Bữa trưa đủ chất không nhất thiết phải có thực phẩm rẻ tiền. Video giới thiệu 4 loại rau bình dân gồm cải trắng, cà rốt, rau dền và khoai lang, cùng giá trị dinh dưỡng và cách kết hợp phù hợp trong bữa ăn của người lớn tuổi. Cô bác cũng biết vì sao không nên chỉ ăn rau củ mà bỏ qua chất dinh dưỡng và chất béo cần thiết; cách biến đổi, dễ tiêu; lưu ý khi uống nước ép cà rốt, ăn khoai lang hoặc dùng nước hầm xương. Khi phối hợp thực phẩm đa dạng, ngủ đủ, uống nước hợp lý và vận động sức khỏe, bữa ăn liên tục trong ngày có thể hỗ trợ duy trì cơ bắp, xương khớp và sức khỏe tổng thể.
00:00 — Thực sản phẩm tiền chưa chắc phù hợp hơn 02:13 — Loại 1: Củ cải trắng 02:41 — Dinh dưỡng đáng chú ý trong cải trắng 03:25 — Củ cải có phải thực phẩm chữa bệnh không? 04:43 — Cách kết hợp và chế độ cải cải 06:06 — Những người cần thận trọng khi ăn cải cải 06:49 — Loại 2: Cà rốt 07:11 — Cà rốt và vai trò của beta-carotene 08:06 — Vì sao không nên uống quá nhiều nước ép cà rốt? 08:53 — Cách nấu cà rốt giúp cơ thể hấp thu 10:41 — Loại 3: Rau dền 11:32 — Canxi, sắt và vitamin K trong rau dền 13:06 — Cách nấu rau dền mềm, dễ tiêu 14:14 — Loại 4: Khoai lang 14:46 — Khoai lang cung cấp những chất chất nào? 15:21 — Người cần kiểm soát đường huyết nên ăn thế nào? 17:28 — Sai rỗ khi chỉ ăn rau củ và kiếm 18:41 — Ăn không nhưng cơ thể vẫn còn thiếu chất 22:02 — Nước xương xương có thật nhiều canxi? 22:53 — Những nguồn canxi nên có trong bữa ăn 24:49 — Cách xây mâm cân cân đối, đa dạng 26:52 — Uống nước đúng cách trong ngày 28:47 — Rau củ không thể thay thế toàn bộ các nhóm chất 30:18 — Giấc ngủ giúp cơ thể sử dụng dưỡng chất tốt hơn 34:35 — Kết hợp ăn với sự nhẹ nhàng 35:28 — Cách động vừa sức sau ăn 38:24 — Tinh thần ảnh hưởng thế nào đến tiêu hóa? 41:10— Tổng kết 4 loại rau bình dân Nội dung chỉ nhắm cung cấp thông tin và giáo dục sức khỏe sức khỏe, không thay thế mong đợi, tư vấn, thuốc hoặc phác đồ điều trị. Bốn loại rau củ trong video không thể thay thế thuốc, thực phẩm điều trị hoặc chế độ ăn cân bằng. Người mắc bệnh bảo vệ, tiểu đường, bệnh sốt rét, rối loạn tiêu hóa, đang dùng thuốc chống đông hoặc phải kiểm soát kali, đường và purin nên tham khảo chuyên gia y tế về khẩu phần phù hợp. Không nên tự ý ngừng thuốc hoặc sử dụng một loại thực phẩm với số lượng lớn để chữa bệnh.
Anh Thư xin chào mừng các cô các bác đã cùng đến với chương trình Câu chuyện tuổi già.
Đây là không gian nơi chúng ta cùng lắng lại để tìm kiếm những giá trị sống khỏe, an nhiên và bền vững.
Anh Thư rất vui khi hôm nay được đồng hành cùng bác sĩ Phúc,
một người thầy thuốc tâm huyết tại Bệnh viện Sanfone.
Thưa bác sĩ Phúc, trong cuộc sống thường nhật,
nhiều cô bác vẫn hay bảo nhau rằng thuốc bổ đến đâu cũng không bằng bữa cơm đủ chất.
Vậy dưới góc độ y học, quan điểm này có thực sự chuẩn xác
và mang tính ứng dụng cao đối với người cao tuổi hay không ạ?
Chào anh Thư, chào các cô các bác đang lắng nghe chương trình Câu chuyện tuổi già.
Quả thực nhận định mà anh Thư vừa nêu chính là nền tảng cốt lõi của y học dinh dưỡng.
Ở tuổi xế chiều, khi quá trình lão hóa diễn ra mạnh mẽ,
cơ bắp bắt đầu tiêu hao, xương khớp thoái hóa và sức đề kháng suy giảm.
Việc chăm sóc cơ thể không nằm ở những loại thuốc bổ đắt tiền,
mà nằm ở chính mâm cơm hằng ngày.
Tôi thường thấy nhiều cô bác vì lo lắng các bệnh tim mạch, viết áp hay tiểu đường
mà vô tình tự cắt ràng thực phẩm quá mức,
có người chỉ ăn rau với cháo loãng, thậm chí bỏ hẳn nguồn đạm từ thịt cá.
Họ cho rằng ăn thanh đạm, ăn ít là trưởng thọ,
trong khi lại dồn tiền mua yến xào hay các loại thực phẩm chức năng đắt đỏ
với kỳ vọng cải thiện sức khỏe tức thì.
Tôi phải khẳng định với các cô các bác rằng cơ thể không vận hành như vậy.
Khi thiếu ngụt chất đạm, vitamin, khoáng chất hay chất béo có lợi,
cơ thể sẽ không còn nguyên liệu để sửa chữa và tái tạo tế bào.
Nếu nền tảng dinh dưỡng không vững, mọi sự bổ sung bên ngoài đều chỉ như xây nhà trên cá.
Anh Thư hoàn toàn đồng ý với bác sĩ Phúc.
Việc chúng ta kiêng khem thái quá đôi khi lại phản tác dụng, khiến cơ thể càng thêm suy kiệt.
Vậy thưa bác sĩ Phúc, làm thế nào để chúng ta có thể thực hiện lối sống dưỡng sinh đúng nghĩa mà không cần quá kham khổ?
Dưỡng sinh đúng nghĩa là biết cách lựa chọn thực phẩm phù hợp, ăn đa dạng và phối hợp, hài hòa các nhóm chất.
Đó chính là tinh thần lấy thực, làm thuốc mà Y học Phương Đông luôn đề cao.
Thưa các cô các bác, có những loại rau củ chỉ vài nghìn đồng nhưng giá trị dinh dưỡng lại vô cùng lớn,
thậm chí có những đặc tính quý báu như nhân sâm.
Hôm nay tôi muốn cùng anh Thư và các cô các bác tìm hiểu về những loại thực phẩm bình dị này.
Đầu tiên phải kể đến củ cải trắng.
Trong dân gian có câu mùa đông ăn củ cải, mùa hè ăn gừng.
Quanh năm ít phải nhờ đến thầy thuốc.
Dù là kinh nghiệm truyền miệng nhưng củ cải trắng quả thực xứng danh nhân sâm mùa đông vì những lợi ích tuyệt vời mà nó mang lại.
Anh Thư rất ấn tượng với cách gọi nhân sâm mùa đông dành cho củ cải trắng.
Mặc dù nó trông rất bình dị, không có màu sắc bắt mất nhưng chắc hẳn ẩn chứa bên trong là những thành phần hóa học đặc biệt đúng không bác sĩ Phúc?
Đúng vậy anh Thư ạ.
Củ cải trắng chứa hàm lượng vitamin C, cali, folate và chất sơ rất rổi rào.
Đặc biệt nó chứa nhóm hợp chất glucosinolase.
Khi chúng ta nhai hoặc cắt củ cải, hợp chất này chuyển hóa thành isothiocyanase nhờ các enzim tự nhiên.
Đây là nhóm hoạt chất có khả năng chống oxy hóa mạnh mẽ,
giúp bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do, từ đó hỗ trợ tim mạch rất tốt.
Ngoài ra, củ cải còn chứa enzim amilase, một loại enzim hỗ trợ phân giải tinh bột ngay trong quá trình tiêu hóa.
Với các cô các bác thường gặp tình trạng khó tiêu, sau những bữa cơm nhiều tinh bột,
việc ăn thêm một chút củ cải nấu chín sẽ giúp bụng dạ nhẹ nhàng, dễ chịu hơn rất nhiều.
