BỊ ĐỐI XỬ NHƯ 'PHẾ LIỆU' Ở ĐẠI HỌC BẮC KINH, VƯƠNG HỒNG GIÀNH ĐƯỢC GIẢI FIELDS NHƯ THẾ NÀO

Trong những ngày qua cả Trung Quốc sôn sao trước sự kiện, hai nhà toán học trẻ Vương Hồng và Đặng Dục cùng lúc được trao giải FUSE, danh hiệu cao quý nhất của toán học thế giới. Mạng xã hội tràn ngập lời chúc tụng, mọi ánh mắt đều đổ rồn về Đại học Bắc Kinh, nơi cả hai từng học tập. Thế nhưng, niềm vui ấy nhanh chóng bị che phủ bởi một nghịch lý. Hai thiên tài ấy đều từng rứt áo ra đi từ Bắc Đại. Người thì bị coi như phế liệu, suốt bốn năm chỉ là cái bóng mờ nhạt trên dạng đường. Người thì là thân đông được tuyển thẳng, là con cưng của trường, nhưng vẫn chọn bỏ học giữa trường. Cả hai đều phải rời bỏ ngôi trường danh giá nhất Trung Quốc mới tìm được con đường vươn tới đỉnh cao. Vậy thì thành công rực rỡ này thuộc về ai? Thuộc về Bắc Đại, về hệ thống giáo dục Trung Quốc, hay về một nền văn minh khác đã cho họ cơ hội thứ hai? Câu chuyện hôm nay rất đáng để chúng ta suy ngẫm, nhất là với những bậc cha mẹ đang quan tâm đến cả hai mô hình giáo dục Đông và Tây. Bởi vì biết đâu, con cái của bạn cũng chính là một vương hồng và đẳng dục tiếp theo. Trước hết chúng ta hãy nói về vương hồng. Cô sinh năm 1991 tại huyện Bình Lạc, thành phố Quế Lâm, tỉnh Quảng Tây. Cha cô là giáo viên toán cấp 2 ở địa phương. Vương hồng từ nhỏ đã bộc lộ tư chất thông minh. Khi các bạn cùng lớp vẫn còn phải đếm ngón tay để làm toán, thì cô đã có thể dơ tay trả lời rồi. Vì vậy, ngay khi còn học tiểu học, cô đã được đặt cách học vượt lớp trong hai năm liên tiếp. Lên cấp 3, vương hồng thi đỗ vào trường trung học Quế Lâm, một trường trọng điểm của vùng. Nơi đây cao thủ nhiều như lá mùa thu, và vương hồng cũng không còn là gương mặt nổi bật nữa. Thứ hạng của cô tụt xuống dưới top 100. Năm 16 tuổi, cô thi đỗ vào Đại học Bắc Kinh với điểm số 653 trên 750. Điểm số này không đủ để vào khoa toán của Bắc Đại và phải bị điều chuyển sang khoa khoa học trái đất và không gian. Thế nhưng toán học lại là niềm mơ ước của cô, và khoa trái đất và không gian chẳng khác nào rơi vào hố đen. Vương hồng không muốn bỏ cuộc, thế nên việc chuyển khoa đã trở thành mục tiêu số một của cô. Suốt năm nhất đại học, ở trường vương hồng vẫn lên lớp học các môn của khoa trái đất và không gian, nhưng về nhà cô lại tự học toàn bộ các môn của khoa toán. Sau năm 2, sau khi trải qua kỳ thi nội bộ của Bắc Đại, cô mới có thể chuyển sang khoa toán như mong đợi. Thế nhưng, những ngày tháng khổ cực mới chỉ bắt đầu. Khi vương hồng bước vào khoa toán, cô phát hiện ra các bạn cùng lớp toàn là những siêu sao. Họ đều là cao thủ từng đạt huy chương vàng Olympic toán học. Người bạn cùng lớp tên là Đặng Dục cũng vậy, 17 tuổi đã giành huy chương vàng Olympic quốc tế. Ngồi giữa gian cao thủ, một sinh viên bị điều chuyển ngành và chưa từng tham gia bất kỳ kỳ thi học sinh giỏi nào như cô, sẽ cảm thấy thế nào? Dùng chính lời của vương hồng thì là Chật vật đấu tranh, sống sót qua ngày đã là tốt lắm rồi. Vương hồng kể rằng, khi ấy, mỗi ngày đến phòng học đều giống như chịu cực hình vậy. Những bài toán các bạn trong lớp chỉ cần liếc qua là giải xong, thì cô phải ôm quyển sách nghiền ngẫm đến 2 giờ sáng mới làm được. Dù vậy, bài tập nộp lên vẫn bị gạch dấu đỏ cả trang. Những thuật ngữ truyền ngành mà các bạn trong lớp thốt ra, cô đều chưa từng nghe qua, muốn chen ngang nói một câu cũng không có cơ hội. Có lần không chịu nổi được nữa, cô trốn vào nhà vệ sinh ở tầng trên cùng của tòa nhà và cứ thế khóc nước nở. Khóc xong cô lấy nước lạnh rửa mặt, rồi lại tiếp tục đến thư viện học bài. Lần đầu tiên làm bài đạt được yêu cầu, cô đã trân trọng cất giữ như bó vật cho đến tận bây giờ. Sau 4 năm đại học, điểm GPA của cô đứng cuối lớp chỉ vừa đủ để tốt nghiệp ra trường. Cô nộp đơn xin học cao học, nhưng bị từ chối. Nộp đơn làm nghiên cứu sinh tiến sĩ, cũng bị từ chối. Trong mắt bạn học, Vương Hồng là cô gái có tính cách hướng nội, còn trong mắt giảng viên, cô không phải con nhà nòi, cũng không phải sinh viên nổi bật nhất, mà chỉ là một người vô hình mờ nhạt nơi giảng đường. Sau này, Vương Hồng nghe nói môi trường học thuật ở Pháp rất tự do. Cô cũng mong muốn đi du học Pháp, nhưng nộp đơn vào các trường nước ngoài thì cần có thư giới thiệu. Bạn có tin nổi không? Vương Hồng đã ở khoa toán Bắc Đại hơn 3 năm trời, vậy mà cô không thể tìm nổi một giảng viên nào chấp nhận viết thư giới thiệu cho mình. Trong lúc bối rối, cô đành phải quay về khoa trái đất và không gian, nơi cô chỉ học đúng năm nhất đại học để xin thầy giáo cũ của mình giúp đỡ. Đây chính là sự thật đầu tiên mà người Trung Quốc sẽ không bao giờ nhìn thấy. Một thiên tài sắp leo lên đỉnh cao toán học thế giới, sau 4 năm ở Bắc Đại, lại bị coi là phế liệu bỏ đi. Đặng Dục cũng nhận được giải thưởng Fields như Vương Hồng, nhưng câu chuyện của anh lại hoàn toàn trái ngược. Đặng Dục sinh năm 1989 tại Thâm Quyến, trong một gia đình toàn học bá. Mẹ anh từng là thủ Khoa Kỳ thi đại học ở Hà Nam, còn cha anh là sinh viên xuất sắc của Đại học Tôn Trung Sơn thời bấy giờ. Trong dòng họ của anh có rất nhiều tiến sĩ. Năm lớp 11, Đặng Dục giành huy chương vàng Olympic toán quốc gia. Năm 2006, khi mới 17 tuổi, anh đại diện cho đội tuyển Trung Quốc thi Olympic quốc tế và tiếp tục đoạt huy chương vàng, xếp thứ 6 thế giới. Thầy giáo cấp 3 của Đặng Dục kể rằng học sinh bình thường nếu có thể tập trung được 30 phút đã là rất tốt rồi, nhưng Đặng Dục thì suốt cả tiết học 45 phút mắt vẫn không hề lỡ đánh dù chỉ một giây. Năm 2007, nhờ tấm huy chương vàng, Đặng Dục được tuyển thẳng vào khoa toán của Bác Đại. Xuất phát điểm là thần đồng, có huy chương vàng bảo chứng, lại được Bác Đại bồi dưỡng, tương lai của anh vô cùng rộng mở. Bởi anh chính là con cưng, là niềm tự hào dân tộc mà giới chức coi trọng nhất. Thế nhưng vào năm 2009, khi vừa học xong năm thứ 2, Đặng Dục đã làm thủ tục thôi học Bác Đại để chuyển sang học tại Viện Công nghệ Massachusetts, MIT ở Mỹ. Tại sao lại như vậy? Khi một người bạn ở MIT hỏi anh điều này, Đặng Dục chỉ trả lời có lẽ là vì phong cảnh ở nơi khác đẹp hơn chăng? Phong cảnh nào của Bác Đại không được như mong đợi? Bạn hãy thử nghĩ xem. Sau này, trong một bài phỏng vấn, Đặng Dục cho biết không