TP.HCM đang bước vào cuộc "đại phẫu" hạ tầng lớn nhất lịch sử với siêu dự án cải tạo kênh Tham Lương – Bến Cát – rạch Nước Lên.
Với tổng mức đầu tư hơn 9.000 tỷ đồng, đây không chỉ là một công trình giao thông - thủy lợi, mà còn là "phát súng lệnh" mở màn cho chiến dịch chỉnh trang đô thị quy mô chưa từng có: di dời hơn 41.500 căn nhà ven kênh rạch đến năm 2030.
Nhưng đằng sau những thước phim flycam về những con đường ven kênh thẳng tắp là gì?
Liệu dự án có kịp "về đích" đúng hẹn vào cuối năm 2026 khi đối mặt với cơn khát vật liệu, nút thắt mặt bằng và nghịch lý hệ thống xử lý nước thải?
Trong video hôm nay, BCNN sẽ cùng quý vị bóc tách toàn diện dự án 9.030 tỷ đồng này dưới góc nhìn địa kinh tế và kỹ thuật hạ tầng.
0:00 Giới Thiệu 01:21 Tầm Nhìn Địa Kinh Tế - Hơn Cả Một Dòng Kênh 03:21 Tiến Độ Dự Án Cải Tạo Kênh Tham Lương - Bến Cát - Rạch Nước Lên 10:09 Hiệu Ứng Kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè Và Đại Phẫu Đô Thị Đến Năm 2030 13:08 Kết Luận
Dự án cải tạo kênh Tham Lương – Bến Cát – Rạch Nước Lên với tổng vốn 9.030 tỷ đồng là công trình trọng điểm nhằm chống ngập cho 15.000 ha, giảm tải giao thông cho Quốc lộ 1A và tái thiết môi trường đô thị. Đây được xem là bước đệm cho chiến dịch chỉnh trang đô thị quy mô lớn, di dời hơn 41.500 căn nhà ven kênh rạch tại TP.HCM đến năm 2030.
Thưa quý vị, trên bãn đồ Thủy Văn, thành phố Hồ Chí Minh
có một dòng chảy mang hình hài của một động mạch khổng lồ
vắt ngang qua 7 quận huyện từ Tây Nam lên Đông Bắc.
Đó chính là tuyến kênh Tham Lương – Bến Cát rạp nước lên.
Khởi công vào ngày 23 tháng 2 năm 2023,
siêu dự án cải tạo dòng kênh dài nhất thành phố này
đang mang theo khát vọng thay đổi diện mạo đô thị.
Không chỉ giải quyết bài toán ngập ủng cho gần 15.000 hectare,
đầy còn là trục giao thông chiến lược,
chi lửa và giảm tải trực tiếp cho quốc lộ 1A.
Nhưng đằng sau những thước phim flycam
về một vài đoạn kè bê tông thẳng tấp
và những con đường venken đã thông xe
là một hiện thực vô cùng khốc liệt trên công trường.
Hôm nay, dưới góc nhìn địa kinh tế và kỹ thuật hạ tầng,
BCNN sẽ cùng quý vị bốc tách toàn diện dự án quy mô 9.030 tỷ đồng này.
Liệu sự lột xác của khu Tây Sài Gòn
có diễn ra đúng như kỳ vọng vào cuối năm 2026?
Hay đây sẽ trở thành bài học sương máu
cho chiến dịch đại phẫu 41.500 căn nhà venken rạch
của thành phố trong thập kỷ tới?
Kính mời quý vị cùng theo dõi!
Tầm nhìn địa kinh tế, hơn cả một dòng kênh.
Để hiểu vì sao TP.HCM lại quyết tâm
dùng một nguồn lực khổng lồ vào tuyến kênh này,
chúng ta cần nhìn vào vị trí chiến lược của nó
trên bàn cờ liên kết vùng.
Kênh Tham Lương – Bến Cát – Rạch Nước Lên
có chiều dài 31,46 km,
là tuyến kênh nội đô dài nhất TP.HCM
đi qua 7 địa bàn trọng yếu.