Những chia sẻ của bác sĩ Phúc thật sự rất hữu ích.
Anh Thư từng nghe các cô các bác truyền tai nhau rằng củ cải giúp tiêu đờm, mát phổi.
Vậy điều này có cơ sở khoa học không ạ, hay chỉ là kinh nghiệm dân gian?
Nếu có bác ho kéo dài, hoặc có bệnh lý phổi mãn tính,
nhất định phải thăm khám và tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa.
Một điểm nữa, củ cải trắng là nguồn cung cấp Cali rất tốt.
Cali đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng na chi trong cơ thể, giúp hỗ trợ duy trì viết áp ổn định.
Khi kết hợp với chế độ ăn giảm muối và lối sống lành mạnh,
củ cải trắng thực sự là một người bạn đồng hành tin cậy cho sức khỏe tiên mạch của các cô các bác trong bữa cơm mỗi ngày.
Thưa bác sĩ Phúc, trong chương trình câu chuyện tuổi già ngày hôm nay,
chúng ta đang thảo luận về những thực phẩm quen thuộc trong gian bếp của người Việt.
Nhiều chuyên gia dinh dưỡng thường khuyến khích các cô các bác cao tuổi bổ sung các loại rau củ dầu Cali,
trong đó củ cải trắng là cái tên được nhắc đến thường xuyên.
Tuy nhiên, thay vì chỉ tập trung vào việc dùng thuốc bổ,
liệu chúng ta có nên ưu tiên dùng loại củ này trong thực đơn hàng tuần không
và làm cách nào để củ cải phát huy tối đa giá trị dinh dưỡng của nó?
Chào anh Thư. Câu hỏi của anh Thư rất thực tế.
Đối với người lớn tuổi, củ cải trắng là một loại thực phẩm tuyệt vời.
Nhưng điều quý nhất của củ cải không nằm ở việc ăn riêng lẻ,
mà nằm ở cách kết hợp trong bữa cơm.
Người xưa có câu đơn phương bất thành dược,
nghĩa là một thực phẩm dù tốt đến đâu cũng cần biết phối hợp hài hòa mới phát huy được giá trị.
Củ cải chứa nhiều chất sơ, vitamin và nước, nhưng lượng protein lại rất thấp.
Nếu các cô các bác chỉ ăn mỗi củ cải,
thì bữa ăn sẽ thiếu hụt dưỡng chất, đặc biệt là với người đang có nguy cơ mất cơ.
Vì vậy, tôi luôn khuyên các cô các bác nên kết hợp củ cải với các nguồn đạm chất lượng
như thịt nạc, thịt bò hoặc sườn heo.
Vậy thưa bác sĩ Phúc, việc kết hợp như vậy sẽ mang lại lợi ích cụ thể nào cho sức khỏe của các cô các bác,
đặc biệt là về mặt tiêu hóa và duy trì cơ bác ạ?
Sự kết hợp này rất khoa học anh Thư ạ.
Protein từ thịt cung cấp các acid amine cần thiết để duy trì cơ bác và phục hồi các mô trong cơ thể.
Trong khi đó, chất sơ từ củ cải giúp thức ăn di chuyển trong đường ruột thuận lợi hơn,
giảm táo bón và tạo cảm giác dễ tiêu sau bữa ăn.
Khi bữa cơm có đủ cả đạm, rau củ và tinh bột vừa phải,
cơ thể các cô các bác sẽ hấp thu dưỡng chất cân đối hơn nhiều so với việc chỉ ăn một nhóm thực phẩm.
Tuy nhiên, có một lưu ý nhỏ mà tôi muốn nhấn mạnh.
Củ cải trắng có tính mát, những cô các bác thường xuyên lạnh bụng, dễ đầy hơi,
đi ngoài phân lỏng hoặc theo y học cổ truyền thuộc nhóm tỷ vị hư hàm
thì không nên ăn quá nhiều củ cải sống.
Ra là vậy.
Vậy nếu muốn thưởng thức củ cải một cách an toàn và dễ chịu hơn cho đường tiêu hóa,
các cô các bác nên làm thế nào thưa bác sĩ Phúc?
Cách xử lý rất đơn giản anh Thư ạ.
Khi chế biến, các cô các bác có thể cho thêm vài lát gừng tươi vào nồi canh
hoặc món hầm gừng tạo vị ấm giúp món ăn thơm hơn,
đồng thời giúp bụng dạ dễ chịu hơn sau khi dùng.
Đây cũng là cách kết hợp mà ông bà ta đã áp dụng từ rất lâu trong bữa cơm hàng ngày.
Nếu củ cải trắng được nhiều người ví là nhân sâm mùa đông,
thì một loại củ khác cũng rất quý và bình dân là cà rốt,
thường được gọi là hồng sâm của người nghèo.
Dù giá rẻ và có quanh năm nhưng cà rốt lại chứa những dưỡng chất
mà người lớn tuổi đặc biệt cần, nhất là cho đôi mắt, làn da và sức đề kháng.
Thưa bác sĩ Phúc, anh Thư nhận thấy càng nhiều tuổi, mắt các cô các bác càng dễ mờ,
đọc sách phải đưa ra xa mới nhìn rõ, đi trời tối cũng khó quan sát hơn.
Liệu việc ăn cà rốt có thực sự giúp ích cho quá trình lão hóa tự nhiên của đôi mắt không ạ?
Đúng là như vậy anh Thư ạ. Lão hóa là quá trình tự nhiên
và nhiều người còn gặp tình trạng thoái hóa, điểm vàng, khô mắt.
Mặc dù không có loại thực phẩm nào có thể chữa khỏi hoàn toàn,
nhưng ăn uống đầy đủ dưỡng chất sẽ góp phần làm chậm quá trình này.
Giá trị của cà rốt nằm ở beta-carotene, một sắc tố tự nhiên tạo nên màu cam đặc trưng.
Khi đi vào cơ thể, chất này sẽ được chuyển hóa thành vitamin A theo nhu cầu thực tế.
Vitamin A đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì thị lực,
khả năng nhìn trong điều kiện ánh sáng yếu và bảo vệ lớp nhân mạc của mắt,
đường hô hấp, đường tiêu hóa tạo thành hàng rào tự nhiên chống lại vi khuẩn.
Ngoài ra, beta-carotene còn là chất chống oxy hóa mạnh,
giúp bảo vệ màng tế bào khỏi các gốc tự do sinh ra từ quá trình chuyển hóa,
từ đó hỗ trợ sức khỏe lâu dài.
Thưa bác sĩ Phúc, có một thói quen mà anh Thư thấy rất nhiều người đang làm,
đó là ép nước cà rốt uống sống mỗi ngày vì nghĩ rằng càng tươi càng bổ.
Điều này có thực sự đúng về mặt khoa học không ạ?
Đây là một sai lầm phổ biến anh Thư ạ.
Nhiều cô các bác ép nước uống liên tục trong nhiều tháng,
nhưng thực tế beta-carotene là chất tan trong chất béo chứ không tan trong nước.
Nếu chỉ ép lấy nước mà không có chất béo đi kèm,
cơ thể sẽ hấp thụ kém hơn nhiều so với khi cà rốt được nấu chín.
Hơn nữa, việc uống quá nhiều nước ép cà rốt trong thời gian dài
có thể khiến beta-carotene tích tụ dưới da,
làm lòng bàn tay, bàn chân hoặc da có màu vàng cam.
Hiện tượng này không nguy hiểm và sẽ giảm dần khi điều chỉnh lượng ăn,
nhưng thường khiến các cô các bác lo lắng vì tưởng mình mắc bệnh về gan.
Vì vậy, cách dùng đúng nhất là nấu chín và kết hợp với một lượng chất béo vừa phải.
Khi làm chín, cấu trúc cà rốt mềm hơn giúp beta-carotene dễ dàng được giải phóng.
Nếu trong bữa ăn có thêm dầu ăn, thịt hoặc cá,
cơ thể các cô các bác sẽ hấp thụ dưỡng chất này hiệu quả hơn rất nhiều.
Đó là lý do vì sao các món như cà rốt xào thịt nạ, cà rốt xào thịt bò
hay canh sườn nấu cà rốt và khoai tây luôn là lựa chọn hoàn hảo.