khí học tập ở Bác Đại vẫn thiên về cài đề và định hướng thi đấu. Nhưng điều anh muốn lại là tìm ra diện mạo chân thực của toán học thay vì bị nhào nặn trong các đấu trường học sinh giỏi. Có thể thấy, Vương Hồng và Đặng Dục đã trải qua hai con đường hoàn toàn khác nhau. Một người chật vật ở khoa toán, cuối cùng đến cả thư giới thiệu cũng không xin nổi, chỉ là một kẻ vô hình. Còn một người thì sớm thành danh nhận giải đến mỏi cả tay, là đứa con cưng của xã hội. Thế nhưng, dù thành công hay thất bại, dù được ưu ái hay không, cuối cùng họ lại đưa ra cùng một lựa chọn, rời khỏi đại học danh tiếng nhất của Trung Quốc, rời khỏi môi trường đại lục, để tìm cơ hội thực sự cho mình. Vậy thì sau khi rời Bác Đại, Vương Hồng đã gặp được điều gì ở trời Tây để bứt phá vươn lên, con đặng dục đã trải qua những chuyện gì khiến anh thay đổi. Năm 2011, Vương Hồng mang theo thư giới thiệu sang Pháp. Đầu tiên cô vào trường bách khoa Paris, học lấy bằng kỹ sư, sau đó vào đại học Paris Saclay học thạc sĩ toán học. Cô tưởng rằng chỉ cần sang một khoảng trời mới là có thể thoát khỏi sự ngột ngạt. Nhưng bạn đoán xem, sang đến Pháp, nỗi tự ti mà cô từng trải qua suốt 4 năm ở Bác Đại vẫn không hề biến bất. Cô thậm chí đã từng có ý định từ bỏ toán học. Cô đang nghiêm túc cân nhắc đến việc chuyển sang học kiến trúc, thậm chí đã bắt đầu tập vẽ và nghiên cứu các bản thiết kế. Ngay vào thời điểm khi cô sắp trôn vùi tình yêu toán học thì một thầy giáo người Pháp đã tiến lại gần cô. Ông nói với Vương Hồng rằng nếu em học không vào thì có thể thả lỏng một chút, hãy ra ngoài đi dạo, đọc luận văn, nếu có bất kỳ vấn đề gì em có thể đến tìm thầy bất cứ lúc nào. Đây là lần đầu tiên Vương Hồng cảm nhận được có một người thầy thực sự sẵn lòng giúp đỡ mình. Suốt bốn năm ở Bắc Đại cô chưa từng có cảm giác như vậy. Nhưng chẳng phải việc giáo viên giúp đỡ học sinh là điều thương tinh nhất, đáng làm nhất hay sao. Chính sự ân cần ấy đã giữ lại hạt giống toán học, suýt chút nữa bị bỏ rơi này. Ngay sau đó, chuyến thực tập tại Viện Công nghệ Massachusetts MIT lại đưa Vương Hồng đến với một người thầy khác, người thực sự mở ra cánh cửa tương lai của cô, giáo sư Larry Good. Nếu bạn đến khoa toán của MIT để tìm giáo sư Larry Good, đừng nhìn vào những học giả mang phong thái lịch lãm mặc complé thất cravat chỉnh tè. Rất có thể bạn sẽ bắt gặp ở một góc hành lang nào đó một ông chú tóc tai bù xù, đeo chiếc ba lô cũ đã phai màu, ăn mặc chẳng khác nào vừa ra khỏi khu cắm trại trong công viên. Ông chính là Larry Good, một cao thù ẩn danh của giới học thuật. Nhưng cũng đừng vì vẻ ngoài bình dị mà coi thường ông. Ông là bộ óc hàng đầu trong lĩnh vực lý thuyết độ đo hình học và phân tích Harmonic, là giáo sư chính thức của khoa toán MIT. Ông từng giành giải Salem, giải nghiên cứu Clay, giải Bolcher và là nhân vật hàng đầu thế giới về nghiên cứu giả thuyết Kakeya. Nói đến đây, chúng ta cần phải hiểu giả thuyết Kakeya là gì, bởi vì điều này liên quan chặt chẽ đến thành công của Vương Hồng. Bây giờ bạn hãy lấy một chiếc bút trì, đặt 5 phẳng trên mặt bàn. Sau đó hãy xoay chiếc bút trì