Tổng Hợp 2 Câu Chuyện Nhân Quả: Có Tài Mà Không Có Đức, Cuối Cùng Liệu Có Được An Vui?

Sống thuận tự nhiên
456 người theo dõi
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Người đời thường nghĩ, một nét bút ngã xuống chỉ là vài vẹt mực đen trên tờ giấy bản.
Nhưng người ta quên mất, mực thì nhẹ, mà cái danh hay cái họa nó mang theo lại nặng tới mức gãy cả một đời người.
Có những kẻ dùng cả thời tuổi trẻ để mài mực, uốn nắn từng nét chữ vuông vức, tự tin rằng mình đang nắm giữ sự thật trong tay.
Để rồi nhiều năm sau, khi bóng tối phủ xuống ra nhà rộng, họ mới giật mình nhận ra,
mực chưa kịp khổ, nhưng máu và nước mắt của kẻ khác đã thấm qua từng thớ giấy.
Sông Ninh Giang mùa nước cạn chảy lặng lẽ qua làng An Hòa, trôi qua cả những vạt dâu tầm xanh ngắt,
lẫn ngôi nhà nam gian gạch đỏ, nổi bật giữa vùng quê nghèo.
Nơi ấy, từng có một người khiến cả vùng phụ cận vừa nể sợ, vừa căm hờn mỗi khi nhắc đến danh sưng Thần Bút.
Thẩm Hoài Nam sinh ra bên gác xếp nhỏ của một cơ sở đóng sách cũ bên bến sông.
Từ năm 12 tuổi, Nam đã thuộc lòng từng trang kinh thư, tay cầm bút lông cán trúc, mực đượm,
viết chữ nào ra chữ nấy, sắc lẹm như lưỡi dao cảo.
Cha hắn, trước khi nhắm mắt, chỉ để lại cho hắn một cây bút lông cán trúc đã nứt trẻ ở phần đuôi, cùng lời dặn run dậy.
Mực đen trắng rõ ràng, lòng người chớ có nghiêng ngả.
Nhưng lòng người, nhất là lòng một kẻ có tài mà cơm không đủ ăn,
lại rất dễ bị sao động bởi tiếng đồng bạc va vào nhau.
Năm mươi chín tuổi, Hoài Nam rời gác sách nghèo,
bắt đầu nhận viết sớ, làm văn thư và viết cáo trạng thuê cho các gia đình quyền quý trong vùng.
Chữ hắn đẹp, lời lẽ lại khúc chiết, biết lách qua từng khe hở của luật lệ quan lại.
Phú hộ tìm đến hắn càng đông, túi bạc của hắn càng đầy.
Ngồi bên khung diệt gõ lăng sắc ngoài hiên, mộc miên.
Người vợ từ thời hàn vi của hắn, thi thoảng lại ngước mắt nhìn chồng qua làn khói đèn dầu.
Nàng không giỏi chữ nghĩa, nhưng nàng nhận ra ánh mắt Hoài Nam đã đổi khác.
Môi hắn nhét lên nụ cười ngạo mạn mỗi khi nhặt từng đồng bạc dày trên án thử.
Mộc miên bưng bát trà gừng còn nghi ngút khói đặt lên góc bàn, giọng nhẹ như gió thoảng.
Chàng dạo này viết muộn thế.
Mực đen quá, e là khó tẩy.
Hoài Nam không ngần đầu, tay vẫn lướt nhanh trên mặt giấy bản.
Mực đắt tiền sao lại không đen.
Nàng lo diệt vải đi, việc chữ nghĩa để ta.
Mộc miên nhìn cây bút cán trúc, nước trẻ nằm im lìm góc hòm gỗ, cây bút của cha hắn, rồi lặng lẽ lui vào bóng tối.
Nàng biết, hắn đã không còn dùng cây bút cũ ấy từ lâu rồi.
Cái lạnh đầu thu lùa qua khe cửa gỗ soan ố màu, mang theo mùi phù sa nồng nồng từ bãi sông Ninh Giang.
Trên chiếc án thư đen bóng, thậm Hoài Nam gõ nhẹ đầu ngón tay xuống mặt bản.
Đối diện hắn là bá hồ Lữ Cát, tên điền chủ nổi tiếng keo kiệt và tàn nhẫn nhất vùng An Hòa.
Lữ Cát đặt lên bản hai nếp bạc trắng héo, nàng trịch, tiếng kim loại va vào mặt gỗ nghe đục ngầu.
Việc này không khó với chú mày.