Thưa bác sĩ Phúc, từ những chia sẻ trước đó về cà rốt hay khoai tây,
anh Thư nhận thấy sự kết hợp thực phẩm dường như là chìa khóa vàng trong bữa ăn.
Bác sĩ Phúc có thể phân tích rõ hơn tại sao việc phối hợp các nhóm chất như đạm từ thịt,
vitamin từ rau củ và tinh bột lại mang tính quyết định đến sự cân bẳng dinh dưỡng,
đặc biệt là khi các cô các bác không nên chỉ chăm chăm ăn một loại thực phẩm duy nhất,
dù nó rất tốt không ạ?
Câu hỏi của anh Thư rất thực tế. Tôi luôn nhấn mạnh với các cô các bác rằng
cơ thể chúng ta là một bộ máy vận hành phức tạp, cần đa dạng nguyên liệu để duy trì sự sống.
Thịt cung cấp protein thiết yếu để bảo vệ và duy trì khối lượng cơ bắp,
tránh tình trạng teo cơ do lão hóa. Cà rốt hay các loài củ hoặc khác lại bổ sung vitamin
và chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào khỏi sự tấn công của các gốc tự do.
Còn khoai tây hoặc một ít cơm sẽ cung cấp năng lượng ổn định để các cô các bác hoạt động trong ngày,
khi các nhóm thực phẩm được kết hợp hài hòa, bữa ăn không chỉ ngon miệng
mà còn cân đối về mặt chuyển hóa. Nếu các cô các bác chỉ ăn duy nhất một loại thực phẩm với
suy nghĩ càng nhiều càng bổ, cơ thể sẽ rơi vào tình trạng mất cân bằng trầm trọng.
Dù cà rốt rất tốt nhưng các cô các bác chỉ nên thay đổi linh hoạt cùng bí đỏ,
rau xanh, củ cải hay khoai lang để cơ thể nhận được phổ rộng các loại vi chất khác nhau.
Dinh dưỡng luôn đòi hỏi sự đa dạng bởi lẽ không một loại siêu thực phẩm nào có thể đơn độc
cung cấp tất cả những gì cơ thể cần. Bậy ế sau nhóm củ quả, có một loại rau rất dân dã mà
anh Thư thấy các cô các bác ở quê rất ưa chuộng đó là rau rền. Người ta hay gọi vui đây là
huyết xâm của bữa cơm gia đình. Bác sĩ Phúc đánh giá thế nào về giá trị dinh dưỡng của loại
rau này đối với người cao tuổi nhất là khi nhiều người bắt đầu gặp tình trạng hoa mắt,
tróng mặt hay suy nhược cơ thể. Rau rền đúng là một loại rau rất quý dù giá thành rất khiêm tốn.
Việc ví von là huyết xâm tuy mang tính hình tượng nhưng xét dưới góc độ dinh dưỡng hiện đại,
đây là nguồn thực phẩm đáng để các cô các bác bổ sung thường xuyên. Khi tuổi càng cao,
tình trạng đau nhất xương khớp, hoa mắt, tróng mặt, khi thay đổi tư thế hoặc cảm giác chân tay thiếu
sức sống là nỗi lo thường trực. Những biểu hiện này có thể xuất phát từ huyết áp, các bệnh lý
tim mạch, tác dụng phụ của thuốc hoặc đơn giản là cơ thể đang thiếu hụt sắt, canxi và các vitamin
nền tảng. Rau rèn nổi bật nhờ hàm lượng canxi, sắt, Magie, Cali cùng vitamin C và vitamin K
rất rổi rào. Theo bảng thành phần thực phẩm Việt Nam, trong 100 gram rau rèn tươi chứa từ 260-290mg canxi.
Để anh Thư và các cô các bác dễ hình dung, con số này cao hơn đáng kể so với 110-120mg canxi
có trong 100ml sữa bò tươi. Con số đó thực sự rất ấn tượng ạ. Nhưng Thư bác sĩ Phúc, liệu lượng canxi
cao trong rau rèn đó có đồng nghĩa với việc cơ thể chúng ta sẽ hấp thụ được toàn bộ không hay còn
phụ thuộc vào những yếu tố nào khác? Đó là một thắc mắc rất xác đáng. Các cô các bác cần hiểu rằng
lượng canxi trong thực phẩm không phải là lượng cơ thể hấp thu được hoàn toàn. Khả năng hấp thu còn
phụ thuộc vào sự hiện diện của vitamin D, tình trạng sức khỏe đường ruột và sự cân đối của tổng thể bữa ăn.
Ngoài canxi, rau rèn là nguồn cung cấp sắc rất tốt với khoảng 2-3mg trong mỗi 100 gram. Sắc là nguyên liệu
cốt lõi để tạo hồng cầu, vận chuyển oxy đi khắp cơ thể. Thiếu sắc kéo dài sẽ khiến người già dễ mệt mỏi,
da xanh sao và giảm khả năng vận động. Tuy nhiên tôi cũng cần lưu ý nếu các cô các bác thường xuyên chóng mặt kéo dài
thì không nên chỉ trông chờ vào thực phẩm, mà hãy đi khám để tìm đúng nguyên nhân bệnh lý.
Bên cạnh đó, vitamin K trong rau rèn đóng vai trò quan trọng trong việc gắn kết canxi vào cấu trúc xương,
hỗ trợ phòng ngửa loãng xương khi kết hợp cùng đủ protein và vận động hợp lý.
Vậy làm thế nào để chế biến rau rèn vừa ngon, vừa giữ được giá trị dinh dưỡng cao nhất,
đặc biệt là với các cô các bác có răng yếu hoặc khả năng tiêu hóa đã giảm sút ạ?
Để rau rèn phát huy tối đa giá trị, các cô các bác không nên chỉ luộc đơn giản rồi ăn với cơm trắng.
Một bữa ăn cân đối phải có sự hiện diện của chất đạm, canh rau rèn nấu tôm khô là gợi ý tuyệt vời.
Tôm khô cung cấp vị ngọt tự nhiên, vừa giàu protein, canxi và các acid amin quý.
Khi nấu tôm mềm quyện cùng rau, rèn tạo thành bát canh thanh mát rất dễ ăn với người lớn tuổi.
Nếu không có tôm khô, các cô các bác có thể nấu cùng thịt băm.
Thịt nạc là nguồn đạm chất lượng cao, giúp duy trì khối cơ, kết hợp với chất sơ và khoáng chất từ rau rèn sẽ tạo nên sự hài hòa hoàn hảo.
Tuy nhiên, tôi xin lưu ý nhỏ, rau rèn chứa một lượng oxalat tự nhiên nên những cô bác từng bị sỏi thận do oxalat hoặc đang được bác sĩ chỉ định hạn chế loại chất này thì cần thận trọng và hỏi ý kiến chuyên gia.
Với đa số người khỏe mạnh, ăn rau rèn luôn phiên trong tuần là lựa chọn rất tốt cho sức khỏe.
Và khi nhắc đến thực phẩm quen thuộc, chúng ta không thể không kể đến loại củ cuối cùng, chính là khoai lang, món ăn đã gắn bó với biết bao thế hệ người Việt.
Thưa bác sĩ Phúc, từ những câu chuyện về các loại thực phẩm mà chúng ta đã cùng bản luận, hôm nay anh Thư rất muốn bác sĩ Phúc phân tích sâu hơn về một loại củ vô cùng quen thuộc, đó chính là khoai lang.
Dường như trong ký ức của nhiều người Việt, đây là món ăn gắn liền với những năm tháng gian khó, nhưng tại sao ngày nay các chuyên gia dinh dưỡng lại gọi nó là thực phẩm vàng cho sức khỏe?
Thậm chí là bí quyết sống thọ của những người dân ở Okinawa, Nhật Bản.
Chào anh Thư, câu hỏi của anh Thư rất thú vị. Thực tế, khoai lang không chỉ là lương thực cứu đói ngày xưa, mà còn là chìa khóa vàng cho sức khỏe hiện đại.
Tại Okinawa, nơi có tỷ lệ người sống trên trăm tuổi thuộc hàng cao nhất thế giới, khoai lang tím từng là nguồn cung cấp hơn một nửa tổng năng lượng trong khẩu phần ăn hàng ngày của họ.
Dĩ nhiên, tuổi thọ là tổng hòa của nhiều yếu tố như vận động, rất ngủ, tinh thần lạc quan và chế độ ăn dầu rau xanh, đậu nành, cá biển.