này một vòng, theo bất kỳ hướng nào, dù là trên mặt phẳng 2 chiều hay các hướng khác nhau trong không gian 3 chiều, miễn sao cho diện tích mà nó quét qua là nhỏ nhất có thể. Bạn có thể nghĩ, thế thì tôi xoay một vòng quanh điểm chính giữa của bút trì, quét thành một hình tròn là xong chứ gì? Được thôi, nhưng đó không phải là diện tích nhỏ nhất. Năm 1917, một nhà toán học Nhật Bản tên là Soichi Kakeya đã vô cùng trăn trở về chuyện này. Ông phát hiện ra rằng, nếu không xoay quanh tâm, mà vừa xoay vừa di chuyển giống như lùi xe vào chỗ đầu trong gà rà, thì diện tích quét qua có thể còn thu nhỏ hơn nữa. Ông cho rằng đáp án sấp sỉ pi chia cho 8, và cho rằng thế là đã đến giới hạn nhỏ nhất rồi. Nhưng chỉ 2 năm sau, nhà toán học người Nga Abram Besikovits lại có phát hiện mới. Ông cho rằng, chỉ cần cho phép chiếc bút trì dịch chuyển không liên tục, mỗi lần xoay một góc gần bằng không độ rồi di chuyển, sau đó lại xoay một góc gần bằng không độ rồi lại di chuyển, thì diện tích quét qua có thể tiến dần về không. Điều này hoàn toàn đi ngược lại với trực giác, và đó mới chỉ là trong không gian 2 chiều. Nhưng nếu cộng thêm nhiều chiều không gian nữa thì sao? Kết quả bài toán sẽ thay đổi ra sao? Vấn đề này được đưa ra lần đầu vào năm 1917, từ đó đến nay, đã 108 năm trôi qua, nhưng chưa một ai có thể chứng minh được. Đây không phải là bài toán thi đại học, mà là vấn đề mang tính khai phá. Nó giống như lạc lối trong một khu rừng tối đen như mực, có khi suốt 10 năm trời cũng không biết liệu có tìm được lối ra hay không. Giáo sư Larry Goode, chính là đại cao thủ nghiên cứu về vấn đề này. Ông đã nhìn chằm chằm vào bài toán này suốt 15 năm, cho đến năm 2022, ông từng cảm thấy tuyệt vọng đến mức không còn tin rằng giả thuyết này có đúng nữa. Cho nên, để chinh phục những vấn đề học bố như vậy, thứ bạn cần là một người thầy không dùng giá, không ép buộc, không hỏi bạn năm nay đã xuất bản được mấy bài báo khoa học. Thứ bạn cần là một môi trường tự do cho phép bạn từ từ tiến bước. Và đây chính là điều mà giáo sư Larry Goode đã trao cho Vương Hồng. Trong giới toán học, có một thuật ngữ gọi là treo bảng. Học sinh đứng trước bảng đen suy luận công thức, nếu tư duy bị mắc kẹt không giải tiếp được, thì họ đành đứng trôn trân ở đó. Đây gần như là trải nghiệm mà bất kỳ nhà toán học nào cũng từng trải qua. Khi mới vào MIT, Vương Hồng cũng nhiều lần bị treo bảng như vậy. Tư duy của cô bay bổng trên mây, có đôi khi nghe qua còn thấy vô lý. Vậy Larry Goode đã làm thế nào? Ông bưng tách cà phê, không ngắt lời, không phủ nhận, không nhìn đồng hồ, cũng không thở dài. Ông chỉ mỉm cười chờ đợi, chờ cô chút ra hết tất cả những ý tưởng lộn xộn trong đầu, rồi sau đó mới cùng cô từ từ gỡ dối. Sau khi nhận được giải thưởng phiêu danh dự, người mà Vương Hồng biết ơn nhất chính là giáo sư Larry Goode. Cô nói quan điểm của tôi và những người xung quanh không phải lúc nào cũng giống nhau, nhưng thầy luôn lắng nghe và cố gắng thấu hiểu quá trình suy nghĩ của tôi. Điều này đã giúp tôi xây dựng niềm tin vào bản thân mình. Bạn phải biết rằng, đối với một người đang mò mẫm