Mỹ bí mật mua Yên Nhật lần đầu sau 28 năm, và đây là lý do thực sự!

Ôn Cố Tri Tân - Góc Nhìn
250 người theo dõi
Lần đầu sau 28 năm, Mỹ nhảy vào mua Yên Nhật — nhưng không bán đô la mà bán euro, và lý do thật sự không phải tình hữu nghị mà là 1.100 tỷ đô la trái phiếu Mỹ đang nằm trong tay Tokyo: nếu Nhật bán tháo, lãi suất Mỹ tăng vọt và kế hoạch tài chính của Trump sụp đổ.
Trong video này:
00:00 Lời dẫn
01:44 Yên sụp đổ thế nào sau 40 năm?
06:42 Ngày 1 tháng 8: Khi Fed bán tiền người khác để cứu đồng tiền bạn bè
🔔 Subscribe để không bỏ lỡ: https://www.youtube.com/@OnCoTriTan_GocNhin?sub_confirmation=1
☘️ Ủng hộ chúng tôi tại: https://www.buymeacoffee.com/OnCoTriTan
#yênnhật #mỹmuayên #nhậtbản #tỷgiáusd #địachínhtrị #quanhệquốctế #tàichínhtoàncầu #ôncốtritân #tinquốctế #carrytrade #đôla #trumptàichính
Vào ngày 1 tháng 8 năm 2026, Washington làm điều mà suốt 28 năm qua chưa từng làm.
Cục Dự trữ Liên bang New York bước vào thị trường ngoại hối toàn cầu, dùng tiền mua yên nhật, lần đầu tiên kể từ năm 1998.
Trước đó một tuần vào ngày 23 tháng 7, tỷ giá đồng yên chạm 163,99 yên đổi 1 đô la, mức thấp nhất trong 40 năm.
Phải quay về tận thời tổng thống Reagan, trước cả hiệp ước Plaza, người ta mới thấy yên nhật yếu đến như vậy.
Nhật đã tự bỏ ra hơn 36 tỷ đô la trong suốt cuối tháng 7 để cố ghiềm yên lại, nhưng không đủ.
Rồi tổng thống Trump lên tiếng xác nhận hôm 3 tháng 8, gọi đây là dấu hiệu của tình hữu nghị.
Bộ trưởng tài chính Scott Besant thậm chí công khai cầm một tờ giấy ghi dòng chữ 5 đến 10 tỷ đô la mua yên, như danh sách đi chợ trước ống kính truyền thông.
Nhưng có một chi tiết lạ ở đây.
Khi muốn mua yên, cách thông thường và hiệu quả nhất là bán đô la ra.
Nhưng New York Fed đã không làm vậy. Họ bán euro, đồng tiền của người châu Âu.
Và vì sao Mỹ lại phải dùng tiền của người khác để cứu yên nhật?
Trong khi kho đô la của mình dồi dào.
Câu trả lời nằm trong một nghịch lý ngàn tỷ đô la mà Washington không muốn ai nhắc đến.
Nhưng trước khi vào phần bình luận, kính mời quý khán giả hãy like, subscribe kênh ổn cổ Tri Tân để cập nhật những phân tích độc đáo nhất.
Yên sụp đổ thế nào sau 40 năm?
Để hiểu vì sao Washington phải hành động, trước tiên hãy xem chuyện gì đã dẫn yên nhật đến mức thảm hại như vậy.
Đây không phải tai họa xảy ra trong một đêm.
Đây là kết quả của nhiều năm tích lũy, từ nhiều hướng cùng nhắm vào một điểm.
Và mỗi hướng đều có logic riêng của nó.
Hướng đầu tiên là trên lệch lãi xuất.
Hãy nghĩ thế này, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đang giữ lãi xuất ở 1%,
trong khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ đứng khoảng 3,5%, khoảng cách gần 250 điểm cơ bản,
tức là gần 2,5% mỗi năm.
Với nhà đầu tư toàn cầu, đó là mồi nhữ khổng lồ,
vay yên nhật lãi xuất gần bằng 0, mua tài sản đô la xin lời cao,
cứ thế hàng nghìn tỷ yên bị bán ra để đổi lấy đô la,
ngày qua ngày, tuần qua tuần.
Người ta gọi đây là carry trade, hay chiến lược kiếm lời từ trên lệch lãi xuất.
Hình dung đơn giản thế này, bạn vay từ Ngân hàng A với lãi xuất 1%,
rồi gửi sang Ngân hàng B, lãi 3,5%.
Phần chết lên là tiền bỏ túi miễn phí.
Nhà đầu tư toàn cầu đang làm đúng điều đó, nhưng quy mô hàng trăm tỷ đô la.
Và mỗi giao dịch như vậy là một lần bán yên,
mỗi lần bán yên là một lần đồng tiền này yếu hơn một chút.