Nhưng không thể phủ nhận khoai lang đóng vai trò trụ cột trong chế độ đó.
Nhiều cô bác thường e ngại vị ngọt của khoai lang, sợ rằng sẽ ảnh hưởng đến đường huyết.
Nhưng thực tế, lượng đường trong khoai là đường tự nhiên đi kèm với hàm lượng chất sơ hòa tan rổi rào.
Chất sơ này giúp quá trình hấp thu diễn ra từ từ, cung cấp năng lượng bền bỉ cho cơ thể mà không gây ra tình trạng mệt mỏi hay đói cuồn cào dữa chừng như khi chúng ta ăn các loại tinh bột, tinh chế.
Anh Thư rất đồng tình với bác sĩ Phúc.
Vậy ngoài việc cung cấp năng lượng ổn định, khoai lang còn mang lại những lợi ích cụ thể nào cho cơ thể người lớn tuổi khi hệ tiêu hóa không còn được như thời trẻ nữa, thưa bác sĩ Phúc?
Đó là một góc nhìn rất thực tế anh Thư ạ.
Đối với các cô các bác, khi hệ tiêu hóa vận động chậm lại, khoai lang chính là người bạn đồng hành tuyệt vời nhờ lượng chất sơ rổi rào giúp dạ dày co bóp nhẹ nhàng, hỗ trợ quá trình đào thải diễn ra trơn tru và thuận lợi hơn.
Bên cạnh đó khoai lang còn là kho chứa vitamin C, B6, Cali và đặc biệt là bêta carotene hợp chất tạo nên sắc màu vàng cam rực rỡ.
Đây đều là những chất chống oxy hóa tự nhiên giúp bảo vệ tế bào, duy trì sự dẻo dai của hệ tiên mạch và làm chậm quá trình lão hóa.
Tôi luôn khuyên các cô các bác chỉ cần luộc hoặc hấp là cách chế biến tốt nhất.
Việc này giữ chọn vẹn dưỡng chất, không nạp thêm dầu mỡ như chiên rán, cũng không làm hao hụt vitamin như khi nướng ở nhiệt độ quá cao.
Một củ khoai vào bữa sáng hoặc thay thế một phần cơm vào bữa trưa là lựa chọn rất thông minh.
Tuy nhiên tôi cũng lưu ý nhỏ là nếu cô bác nào hay bị đầy bụng về đêm thì nên thưởng thức khoai vào ban ngày để tiêu hóa làm việc nhẹ nhàng, dễ chịu hơn.
Anh Thư thấy những kiến thức mà bác sĩ Phúc chia sẻ thật sự rất thực tiễn cho đời sống hàng ngày của các cô các bác.
Và anh Thư cũng tin rằng những giá trị này đang lan tỏa đến rất nhiều gia đình.
Nếu các cô các bác cũng cảm thấy những chia sẻ từ bác sĩ Phúc trong chương trình Câu chuyện tuổi già là hữu ích,
anh Thư rất mong các cô các bác hãy nhấn thích, để lại bình luận chia sẻ cảm nhận của mình và đăng ký kênh Câu chuyện tuổi già
để chúng ta cùng nhau xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh, an vui hơn mỗi ngày.
Thưa bác sĩ Phúc, quay lại với vấn đề thực dưỡng.
Sau khi nhìn lại 4 loại thực phẩm chúng ta đã bàn, anh Thư nhận thấy chúng đều rất bình dân, dễ tìm.
Liệu có phải sai lầm lớn nhất của chúng ta nằm ở việc coi nhẹ những món ăn đơn giản này không ạ?
Đúng vậy anh Thư ạ. Điều quý giá không nằm ở giá tiền của thực phẩm, mà ở cách chúng ta lựa chọn và chế biến.
Nhiều cô bác vẫn đang mắc phải những sai lầm kinh điển.
Dù ăn rất nhiều rau, uống đủ loại thuốc bổ, nhưng sức khỏe vẫn xa xút, cơ bác đeo dần xương khớp yếu đi.
Nguyên nhân thường nằm ở những quan điểm sai lệch chuyển tay nhau.
Sai lầm lớn nhất chính là kiêng khem quá mức.
Vì sợ mỡ máu, sợ cholesterol, nhiều người loại bỏ hoàn toàn thịt, trứng, dầu mỡ ra khỏi bữa ăn, chỉ ăn cơm trắng với rau luộc.
Cách ăn này nghe có vẻ lành mạnh, nhưng kéo dài sẽ khiến cơ thể suy kiệt, thiếu hụt trầm trọng nguồn đạm và chất béo thiết yếu.
Khoai lang hay bất cứ thực phẩm tốt nào đều cần được kết hợp hài hòa với protein từ thịt, cá, trứng, đậu và chất béo lành mạnh.
Mâm cơm phải là sự tổng hòa các mảnh ghép dinh dưỡng để mỗi ngày trôi qua các cô các bác đều cảm thấy chàn đầy năng lượng và tận hưởng cuộc sống trọn vẹn nhất.
Chúng ta cần thay đổi những thói quen cũ kĩ này càng sớm càng tốt để bảo vệ chính mình.
Thưa bác sĩ Phúc, có một thực tế rất đáng lo ngại mà anh Thư nhận thấy ở nhiều người cao tuổi hiện nay.
Đó là tình trạng suy dinh dưỡng nhưng không phải là kiểu gầy gò ống yếu mà là kiểu vẫn ăn no nhưng cơ thể lại rỗng chất.
Nhiều cô bác bên ngoài nhìn vẫn bình thường nhưng bên trong thì cơ bác cứ hao hụt dần, sức đề kháng suy giảm và vết thương thì lâu lành hơn.
Bác sĩ Phúc có thể giải thích rõ hơn về nghịch lý này được không ạ?
Đây là một vấn đề rất phổ biến mà tôi thường xuyên gặp tại bệnh viện.
Đúng như anh Thư nói, nhiều cô bác vẫn ăn đủ 3 bữa, cảm giác bụng no nhưng thực chất cơ thể đang bị thiếu hụt dinh dưỡng trầm trọng.
Anh Thư và các cô bác thử để ý xem, có những người trước đây đi chợ, nấu nướng, leo cầu thang rất nhanh nhẹn
nhưng chỉ vài năm sau đã phải chống tay mới đứng lên nổi khỏi ghế, đi bộ vài trăm mét là mỏi chân.
Nhiều người tặc lưỡi cho rằng đó là quy luật của tuổi già, là lẽ tự nhiên.
Nhưng thực tế tuổi tác chỉ là một phần, phần quan trọng hơn chính là sự hao hụt cơ bác do cơ thể thiếu hụt protein trong thời gian quá dài.
Vậy thưa bác sĩ Phúc, tại sao protein lại đóng vai trò quyết định đến sức mạnh của cơ bác ở người già đến thế ạ?
Tôi xin giải thích cái này, protein chính là viên gạch nền tảng để cơ thể xây dựng và sửa chữa các khối cơ.
Mỗi ngày, dù các cô các bác không lao động nặng, cơ thể vẫn liên tục phải thay mới tế bào, phục hồi những mô bị tổn thương.
Nếu bữa cơm thiếu thịt, cá, trứng, sữa hay các loại đậu, cơ thể sẽ không có đủ nguyên liệu để tu bổ.
Đây cũng chính là lý do vì sao sau một trận ốm hoặc vài tuần nằm viện, nhiều cô bác yếu đi rất nhanh.
Khi cơ thể vừa ít vận động lại vừa ăn không đủ đạn, cơ bác sẽ mất đi với tốc độ đáng báo động.
Có những bệnh nhân trước khi nhập viện còn tự đi lại tốt nhưng sau khi xuất viện lại phải chống gậy hoặc cần người dìu.
Việc phục hồi sức khỏe sau đó không phải là chuyện ngày một, ngày hai mà có khi mất cả hàng tháng trời tập luyện và bồi bổ.
Nghe bác sĩ Phúc phân tích, anh Thư thấy việc ăn uống đúng cách quan trọng hơn anh Thư nghĩ rất nhiều.
Nhưng nhiều cô bác lại lo ngại rằng ăn nhiều đạp sẽ hại thận hoặc tăng gánh nặng cho cơ thể.
Vậy liệu chúng ta có nên hạn chế ăn thịt cá hoàn toàn không ạ?