trong khu rừng tối đen, không nhìn thấy lối ra ở đâu, thậm chí còn không biết liệu có lối ra hay không, thì niềm tin không chỉ giúp họ xua tan mây mù, mà còn là động lực để họ có thể kiên trì bước từng bước tiếp theo. Suốt 5 năm qua, Vương Hồng đã nhận được sự tin tưởng và sự kiên nhẫn chờ đợi như thế. Năm 2025, bài luận văn dài 127 trang của cô được công bố đã làm chấn động giới học thuật, bởi nó chứng minh thành công giả thuyết KKA trong không gian 3 triệu. Sang năm sau, cô được trao giải FUSE, giải thưởng danh giá nhất của toán học. Sau khi Vương Hồng nhận giải FUSE, cô đã có buổi thuyết trình dài 45 phút tại Hội nghị các nhà toán học quốc tế. Toàn bộ hội trường chật kín người, đông đến mức ghế của người dẫn chương trình cũng phải nhường lại cho khán giả. Giáo sư Larry Guth, là người thầy hướng dẫn của Vương Hồng, theo lý mà nói, ông là người có đủ tư cách nhất để ngồi ở vị trí trung tâm. Thế nhưng vì hội trường quá đông, ông đã đeo chiếc cặp sách cũ kỹ của mình trên lưng, ghé sát vào cửa kính bên ngoài hội trường, mìm cười như một người cha già, đứng nghe suốt 45 phút. Hình ảnh ấy chỉ sau một đêm đã lan truyền khắp không gian mạng. Đây không phải là mối quan hệ thầy cho trong suy nghĩ của chúng ta. Ở Trung Quốc hiện nay, thầy hướng dẫn là người quyền lực nhất, còn sinh viên là người phụ thuộc, thậm chí là công cụ để mang lại danh lợi cho thầy. Sinh viên xuất bản được bài báo khoa học nặng ký, thì thầy hướng dẫn sẽ đứng tên tác giả thứ nhất. Sinh viên đạt giải thưởng lớn thì thầy hướng dẫn sẽ đứng chính giữa khán đài để nhận trang pháo tay cạ ngợi. Điều đó thể hiện một kiểu tư duy rất Trung Quốc, trò là môn sinh của ta, trò là công trạng của ta. Thế nhưng ở Larry Good, bạn không nhìn thấy dù chỉ một chút đòi hỏi nào. Giữa ông và Vương Hồng không phải là mối quan hệ của bề trên với bề dưới, mà là sự va trạm giữa hai tâm hồn bình đẳng trước những bài toán khó của nhân loại. Khi Vương Hồng đứng trên bục phát biểu, trong ánh mắt của Larry Good có sự ấm áp của một người thầy, cũng có niềm tự hào xuất phát từ tận đáy lòng của một người cha. Khoảnh khắc ông ghé vào cửa sổ nhìn Vương Hồng giống hẹt như một vị cao niên nhìn thấy đứa trẻ cuối cùng đã tung cánh bay cao. Thầy từng đồng hành cùng trò đi qua một đoạn đường trong bóng tối. Giờ đây trò bay về phía biển sao trời rộng, đó là khoảng trời thuộc về trò. Con thầy chỉ cần ở phương xa lặng lẽ chúc mừng. Đây là một thứ văn minh, một thứ văn minh không coi con người là công cụ, không coi sinh viên là tài sản, một thứ văn minh quay trở về với sự tôn trọng đối với chính bản thân mỗi người. Đây là nền tảng văn hóa của phương Tây, là thứ mà Trung Quốc không thể có được. Chính nền văn minh này đã giúp một cô gái bị coi là phế liệu trong nước, lại có thể đứng thẳng lưng trở lại, để rồi cuối cùng vươn tới đỉnh cao thế giới. Và dòng nước mắt lành của nền văn minh ấy không chỉ mang lại cơ hội cho Vương Hồng, mà còn là bước ngoặt thay đổi cho người bạn cùng khoa của cô, đó là Đặng Dục. Năm 2009, Đặng Dục bước chân vào MIT. Sáng năm thứ hai, anh đã giành được danh hiệu cao nhất tại cuộc