Điều quan trọng là carry trade không phải là một nhà đầu tư hay một quỹ đặc biệt nào.
Đó là hành vi đồng loạt của cả hệ thống tài chính toàn cầu.
Ngân hàng đầu tư, quỹ phòng hộ, công ty bảo hiểm, quỹ hưu trí,
tất cả đều có động lực vay yên rẽ để kiếm lợi nhuận cao hơn ở nơi khác.
Không có cách nào chặn hành vi này bằng tuyên bố hay nghị định.
Hướng thứ 2 đến từ chính Ngân hàng Trung ương Nhật, gọi tắt là BOJ.
Vào ngày 31 tháng 7 năm 2026, trong cuộc họp chính sách tiền tệ,
BOJ quyết định giữ nguyên lãi xuất dù nền kinh tế Nhật đang nóng lên.
Lương công nhân tăng mạnh nhiều năm liên tiếp, tính dụng tăng với tốc độ nhanh nhất trong 30 năm.
Logic bình thường nói rằng khi nền kinh tế nóng, ngân hàng Trung ương tăng lại để hạ nhiệt.
Nhưng BOJ không dám tăng lại mạnh.
Lý do Nhật đang gánh khoản nợ công vượt 200% GDP.
Con số này có nghĩa là toàn bộ sản lượng kinh tế Nhật Bản trong 2 năm gộp lại,
vẫn chưa đủ để trả hết nợ.
Và mỗi lần tăng lại xuất là 1 lần chính phủ Nhật phải trả thêm hàng chục tỷ đô la tiền lãi cho đóng nợ khổng lồ đó.
Lãi tăng quá mạnh, Nhật tự bóp cổ mình bằng chi phí nợ.
Đây là cái bẫy mà nhiều nước nợ nhiều đang rơi vào.
Không thể không tăng lại vì làm phát và đồng tiền yếu,
nhưng cũng không thể tăng lại vì nợ quá lớn.
BOJ đang đi trên dây giữa 2 vực thẩm.
Hướng thứ 3 đến từ chính trường Tokyo.
Thủ tướng Takashi công bố kế hoạch đầu tư công tư khổng lồ kéo dài đến năm 2040,
tập trung vào quốc phòng, bán dẫn và hạ tần số.
Thị trường nghe xong và lập tức lo ngại.
Với nợ đã ngập đầu như vậy, Nhật Bản còn dám bay thêm bao nhiêu nữa?
Câu hỏi đó cũng là áp lực bán thêm lên đồng yên.
Rồi còn 1 hướng nữa âm thầm hơn nhưng dài dẫn.
Nhật nhập khẩu toàn bộ năng lượng,
không có 1 giếng dầu, không có khí đốt tự nhiên đáng kể trong lãnh thổ.
Điều này có nghĩa là khi căng thẳng Trung Đông đẩy giá dầu lên,
Nhật phải dùng nhiều đô la hơn để mua dầu.
Nghĩa là bán thêm yên ra, thăm hộp thương mại tăng, yên tiếp tục yếu.
Đây là vòng lập không thoát ra được chỉ bằng chính sách tiền tệ.
4 lực kéo từ 4 hướng.
Và nhập khẩu năng lượng.
Và yên rơi xuống 163,99 vào ngày 23 tháng 7,
mức mà 40 năm trước chưa thấy.
Để so sánh thì vào thời kỳ cao điểm của bong bóng kinh tế Nhật
những năm 1980, 1 đô la chỉ đổi được khoảng 120 yên.
Nghĩa là đồng yên khi đó mạnh hơn bây giờ đến 25%.
Sự trượt dài không diễn ra trong 1 năm hay 2 năm,
mà là hành trình của cả thập kỷ.
Và bây giờ nó chạm đến điểm mà Washington không thể ngồi yên nhìn nữa.
Cuối tháng 7 năm 2026,
Nhật đã một mình chi hơn 36 tỷ đô la để kéo yên lên.
Vẫn không đủ.
Bởi vì không ai một mình đủ sức chặn cổ máy Carriage
khi nó đang vận hành toàn lực.
Mỗi đô la can thiệp của Nhật
là một giọt nước rơi vào đại dương thị trường ngoại hối
nơi mỗi ngày có hàng nghìn tỷ đô la giao dịch.
Rồi vào sáng thứ 6 ngày 1 tháng 8,
điều bất ngờ xảy ra, New York phép bước vào thị trường.
Ngày 1 tháng 8 khi phép bán tiền người khác để cứu đồng tiền bạn bè.
Vào ngày 1 tháng 8 trong giờ giao dịch buổi sáng tại New York,
Cục Dự trữ Liên bang New York thực hiện lệnh thay mặt kho bạc Mỹ
bán euro mua yên.