Chỉ cần một tờ văn thư chuyển nhượng đất bãi bội có dấu xác nhận của hương hương cũ đã chết.
Mấy hộ dân nghèo ngoài bãi làm sao biết đọc mà đối chiếu.
Hoài Nam nhìn hai nếp bạc, mắt nheo lại.
Trong đầu hắn lóe lên khuôn mặt của những người dân trải lam lũ ngoài bãi bội.
Những người từng chia cho hắn từng khúc cá nướng, thời hắn còn là thằng bé chép sách rách dưới.
Hắn run run ngón tay.
Nhưng rồi ánh mắt hắn đào qua nếp bạc sáng quắc, rồi tự nhủ.
Dù sao bá hồ cũng có quyền thế, hắn không nhờ ta thì cũng nhờ kẻ khác.
Ta chỉ lấy tiền đổi chữ, kẻ cướp đất, đâu phải là ta.
Hắn cầm bút lông đượm mực, hạ nét.
Chữ viết bay bỏng, kín kẽ như một chiếc bẫy tinh vi.
Ngay chiều hôm đó, khi mực trên lá thư giả còn chưa khô hẳn,
một ông láo áo vải thô, lưng còng gập gõ cửa.
Đó là cụ Ba Phác.
Cụ dắt theo đứa cháu nội lên tám gầy gò, đôi chân trần bám đầy bùn đỏ.
Cụ run run đặt lên góc bàn một hũ mối khô đáy và vài cụ sắn giải rác trên tấm khăn tơi.
Thầy thẩm, con trai tôi bị bá hồ vu cho tội trộm trâu, bắt giam trên huyện.
Tôi không có tiền, chỉ có ít mối khô với cụ sắn.
Xin thầy dù lòng thương, viết cho tấm đơn kêu oang.
Nó là trụ cột duy nhất nuôi đứa nhỏ này.
Hoài Nam liếc nhìn hũ mối xám xịt, khô khóc.
Hắn dùng đầu cán trúc gõ nhẹ vào cạnh hũ, giọng lạnh như băng.
Chữ của ta không đổi lấy mối đắng.
Cụ cầm về đi, tìm người khác.
Cụ Ba Phác đứng khựng lại, đôi mắt mờ đục nhìn Hoài Nam rồi nhìn xuống đứa cháu nội.
Cụ lặng lẽ ôm hũ mối vào lòng, cúi đầu ba lại rồi lầm lũi bước ra ngoài hiền.
Nước mắt ông láo rơi xuống bậc gạch, để lại những vệt thẩm màu.
Hoài Nam ngó lờ, nhưng hắn không biết rằng hũ mối khô ấy đã vô tình gieo một nếp gấp đắng ngắt vào ngực hắn.
Hai năm sau, bên bờ sông Ninh Giang, dinh cơ nam gian của thẩm Hoài Nam mọc lên sừng sững.
Ngói dừa đỏ tươi, cột gỗ xoan đào bóng lộn, trong sân ngát mùi hoa ngọc lan.
Hoài Nam này đã mặc áo gấm, tay đeo nhẫn ngọc,
bước đi thong thả giữa những lời luồn cuối của thương nhân và quan lại trong vùng.
Hắn ném túi bạc lớn lên bàn trước mặt Mộc Miên, rộng đầy tự hào.
Nàng thấy chưa?
Ngày xưa cha ta giữ cái chữ nhân nghĩa trọn đời, lúc chết chỉ có chiếc chiếu rách.
Còn ta, chỉ vài nét bút đã cất được dinh cơ này.
Thiên, có trừng phạt ai vì biết dùng cái đầu đầu?
Mộc Miên nhìn hòm bạc, rồi nhìn ra khoảng sân gạch mênh mông trống trải.
Trong nhà có năm người gia nhân, hai kẻ ở, nhưng không khí lúc nào cũng lạnh ngắt.
Trẻ con trong làng không còn dám bén mảng đến cổng nhà hắn.
Những người bạn thủa hàn vi mỗi khi thấy Hoài Nam đi qua,
đều lặng lẽ rẽ sang ngách khác, lưng xoay lại, đầu cuối thấp.
Một buổi chiều, Hoài Nam đứng trên lầu cao nhìn xuống bãi bồi bên sông.
Dưới kia, sóng trải nhỏ năm xưa nay đã bị san bằng để bá hổ làm trang trải.
Dân làng phải xua đuổi nhau lên vùng núi cao sống lay lắt.
