạnh từ điểm xuất phát.
Nó lớn lên ngay trên đường tiến quân.
Hãy tưởng tượng bạn là một người dân Nghệ An
vừa gia nhập quân Tây Sơn.
Buổi sáng, bạn còn đứng bên ruộng nhà mình.
Chỉ ít lâu sau, bạn đã ở trong đội hình tiến ra Bắc.
Bạn quen đường xá khí hậu và các bến sông quanh vùng.
Quan trọng hơn, bạn không phải đi toàn bộ quãng đường từ Phú Xuân.
Quang Trung đưa nguồn nhân lực mới vào gần chiến trường hơn.
Còn lưỡng thực có thể được bổ sung theo từng khu vực
thay vì chở tất cả từ phía Nam.
Đội quân vì thế vừa tiến lên vừa tự tái tạo sức mạnh.
Nhưng Nghệ An mới chỉ giải quyết bài toán con người.
Người mới tuyển chưa biết hiệu lệnh, chưa quen đơn vị
và có thể chưa từng chiến đấu cùng nhau.
Một đám đông càng lớn càng dễ biến thành hỗn loạn.
Vì vậy, thời gian dừng lại không phải sự chậm trễ.
Quang Trung biên chế đội ngũ, duyệt binh, động viên quân sĩ
rồi mới tiếp tục tiến ra thanh hóa.
Ông không đổi kỷ luật lấy vài giờ tốc độ
nhưng một bài toán khó hơn vẫn còn đó,
lấy gì nuôi số quân vừa tăng thêm.
Muốn có câu trả lời,
hãy quên hình ảnh hàng vạn người tren nhau trên một con đường.
Một đạo quân lớn không thể vận động như một khối đặc.
Bộ binh, voi, ngựa và bộ phận vận tải có tốc độ khác nhau.
Các bộ phận có thể khởi hành lệch giờ,
đi theo những tuyến phù hợp hoặc mang trang bị khác nhau
để không cùng dồn vào một bến nước,
một cây cầu hay một đoạn đường hẹp.
Tốc độ của toàn quân phụ thuộc vào việc tháo từng nút thắt như thế.
Một người lính không thể bước nhanh nếu mang quá nhiều.
Một con voi mạnh,
nhưng voi cần lượng thức ăn lớn và không thể đi qua mọi loại cầu.
Thuyền vận chuyển được tài trọng nặng,
nhưng chỉ hữu dụng nơi sông ngòi cho phép.
Bởi vậy, tốc độ thật sự không đến từ một phương tiện kỳ diệu.
Nó đến từ việc dùng đúng phương tiện cho đúng chặng đường,
đồng thời giảm những thứ không cần thiết trước trận đánh.
Đây là lúc xuất hiện giai thoại nổi tiếng nhất.
Ba người thành một tốp, hai người cáng, một người nghỉ rồi luân phiên cho nhau.
Nhờ vậy, đoàn quân vẫn chuyển động.
Tri tiết được nhắc trong lê chiều giã sử,
nhưng chưa đủ để khẳng định hàng vạn quân đều làm như vậy trên suốt hành trình.
Và nếu thử hình dung hai người
vừa đi nhanh vừa khiêng một người trưởng thành qua đường bùn,
ta sẽ thấy chiếc cáng không thể là lời giải duy nhất.
Giá trị của câu chuyện nằm ở một tư duy khác.
Muốn đi nhanh, người chỉ huy phải quản lý sức lực,
chứ không chỉ quát binh sĩ bước nhanh hơn.
Một đội quân kiệt sức có thể tới sớm nhưng vẫn thua,
vì thế nhịp nghỉ và việc ăn uống mới là phần chìm của tốc độ.
Người lính có thể mang những thực phẩm gọn, dễ chia và dễ ăn trên đường,
phần lương lớn hơn phải dựa vào tiếp tế và nguồn cung theo từng khu vực.
Không có chứng cứ đủ chắc để gọi bánh trưng hay bánh tét
là khẩu phần tiêu chuẩn của chiến dịch này.
Điều chúng ta có thể nói chắc hơn là đồ ăn phải dễ vận chuyển
và không khiến toàn quân dừng quá lâu để nấu.
Nhưng ngay cả lương thực cũng chưa phải mắt xích quyết định nhất.
Mắt xích đó đã chờ sẵn ở Tam Điệp,
ngày 15 tháng 1 năm 1789, đại quân tới Tam Điệp.
Và đây mới là bí mật thường bị bỏ qua,
Quang Trung không kéo một đội quân mệt mỏi lao thẳng vào Thăng Long.
Từ trước đó, Ngô Thì Nhậm và các cướng Tây Sơn ở Bắc Hà
đã chủ động rút quân về Tam Điệp, bảo toàn lực lượng,
mang theo khí giới và lương thảo, đồng thời cử người cấp báo về Phú Xuân.
Nghĩa là khi Quang Trung tới nơi, ông không nhìn thấy một trạm nghỉ trống rỗng.
Ông gặp một phòng tuyến, một lực lượng tiếp ứng và một kho thông tin đã chở sẵn.
Tam Điệp nằm trên cửa ngõ giữa Thanh Hóa và Đồng Bằng Bắc Bộ.
Phía sau là vùng hậu phương có thể tiếp tế,
phía trước là các tuyến đường dẫn về Thăng Long.
Một đội quân từ xa tới đây có thể hội quân
với lực lượng đã rút về, nhận thông tin mới nhất về đối phương,
chỉnh đốn đội hình và chuẩn bị cho giai đoạn tăng tốc cuối cùng.
Đây chính là nơi hành quân biến thành chiến dịch.
Và từ thời điểm này, điều đáng sợ nhất đối với quân Thanh
không còn là số lượng quân Tây Sơn.