Quận 12, Bình Tân, Tân Phú, Tân Bình,
Gò Vấp, Bình Thạnh và huyện Bình Chánh Cũ.
Về mặt địa lý, điểm đầu của dự án
tại Rạch Nước Lên kết nối trực tiếp
với sông Chợ Đệm,
mở ra cửa ngõ giao thương đường thủy
về tỉnh Long An Cửu và vùng đồng băng sông Cửu Long.
Trong khi điểm cuối tại kênh Bến Cát,
đổ ra sông Vàm Thụt,
hoa vào sông Sài Gòn.
Dự án không chỉ đơn thuần là nạo vét
long kênh rộng 30-90m
hay đóng kè bê tông cốt thép.
Giá trị cốt lõi về mặt kinh tế đô thị
nằm ở việc hình thành hai tuyến đường giao thông
chạy song hành dọc bờ kênh
với tổng chiều dài hơn 63km,
bê rộng từ 7 đến 12m.
Hãy hình dung đây chính là
một tuyến văn đai nổi thị hoàn toàn mới,
có khả năng chi lưỡi trực tiếp
cho quốc lộ 1A,
đường Trường Trinh và Quang Trung
đang ngày đêm quá tải.
Kết hợp với 12 bến thuyền
được quy hoạch dọc tuyến,
dự án sẽ khôi phục mạng lưới
vận tải đường thủy nội địa,
mở ra dư địa lớn cho logistics hạn nhẹ
và du lịch sinh thái ven sông.
Trong quá khứ, quá trình công nghiệp hóa
và đô thị hóa tự phát
đã biến hệ sinh thái trùng phố này
thành một dòng kênh chết,
nơi tiếp nhận nước thải công nghiệp
và rác thải sinh hoạt khiến nước đen kịch,
bốc mùi sú ế và đặc quánh lục bình.
Do đó, việc cải tạo tuyến kênh này
mang ý nghĩa sống con
trong chiến lược tái thiết môi trường đô thị
của TP.HCM nằm trong đề án chống ngập
và xử lý thức thải giai đoạn
2020-2045.
Tiến độ dự án cải tạo
kênh thanh lương bến cát rạc nước lên.
Sau đây là các mốc sự kiện
quan trọng trong quá trình triển khai dự án.
Tháng 7 năm 2017
hoàn thành xây dựng giai đoạn 1
nhà máy xử lý nước thải thanh lương
bến cát tại quận 12.
Giai đoạn 1 của dự án nào vét
dọc tuyến kênh cũng đã được hoàn thành
trước đó để bước đầu hình thành
mặt bằng tuyến đường.
Ngày 23 tháng 2 năm 2023
TP.HCM chính thức khởi công
giai đoạn 2 dự án xây dựng
hạ tầng và cải tạo môi trường kênh thanh lương
bến cát rạc nước lên
với tổng mức đầu tư ban đầu
8.200 tỷ đồng. Mục tiêu hoàn thành
ban đầu được ẩm định vào dịp
30 tháng 4 năm 2025.
Ngày 9 tháng 1 năm 2024
khởi công gói thầu xây lắp cuối cùng
là xây lắp 10 đoạn từ cầu
trường đai đến sông Sài Gòn
đánh dấu việc toàn bộ 10 gói thầu
trọng điểm được triển khai đong loạt trên công trường.
Ngày 14 tháng 11
năm 2024 TP.HCM
thông qua nghị quyết điều chỉnh
chủ trương đầu tư tăng vốn dự án
lên mức 9.030 tỷ đồng
và chính thức lùi móc thời gian
hoàn thành từ 2025
sang tháng 12 năm 2026
nhằm tháo gỡ các vướng mắt
về mặt bằng và hạ tầng.
Ngày 29 tháng 4 năm 2025
tổ chức lễ thông xe kỹ thuật đợt 1
đối với 6 đoạn đường Venken
nằm trên địa bàn các quận Bình Tân
quận 12 quận Go Vấp
tổng chiêu dài 4,3 km.