Hoài Nam nhấp chén trà hoa cúc nóng hổi, môi nhách lên nụ cười sảng khoái.
Hắn tự tin rằng mình đã đứng trên đỉnh cao,
mọi luật lệ và nhân quả đời người chẳng qua chỉ là lời dọa dẫm của những kẻ bất tải.
Nhưng ngay khi hắn đặt chén trà xuống đĩa xứ,
một cơn gió lạ từ sông thổi bốc lên, làm cháo đảo ngọn đèn lồng đỏ treo dưới mái hiền.
Sông ninh rang, bước vào mùa gió rét.
Nước sông rút sâu để lộ ra những khoảng bãi bồi xám xịt, trần chuỗi.
Dinh cơ năm gian của thẩm Hoài Nam tuy cửa đóng khen kẹt,
nhưng gió lạnh vẫn theo khe sàn gỗ lùa vào.
Dạo gần đây, ngón tay trỏ và ngón cái bên tay phải của Hoài Nam,
hai ngón tay chuyên dùng để kẹp chặt cán bút, bắt đầu nổi lên những vết mẩn đỏ sân xuổi.
Lúc đầu chỉ ngứa rát nhẹ, sau đó ra bong chóc từng mảng nhỏ, đau nhói mỗi khi chạm vào mực.
Hắn đã thay tới ba đời thầy thuốc trong huyện, uống đủ thứ lá cây đắng ngắt,
nhưng vết đỏ không những không bớt mà còn ăn sâu vào thớ thịt,
làm nét chữ của hắn mỗi lần hạ xuống bàn giấy lại hơi run dẩy, nguyệt ngoạc.
Chưa dừng lại ở đó, trên mái ngói dừa đỏ tươi của giang nhà giữa,
không biết từ đâu một đàn quả đen kéo về.
Chúng không kêu ráo riết, chỉ đứng im lìm thành từng hàng thẳng tắp,
đầu hướng về phía bãi sông Ninh Giang.
Người hầu lấy sao xua đuổi, chúng bay lên trao đảo vài vòng rồi lại đáp xuống đúng chỗ cũ,
như những pho tượng đen ngòm canh giữ một nấm mổ.
Một buổi chiều nhàn rỗi, Hoài Nam tản bộ ra bến sông.
Cụ Cổ, người treo đò già đã gắn bó với bến Ninh Giang hơn 40 năm,
đang ngồi sới từng chén cơm nguội bên mạn đỏ.
Vừa thấy Hoài Nam bước tới với áo gấm sẫm màu,
Cụ Cổ ngầng đầu lên, ánh mắt đục ngầu dừng lại ở bàn tay quấn vải trắng của hắn.
Cụ Cổ không chào, chỉ chậm rãi đặt chén cơm xuống,
giọng khàn khàn như tiếng tre cọ vào nhau.
Thầy thẩm, dạo này sang sông bằng cầu gạch rồi,
chắc không nhớ nổi vị nước đục dưới bến này đâu nhở.
Hoài Nam hất vạt áo, gạt nhẹ bụi bám trên giày gốm.
Nước dưới sông chạy đi đâu kệ nó, ta đi trên bờ khô giáo là được.
Cụ Cổ mìm cửa nhạt, lấy tay đập đập vào chiếc dầm gỗ đã sứt cạp.
Nước sông chạy đi thì còn quay lại theo con nước lớn.
Chỉ có điều, con đò chở người sang sông ăn tiền, thì dễ,
chứ chở cái bóng của mình quay về bến cũ mới khó.
Hoài Nam nhú mày định buông người mắng chửi kẻ treo đỏ sắc sược,
nhưng cơn ngứa dữ dội nơi hai ngón tay đột ngột dội lên.
Hắn giật thót mình, vội vàng quay lưng đi nhanh về phía dinh cơ.
Phía sau lưng hắn, tiếng sóng vỗ dì rào và mạn đỏ nghe lạnh ngắt.
Càng về đêm, căn dinh cơ năm gian càng trở nên tịch mịt.
Mộc miên, lặng lẽ nhóm ngọn đèn dầu trong gian bếp nhỏ bám đầy bổ hóng.
Nàng không sống ở nhà trên cùng chồng mà dọn xuống gian nhà phụ sau vườn.
Nhiều tháng nay, Mộc miên âm thầm giấu Hoài Nam gom góp từng bát gạo,
từng đồng tiền theo thủa để mang ra bãi bồi giúp gia đình những người dân nghèo bị hắn đuổi đi.
