Đức Hạnh và Tài Phú của con người

Tân Liên Hoa
710 người theo dõi
323 Lượt xem video·16 thg 8, 2026
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Một người có sức vóc có thể mang được một vật nặng 50kg.
Nhưng nếu họ mang vật nặng gấp 10 lần thì sẽ dẫn đến bị thường nghiêm trọng.
Mối quan hệ giữa đức hạnh và tài phú của một người cũng lại như thế.
Thưa quý vị, sống ở đời, ai mà chẳng mong có cuộc sống khá giả hơn một chút,
gia đình yên ổn hơn một chút, công việc thuận lợi hơn một chút,
có tiền bạc, có sức khỏe, có người thân bên cạnh, có cuộc sống đủ đầy,
đó là điều rất tự nhiên.
Nhưng người xưa lại nhắc chúng ta rằng muốn có phúc lâu bền thì trước hết phải có đức.
Của cải, điệu vị hay danh vọng giống như cành lá hoà trái trên cây.
Còn đức hạnh mới là cài gốc, là bộ rễ bên dưới.
Rễ có sâu, cây mới vững, gốc có chắc, cành lá mới sành tốt lâu dài.
Vì thế, cổ nhân mới nói, đức là gốc, tài là ngọn.
Câu ấy không có nghĩa là con người phải xem nhẹ bạc tiền hay cứ sống nghèo khó mới là tốt,
mà là muốn có của cải một cách đường hoàng, muốn giữ được phúc phần của mình cho lâu bền,
thì con người cần biết sống ngay thẳng, tử tế và thiện lương.
Trong chương trình ngày hôm nay, kính mời quý vị cùng rây đôi tâm hồn cao thượng lắng nghe bài viết
Trí tuệ cổ nhân, đức là ngọn nguồn của hết thể tài phố.
Để cùng suy ngẫm xem,
vì sao người xưa lại coi trọng việc tù dưỡng đạo đức là cái gốc của một đời bình an.
Kính mời quý vị cùng lắng nghe.
Ý tứ là, của cải phú quý là thứ mà mọi người đều mong muốn,
nhưng nếu phú quý do dùng thủ đoạn bất chính mà có được thì người quân tử nhất định sẽ không nhận.
Trong lễ ký đại học cũng có câu rằng
Đức giả bồn giả, tài giả mạt giả.
Đức là cái gốc, của cải là cái ngọn.
Không ít người khi gặp câu nói này thì liền hiểu sai ý tứ của nó.
Họ cho rằng mỹ đức của con người là rất quan trọng,
còn tài phú của cải là thứ không quan trọng.
Bởi vậy không ít người sẽ nghĩ, nếu chỉ có đức mà không có của cải,
thì làm sao bản thân gia đình có thể sinh sống được đây?
Nếu chỉ là người tốt, coi nhẹ của cải thì có thể giải quyết được vấn đề sinh sống của gia đình sao?
Chính vì cách lý giải không đúng này,
nên không ít người không dám sống và thực hành theo các lý niệm của văn hóa truyền thống.
Bồn ở đây là chỉ cái gốc rễ, còn mạt là chỉ ngọn cây, cành lá của cây.
Từ ý nghĩa bề mặt mà xét, thì đức là cái gốc, còn của cải là cái ngọn.
Những người có hiểu biết về thực vật có thể hiểu rằng,
khi bộ rễ của một cái cây càng lớn, càng cắm sâu vào lòng đất,
thì thân của nó cũng phát triển càng cao lớn, cành lá sẽ càng sung xuê tươi tốt,
hoa quả cũng sẽ sai chữ và to mọng.
Của cài tài phú cũng giống như cành lá hoa quả vậy,
nó là biểu hiện bên ngoài của gốc rễ, gốc rễ ấy chính là mỹ đức.
Theo cách nói trong cuốn đại học thì khi một người có đầy đủ phẩm hạnh đạo đức tốt đẹp,
thì sẽ thúc đẩy tài phú không ngừng sinh trường.
Nếu một cái cây mà có bộ rễ không lớn, không cắm sâu vào lòng đất,
thì cành nhánh của nó cũng không thể vươn cao được,
hoa trái cũng sẽ không phát triển,
thậm chí cái cây ấy sẽ không cho hoa thơm quả ngọt được.
