Trung Quốc – Mặt Tối Đằng Sau Những Kỳ Quan Đẹp Đến Khó Tin | Thiên Hà TV

Trung Quốc có những ngọn núi xuyên qua biển mây, một cánh tổng khổng lồ mờ giữa vách đá, dòng sông đẹp đến mức xuất hiện trên tiền giấy và những sừa núi mang màu sắc tưởng như đã qua trình sửa. Nhưng những bức ảnh nổi tiếng ấy chỉ kể một nửa câu chuyện. Phía sau vẻ đẹp là những cây cầu kính treo trên vực sâu, những chiến bay kết thúc giữa núi đá, mặt đất có thể bất ngờ sụp xuống và những kỳ quan hàng triệu năm tuổi đang bị chính con người làm tổn thương. Còn những nơi càng nhìn sâu, câu chuyện phía sau càng khác xa tấm bưu thiếp ban đầu. Trường Gia Giới, nỗi sợ dưới lớp kính Có những buổi sáng ở Trường Gia Giới xương phủ kín các thung lũng đến mức phần chân núi gần như biến mất. Như lên khỏi lớp mây là hàng nghìn cột đá cao và hẹp. Trên đỉnh vẫn phủ cây xanh khiến cả vùng trông như những hòn đảo đang lơi lửng giữa trời. Cảm giác quen thuộc ấy khiến nhiều người liên tưởng ngay đến Pandora trong bộ phim Avatar. Thực tế cảnh quan Trường Gia Giới thường được nhắc đến như một trong những nguồn cảm hứng cho thế giới núi non kỳ ảo của bộ phim. Và sau thành công của Avatar, một cột đá tại khu thắng cảnh thậm chí còn được đặt tên gắn với núi Heleluja. Điều đặc biệt là khung cảnh tưởng như sản phẩm của kĩ sao này đã được tạo nên bằng một quá trình rất chậm. Nước lên vào những khe nứt, mưa gió bào mòn lớp đá qua thời gian dài. Phần mềm hơn dần dần biến mất và để lại những cột xa thạch thạch anh dựa đứng. Thiên nhiên đã mất một khoảng thời gian khó hình dung để tạo ra chúng. Thế nhưng khi Trường Gia Giới trở thành điểm tiến nổi tiếng, chỉ đứng từ xa ngắm cảnh dường như vẫn chưa đủ, con người bắt đầu tìm cách đưa du khách ra gần vượt sâu hơn. Cầu kính Trường Gia Giới Grand Canyon là một ví dụ nổi tiếng nhất. Khi mở cửa năm 2016, cây cầu dài khoảng 430m, rộng 6m và treo cách đáy hẻm núi khoảng 300m. Phần khiến nhiều người trùn bước nằm ngay dưới chân, nhưng tấm kính trong suốt để du khách có thể nhìn thẳng xuống khoảng không bên trong. Trước khi đưa vào hoạt động, cây cầu đã trải qua những màn thử nghiệm được công khai rộng rãi, từ dùng búa tác động lên kính cho đến phương tiện chạy qua nhằm chứng minh khả năng chịu được. Nhưng Trường Gia Giới chỉ là một phần trong một xu hướng lớn hơn, khi những trải nghiệm trên cao, thu hút du khách, cầu kính, lối đi kính và đài quan sát trong suốt bắt đầu xuất hiện ở nhiều nơi tại Trung Quốc. Vượt càng sâu, lối đi càng trong suốt, cảm giác càng đáng sợ thì hình ảnh càng dễ gây chú ý. Nỗi sợ, độ cao, theo một cách nào đó đã trở thành một phần của sản phẩm du lịch. Vấn đề xuất hiện khi những sự cố ngoài đời khiến trò chơi tâm lý ấy không còn hoàn toàn vô hại. Năm 2015, tại một lối đi bằng kính trên núi Vân Đại ở Hà Nam, một tấm kính đã xuất hiện, vứt nứt sau khi bị một vật cứng rơi xuống. Lớp kính không sụp hoàn toàn và không có ai rơi khỏi lối đi. Nhưng cảnh tượng kính nứt dưới chân du khách đủ khiến nhiều người hoảng loạn. Những năm sau đó, các tai nạn và lo ngại về an toàn tại một số điểm tham quan kính khác tiếp tục khiến vấn đề được chú ý. Đến năm 2019, tỉnh Hà Bắc đã