Đêm nay, khi Mộc miên vừa bước qua ngưỡng cửa gian bếp với chiếc sọt thúng không,
Hoài Nam đã đứng đợi sẵn trong bóng tối.
Ánh đèn dầu hắt lên khuôn mặt gầy hốc hác và đôi mắt đỏ ngầu vì mất ngủ của hắn.
Hắn lao tới giật phát chiếc sọt thúng, giọng giít qua kẻ răng.
Cô lại mang đồ đi cho đám dân bãi bồi đúng không?
Cô tưởng cô làm thế là tích đức sao?
Cô đang làm trò cười cho cả cái làng An Hòa này.
Người ta bảo vợ thầm Hoài Nam đi thương hại những kẻ bị chính tay chồng mình đẩy vào đường cùng.
Mộc miên không hề hoảng sợ.
Nàng đứng yên, đôi bàn tay gầy gò đan vào nhau,
ánh mắt nhìn thẳng vào khuôn mặt đang biến dạng vì giận dữ của chồng.
Thiếp không làm trò cười cho ai cả.
Thiếp chỉ đang gom từng hạt gạo để chuột bớt chút nợ cho chàng.
Chàng nhìn lại mình xem, từ ngày tiền bạc đầy hòm,
có đêm nào chàng ngủ yên mà không mơ thấy tiếng khóc ngoài hiên không?
Hoài Nam vung tay đập mạnh chiếc sọt thúng xuống nền đất gạch.
Tiếng nan tre gãy gập vang lên khô khốc.
Ta không có nợ ai cả, ta đổi chữ lấy cơm.
Kẻ nào ngu thì kẻ đó chịu.
Ngay lúc đó, ngoài cổng sắt vang lên tiếng đập cửa dồn dập kèm theo tiếng chửi rùa náo loạn.
Trình xuyên, một kẻ phú nông từng bỏ ra 10 nếp bạc
nhờ Hoài Nam viết tờ di trúc giả để chiếm đoạt toàn bộ nhà gian của người anh ruột.
Đăng sông vào, mặt cắt không còn một hạt máu.
Hắn nắm lấy cổ áo Hoài Nam gạo lên trong tức giận.
Thẩm Hoài Nam, ngươi hại chết ta rồi.
Tờ giấy ngươi viết đúng luật, quan không bắt được ta.
Nhưng cả cái dòng họ này coi ta như thú dữ.
Anh ta đổ bệnh chết, hai đứa cháu đi ăn xin ngoài chợ.
Tối nào chúng cũng đứng trước cổng nhà ta nhìn vào.
Ta có đất, có nhà rộng nhưng giờ sống chẳng khác nào một con ma cô độc.
Ngươi trả lại tiền cho ta, xóa cái tờ giấy ma quỷ đó đi.
Hoài Nam gạt phát tay Trình xuyên ra, nụ cười nhợt nhạt hiện trên môi.
Ngươi tự tay điểm chỉ vào tờ giấy, tự tay cầm bạc đi đuổi anh ruột.
Giờ ngươi đổ lỗi cho nét mực của ta sao?
Cút ra khỏi nhà ta.
Trình xuyên lùi lại vài bước, chỉ tay vào mặt Hoài Nam,
giọng rên rỉ như tiếng hồn ma dưới vực sầu.
Được, được lắm.
Ngươi cứ giữ lấy đống bạc đó đi.
Rồi ngươi sẽ thấy, cái án thư của ngươi không phải là nơi viết chữ
mà là cái huyệt để ngươi tự trôn sống chính mình.
Trình xuyên quay lưng lao ra ngoài trời, tối dầm dẻ.
Trong phòng khách rộng lớn, Hoài Nam đứng chân trối.
Hắn cúi xuống nhìn bàn tay đang quấn băng trắng của mình.
Một vẹt máu tươi từ vết nước nệ dán qua lớp vải bản,
nhỏ từng giọt xuống mặt gạch bông lạnh ngắt.
Sương muối phủ trắng những ngọn tre sơ xác ven sông ninh rang.
Đêm hạ tuần, trăng cong như vặt nềm treo nghiêng trên đầu hồi dinh cơ năm gian,
tỏa ra thứ ánh sáng nhợt nhạt, lạnh léo.
Thẩm Hoài Nam ngồi trần trọc trên sạp gỗ gụ,
bàn tay phải quấn băng của hắn, giật từng hồi đau nhói.
Cơn ngứa rát ăn sâu vào tận xương tủy, làm hắn không sao chợp mắt.