Câu trả lời là không nên cực đoan như vậy mà chúng ta cần ăn một cách khôn ngoan.
Điều cần hạn chế không phải là tất cả các loại thịt mà là những món quá nhiều mỡ, da, nội tạng, động vật hay các món chiên rán nhiều lần.
Còn thịt nạc, cá, trứng, tôm, đậu phụ vẫn là nguồn protein tuyệt vời.
Chỉ cần các cô bác ăn với lượng vừa phải và chế biến thanh đạm như luộc, hấp, kho nhạt thì hoàn toàn tốt cho sức khỏe.
Một bữa cơm hợp lý không cần quá cầu kỳ, chỉ cần một phần thịt hoặc cá vừa đủ, một bát rau xanh,
thêm ít củ quả như cà rốt, khoai lang và bát canh nóng là đã đầy đủ hơn nhiều so với việc chỉ ăn rau với cơm trắng.
Khi đủ chất đạm, chất sơ và vitamin, cơ thể mới có điều kiện duy trì cơ bắp và xương khớp chắc khỏe.
Người xưa có câu ăn để nuôi người chứ không phải chỉ để no bụng, câu nói ấy đến nay vẫn còn nguyên giá trị.
Tuổi già không phải lúc ăn ít đi một cách cực đoan mà là lúc cần ăn chất lượng hơn.
Anh Thư rất tâm đắc với cụm từ ăn khôn ngoan mà bác sĩ Phúc vừa chia sẻ.
Bởi khi đôi chân còn vững, các cô các bác mới có thể tự mình đi chợ,
chăm sóc bản thân và tận hưởng cuộc sống trọn vẹn.
Tuy nhiên, còn một sai lầm nữa mà anh Thư thấy rất nhiều gia đình mắc phải
đó là quan điểm hầm xương càng lâu thì nước càng bổ, càng nhiều cang si.
Điều này có đúng không, thưa bác sĩ Phúc?
Đây là một quan điểm sai lầm rất phổ biến mà tôi phải đính chính ngay.
Nhiều cô bác mỗi tuần đều mua vài ký xương ống xương sườn về hầm suốt nhiều tiếng đồng hồ,
tin rằng bác nước dùng trắng đục kia là thuốc bổ xương khớp.
Thực ra, cang si trong xương tồn tại dưới dạng rất khó hòa tam.
Dù các cô các bác có hầm cả ngày, lượng cang si đi vào nước dùng cũng chỉ rất ít.
Màu trắng đục đó chủ yếu là các hạt chất béo li ti và một phần protein hòa tam, chứ không phải cang si.
Hơn nữa, nước hầm xương lại chứa nhiều chất béo và purine.
Đối với những cô bác đang bị tăng acid uric hoặc mắc bệnh hút,
việc tiêu thụ thường xuyên nước hầm xương có thể khiến tình trạng bệnh trở nên khó kiểm soát hơn.
Vậy nếu không phải từ nước hầm xương thì nguồn cang si tốt nhất cho người cao tuổi nên đến từ đâu ạ?
Để xương chắc khỏe, các cô các bác hãy lấy cang si từ một chế độ ăn đa dạng,
sữa và các sản phẩm từ sữa, cá nhỏ ăn cả xương, tôm, đậu phụ
và đặc biệt là các loại rau lá xanh là nguồn cung cấp cang si tuyệt vời.
Như chúng ta từng đề cập rau rền là loại rau có hàm lượng cang si rất đáng kể.
Ngoài ra, cải thịa, cải xoăn, bông cải xanh cũng là những lựa chọn hàng đầu.
Nhưng tôi xin nhấn mạnh, việc ăn thực phẩm dầu cang si thôi là chưa đủ.
Nếu thiếu vitamin D, ít vận động, suốt ngày ở trong nhà không tiếp xúc với ánh nắng mặt trời
hoặc bữa ăn thiếu protein thì cơ thể sẽ khó lòng hấp thu và sử dụng cang si hiệu quả.
Xương muốn chắc khỏe cần một sự kết hợp đồng bộ.
Cần cang si, cần vitamin D để dẫn đường, cần protein để làm khung nâng đỡ
và cần sự vận động thường xuyên để kích thích quá trình tái tạo xương diễn ra liên tục.
Các cô, các bác hãy nhớ sức khỏe là một hành trình dài
mà ở đó mỗi bữa ăn đều là một sự đầu tư cho tương lai.
Thưa bác sĩ Phúc, trong những chia sẻ trước tại câu chuyện tuổi già
chúng ta đã nhắc nhiều đến việc lựa chọn thực phẩm
nhưng dường như cách chúng ta chế biến và thưởng thức cũng quan trọng không kém.
Có một món ăn rất phổ biến trong các gia đình Việt đó là canh hầm xương.
Nhiều người cho rằng đây là nguồn cung cấp canxi dồi dào
nhưng liệu quan điểm này có hoàn toàn chính xác dưới góc nhìn y học hiện đại không ạ?
Đây là một câu hỏi rất thực tế và cũng là thắc mắc của rất nhiều cô bác
mà tôi từng gặp trong quá trình thăm khám tại bệnh viện.
Thưa anh Thư và các cô các bác, nếu chúng ta yêu thích món canh hầm xương
việc sử dụng nó là hoàn toàn bình thường.
Tuy nhiên, cần hiểu đúng bản chất ở đây.
Nhiều cô bác lầm tưởng nước hầm xương là kho canxi
nhưng thực tế canxi trong xương rất khó hòa tan vào nước.
Thay vì chỉ chất lọc lấy phần nước trong
tôi khuyên các cô các bác hãy ăn cả phần thịt bám quanh xương
đồng thời kết hợp thêm nhiều loại rau củ
như củ cải trắng, cà rốt, khoai tây hoặc các loại rau xanh.
Khi đó bát canh không chỉ ngọt thanh tự nhiên
mà còn cung cấp đầy đủ chất đạm, vitamin, chất sơ và khoáng chất cần thiết.
Một bữa ăn như vậy mới có giá trị dinh dưỡng cao hơn hẳn
so với việc chỉ uống vài bát nước hầm xương.
Đơn thuần.
Vậy ra việc chỉ uống nước hầm xương
thực chất lại bỏ lỡ đi những nguồn dinh dưỡng quý giá khác từ xác thực phẩm.
Bác sĩ Phúc có thể nhắn nhủ thêm
điều gì để các cô các bác bảo vệ xương khớp hiệu quả hơn không ạ?
Đúng là như vậy anh Thư ạ.
Tôi muốn nhắn nhủ đến các cô các bác rằng
muốn bảo vệ bộ khung xương bền vững khi về già
chúng ta đừng chỉ trông chờ vào một nồi nước hầm.
Thay vào đó hãy xây dựng một thực đơn cân đối đa dạng
với đầy đủ thịt, cá, trứng, đậu và các loại rau xanh.
Bên cạnh đó việc duy trì vận động đều đặt mỗi ngày
mới là chìa khóa để nuôi dưỡng bộ xương chắc khỏe theo thời gian.
Đó là một quá trình tích lũy không thể ngày 1, ngày 2 mà có được.
Vâng. Cảm ơn lời khuyên rất thực tế của bác sĩ Phúc.
Tiếp nối mạch chuyện về những thói quen hàng ngày
có một vấn đề tưởng chừng rất nhỏ
nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe mà ít ai để tâm.
Đó là cách uống nước.
Bác sĩ Phúc đánh giá thế nào về những thói quen như
chỉ uống nước khi khát hay uống nước ngay trong bữa ăn ạ?
Anh Thư đã chạm đến một vấn đề vô cùng quan trọng.
Những thói quen uống nước tùy tiện
nếu kéo dài đều không có lợi cho cơ thể.
Có những cô bác cả buổi sáng quên không uống một ngụm nước nào
đến khi khát quá mới uống liền mấy cốc lớn.
Lại có người vừa ngồi vào mâm cơm
đã rót ngay một ly nước lớn uống ưng ực.
Thậm chí không ít cô bác có thói quen
dùng nước đá lạnh ngay sau bữa cơm
vì nghĩ như vậy mới đã khát.
Các cô các bác cần nhớ
nước là thành phần không thể thiếu đối với mọi cơ quan.
Thận cần nước để lọc chất căn bã
máu cần nước để lưu thông
hệ tiêu hóa cũng cần nước để hấp thu dưỡng chất.