đóng cửa hàng chục điểm tham quan bằng kính để kiểm tra và đăng cấp. Điều này không có nghĩa cầu kính chương ra giới, mất an toàn, nhưng nó cho thấy một vấn đề lớn hơn khi trải nghiệm trên kính phát triển thành cơn sốt du lịch. Thiết kế, bào trì và giám sát trở nên quan trọng chẳng kém độ ngoạn mục của công trị. Bởi khi bước lên một tấm kính cách mặt đất hàng trăm mét, du khách đang đặt niềm tin vào những thứ mình không thể tự kiểm tra. Thiên nhiên tạo ra vực sâu ở chương ra giới, còn con người dựng một con đường trong suốt ngay phía trên đó. Từ khoảnh khắc đặt chân lên đó, lòng can đảm chỉ là một nửa câu chuyện, còn nửa còn lại nằm ở lớp kính dưới chân. Thiên môn sơn, những người bay qua cổng trời. Nhìn từ phía dưới, thiên môn rộng, giống như một cánh cửa khổng lồ được khoét xuyên qua núi. Vòng đá tự nhiên cao hơn 130 mét, nằm giữa những vách núi dựng đứng và thường xuyên bị bay mù bao phủ. Để đến gần nơi được gọi là cổng trời, du khách phải đi qua con đường núi nổi tiếng với 99 khúc cua liên tiếp, rồi đối mặt với 999 bậc đá dẫn lên cửa hàng. Những con số này không đơn thuần được lựa chọn để gây ấn tượng. Trong văn hóa Trung Hoa, số 9 từ lâu gắn với quyền lực, sự trường tồn và những ý niệm hướng về trời. Bởi vậy, khi xương tràn qua vòng đá và che quất phần núi phía sau, các tên cổng trời bỗng trở nên rất dễ hiểu. Phần lớn mọi người đến đây để đứng dưới vòng đá, nhìn xuống con đường ngoan nghèo phía dưới hoặc chờ khoảnh khắc mây mở ra giữa các đỉa núi. Nhưng có một nhóm người tìm đến thiên môn sơn với mục đích khác hoàn toàn. Họ đến để nhảy khỏi núi. Wingsuit là một trong những hình thức bay mạo hiểm nhất mà con người có thể thực hiện mà không ngồi trong một phương tiện. Bộ đồ có những phần vải đối giữa hai cánh tay và giữa hai chân giúp người nhảy tạo lực nâng và lướt về phía trước thay vì chỉ rơi thẳng xuống. Khi lau khỏi vách đá, họ có thể đạt tốc độ hơn 200 km một giờ, điều chỉnh cơ thể để đổi hướng và bay men theo địa hình trước khi bung rủ để hạ cánh. Chỉ những vách núi dự đứng và địa hình đặc biệt của thiên môn sơn đã biến nơi này thành một sân khấu nổi tiếng của Wingsuit. Các cuộc thi và màn trình diễn từng đưa những vận động viên hàng trồng thế giới đến đây. Nhìn từ xa, một người lao động giữa những ngọn núi với đôi cánh bằng vải có thể tạo cảm giác gần như siêu thực. Nhưng khoảng cách giữa một màn trình diễn ngoạn mục và tàm họa đôi khi chỉ là một quyết định được đưa ra trong vài giây. Năm 2013, vận động viên người Hungary Viktor Kovács đến Thiên Môn Sơn để chuẩn bị cho một sự kiện Wingsuit quốc tế. Ông không phải là người mới bước vào môn thể thao này mà đã có nhiều năm kinh nghiệm với hàng trăm lần nhảy trước đó. Trong một chuyến bay huấn luyện, Kovács va vào sửa núi và tử nạn. Đội tìm kiếm sau đó phải tiếp cận khu vực địa hình hiểm trở để tìm thấy thi thể ông. Vài năm sau, Thiên Môn Sơn lại gắn với một bi kỳ khác, Raham Dickinson. Vận động viên Wingsuit, người Canada, nổi tiếng với những chuyến bay áp sát địa hình, tử nạn tại khu vực này vào năm 2017 trong lúc thực hiện một chuyến bay. Những trường hợp như vậy cho thấy một điều khó bỏ qua. Kinh nghiệm có thể