Trong căn phòng mênh mông, tiếng ngọn đèn dầu cháy tóc tép vang lên gió mùng một.
Đột nhiên, ngoài khoảng sân gạch dầm dề sương đêm,
có tiếng bước chân lê xẹt, tiếng động dừng lại ngay trước bậc cửa thư phòng.
Ai đó?
Hoài Nam giật mình nhòm qua khe cửa lattice.
Không có tiếng đáp lời, chỉ có tiếng hắt hơi khe khe của đứa trẻ và tiếng dập đầu
thập thập đều đạn xuống nền gạch lạnh.
Hoài Nam sô cửa bước ra.
Dưới ánh trăng xám, Trần Văn, người gánh nước dạo năm xưa
bị tờ giấy giả của hắn làm mất sạch ba mẫu ruộng bãi bồi,
đang quỳ gặp người.
Bên cạnh hắn là đứa con trai nhỏ, gầy gột như con mắm,
mặc chiếc áo vải đơ quá khổ, đôi chân trần sần xùi bấm chặt vào kẽ gạch.
Trần Văn không khóc, mặt hắn xám xịt như cho tàn.
Hắn chán chạm gạch, máu tươi dì ra quyện với sương đêm.
Thầm công tử.
Vợ tôi vì không có đất cấy cấy,
bệnh nặng chết trên núi rồi.
Giờ chỉ còn tôi với đứa nhỏ này.
Tờ giấy công tử viết cho thằng Mã Trí.
Nó bảo nó là anh em họ để chiếm ruộng.
Công tử biết rõ là giả mà.
Xin công tử.
Chỉ cần viết một dòng xác nhận sự thật,
để tôi đòi lại nửa sao đất căng cấy lúa nuôi con.
Hoài Nam nhìn vẹt máu dơm trên trán Trần Văn,
rồi nhìn đứa trẻ đang dun dậy ôm lấy gối trà.
Trong một khoảnh khắc, tim hắn co thắt.
Nhưng rồi, nỗi sợ bị lột trần sự gian dối,
sợ mất đi cái danh thần bút
và hàng trăm tờ đơn giả hắn từng viết
sẽ bị lôi ra ánh sáng,
khiến mắt hắn đục ngầu.
Hắn giật mạnh vạt áo gấm,
bước lùi lại.
Việc đã xong.
Giấy đã nộp quan huyện.
Ta không viết đi viết lại.
Đưa nó đi ngay.
Đứa bé ngẩn đầu lên,
đôi mắt trong vắt nhưng khô khốc,
không có một giọt nước mắt.
Nó nắm lấy vạt áo quấn băng đỏ máu của Hoài Nam,
giọng nhỏ như tiếng mũi kêu.
Bác thẩm!
Cứu cha cháu với!
Hoài Nam hoảng hốt giật mạnh tay.
Đứa trẻ ngã ngựa ra nền gạch lạnh ngắt.
Trần Văn lặng lẽ vươn tay ôm lấy con vào lòng.
Hắn không chửi rùa, không gào khóc.
Hắn đứng dậy, cõng đứa bé trên lưng,
lầm lũi bước ra khỏi cổng sắt.
Bóng hai cha con siêu vẹo hòa vào sương mù bãi sông.
Đêm đó, Hoài Nam quay vào phòng,
đóng chặt cửa lách.
Nhưng vừa nằm xuống,
không thấy những tiếng thị Thảo.
Không phải một người.
Hàng chục, hàng trăm tiếng,
thì thị Thảo bao vây lấy hắn.
Tiếng khóc ngất của cụ Ba Pháp
khi ôm hũ muối khô đái.
Tiếng trình xuyên chửi rùa.
Tiếng gánh nước chịu nặng của Trần Văn.
Tiếng trẻ con khóc đòi lúa.
Những con chữ do chính tay hắn viết ra
trong 10 năm qua,
như biến thành vô số lưỡi dao mảnh găm thẳng
vào trí ốc hắn.
Hoài Nam ôm đầu,
bịt chặt tay.
Nhưng tiếng động từ chính lương tâm,
dần xe cứ dao diết,
xoáy sâu vào tâm trí.
Sáng hôm sau, mặt trời không mọc nổi
qua lớp xương mù dày đặc trên bãi sông Ninh Giang.
Gia nhân trong nhà hoảng hốt
chạy ra vườn sau tìm mộc miên.
Khi nàng chạy vào thư phòng,
đập vào mắt nàng là một cảnh tượng hái hùng.