thi toán học William Lowell Putnam. Năm 2011, anh tốt nghiệp MIT, vào đại học Princeton, và được giáo sư Alexandru Ionescu, viện sĩ Viện Hàn Lâm khoa học trực tiếp hướng dẫn. Nếu bạn tìm hiểu phong cách nghiên cứu của giáo sư Alexandru Ionescu, bạn sẽ phát hiện ông và Larry Gerd có phong cách rất giống nhau. Cả hai đều rất khắt khe đối với các chi tiết chứng minh toán học, nhưng lại hầu như không hề giới hạn sinh viên của mình trong bất kỳ chiếc khung hạn hẹp nào. Ông am hiểu rất nhiều lĩnh vực, và ông cho phép sinh viên của mình cũng vậy, được tự do khám phá mọi điều. Trong mảnh đất màu mỡ như vậy, Đặng Dục cũng từng trải qua quãng thời gian mơ hồ. Sau này, chính anh tự thừa nhận rằng trong thời gian làm tiến sĩ, anh phát hiện ra các công cụ toán học vẫn còn quá ít ỏi. Anh bạn chuyển sang một vấn đề khác, nhưng những vấn đề đó lại không thú được anh, và anh bắt đầu cảm thấy chán nản. Thầy hướng dất Ionescu đã làm gì? Ông để mặc cho Đặng Dục đắm mình trong sự vô định đó, để anh nhảy qua nhảy lại giữa các vấn đề khác nhau, để anh tự đi tìm đề tài thực sự có thể làm anh say mê, khiến anh sẵn sàng đem cả cuộc đời ra đánh cược. Lại một lần nữa, chính việc cho phép được từ từ tiến bước mới là chiếc chìa khóa đưa Đặng Dục đến thành công. Trải qua vài năm tìm tòi không mục đích, Đặng Dục cuối cùng đã đợi được đến bước ngoặt của mình. Vào một buổi trưa mùa thu năm 2021, khi vẫn đang làm học giả thỉnh giảng tại Đại học Brown, Đặng Dục thưởng thức bữa trưa bằng một suất gà chiên Hàn Quốc. Lúc ấy, đột nhiên trong đầu anh lóe sáng, anh đã tranh thủ thời gian bữa trưa để vẽ ra phác thảo khung sơ đồ cho toàn bộ logic chứng minh của mình. Bữa trưa gà chiên hôm ấy đã biến thành bài luận văn dài hơn 200 trang, chinh phục thành công bài toán thứ sáu trong chuỗi 23 bài toán nổi tiếng do Hubert đưa ra vào năm 1900. Một bài toán đã làm đau đầu các nhà toán học suốt 125 năm qua. Nói đến đây, chúng ta hãy cùng nhìn lại quý đạo của Vương Hồng và Đặng Dục. Vương Hồng, một cô gái xuất thân bình thường, mang trong mình giấc mơ toán học. Nhưng ở Bắc Đại, cô không những không có đất diễn, mà ngược lại còn nản lòng thoái trí, phải bỏ đi tìm cơ hội ở xứ người. Trải qua những khó khăn ban đầu, cuối cùng dưới ánh sáng của môi trường tự do học thuật phương Tây cùng với sự nâng đỡ của một người thầy luôn lặng lẽ ủng hộ phía sau, cô đã từng bước tiến lên đỉnh cao tri thức. Còn Đặng Dục, từ nhỏ đã là thần đồng toán học, đã nhiều lần giành huy chân vàng các kỳ thi Olympic được tuyển thẳng vào Bắc Đại, nhưng sau đó lại kiên quyết bỏ học để sang MIT. Cũng trong môi trường tự do, cho phép anh được thử sai để tự tìm hướng đi. Anh đã tìm thấy lĩnh vực mà bản thân đam mê nhất Vậy tại sao câu chuyện của Vương Hồng và Đặng Dục lại gây ra cuộc tranh cãi dữ dội đến thế trên mạng xã hội Trung Quốc? Bởi vì tâm điểm của cuộc tranh luận chỉ là một câu hỏi. Hào quang này nên thuộc về ai? Là Bắc Đại? Là hệ thống giáo dục Trung Quốc? Là môi trường học thuật phương Tây? Hay là người thầy hướng dẫn của riêng mỗi người? Nếu đây là câu hỏi có thể chọn nhiều đáp án, bạn sẽ chọn