giúp giảm rủi ro, nhưng không thể xóa bỏ nó. Wingsuit đặc biệt khắc nghiệt khi người bay chọn lướt gần núi. Ở tốc độ rất cao, khoảng cách được vướt trưởng nhanh đến mức, một thay đổi nhỏ về hướng bay, cách đánh giá địa hình hay phản ứng chậm cũng có thể khiến khoảng an toàn biến mất. Không giống một sai lầm trên đất đất, đôi khi người bay đơn giản không còn đủ độ cao hoặc thời gian để sửa lại. Đó cũng là kịch lý, khiến Thiên Môn Sơn có một câu chuyện cắt hẳn vẻ ngoài của nó. Người xét nhìn vòng đá giữa mây và liên tưởng đến một cánh cửa dẫn lên trời. Ngày nay có người thực sự lao vào khoảng không, quay ngọn núi ấy với tốc độ mà nhiều phương tiện trên đường bộ cũng khó đạt tới. Cầm trời vì thế, không chỉ là một cảnh quan đề cước nhìn mà còn trở thành là một số người lựa chọn thử xem mình có thể đến gần giới hạn của chọc lực đến mức nào trước khi thiên nhiên buộc họ phải dừng lại. Quế Lâm – Thế giới rỗng dưới chân Nếu từng cầm tờ 20 nhân dân tệ, bạn có thể đã nhìn thấy một phần của Quế Lâm mà không để ý. Phong cảnh yên trên mặt sao được lấy cảm hứng từ đoạn sông Ly gần Hưng Bình, nơi những đỉnh núi đá vôi dựng lên sát mặt nước và tiếp nối nhau đến tận đường chân trời. Những buổi sáng có sương, núi phía xa chỉ còn là những lớp bóng mở. Bên dưới là thuyền tre cùng hình ảnh ngư dân đánh cá bằng chim khóc, một phương tức truyền thống ngày nay chủ yếu được duy trì như nét văn hóa phục vụ du lịch. Khung cảnh yên bình đến mức khó liên tưởng, nơi đây với bất cứ điều gì nguy hiểm. Thế nhưng, chính quá trình tạo ra những ngọn núi đẹp đến vậy cũng đang âm thầm thay đổi phần đất nằm phía dưới. Quế Lâm nằm trong một vùng địa hình khác rộng lớn. Nước mưa hấp thụ carbon dioxide có tính acid nhẹ dưới lên vào những khe nứt của đá bôi, hòa tan chúng từng chút một. Qua thời gian, những khe nhỏ có thể phát triển thành hang động, đường nước ngầm và các khoảng rỗng lớn. Khi phần đá phía trên không còn đủ khả năng nâng trỡ, mặt đất có thể sụp xuống thành hố. Điều kỳ lạ là, phe đẹp và hiểm họa ấy có trong một nguồn gốc. Chính nước đã góp phần tạo nên những tỉnh khác nổi tiếng của Quế Lâm cũng âm thầm mở rộng thế giới ngầm bên dưới. Muốn thấy quá trình ấy có thể tạo ra thứ gì ở quy mô lớn hơn, phải rời Quế Lâm và đi tới một khu vực khác của Quảng Tây. Năm 2022, các nhà tám hiểm khảo sát một hố sụt khổng lồ tại huyện Lạc Nghiệp, dài hơn 300 mét, rộng khoảng 150 mét và sâu gần 200 mét. Nhưng điều cây bất ngờ nhất chỉ xuất hiện khi họ xuống tới đấy. Thay vì một khoảng đất trống, bên trong là khu rừng rộng rạp với những cây lớn vươn cao giữa thảm thực vật rầy đặc. Những hố khổng lồ như vậy được gọi là tiên khen, nghĩa là gần với hố trời. Các vách đá dựng đứng khiến môi trường phía dưới tương đối biệt lập với bên ngoài, là điều kiện trong một hệ sinh thái đặc biệt phát triển. Khi phát hiện hố sụt này, các nhà nghiên cứu thậm chí không loại trừ khả năng nơi đây có thể chứa những loài chưa được khoa học ghi nhận, dù điều đó vẫn cần được khảo sát và xác nhận. Quảng Tây vì thế, có hai thế giới gần như nằm chồng lên nhau. Trên mặt đất là những đỉnh đuối và dòng sông đã trở thành điều tượng của phong cảnh