Cửa sổ vỡ vụn,
giấy bản, sớ văn,
cáo trạng cũ bị xé nát vải tung tóe khắp nền nhà
như những vạt bướm trắng tử khí.
Thầm Hoài Nam ngồi gục ở góc tượng,
áo gấm sọc sạch,
tóc tai rũ rưỡi.
Bàn tay phải cuốn băng gạc bị hắn xé tung
để lộ những vết nước nệ
rớ máu tươi ngấm đen vào các kẽ móng tay.
Hắn cầm cây bút lông đượm mực
nhúng vào đĩa mực tàu khô khốc
điên cuồng vạch những đường nguyệt ngoạc lên tường gỗ.
Ta không sai,
ta chỉ viết thuê,
cơm ta ăn là bạc họ trả,
kẻ cướp đất là bá hổ,
kẻ bất hiếu là trình xuyên.
Ta không sai.
Hắn ngẩn đầu lên,
đôi mắt dại đi,
mống mắt rãn rộng nhìn mộc miền.
Nhưng hắn không nhìn thấy vợ.
Hắn nhìn thấy phía sau lưng nàng là cụ Ba Phác
đang bế đứa cháu gầy gộp,
là Trần Văn ôm sắc vợ bên bãi sông,
là hàng trăm khuôn mặt xám xịt
của người dân làng An Hòa
đang lặng lẽ vây quanh dinh cơ nam gian của hắn.
Nàng bảo họ đi đi.
Hoài Nam gào lên,
giọng khàn đục như tiếng gỗ mục gãy.
Bảo họ đừng nhìn ta bằng đôi mắt đó nữa.
Ta trả lại tiền,
ta trả lại hòm bạc.
Hắn trồm tới mở tung chiếc hòm gỗ vụ,
bốc từng vốc bạc ném lung tung ra sân gạch.
Tiếng bạc va vào gạch,
chát chát văng lên khô khốc
nhưng không một gia nhân nào bước tới nhặt.
Họ nhìn hắn bằng ánh mắt thương hại lẫn khiếp sợ
rồi lặng lẽ thu vén đồ đạc
rời khỏi giang nhà.
Dinh cơ nam gian gạch đỏ ngói rửa
từng là niềm tự hào kiêu ngạo của thần bút Thẩm Hoài Nam.
Giờ đây thẩm hoác,
lạnh lẽo như một nhà mổ gạch u út.
Mộc Miên không bỏ chạy.
Nàng bước qua đống giấy nát dưới sàn,
quỳ xuống bên cạnh chồng.
Nàng vươn đôi bàn tay gầy gò,
chai sần vì diệt vải,
nhẹ nhàng ôm lấy cái đầu đăng
run dậy của Hoài Nam vào lòng.
Chàng tỉnh lại đi.
Họ đi hết rồi,
chỉ còn thiếp ở đây thôi.
Hoài Nam cứng đờ người trong dây lát.
Mùi khói bếp ngất ngay
và mùi mồ hôi quen thuộc
trên vạt áo vải thô của Mộc Miên
sông và mũi hắn.
Thứ mùi của những ngày hai vợ chồng còn sống
trong căn gác xếp bên bến sông.
Hắn òa khóc nức nở như một đứa trẻ.
Giọt nước mắt nóng hổi lăn qua
vệt mực đen đúa trên gò má hốc hác.
Nắng chiều thu vàng vọt như màu dầu phộng
trải dài qua hiên nhà trống hống.
Trong căn phòng ngập tràn rác dưới
và đống giấy vụn xé nát,
thẩm Hoài Nam vẫn ngồi bệt trên nền gạch lạnh,
đầu tựa vào gối Mộc Miên,
hơi thở đứt quãng,
mệt nhoài sau cơn điên giải.
Mộc Miên lặng lẽ lau vệt mực
lem luốc trên gò má xám xịt
của chồng bằng chiếc khăn vải thô nhúng nước ấm.
Nàng không khóc nữa,
ánh mắt trầm tĩnh như mặt nước sông Ninh Giang
mùa lặng sóng.
Nàng bưng bát trà gừng tỏa khói nghi ngút,
đặt nhẹ nhẹ vào lòng bàn tay còn chưa ngớt
dun dẩy của Hoài Nam.
Chàng uống chút trà cho ấm bụng.
Hoài Nam nhìn bát trà gừng,
rồi nhìn bàn tay cuốn vải đỏ máu của chính mình.