Đến giữa năm 2026
tiến độ phối lượng thi công
thực tế đạt khoảng 80%.
Đã thông xe kỹ thuật
được 42 km đường giao thông chạy dọc
2 bờ. Tháng 12 năm 2026
móc thời gian mục tiêu mới
để đưa toàn bộ 10 gói thầu
về đích và khánh thành toàn tuyến.
Năm 2028
thời điểm dự kiến dự án
cống bao thu gom nước thải hoàn thiện
giúp giải quyết tình trạng đói nước của
nhà máy xử lý nước thải tham lương Bến Cát.
Năm 2030
hàng chót mục tiêu hoàn thành
chiến dịch đại phẫu chỉnh trang đô thị.
Dự dời hơn 41.500 căn nhà
ven sông Kênh Rạch
trên toàn thành phố Hồ Chí Minh.
Trong đó, dự án tham lương Bến Cát
đóng vai trò bước đệm.
Mời quý vị hãy nhìn vào bản đồ
để thấy chi tiết của cả 10 gói thầu
xây lắp cốt lõi từ xây lắp 01
đến xây lắp 10 của dự án
cải tạo kênh tham lương Bến Cát
rạch nước lên.
Gói thầu xây lắp 01
từ rạch nước lên
đến cầu Đường C.
Giá trị hợp đồng trên 1.079 tỷ đồng.
Thời hạn hoàn thành
ngày 15 tháng 3 năm 2026.
Tiến độ hiện tại đã đạt
74,33%.
Đây là gói thầu nằm trong nhóm
có tiến độ khá nhưng vẫn đang giải quyết
vướng mắt mặt bằng cục bộ.
Gói thầu xây lắp 02
từ cầu Đường C đến cầu Ba Hòm.
Giá trị hợp đồng trên 502 tỷ đồng.
Thời hạn hoàn thành
ngày 27 tháng 3 năm 2026.
Tiến độ hiện tại
đạt 62,59%.
Gói thầu này đang gặp khó khăn
do vướng mặt bằng chưa bàn giao dứt điểm.
Gói xây lắp 03
từ cầu Ba Hòm đến cống Hồng Ký.
Giá trị hợp đồng
trên 758 tỷ đồng.
Thời hạn hoàn thành gốc
ngày 27 tháng 3 năm 2026.
Tiến độ hiện tại đạt 65,68%.
Đây là gói thầu trọng tâm
đang được đôn đốc tăng ca
gỡ vướng nguồn vật liệu.
Gói xây lắp 04
từ cầu Hồng Ký đến cầu Tân Kỳ Tân Quý.
Giá trị hợp đồng
trên 329 tỷ đồng.
Thời hạn hoàn thành gốc
ngày 30 tháng 3 năm 2026.
Tiến độ hiện tại đạt 53,78%.
Đây là điểm nóng chậm nhất dự án.
Chủ đầu tư đang giám sát
và đôn đốc thi công quyết liệt.
Gói xây lắp 05
từ cầu Tân Kỳ Tân Quý đến cầu Bưng.
Giá trị hợp đồng
trên 561 tỷ đồng.
Thời hạn hoàn thành gốc
ngày 15 tháng 3 năm 2026.
Tiến độ hiện tại đạt 60,18%.
Gói thầu này
còn đang vướng mặt bằng
và nằm trong nhóm cầm tập trung tăng tốc.
Gói xây lắp 06
từ cầu Bưng đến cầu Tham Lương.
Giá trị hợp đồng trên 458 tỷ đồng.
Thời hạn hoàn thành
ngày 15 tháng 3 năm 2026.
Tiến độ hiện tại đạt 60,63%.
Gói thầu này
còn đang vướng mặt giải phóng
mặt bằng cuộc bộ.
Gói xây lắp 07
từ cầu Tham Lương đến cầu Chợ Cầu.
Giá trị hợp đồng trên 590 tỷ đồng.
Thời hạn hoàn thành gốc
ngày 15 tháng 3 năm 2026.