Trung Quốc. Sau bên dưới lại là hang động, khoảng rỗng và những hố trời có thể che giấu cả một khu rừng. Quá trình đủ sức khiến mặt đất sụp xuống đôi khi cũng chính là thứ mở ra những nơi mà các người gần như chưa từng chạm tới. Đan Hà, kẻ thù của kỳ quan triệu năm Nhìn những bức ảnh đầu tiên về chương dịch Đan Hà ở tỉnh Cam Thúc, phản ứng khá tự nhiên là nghi ngờ màu sắc đã được trình sửa. Những dài đỏ, cam, vàng và nâu chạy dọc sườn núi như những lớp sơn khổng lồ, đặc biệt rực rỡ sau mưa hoặc khi ánh nắng chiếu xiên vào cuối ngày. Nhưng màu sắc ấy có thật. Chúng nằm trong các lớp đá trầm tích hình thành từ rất lâu, sau đó bị biến dạng bởi vận động kiến tạo, rồi tiếp tục được gió nước và sự tranh lệch nhiệt độ bào mòn để lộ ra những đường phân mà ngày nay chúng ta nhìn thấy. Điều dễ ghi hiểu nhầm nằm ở chính phần ngoài ấy. Một ngọn núi tồn tại qua thời gian địa chất khiến người ta có cảm giác nó gần như không thể bị tổn thương. Thực tế, những câu trúc tạo trên bề mặt vẫn chịu xói mòn và dấu vết do con người gây ra không phải lúc nào cũng nhanh chóng biến mất. Vì thế, tại khu du lịch, khách tăm quan được dẫn qua những tuyến đường và đài quan sát quy định thay vì tự do bước lên các sườn đá nhiều màu. Nhưng một đối đi có sẵn đôi khi vẫn không đủ với người muốn mang về một bức ảnh khác tất cả những người còn lại. Năm 2018, một đoạn video lan truyền trên mạng dẫu Trung Quốc cho thấy một nhóm du khách rời khỏi khu vực cho phép, bước trực tiếp lên địa hình đan hà và cố tình dẫn đá vào bề mặt trong lúc quay lại hành động của mình. Điều khiến dư luận tức giận không chỉ là việc họ đi vào nơi bị cấm mà còn là thái độ xem một cảnh quan hình thành qua thời gian rất dài giống như một phong nền có thể tùy ý sử dụng. Những người liên quan sau đó bị cơ quan chức năng điều tra và vụ việc trở thành lời cảnh báo về việc bảo vệ khu vực. Ở đây, có một sự tranh đệch thời gian gần như vô lý. Những lớp đá phải trải qua quá trình địa chất kéo dài hàng triệu năm mới có được hình dạng hiện tại. Trong khi, một dấu dày, một sảnh bị đá bật ra hay một đoạn bề mặt bị giẫm nát chỉ cần vài giây để xuất hiện. Một du khách có thể rời đi ngay sau khi chụp xong bức ảnh, còn dấu vết để lại có thể tồn tại lâu hơn chuyến đi ấy rất nhiều. Đan hà vì vậy, đào ngược hoàn toàn mối quan hệ đã xuất hiện ở những địa điểm trước. Trên những vách núi cao, con người thường hỏi thiên nhiên nguy hiểm đến đâu? Ở đây, câu hỏi đáng đặt ra là là con người có thể gây tổn thương đến mức nào khi hàng triệu lượt chân cùng tìm đến một cảnh quan vốn không được tạo ra để chịu đựng chúng. Một dãy núi có thể sống sót qua những biến động địa chất khổng lồ, qua mưa gió và hàng triệu năm xói mòn. Thế nhưng trong một thời đại của những bức ảnh phải thật khác biệt để được chú ý, đôi khi thì nó cần được bảo vệ nhất lại đơn giản là vài bước chân của chúng ta. Hoàng Sơn – Những người gánh cả ngọn núi Hoàng Sơn có một kiểu đẹp rất dễ nhận ra dù người ta chưa từng đặt chân tới đó. Những tỉnh granite nhô khỏi biển mây, cây thông mọc nghiêng từ khe đá, xương lúc tre, lúc mở khiến ngọn núi phía trước chỉ hiện ra một nửa. Khung cảnh ấy đã đi vào hội