Giọng hắn khàn đục,
ngập ngừng như đứa trẻ mắc lỗi.
Nàng, sao nàng không thu vén bạc
rồi đi theo gia nhân?
Căn nhà này,
cái danh này, nát hết rồi.
Mộc Miên mỉm cười nhạt,
một nụ cười bao dung nhưng u buồn sâu thẫm.
Nàng ngồi xuống đối diện hắn,
đôi bàn tay gầy gò
đan vào nhau trên vạt áo sợn.
Ngày trước thiếp thương chàng vì chàng
thức khuya chép từng trang sách
bên ngọn đèn dầu chữ viết ra
mang cái tâm của người học trò nghèo.
Thiếp không thương người
chủ dinh cơ nam gian dùng nét bút
đẩy người ta vào đường củng.
Hôm nay chàng ngã xuống
thiếp ở lại không phải vì cái nhà gạch này
mà vì thiếp muốn kéo chàng
về lại làm người.
Hoài Nam run run nâng bát trà gừng lên môi.
Mùi gừng cay nồng sọc vào mũi
khiến cổ họng hắn đắng ngắt.
Hắn nhìn ra khoảng sân gạch
mênh mông, nơi đống bạc trắng
nằm vung vãi dưới nắng chiều.
Những đống bạc ấy chưa từng mua cho hắn
một đêm ngủ yên, chưa từng mang lại
một tiếng cười thật lòng trong căn nhà này.
Hắn lào đào đứng dậy.
Lần đầu tiên sau nhiều năm
hắn tự tay dọn dẹp thư phòng
gom tất cả những bản thảo gian dối
những tờ đơn cướp đất
lật tội mà hắn từng viết.
Hắn ôm đống giấy nát ra giữa sân sâu
châm một ngọn lửa. Khói đen bốc lên
nghi ngút cuốn theo từng dòng chữ
Hoa Mỹ nhưng độc hại vào không chung.
Ánh lửa đỏ hát lên khuôn mặt
gầy hốc hát của Hoài Nam.
Hắn thì thầm trong tiếng gió lùa qua mái ngói.
Bạc mất sạch rồi.
Danh tiếng nát tan rồi.
Nhưng nếu còn sống một ngày ta phải viết đúng.
Hai tháng sau
dinh cơ năm gian gạch đỏ bên bờ
Ninh Giang bị bỏ trống. Khóa cửa
im im. Người làng An Hòa
thấy thầm Hoài Nam cùng vợ dọn về sống
trong một gian nhà tranh siêu vẹo ngoài
bãi bồi ven sông, nơi từng là
làng trài bị bá hổ san phẳng năm xưa.
Không còn áo gấm
không còn tay đeo nhẫn ngọc
Hoài Nam mặc chiếc áo vải thô nhuộm
của dọn đã sờn vai.
Hắn kê một chiếc bàn gỗ sứt cạp
dưới cây ngô đồng ngoài góc chợ An Hòa.
Bên cạnh hắn là đĩa mực đen
và cây bút lông cáng trúc nứt trẻ.
Món quà của người cha quá cố
mà hắn tìm thấy dưới đáy hòm gỗ cũ.
Mỗi ngày hắn ngồi ở góc chợ
viết đơn kêu an, viết thư tử
giấy vai mượn cho người nghèo khó
mà không lấy một đồng lễ bạc.
Nhìn thấy hắn,
những kẻ phú hộ từng nịnh bợ năm xưa
đi qua liền xô đùa, biểu môi khinh bị
bảo hắn hóa điền.
Nhưng Hoài Nam không ngẳng đầu,
không tranh cái. Nét bút cáng trúc của hắn
lại hạ xuống nhẫn nải,
chậm rái và ngay ngắn từng dòng.
Một sáng sớm rét mướt,
bà lão trài gầy gọc dắt hai đứa trẻ
đầu chóp cúng bước tới bàn gỗ.
Bà nhìn Hoài Nam hồi lâu,
đôi mắt mờ đục đong đầy cay đắng.
Năm xưa ông viết tờ giấy
cho bá hổ cướp cái xóm trài này.
Con trai tôi vì mất đất,
mà dắt vợ con bỏ xứ đi làm thuê,
rồi chết ngoài bến đỏ ngang.
Tôi không có bạc,
chỉ có hai đứa cháu nhỏ này.
Nếu ông còn nhớ cách viết chữ cho đúng,
xin dạy cho chúng nó biết cái chữ nhân,
chữ nghĩa, để sau này chúng nó
không làm hại ai.