Tiến độ hiện tại đạt 65,63%.
Dù từng bị người dân
phản ánh thi công chậm,
nhưng hiện tại đã thông xe kỹ thuật một số đoạn.
Gói xây lắp 08 và xây lắp 09
từ cầu Chợ Cầu
đến cầu Trường Đai.
Tổng giá trị hợp đồng trên
1.540 tỷ đồng.
Thời hạn hoàn thành ngày 15 tháng 3 năm 2026.
Tiến độ hiện tại đạt khoảng
80,39%.
Đây là gói thầu có tiến độ
tốt nhất dự án.
Đã tiến hành thông xe kỹ thuật một số đoạn dọc kênh.
Gói xây lắp 10
từ cầu Trường Đai đến sông Sài Gòn.
Giá trị hợp đồng trên
1.175 tỷ đồng.
Thời hạn hoàn thành gốc
ngày 15 tháng 8 năm 2026.
Tiến độ gói thầu này
hiện chỉ đạt 59,84%
do địa hình vùng hạ lưu phức tạp
kéo theo sự chậm trễ chung
của toàn bộ khu vực phía bắc dự án.
Qua thống kê chúng ta
có thể thấy hạn hoàn thành gốc
đều đã qua hoặc vừa chạm mốc.
Nhưng đến nay vẫn
chưa thể bàn giao 100% do
các phương mắc chung.
Sự lệch pha lớn về tiến độ.
Gói thầu xây lắp 09 có tiến độ
dẫn đầu 80,39%
và đã thông xây kỹ thuật.
Trong khi gói xây lắp 04
là điểm nóng kỹ thuật đáng lo ngại nhất
với tỷ lệ hoàn thành thấp nhất
chỉ đạt 53,78%.
Gói thầu xây lắp 10
là nút thắt phía bắc.
Có quy mô vốn lớn nhất dự án
hơn 1.175 tỷ đồng
và vừa chạm mốc hoàn thành gốc
ngày 15 tháng 8 năm 2026.
Nhưng tiến độ tích lụy thực tế
vẫn rất chậm kéo lùi
thời gian hoàn thiện kỹ thuật
Để khắc phục tình trạng này
chủ đầu tư đang tăng cường kiểm tra định kỳ
phạt vi phạm tiến độ
và áp dụng biện pháp điều chuyển khối lượng công việc
từ các nhà thầu yếu kém
sang các đơn vị có năng lực tốt hơn
trong liên danh.
Hiệu ấn kênh Nhiêu lọc Thị Nghe
và Đại phẩu Đô Thị đến năm 2030
Nhìn lại quá khứ
kênh Nhiêu lọc Thị Nghe
từng bị xem là dòng kênh đen
nơi chứa rác thải sinh hoạt
và nước thải của hàng chục ngàn hồ dân
sống trong các khu nhà ổ chuột
quá trình lột xác dòng kênh này
đòi hỏi sự kiên trì kéo dài hàng thập kỷ
Từ năm 2002
thành phố đã triển khai dự án
với tổng mức đầu tư
hơn 8.600 tỷ đồng
nạo vét 1.1 triệu mét khối đất bùng
xây dựng tuyến cổng bao
và hoàn thành việc di dời hơn 7.000 hồ dân
khoảng 50.000 nhân khẩu
Thanh quả thu được vô cùng ngọt ngào
Khánh thành vào năm 2012
dòng kênh không chỉ trông xanh trở lại
mà còn tạo ra
hai trục đường ven kênh Hoàng Sa và Trường Sa
kéo giảm tình trạng ngập nước
và thay đổi hoàn toàn sinh kế
chất lượng sống của cư dân đôi bờ
Đây chính là khuôn mẫu thực tiễn
và là động lực để thành phố Hồ Chí Minh
tự tin bước vào một thử thách
có quy mô lớn hơn nhiều
Kế thừa Di sản Nhiêu lọc thì nghe
quy mô của cuộc đại phẫu đô thị
giai đoạn 2025-2030 sắp tới
ở một tầm vóc hoàn toàn khác biệt