Đó là việc họ gần như không biết một cỗ máy tấn công
đã được lắp ráp xong ngay bên kia phòng tuyến.
Và rồi Quang Trung đưa ra một quyết định tưởng như làm chậm toàn quân,
cho binh sĩ ăn tết trước.
Nhưng đó không phải một cuộc nghỉ ngơi tùy hứng.
Nó giải quyết tâm lý của quân sĩ trước chiến dịch diễn ra đúng dịp năm mới,
đồng thời tạo ra một hạn chót rõ ràng,
tiến vào Thăng Long mở tiệc mừng chiến thắng.
Sau đó, lực lượng được chia thành 5 đạo, tiến theo nhiều hướng.
Đạo chủ lực do Quang Trung chỉ huy đánh thẳng từ phía Nam lên Thăng Long.
Những đạo khác tiến sang phía Tây,
theo đường thủy về Hải Dương và Lục Đầu,
hoặc vòng lên khu vực Lạng Giang để chặn đường rút.
Thay vì dồn toàn bộ quân vào một con đường,
kế hoạch biến địa hình thành nhiều mũi dao cùng hướng vào hệ thống phòng thủ của đối phương.
Đây là bí mật thứ ba.
Tốc độ chiến dịch không chỉ được tính bằng số km một người lính đi trong ngày.
Nó còn được tính bằng số vấn đề mà quân địch phải giải quyết cùng lúc.
Đêm 30 tháng Chạp, quân Tây Sơn bắt đầu tiến công.
Những toán quân trên đường bị bắt gọn, khiến tin tức không kịp truyền về sau.
Tại Hạ Hồi, quân Tây Sơn bao vây đổn trong đêm,
dùng tiếng loa và tiếng hô liên tiếp tạo áp lực.
Đồn đầu hàng nhanh, giúp quân tiến công tiết kiệm sức,
tránh bị giữ chân và thu được thêm lương thực, vũ khí.
Nếu mắc kẹt nhiều ngày tại đây, toàn bộ nhịp chiến dịch có thể vỡ vụn.
Nhưng Hạ Hồi đã bị vượt qua trước khi tuyến sau của đối phương kịp hiểu chuyện gì đang xảy ra.
Tại Ngọc Hồi, theo Hoàng Lê Nhất thống trí, quân Tây Sơn ghép ván,
phủ rơm ướt làm vật che chắn rồi tiến lên dưới hỏa lực.
Ván, rơm và nước những thứ rất bình thường,
dược biến thành lời giải tại chỗ cho một chướng ngại bất ngờ.
Chỉ trong những ngày đầu năm kỷ rậu,
Ngọc Hồi đống đa và các vị trí quanh Thăng Long lần lượt bị đánh.
Tôn sĩ nghị rút chạy,
Quang Trung tiến vào kinh thành sớm hơn cả thời hạn đã tuyên bố.
Vậy cuối cùng, điều gì đã đưa cả một đạo quân vượt gần 700 km
và vẫn đủ sức giành chiến thắng.
Không phải một đôi giày bí mật,
không phải tất cả binh sĩ đều chạy suốt ngày đêm,
và cũng không phải một món lương khô thần kỳ.
Đó là 5 mắt xích nối tiếp nhau,
phản ứng ngay khi tin cấp báo tới Phú Xuân,
bổ sung và tổ chức quân tại Nghệ An.
Dựa vào nguồn cung theo từng chặng,
hội quân với lực lượng đã chuẩn bị ở Tam Điệp.
Cuối cùng là chia nhiều hướng, giữ kín tin tức và đánh liên tục.
Không mắt xích nào tạo ra phép màu khi đứng riêng.
Nhưng khi chúng khớp với nhau,
cả đạo quân có thể xuất hiện trước mặt đối phương sớm hơn dự đoán.
Và đây là cú lật quan trọng nhất.
Điều thần tốc nhất không phải đôi chân người lính.
Đó là tốc độ của cả hệ thống.
Quang Trung không bắt một đạo quân chạy nhanh hơn giới hạn con người.
Ông cắt bỏ những giờ chờ đợi,
khiến mọi đạo quân trở nên chậm chạp chờ tập hợp,
chờ lương, chờ tin, chờ qua đường hẹp và chờ mệnh lệnh.
Ông cũng không chiến thắng địa hình bằng cách bỏ qua nó.
Mỗi con đèo, bến sông, làng xóm và điểm tập kết
được biến thành một phần của tuyến tiếp sức.
Người lính ở phía trước tạo nên chiến thắng nhìn thấy được.
Nhưng phía sau họ là người dẫn đường,
người vận chuyển, người chuẩn bị lương,
người giữ bến và người truyền tin.
Chỉ cần một mắt xích đứt,
tốc độ sẽ lập tức biến thành hôn loạn.
Gần 700 km từ Phú Xuân tới Thăng Long,
vì thế không chỉ là một quãng đường.
Đó là bài kiểm tra xem hàng vạn con người
có thể cùng xuất hiện đúng nơi, đúng lúc hay không.
Câu trả lời của Quang Trung không nằm
ở một món lương khô hay một chiếc cáng kỳ diệu.
Nó nằm ở việc biến cả hành lang Bắc Nam
thành một cỗ máy tiếp sức,
rồi tung ra cú tăng tốc cuối cùng
đúng lúc đối phương chủ quan nhất.
Nếu phải chọn một yếu tố quyết định,
bạn cho rằng đó là tốc độ hậu cần
hay khả năng giữ bí mật.
Hãy để lại ý kiến ở phần bình luận.
Và đừng quên đăng ký mật mã Văn Minh,
bởi trong lịch sử, những thứ quyết định chiến thắng
thường không nằm trên lưỡi gươm mà ẩn,
sau con đường đưa lưỡi gươm ấy tới chiến trường.