Hoài Nam lặng người.
Hắn đứng dậy, cúi đầu thật sâu trước bà lão trài.
Hắn mời hai đứa trẻ
ngồi lên chiếc ghế gỗ duy nhất,
run run cầm cây bút cán trúc
nứt trẻ vạch từng nét chữ đầu tiên lên tấm bảng tre.
Đức là gốc, tài là cảnh.
Lũ trẻ nghèo ngoài bãi bồi
bầu kéo đến gian nhà tranh
bên sông ngày một đồng.
Không có bàn ghế đàng hoàng,
chúng ngồi bệt xuống nền đất nén,
cầm que tre vạch chữ
theo tiếng đọc trầm ấm của Hoài Nam.
Có những người nghèo mang đến cho hắn
chén trà nguội, củ sắn lùi
hay gánh nước sông đục.
Cũng có những người đi qua
vẫn phun nước bọt, buông lời nguyền rũa
mỗi khi nhớ lại nỗi đau cũ.
Hoài Nam thản nhiên đón nhận tất cả.
Hắn hiểu rằng
vết thương do nét bút của hắn gây ra
cho người khác cần cả một đời kiên trì
mới mong khép miệng.
Nhiều năm sau, bãi bồi sông Ninh Giang
lại phủ một màu xanh dờn
của dài dâu tầm.
Căn nhà tranh siêu vẹo năm xưa
giờ được dựng lại chắc chắn hơn bằng vách đất,
mái dạ dơm vàng ấm áp.
Thầm Hoài Nam nay
tóc đã bạc phơ, dáng người còng gập.
Hắn ngồi bên bậc hiên nhà
tay run run trẻ từng thanh tre
vót nhãn làm bảng cho đám trẻ.
Trên bàn gỗ, cây bút lông cán trúc
nứt trẻ ngày nào vẫn nằm ngay ngắn
bên đĩa mực đã khô.
Hoài Nam không còn tiếp khách,
cũng chẳng ai gọi hắn là thần bút nữa.
Lũ trẻ nghèo trong làng khi chạy qua cửa
chỉ khoanh tay cúi đầu.
Chúng con chào Thầy Hoài Nam.
Chỉ hai chữ, Thầy Hoài Nam
dịu dàng ấy thôi mà hắn phải mất
cả nửa đời người qua bao nhiêu
dần xé, mát mát và cay đắng
mới nhận lại được.
Một buổi chiều mùa hạ, có người thương gia xa lạ
ghé thuyền qua bến sông.
Thấy ông già áo vải thôi ngồi dạy học dưới bóng ngô,
đồng liền đến hỏi.
Lão ông dạo trước nổi danh khắp vùng
nhờ tài mưu lược, sau nay lại chịu
sống đạm bạc, thiếu thốn ở cái bãi bồi này.
Hoài Nam dừng tay vót tre,
ngầng đầu nhìn ra dòng
ninh rang đỏ nặng phu sa.
Hắn mỉm cười nhẹ chỉnh,
ánh mắt thanh thản như nước mùa thu.
Ta từng có tài mà thiếu đức,
nên sống trong dinh cơ rộng lớn
mà lòng lạnh như nhà mổ.
Nay ta chẳng còn tài cán gì,
chỉ mong giữ chút đức cho chọn đạo làm người.
Người ta sống trên đời,
danh tiếng như mây khói,
chỉ có cái tâm để lại mới đi cùng năm tháng.
Thương gia lặng lẽ, cúi đầu không đáp.
Gió từ sông thổi vào lồng lộng,
làm lay động vặt áo sờn của một miên
khi nàng bưng bát trà gần ấm nóng
Tiếng trẻ con đọc bài vang vọng cả một góc sông
Đức là góc, tài là cảnh.
Mỗi vẹt mực ngã xuống
có thể mờ đi theo năm tháng,
nhưng vẹt thẫm của lòng người
thì còn đọng mãi bên bờ ninh ràng.
Cảm ơn quý vị đã dành những phút giây lắng lại
để cùng đi qua bi kịch
và sự thức tỉnh của một đời người.
Nếu câu chuyện nhỏ hôm nay
chạm đến một góc lặng trong tâm hồn bạn,
xin hãy bấm nút đăng ký
để đồng hành cùng chuyện xưa quê nhà
tiếp tục lắng nghe những tích xưa sâu lắng
và giữ cho lòng mình
một khoảng bình yên giữa dòng đời hối hạ.