thế nào? Bạn cảm thấy ai là người đáng được vinh dành nhất? Trước Vương Hồng và Đặng Dục, chỉ có duy nhất một người gốc hoa từng đoạt giải Fields đó là giáo sư Khâu Thành Đồng. Giáo sư Khâu từng nói những lời rất nặng nề về giáo dục Trung Quốc, câu nào cũng đều thấu tim gàn. Giáo sư Khâu nói Giáo dục Trung Quốc giống như siêu nhà máy. Mỗi năm cung cấp cho đất nước một lượng lớn nhân lực nhưng những nhân lực này hầu như đều đúc ra từ một khuôn, bởi vì họ được bồi dưỡng theo một tiêu chuẩn thống nhất. Không còn nói thêm, nên giáo dục ứng thí trong nước khiến tôi vô cùng bảng hoảng. Học sinh đi học là vì kỳ thi chứ không phải vì đam mê. Đây mới là vấn đề lớn nhất. Trong một thời gian dài, việc bồi dưỡng nhân tài toán học của Trung Quốc bị trói buộc với các loại kỳ thi học sinh giỏi. Người ta chỉ trú trọng các lớp luyện thi, các ký xảo giải đề và các cách suy luận theo khuôn mẫu. Điều này đã đem lại tác động cực kỳ tiêu cực cho việc bồi dưỡng nhân tài. Hồi đầu năm nay, Viện Cầu Trân thuộc Đại học Thanh Hoa do chính giáo sư Khâu chủ trì đã tuyển một đợt sinh viên lớp dự bị. Tất cả đều là những cao thủ toán học từng mỏi tay giật giải trong các kỳ thi học sinh giỏi. Nhưng kết quả thì sao? Phần lớn họ đều trượt trong bài thi cuối kỳ các môn truyền ảnh. Thậm chí, có những sinh viên còn bị điểm liệt. Bạn xem đấy, những học sinh giỏi nhất ở Trung Quốc khi bước chân vào học viện toán học tốt nhất lại không thể vượt qua một kỳ thi. Chẳng phải đó là điều rất đáng để chúng ta dừng lại và suy ngẫm hay sao? Từ hành trình của Vương Hồng và Đặng Dục sự kiên nhẫn và lòng tin. Một cô gái từng bị coi là phế liệu ở Bắc Đại đã trở thành nhà toán học xuất trúng của thế giới nhờ một người thầy luôn sẵn sàng lắng nghe. Một thân đông từng là niềm tự hào dân tộc lại phải rời bỏ môi trường quen thuộc để tìm thấy chính mình trong môi trường cho phép được tự do lang thang tìm tòi. Cả hai đều phải rời Trung Quốc mới có thể tỏa sáng. Đó không phải là vinh quang của Bắc Đại, cũng không phải là chiến thắng của hệ thống giáo dục ứng thí. Đó là một cái tát mạnh và khuôn mặt của nền giáo dục chỉ biết sàng lọc, thi đua và sản xuất nhân tài đồng nhất. Nó nhắc nhờ chúng ta rằng giáo dục chân chính không phải là biến con người thành công cụ, mà là cho phép mỗi cá nhân được cháy hết mình với đam mê của chính họ. Khi một nền giáo dục không còn chỗ cho những tâm hồn khác biệt, cho những con đường chậm nhưng sâu, cho những câu hỏi có vẻ ngu ngốc và những khoảng lạng suy tư, thì nó đang tự tay dập tắt chính những ngọn lửa mãnh liệt nhất của mình. Câu chuyện của Vương Hồng và Đặng Dục cho chúng ta thấy, một nền giáo dục chân chính là nền giáo dục biết tôn trọng con người, biết kiên nhẫn với sự khác biệt và dám trao cho mỗi người cơ hội được lại chính mình. Nếu không, biết bao Vương Hồng và Đặng Dục khác sẽ còn tiếp tục ra đi, hoặc tệ hơn, bị dập tắt ngay từ khi vẫn còn là tia lửa nhỏ. Đến đây, những chia sẻ của chúng tôi cũng xin phép được tạm dừng. Cảm ơn sự quan tâm của quý vị. Nếu có bất kỳ góp ý nào, xin hãy để lại bình luận ở phần dưới. Xin chào và hẹn gặp lại.