họa nhấp ảnh và góp phần tạo nên hình sung quen thuộc về núi non trong văn hóa Trung Hoa. Đứng ở một điểm cao vào lúc mây tràn qua thông nũ, người ta có cảm giác phần còn lại của thế giới đã chìm xuống phía dưới. Nhưng đôi mắt thường tận hưởng Hoàng Sơn trước đôi chân và đôi chân mới là nơi chuyến đi bắt đầu trở nên thực tế. Mạng lưới từng núi ở đây có hàng chục nghìn bậc đá, thường được nhắc tới với con số khoảng sáu mươi nghìn. Chúng leo qua những sườn sốc, vòng quanh vách núi rồi mất hút giữa rừng. Trời khô cũng đã đủ khiến một hành trình dài trở nên mệt. Khi mưa xuống, đá ướt và những đoạn sắp liên tục buộc người ta phải chú ý từng bước. Cáp treo ngày nay giúp việc tiếp cận nhiều khu vực dễ dàng hơn nhưng nó không giải quyết được mọi thứ trên một ngọn núi rộng lớn như thế. Có một câu hỏi ít xuất hiện trong những bức ảnh biển mây. Nếu du khách có thể ăn một bữa nóng, mua chai nước, ngủ qua đêm và sử dụng đủ loại dịch vụ trên cao, tất cả những thứ ấy đã lên núi bằng cách nào? Câu trả lời đôi khi được đi ngang qua du khách ngay trên cầu thang. Ở Hoàng Sơn vẫn có những người khuân phát dùng đòn cánh đưa hàng hóa qua các tuyến đường dốc. Thực phẩm đồ uống, vật tư và nhiều món đồ phục vụ hoạt động trên núi được chia thành những kiện hàng rồi đưa qua những đoạn mà phương tiện thông thường khó tiếp cận. Một đầu đòn cánh nhún xuống theo nhịp chân, đầu kia giữ thăng bằng, còn phía trước vẫn là những bậc đá nối tiếp nhau. Du khách đi vài trăm bậc có thể dừng lại thở, với người làm công việc này, cầu thang là nơi kiếm sống. Và hàng hóa đi lên mới chỉ là một nửa câu chuyện. Một điểm du lịch đông khách cũng tạo ra rác, đồ dùng đã qua sử dụng và vô số công việc không đẹp mắt để đưa vào khung cảnh. Đường đi cần được chăm sóc, khu vực công cộng phải được vệ sinh, vật tư phải bổ sung, rác cần thu công và chuyển khỏi những vị trí trên cao. Máy móc và cáp treo có thể chia sẻ một phần cánh nặng, nhưng địa hình khiến sức người vẫn xuất hiện ở những mắt xích khó thay thế. Sự đối lập càng rõ vào những kỳ nghỉ lớn. Khi lượng khách tăng mạnh, các lối đi vốn hẹp có thể trở nên đông đúc, muộc khu thắng cảnh phải quản lý lượng người, dòng di chuyển và khả năng tiếp nhận. Một nơi được tìm đến vì cảm giác thoát khỏi thế giới đông đúc, trối trêu thay lại có lúc phải đối mặt với chính ác đực của việc quá nhiều người cùng muốn nhìn thấy nó. Bởi vậy, mặt sau của Hoàng Sơn không cần một câu chuyện giật gân. Nó hiện diện mỗi ngày trên chính những bậc đá. Trong lúc một người đang đứng trước biển mây để chụp vài phút đẹp nhất của chuyến đi, có người khác đang bước qua hàng nghìn bậc với hàng hóa trên vai rồi quay xuống để bắt đầu một luật khác. Tiên cảnh vẫn là thật. Chỉ có điều để nó vận hành như một thiên đường du lịch. Phía sau mặt xương còn có rất nhiều công việc mà ông Kính thường bỏ qua. Vạn lý trường thành trong chỉ nhớ của phần lớn chúng ta khá hoàn chỉnh. Những bức tường bằng gạch chạy trên sống núi, tháp canh nối tiếp nhau và phía xa công trình vẫn uốn lượn cho tới khi khuất khỏi tầm mắt. Nếu tính toàn bộ các chuyến thảnh lũy, hào và cấu trúc liên quan đã được khảo sát, tổng chiều dài vượt 