với quy mô lịch sử
tương đương nỗ lực của hơn 30 năm cộng lại
Mục tiêu đặt ra là
di dời khoảng 41.540 căn nhà
trên và ven sông Kênh Rạch
thông qua 117 dự án
chỉnh trang đô thị
Để thấy được sự khổng lồ
của con số này, chúng ta cần biết rằng
trong suốt 32 năm qua
từ năm 1993 đến
năm 2024, toàn thành phố Hồ Chí Minh
mới di dời được tổng cộng
40.407 căn nhà
Như vậy, thành phố đang đặt
mục tiêu làm trong 5 năm tới
bằng tất cả những gì đã làm
trong hơn 3 thập kỷ qua
Tổng nguồn vốn dự kiến dành cho 2 giai đoạn
của đề án lên tới gần
382.400 tỷ đồng
Cụ thể, giai đoạn 1, 54 dự án
cần hơn 149.510 tỷ đồng
để di dời
gần 20.000 căn nhà
Giai đoạn 2, 63 dự án
cần trên 232.887 tỷ đồng
cho hơn
21.500 căn nhà
Tâm điểm của đợt di dời này
nằm ở khu vực phía nam thành phố
đặc biệt là quận 8 Cũ
với gần 15.000 căn nhà nằm dọc
theo bờ nam kênh đôi
Rạch ông lớn, rạch xóm củi
cần nguồn kinh phí bồi thường khái toán
lên tới hơn 70.100 tỷ đồng
Đặc biệt, bài toán sinh kế
và nơi ở cho người dân bị ảnh hưởng
được đặt lên hàng đầu
Khác với việc đẩy người dân ra ngoài thành xa xôi
định hướng mới ưu tiên
Các địa phương đã bắt đầu
chuẩn bị các quỷ đất lớn
để xây dần nhà ở xã hội
Nhà tái định cư, chẳng hạn như quận 8
dự kiến xây 9 dự án
với hơn 9.500 căn hộ
Hoặc khu vực nhà bè
chuẩn bị quỷ đất đáp ứng
khoảng 6.750 chỗ ở
Thưa quý vị, qua lăn kính phân tích hôm nay
có thể thấy siêu dự án
9.030 tỷ đồng
Không chỉ là một công trình giao thông
thủy lợi đơn thuần
mà chính là bước chạy đà mang tính quyết định
cho một chiến dịch
chỉnh trang đô thị quy mô lớn nhất lịch sử
Thành phố đang đứng trước
một cuộc đại phẫu khổng lồ hơn gấp bội
Mục tiêu giải tỏa khoảng
41.540 căn nhà ven sông Kênh Rạch
Mục tiêu giải tỏa khoảng
41.540 căn nhà ven sông
Kênh Rạch
đến năm 2030
với tổng nguồn vốn dự kiến
lên tới gần 382.400 tỷ đồng
Khối lượng công việc
khổng lồ trong 5 năm tới này
tương đương với tổng số lượng
nhà ven Kênh được di dời
trong suốt hơn 30 năm qua cộng lại
Từ sự hồi sinh thân kỳ
của dòng Kênh chết Nhiêu Lọc Thị Nghe
cách đây hơn một thập kỷ
Quý vị kỳ vọng tác động lớn nhất
của chiến dịch đại phẫu 117 dự án
Kênh Rạch sắp tới
đối với TP.HCM là gì?
Là xóa sổ triệt để
tình trạng ngập úng?
Chia sẻ áp lực giao thông?
Hay sẽ định hình lại một nền kinh tế dịch vụ
ven sông hoàn toàn mới cho thành phố?
Hãy để lại góc nhìn của quý vị
ở phần bình luận bên dưới
để cộng đồng BCNN có thể cùng thảo luận nhé!
Đừng quên nhấn like, đăng ký kênh
và bọc chuông thông báo
để không bỏ lỡ những phân tích tiếp theo từ BCNN
Xin cảm ơn, xin chào và hẹn gặp lại!