Thế nhưng uống nước cũng giống như ăn cơm
không phải cứ nhiều là tốt
mà quan trọng là uống đúng lúc đúng cách.
Thưa bác sĩ Phúc,
người lớn tuổi thường bị giảm cảm giác khát
dẫn đến tình trạng cơ thể thiếu nước
mà không hay biết.
Vậy chúng ta nên thay đổi thói quen này
như thế nào cho khoa học nhất ạ?
Câu hỏi của anh Thư rất sáp với thực tế lâm sảng.
Khi các cô các bác đến tuổi xế chiều
cảm giác khát không còn rõ rệt như thời trẻ.
Nhiều khi miệng khô, người mệt
mới nhớ ra cả buổi chưa uống nước.
Tình trạng thiếu nước nhẹ kéo dài
sẽ khiến nước tiểu đậm màu
thận phải làm việc vất vả hơn
dễ gây táo bón, mệt mỏi
và thậm chí choáng váng khi thay đổi tư thế.
Lời khuyên của tôi dành cho các cô các bác
là hãy tập thói quen uống nước đều đặn trong ngày.
Mỗi lần chỉ cần vài ngụm nhỏ
duy trì thường xuyên sẽ tốt hơn nhiều
so với việc để cơ thể thiếu nước
rồi uống một lượng lớn cùng lúc.
Bên cạnh đó hãy ưu tiên nước ấm
hoặc nước ở nhiệt độ phòng.
Nước quá lạnh có thể gây co thắc dạ dày
nhất là với những cô bác có thể tiêu hóa nhạy cảm.
Còn về việc uống nước ngay trong bữa ăn thì sao ạ?
Có phải thói quen này sẽ làm pha loãng dịch vị
và ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa không thưa bác sĩ Phúc?
Chính xác là như vậy anh Thừa.
Nếu cô bác vừa ăn vừa uống 2-3 cốc nước lớn
dịch vị trong dạ dày sẽ bị pha loãng tạm thời
khiến quá trình tiêu hóa kém hiệu quả hơn
đặc biệt với những người đã suy giảng
chức năng tiêu hóa do tuổi tác.
Nếu cảm thấy quá khô miệng
chỉ nên nhấp từng ngụm nhỏ.
Thời điểm uống nước tốt nhất
là trước bữa ăn khoảng 30 phút
hoặc sau bữa ăn từ 30 đến 60 phút
khi dạ dày đã bắt đầu quá trình tiêu hóa thức ăn.
Ngoài ra hãy nhớ rằng nước lọc luôn là lựa chọn tốt nhất.
Các loại nước ngọt, trà sữa hay đồ uống có cồn
không thể thay thế nước lọc
thậm chí còn làm tăng gánh nặng cho cơ thể.
Người xưa có câu
Ăn có nhai, uống có chừng
đó là lời dặn giản dị
nhưng vẫn còn nguyên giá trị khoa học đến tận ngày nay.
Chỉ cần thay đổi một thói quen nhỏ mỗi ngày
các cô các bác đã tự tạo cho mình
một nền tảng sức khỏe vững chắc.
Thưa bác sĩ Phúc
Vậy là chúng ta đã cùng nhau đi qua
3 sai lầm phổ biến trong dinh dưỡng và sinh hoạt.
Qua những phân tích này, anh Thư thấy rằng
chăm sóc sức khỏe không chỉ là việc
chọn lựa thực phẩm tốt
mà còn là cách chúng ta đưa
những thực phẩm đó vào cơ thể.
Bác sĩ có thể đúc kết lại ý nghĩa
của việc này đối với sức khỏe lâu dài
của các cô các bác không ạ?
Thưa anh Thư và các cô các bác
chúng ta cần hiểu rằng
thực phẩm cũng như một loại thuốc quý
nhưng thuốc hay cũng cần dùng đúng cách
mới phát huy được công dụng.
Những thực phẩm bổ dưỡng như củ cải,
cà rốt, rau rền hay khoai lang
đều rất tốt.
Nhưng để dưỡng chất ấy thực sự đi vào máu
nuôi dưỡng xương cơ
và các cơ quan thì cơ thể
cần ở trạng thái vận hành nhịp nhàng.
Nếu ví thực phẩm là nguyên liệu quý
thì cơ thể chính là nhà máy chế biến.
Nếu bên trong cơ thể còn những nút thắt
những thói quen chưa phù hợp
thì dù chúng ta có ăn ngon ăn đủ đến đâu
hiệu quả cũng sẽ không cao.
Vậy nên bên cạnh việc ăn đúng
chúng ta còn phải tìm cách
tháo gỡ những mảnh ghép còn thiếu
để cơ thể thực sự được nuôi dưỡng trọn vẹn.
Thưa bác sĩ Phúc,
sau khi chúng ta đã bản luận rất kỹ
về việc lựa chọn thực phẩm,
anh Thư lại nảy ra một thắc mắc.
Làm thế nào để những bữa cơm hàng ngày
có thể kết hợp nhịp nhàng với thói quen sinh hoạt
từ đó tạo nên một nền tảng vững chắc
giúp cơ thể khỏe mạnh hơn theo 5 tháng
thay vì chỉ đơn thuần là ăn xong rồi để đó?
Đây là một câu hỏi rất hay
và chạm đúng vào cốt lõi
của sức khỏe chủ động, anh Thư ạ.
Thưa các cô các bác,
điều đầu tiên tôi muốn nhấn mạnh
ở đây không phải là một món ăn
cao lương, mỹ vị
hay bất kỳ loại thuốc bổ đắc tiền nào
mà chính là rất ngủ.
Ông bà ta từ xưa đã có câu
ban ngày ăn để nuôi cơ thể,
ban đêm ngủ để cơ thể tự chữa lành.
Câu nói ấy tuy mộc mạc
nhưng lại phản ánh chính xác những gì
y học hiện đại đã chứng minh qua nhiều thập kỷ.
Vậy có phải nhiều cô bác trong chúng ta
đang hiểu lầm rằng chỉ cần ăn uống
đầy đủ các chất dinh dưỡng là sức khỏe
chắc chắn sẽ tốt lên, thưa bác sĩ Phúc?
Đúng là như vậy, anh Thư ạ.
Không ít các cô các bác vẫn nghĩ ăn đủ
là đã hoàn thành nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe.
Nhưng thực tế, ăn đủ
mới chỉ là một nửa
của câu chuyện. Nửa còn lại
nằm ở việc cơ thể có đủ
thời gian và điều kiện thuận lợi
để chuyển hóa, hấp thụ và sử dụng
những dưỡng chất ấy hay không.
Ban ngày là thời gian chúng ta nạp năng lượng
Ngược lại, đến ban đêm
khi cơ thể bước vào trạng thái nghỉ ngơi
hàng loạt quá trình sinh học
quan trọng mới âm thầm diễn ra
các tế bào bị tổn thương
bắt đầu được sửa chữa
các sợi cơ được phục hồi sau một ngày vận động
Hệ miễn dịch cũng tranh thủ
thời gian này để tăng cường sức mạnh
bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây hại
Đó là lý do vì sao
sau một đêm ngon rất
sáng hôm sau các cô các bác
luôn cảm thấy người nhẹ nhõm
tinh thần tỉnh táo
và chẳng đầy sức sống
Thưa bác sĩ Phúc, điều này giải thích vì sao
có những cô bác ăn uống rất đầy đủ
ngày nào cũng bổ sung thịt, cá
rau xanh, trái cây tươi
nhưng sáng dậy vẫn thấy mệt mỏi, quể quải
và chân tay thiếu sức sống phải không ạ?
Chính xác là vậy em thưa
nhiều khi nguyên nhân không nằm ở bữa cơm
mà nằm ở thói quen ngủ nghỉ
Theo nhịp sinh học tự nhiên
khi màn đêm buông xuống, cơ thể sẽ tiết ra
gian melatonin để điều tiết giấc ngủ
Nếu các cô các bác thường xuyên thức khuya
thậm chí đến 1-2 giờ sáng mới ngủ
nhịp sinh học sẽ bị sáo trộn nghiêm trọng
Tôi cần đính chính một chút
về quan điểm phổ biến
đó là không phải gan sẽ ngừng thải độc
sau 10-1 giờ đêm như nhiều lời đồn thổi trên mạng
Gan vẫn làm nhiệm vụ
chuyển hóa và đào thải chất độc
liên tục suốt cả ngày lẫn đêm
Tuy nhiên, việc ngủ quá muộn
và ngủ không sâu giấc
sẽ làm gián đoạn các quá trình chuyển hóa
khiến hiệu quả phục hồi
giảm suốt đáng kể
từ đó cơ thể luôn trong tình trạng mệt mỏi
Bác sĩ Phúc có thể giúp anh Thư
cùng các cô các bác hình dung rõ hơn
về mối liên hệ giữa việc ăn uống và giấc ngủ
bằng một ví dụ dễ hiểu được không ạ?