21.000 km. Ở những đoạn nổi tiếng như Palaling hay Mutianyu gần Bắc Kinh, việc phục dựng tốt càng khiến người ta dễ tin rằng công trình khổng lồ này vẫn đứng vững gần như nguyên vẹn. Chỉ cần rời những tuyến du lịch quen thuộc, hình ảnh đó bắt đầu thay đổi. Xi'an Cow là một ví dụ. Ở đây bức tường bò qua những sờ núi gồ ghề, nhiều đoạn sốc mạnh, cây cối mọc chen vào nối đi, gạch đá phong khóa và tháp canh mất mái. Có nơi, phần thành đã hư hầm rõ rệt, gần như hòa trở lại với ngọt núi đã nâng đỡ nó suốt nhiều thế kỷ. Vạn lý trường thành lúc này không còn giống biểu tượng bất khả xâm phạm trên biêu thiết mà giống như một phế tích khổng lồ đang dám đi ngoài trời. Thực ra, vạn lý trường thành chưa bao giờ là một bức tường duy nhất được xây dựng trong một thời điểm. Các tuyến phòng thủ được dựng, nối thêm và thay đổi qua nhiều chiều đài. Những đoạn gạch nổi tiếng ngày Tây chủ yếu gắn với thời minh, trong khi các công trình sớm hơn còn sử dụng đất nện, đá và vật liệu địa phương. Phía sau quá trình kéo dài ấy là một lượng sốc người khổng lồ. Bình lính, dân phu và tù nhân đã tham gia xây dựng ở những giai đoạn khác nhau. Không có xe tải hay cần cầu hiện tại, vật liệu phải được đưa tới núi, sa mạc và những khu vực mà chỉ việc tiếp cận đã khó khăn. Đá phải khai thác, đất phải đâm, lương thực phải vận chuyển giữa điều kiện khí hậu khắc nghiệt. Sự thật ấy đã đủ nặng mà không cần một con số tử vong gây sốc. Có lẽ cũng từ ký ức về cái giá ấy mà một trong những câu chuyện đen tối nhất về vạn lý trường thành tồn tại ra rằng. Những người chết khi xây thành bị trốn ngay trong tường, thậm chí thi thể trở thành một phần vật liệu xây dựng. Nhưng đến nay không có bằng chứng khảo cổ đủ sức chứng minh câu chuyện ấy trên quy mô thường được kể. Điều đáng chú ý hơn là việc một truyền thuyết như vậy vẫn sống qua nhiều thế hệ như một ký ức về sức người đã bỏ lại phía sau công trình. Ngày nay, kẻ thù của vạn lý trường thành không còn là những đội quân từ phương Bắc mà là mưa gió xói mòn, cây cối thời gian và cả tác động của con người. Một số đoạn xa khu du lịch đã xuống cấp nghiêm trọng, vật liệu từng bị lấy đi để sử dụng cho công trình khác, trong khi những tuyến bằng đất nệt đặc biệt dễ tổn thương trước thời tiết. Sự đổi phái ấy có lẽ còn đáng chú ý hơn chiều dài hơn 20.000 km. Công trình từng được dựng lên để bảo vệ những vùng đất phía sau nó bằng sức lực của vô số con người, nhưng thế kỷ sau, chính con người lại phải giữ cho những phần còn lại không biến mất. Vạn lý trường thành trông như một biểu tượng có thể tồn tại mãi mãi, nhưng cuộc chiến lâu nhất của nó quá xa lại là cuộc chiến với thời gian. Một bức ảnh có thể giữ lại biển mây, những dãy núi rực màu hay một công trình chạy tới tận đường chân trời, nhưng hiếm khi cho thấy tất cả những gì đã xảy ra trước và sau khoảnh khắc ấy vẻ đẹp, vẫn là thật. Chỉ là phía sau nó còn có hiểm huy, sức lao động, sự mong manh và những câu chuyện đã bị thời gian che khuất. Có lẽ vì vậy, những kỳ quan này trở nên đáng nhớ hơn khi ta thôi chỉ hỏi chúng đẹp đến mức nào. Bởi đôi khi, phần khiến người ta suy nghĩ lâu nhất lại chính là thứ không xuất hiện trong bức ảnh.