Tài phú của cải mà một người có được cũng là theo đạo lý này.
Cho nên, đức giả, bồn giã, tài giả, mạt giã,
không phải có ý khuyên rằng mọi người chỉ nên chú ý tu thiện, tu đức,
không nên quan tâm đến của cải, làm người tốt mà sống trong nghèo khó.
Mà câu nói này có ý tứ rằng,
một người muốn có được của cải giàu sang thì phải tu dưỡng đức hạnh của bản thân,
nâng cao đạo đức của bản thân thì tài phú tự nhiên sẽ đến.
Hay nói một cách ngắn gọn, thì đức là cái gốc của tài phú,
tài phú là biểu hiện bên ngoài của đức.
Khổng tử cũng rằng, quân tử ái tài, thủ chi hữu đạo.
Người quân tử coi trọng của cải, nhưng lấy của cải phải đúng đạo lý.
Đạo của người quân tử không phải là ở chỗ nghèo rất mồng tơi,
mà là ở chỗ tu dưỡng đức hạnh.
Ngoài ra tài phú ở đây cũng không phải theo nghĩa hẹp là chỉ tiện bạc của cải đất đai,
mà nó còn bao gồm nhiều phương diện khác như sức khỏe, công doanh sự nghiệp, gia đình.
Bởi vậy cổ nhân mới có câu rằng,
hết hải thứ mà một người có được trong đời đều từ đức mà sinh ra.
Về mối quan hệ giữa đức và tài,
cổ ngữ còn có câu hậu đức tái vạch.
Câu nói này có xuất xứ từ chu dịch,
có nghĩa là đức hạnh sâu dày thì có thể chịu tài nâng đỡ được vạn vật.
Nếu một người không có đức dày,
mà lại theo đuổi tài phú to lớn,
thì rất dễ mang đến tai họa khó lường.
Trong chu tử Gia Huấn viết,
Đức bất phối vị, tất hữu tai ương.
Đức không xứng với địa vị,
thì tất sẽ có tai ương.
Khi một người có được tài phú càng ngày càng lớn,
chức vị quan tước càng ngày càng cao,
danh vọng càng ngày càng hiền hách,
nhưng đức hạnh cũng không theo đó mà nâng cao lên,
thì sẽ tạo thành loại tình huống đức không xứng vị như lời cổ nhân nói.
Và tai họa không ngờ được cũng dễ theo đó mà đến.
Ví dụ đơn giản như,
một người có thể mang được một vật nặng 50kg,
nhưng nếu họ lại mang vật có sức nặng 500kg,
thì sẽ dẫn đến bị trọng thương.
Khi một người có địa vị càng lớn,
quyền hành càng nhiều,
nhưng lại không trú trọng tù dưỡng đạo đức của bản thân,
thì người ấy sẽ càng dễ dàng dựa vào quyền thế mà tư lợi,
tham ô hủ bại.
Những ví dụ về sự tình này,
chúng ta không hiếm gặp ngày nay.
Bởi vậy có thể thấy,
đức bất phối vị, tất hữu tai ương
không chỉ là lời dân dạy,
mà cũng là lời cảnh tình của cổ nhân cho con người ngày nay.
Kính thưa quý khán thính giả,
trong cuộc sống,
ai cũng có những điều mình mong muốn và cố gắng theo đuổi.
Công việc thuận lợi hơn,
gia đình yên ổn hơn,
hay những ngày thắng bớt lo toan hơn.
Có lẽ vì thế,
câu chuyện hôm nay cũng là một dịp để ta
chậm lại đôi chút,
nhìn lại những điều được mất trong đời
bằng một tâm thế nhẹ nhàng hơn.
Đôi khi, những điều tốt đẹp lâu dài
không đến từ chuyện quá lớn lao,
mà bắt đầu từ những điều rất bình thường
trong cách ta sống mỗi ngày.
Hồ Dung cảm ơn quý khán thính giả đã lắng nghe
radio tâm hồn cao thượng ngày hôm nay.
Xin kính chào quý vị và hẹn gặp lại
trong chương trình tiếp theo.