Anh Thư hãy tưởng tượng thế này
Bữa cơm giống như việc các cô các bác
mang nguyên vật liệu về để xây một ngôi nhà
còn giấc ngủ chính là lúc những người thợ
lành nghề bắt tay vào xây dựng
Nếu đêm nào công trình cũng bị ngắt quãng
hôm xây hôm nghỉ, thì ngôi nhà rất khó
Tương tự, dưỡng chất chỉ phát huy tối đa
tác dụng khi có một giấc ngủ đủ sâu
để cơ thể phân bổ đến nơi cần thiết
Để có giấc ngủ tốt, không nên
ép mình ngủ quá nhiều
mà hãy duy trì sự đều đặn
Nếu có thể, các cô các bác
nên đi ngủ trước
10h30 hoặc 11h tối
và thức dậy vào một khung giờ
cú định trước khi ngủ 1-2h
hạn chế ăn quá no
tránh trà đặc hoặc cà phê
đồng thời giảm thời gian tiếp xúc với điện thoại
hay tivi
Một giấc ngủ ngon là món quà vô giá
giúp cơ bắt săng chắc và tinh thần
minh mẫn hơn cho tuổi già
Sau giấc ngủ, anh Thư thấy việc vận động
cũng là một yếu tố then chốt
Nhưng nhiều cô bác sợ đau khớp, sợ té ngã
nên chỉ muốn ngồi nghỉ cho khỏe
Điều này có thực sự tốt không thưa bác sĩ Phúc?
Đây là một quan điểm cần thay đổi
Anh Thư ạ, nếu cơ thể ít vận động
trong thời gian dài, các dưỡng chất quý
từ bữa ăn sẽ khó phát huy tác dụng
Cô bác hãy hình dung, một dòng nước muốn trong và sạch
thì phải luôn lưu thông
Nếu để yên quá lâu, nước sẽ tủ động
Cơ thể người cũng vậy
Khi vận động, tim bơm máu mạnh mẽ hơn
mang oxy và dưỡng chất
đi nuôi từng tế bào
các khớp xương được cử động linh hoạt
cơ bắt được tích thích và đường ruột
cũng làm việc hiệu quả hơn
Người xưa có câu khí huyết lưu thông
thì thân thể nhẹ nhàng
và y học hiện đại cũng hoàn toàn khẳng định điều đó
Sau bữa ăn, nếu các cô các bác
chỉ ngồi một chỗ hoặc nằm ngay
dạ dày sẽ tiêu hóa chậm hơn
dẫn đến đầy hơi khó chịu
Vì vậy thay vì nằm nghỉ ngay, hãy vận động nhẹ nhàng
để cơ thể khỏe mạnh hơn mỗi ngày
Thưa bác sĩ Phúc, có một vấn đề
mà nhiều cô bác vẫn thường băn khoăn
đó là tại sao có những người lớn tuổi
dù ăn uống rất giống nhau
cùng một chế độ thực dưỡng
nhưng sức khỏe lại khác biệt rất xa
Có người thì nhanh nhẹ, dẻo dai
trong khi người khác lại luôn cảm thấy mệt mỏi, chậm chạp
dù đã tầm bổ rất nhiều
Phải chăng sự khác biệt nằm
ở việc vận động, thưa bác sĩ Phúc?
Đúng vậy, đây là một quan sát rất tinh tế
Sự khác biệt ấy thực chất nằm
ở cách cơ thể chuyển hóa năng lượng
Khi cô bác có một chút vận động nhẹ nhàng
hệ tiêu hóa sẽ làm việc nhịp nhàng hơn
quá trình trao đổi chất diễn ra thuận lợi
và cơ thể sẽ hấp thụ trọn vẹn
những dưỡng chất từ bữa ăn
Nếu chúng ta chỉ ăn mà không vận động
những dinh dưỡng quý giá ấy giống như
dòng nước tù động không thể lưu thông
Ngược lại, nếu duy trì vận động đều đặn
cơ thể sẽ sử dụng hiệu quả
những gì đã nạp vào
giúp các cô các bác luôn cảm thấy
nhẹ nhõm và chàng đầy sinh khí
Vậy, thưa bác sĩ Phúc
Vận động cho người cao tuổi có cần
phải theo một giáo trình khắt khe
hay phải tập luyện những bộ môn tốn nhiều sức lực không ạ?
Anh Thư tin rằng các cô các bác cũng rất quan tâm
làm thế nào để tập luyện vừa sức
mà vẫn mang lại hiệu quả cao nhất
Tôi muốn nhắn nhủ đến các cô các bác
đừng quá áp lực với việc
phải tập nặng hay tập thật lâu
Điều quan trọng nhất chính là sự phù hợp
với sức khỏe cá nhân và tính đều đặn
mỗi ngày
Đi bộ là bài tập đơn giản
an toàn và hiệu quả nhất
Chỉ cần dành ra khoảng 20-30 phút
mỗi ngày
hoặc chia nhỏ thành 2 lần
sáng và chiều
các cô các bác sẽ thấy cơ thể thay đổi rõ rệt
Khi đi bộ, hãy giữ tốc độ vừa phải
bước chân đều đặn
Hít thở tự nhiên
Mục tiêu không phải đi nhanh hay đi xa
mà là sau khi tập, cô bác thấy người ấm lên
hơi thở nhanh hơn một chút
nhưng vẫn có thể nói chuyện bình thường được
Đó là cường độ lý tưởng
Nghe bác sĩ Phúc chia sẻ
thì việc này hoàn toàn
nằm trong tầm tay của mọi người
Nhưng nếu có những hôm thời tiết không thuận lợi
hoặc không gian trong nhà hạn chế
thì các cô các bác nên duy trì vận động như thế nào cho hiệu quả
Nếu không thể đi bộ ngoài trời
các cô các bác hoàn toàn có thể đi lại
trong sân, trong nhà hoặc thực hiện các động tác tại chỗ
Nguyên tắc vàng là
tránh ngồi yên quá lâu
Nếu đang xem TV hoặc đọc báo
cứ sau khoảng 45 phút đến 1 giờ
cô bác hãy đứng dậy
đi vài vòng vươn vay
hoặc cử động chân tay
Những việc nhỏ bé giúp máu huyết lưu thông tốt hơn
tránh tình trạng cứng khớp
Ngoài ra, các bài tập vẩy tay
theo phương pháp đạt ma dịch cân kinh
cũng rất tốt
giúp phần thân trên được vận động linh hoạt
Với những cô bác gặp vấn đề về khớp gối
hãy chọn bài tập ngồi trên ghế
như co rũi chân, xoay khổ chân
hoặc đứng lên, ngồi xuống
chậm dãi với sự hỗ trợ của ghế vững trái
Tất cả những điều đó đều giúp
duy trì sức mạnh cơ bắp và khả năng giữ thăng bằng
giảm thiểu nguy cơ té ngã
Thưa bác sĩ Phúc
Anh Thư thấy việc vận động là rất cần thiết
nhưng liệu có thời điểm nào trong ngày
mà chúng ta cần tránh tập luyện không ạ?
Anh Thư cũng muốn nhân đây gửi lời cảm ơn
đến các cô các bác đã luôn lắng nghe
Nếu các cô các bác thấy những kiến thức này hữu ích
hãy nhấn thích, chia sẻ cảm nhận của mình
ở phần bình luận và đăng ký kênh câu chuyện tuổi già
để chúng ta cùng lan tỏa
lối sống khỏe mạnh đến với nhiều người hơn nữa
Cảm ơn anh Thư đã nhắc nhở
Một lưu ý nhỏ
nhưng rất quan trọng là sau bữa ăn
các cô các bác không nên vận động
quá mạnh ngay lập tức, hãy để cơ thể
nghỉ ngơi khoảng 15 đến 30 phút
rồi mới đi bộ thong thả
Điều này giúp hệ tiêu hóa
làm việc thuận lợi, tránh cảm giác
tức bụng hay mệt mỏi
Người xưa có câu rất hay rằng
ăn để có sức nhưng phải vận động thì sức mới thành của mình
Những thực phẩm bổ dưỡng như
củ cải, cà rốt hay khoai lang
sẽ chỉ phát huy tối đa giá trị
khi cơ thể được vận động
Khi dinh dưỡng đi cùng vận động, cơ bác sẽ khỏe hơn
sức khớp linh hoạt hơn
và tinh thần cũng sảng khoái hơn nhiều
Thưa bác sĩ Phúc, ngoài dinh dưỡng và vận động
còn một yếu tố nữa
mà người xưa luôn đặt lên hàng đầu
đó là sự bình an trong tâm hồn
Bác sĩ Phúc có thể giải thích thêm
về mối liên hệ giữa tâm trạng và sức khỏe của hệ tiêu hóa không ạ?
Anh Thư nói rất đúng
Tâm có an thì thân mới khỏe
Đây không chỉ là kinh nghiệm dân gian
mà còn được y học hiện đại chứng minh
Khi các cô các bác lo lắng
căng thẳng hay bực bội, cơ thể sẽ tiết ra
nhiều cortisol, một loại hormone gây áp lực
Nếu mức cortisol luôn cao
do lo nghĩ triển miên
nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giấc ngủ
và hệ tiêu hóa, khiến các cô các bác ăn không ngon
hoặc thậm chí là ăn mất kiểm soát
Dù chúng ta có ăn những thực phẩm tốt nhất
nhưng nếu ngày nào cũng
chất đầy nỗi lo trong lòng
thì cơ thể cũng rất khó khỏe mạnh tròn vẹn
Sức khỏe thực thụ không chỉ được nuôi
bằng thức ăn mà còn được nuôi bằng
một tinh thần nhẹ nhõm và bình an
Dẫu biết rằng cuộc sống không tránh khỏi
những lo toan, nhưng việc học cách
buông bỏ những muộn phiền chính là liều thuốc
quý giá nhất để gìn giữ sự
dẻo dai theo năm tháng
Thưa bác sĩ Phúc, những chia sẻ vừa rồi
thật sự đã mở ra cho anh Thư và các cô các bác
một góc nhìn rất nhân văn về việc
chăm sóc sức khỏe. Anh Thư muốn hỏi thêm
Trong cuộc sống thường nhật, khi đối diện
với những áp lực vô hình, làm thế nào
để chúng ta giữ được tinh thần nhẹ nhõm như
bác sĩ Phúc vừa nhắn nhủ ạ?
Đây là một câu hỏi rất hay, anh Thư ạ
Tôi luôn tâm niệm rằng, điều
quan trọng nhất là các cô các bác đừng
bao giờ để những nỗi lo âu tích tụ mãi
trong lòng. Khi có bất cứ chuyện
gì trăng trở, hãy mạnh dạn chia sẻ
với người thân, gặp gỡ bạn bè
để trò chuyện, chăm sóc vài
chỗ cây nhỏ, đọc vài trang sách hay
nghe một bản nhạc nhẹ
hoặc đơn giản hơn là dành thời gian
đi dạo dưới ánh nắng buổi sáng
Những việc tưởng chừng như rất
đỗi bình thường lại chính là
liều thuốc quý giúp tinh thần
trở nên thư thái hơn rất nhiều
Người sống khỏe lâu năm thường không phải
là những người chưa từng trải qua khó khăn
mà là những người biết cách
giữ cho lòng mình không còn nặng nề
Khi tâm được am, giấc ngủ
sẽ tự nhiên đến và sâu hơn
Ngủ ngon thì cơ thể phục hồi tốt hơn
Cơ thể khỏe mạnh thì việc ăn uống
cũng trở nên ngon miệng hơn
Mọi yếu tố đều liên kết chặt chẽ với nhau
tạo thành một vòng tròn tích cực
Anh Thư rất tâm đắc với cách
Bác sĩ Phúc ví von về vòng tròn
tích cực này. Vậy bên cạnh
việc lựa chọn thực phẩm, việc chăm sóc
tâm hồn cũng quan trọng không kém đúng không
Bác sĩ Phúc? Chắc chắn là như vậy
anh Thư ạ. Bên cạnh việc chọn lựa
chọn những thực phẩm bổ dưỡng, các cô
các bác cũng đừng quên chăm sóc cho tâm hồn
của mình mỗi ngày. Một nụ cười
chân thành, một suy nghĩ lạc quan
một tấm lòng rộng mở, đôi khi
còn là liều thuốc quý mà không
hiểu thuốc nào trên đời có thể bán được
Đó cũng chính là nền tảng
để cơ thể hấp thu tốt hơn
những dưỡng chất từ bữa cơm hàng ngày
và gìn dựng sức khỏe mền lâu
theo năm tháng. Nhìn lại hành trình
chúng ta đã đi qua trong tập ngày hôm nay
Bác sĩ Phúc có thể giúp anh Thư
và các cô các bác tổng kết lại những
ý chính quan trọng nhất để mọi người dễ dàng áp dụng
vào cuộc sống không ạ? Thưa anh Thư
đi hết hành trình ngày hôm nay
có lẽ chúng ta đều thấy một điều rất
rõ ràng. Muốn có sức khỏe tốt khi
tuổi ngày một cao, không nhất thiết
phải tìm đến những món ăn đắt tiền hay
các loại thuốc bổ quý hiếm
Điều cơ thể cần nhất vẫn là những
bữa cơm đủ chất, cân đối
và đều đặn mỗi ngày. Bốn loài
thực phẩm chúng ta đã cùng tìm hiểu
là củ cải trắng, cà rốt,
rau rền và khoai lang đều là
những món ăn rất bình dĩ. Chúng
không phải thần dược cũng không thể thay thế
thuốc chữa bệnh. Nhưng nếu biết
lựa chọn chế biến đúng cách và
kết hợp cùng thịt, cá, trứng, đậu
rau xanh trong một chế độ ăn hợp lý
chúng sẽ trở thành
những người bạn đồng hành bền bỉ
giúp nuôi dưỡng cơ thể
qua từng bữa ăn. Bên cạnh đó
một giấc ngủ ngon, một chút vận động
mỗi ngày và một tinh thần nhẹ nhõm
chính là những chìa khóa giúp cơ thể
tận dụng tốt hơn những dưỡng chất
mình đã nạp vào. Sức khỏe tuổi già
không được tạo nên từ một điều gì đó
quá lớn lao mà được vun đắp
từ rất nhiều thói quen nhỏ lặp lại
mỗi ngày. Người xưa có câu
phòng bệnh hơn chữa bệnh. Đến tận hôm nay
lời dạng ấy vẫn còn nguyên giá trị.
Mỗi bữa cơm gia đình
chính là nơi chăm sóc sức khỏe đầu tiên
của mỗi người. Người chuẩn bị bữa cơm
dù là ông, là bà
hay người thân đều đang
góp phần gìn giữ sức khỏe cho
những người mình yêu thương nhất.
Có thể nói tăn bếp chính là tiệm
thuốc gần hũ nhất. Còn người nội trợ
cũng là người âm thầm chăm sóc
sức khỏe cho cả nhà bằng những món ăn
giảng dị mỗi ngày.
Những lời đục kết của bác sĩ Phúc
thật sự rất ấm áp và thực tiễn.
Anh Thư hy vọng rằng nếu
các cô, các bác thấy những chia sẻ
trong câu chuyện tuổi già hôm nay hữu ích
hãy dành một chút thời gian nhấn đăng ký kênh
và chia sẻ video đến người thân, bạn bè.
Biết đâu chỉ một bữa cơm được thay đổi
đúng cách cũng có thể giúp ai đó
ăn ngon hơn, khỏe hơn và
sống vui hơn mỗi ngày.
Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến
các cô, các bác đã dành thời gian quý báu
đồng hành cùng anh Thư và tôi đến
những phút cuối cùng của chương trình.
Kính chúc các cô, các bác luôn có những bữa cơm
thật ngon miệng, ngủ ngon mỗi đêm,
giữ được tinh thần an vui, cơ thể
khỏe mạnh và tận hưởng tuổi già trong
sự bình an, đầm ấm bên gia đình.
Hẹn gặp lại các cô, các bác trong những
chương trình tiếp theo của câu chuyện tuổi già.