Không phải bán đô la mà bán euro, đồng tiền của châu Âu.
Đây là lần đầu tiên Mỹ và Nhật cùng nhau mua yên kể từ năm 1998.
Từ thời khủng hoảng tài chính châu Á tức là đúng 28 năm.
Vào năm 2011 sau thảm họa Fukushima,
Mỹ và G7 cũng phối hợp can thiệp yên Nhật.
Nhưng lần đó là bán yên ra vì yên tăng bất thường
do dòng tiền bảo hiểm chạy về Nhật.
Lần này là ngược lại hoàn toàn.
Mua yên vào để ngăn yên yếu thêm.
Và đây mới là lần đầu tiên trong 28 năm theo chiều này.
Vào ngày 3 tháng 8, Tổng thống Trump xác nhận
Bộ trưởng Betsen và Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Takayama
ra tuyên bố chung cảnh báo sẽ không ngừng ngại can thiệp thêm nếu cần.
Thị trường hiểu ngay yên từ gần 164 lên đến 155,20 yên đổi 1 đô la,
mức cao nhất trong 3 tháng tăng gần 1,4% chỉ sau tuyên bố chính thức.
Tính hiệu phối hợp Mỹ-Nhật đã làm được điều mà 36 tỷ đô la
can thiệp của Tokyo một mình không làm được,
khiến thị trường ngừng đặt cực chống lại yên.
Và lợi xuất trái phía Mỹ kỳ hạng 10 năm giảm 5 điểm cơ bản xuống còn 4,69%.
Con số này trông nhỏ nhưng rất quan trọng,
đừng bỏ qua nó, chúng ta sẽ quay lại ngay sau đây.
Nhưng trước tiên hãy nói về điều khiến các chuyên gia gọi là kỳ lạ,
vì sao lại bán euro thay vì đô la?
Ở Mỹ, đô la là thứ có nhiều nhất, thanh khoản cao nhất.
Bán đô la mua yên là cách hiệu quả và thẳng thắng nhất
trong bất kỳ cuộc can thiệp tiền tệ thông thường nào.
Trong quỹ ổn định ngoại hối của kho bạc Mỹ,
hiện có một lượng dự trữ ngoại tệ,
bao gồm cả euro và yên, thu về từ các can thiệp trước đây.
Vì vậy, về mặt kỹ thuật có thể dùng euro để mua yên,
mà không cần động đến đô la.
Thị trường đã đặt câu hỏi
vì sao phải bán đồng tiền của người châu Âu,
những người không hề được hỏi ý kiến,
để cứu đồng tiền của người Nhật.
Châu Âu có đồng ý không?
Hay Washington đang hành sự với dự trữ ngoại tệ chung,
như tài sản riêng của mình?
Câu trả lời nằm ở mục tiêu thật sự của Washington.
Mỹ muốn giúp yên mạnh lên,
mà không làm đô la yếu đi.
Họ không muốn bán đô la ra thị trường.
Vì bán đô la có nghĩa là đô la mất giá.
Và đô la mất giá là điều Bộ trưởng Benson đang tránh bằng mọi giá,
đặc biệt trong bối cảnh các thị trường mới nổi
và đối thủ địa chính trị đang theo dõi từng động thái của Đông Bạc Xanh.
Nhưng cách làm đó lại lộ ra một điều khác,
một điều còn quan trọng hơn nhiều.
Washington đã phải phát minh ra một cơ chế kỹ thuật hoàn toàn mới
để giải quyết vấn đề.
Tên của nó là FEMA Repo Facility,
hay cơ chế vay đô la tạm thời bằng tài sản thế chấp.
Thay vì bán nhà để lấy tiền mặt,
bạn dùng nhà làm tài sản thế chấp để vay ngân hàng.
Dùng xong trả lại, nhà vẫn còn.
Nhật Bản đang nắm rất nhiều trái phiếu Mỹ,
thay vì bán chúng ra thị trường để có đô la can thiệp như những lần trước.
Nhật Bản dùng chúng làm tài sản thế chấp,
vay đô la từ chính phép Mỹ thông qua cơ chế FEMA SRF.
Nhật có tiền can thiệp mà không cần bán trái phiếu Mỹ.
Tokyo tuyên bố sẽ dùng cơ chế này trong các lần can thiệp tới.
Đây là giải pháp kỹ thuật tinh tế,
chưa có tiền lệ ở quy mô này trong lịch sử quan hệ tài chính Mỹ-Nhật.
Nhưng câu hỏi thật sự mới là quan trọng.
Vì sao Mỹ lại phải phát minh ra giải pháp này?
Tổng thống Trump nói đây là tình hữu nghị.
Nhưng hãy để ý một chi tiết,
Bộ trưởng Bé Sen công khai mang một tờ giấy có dòng chữ
5-10 tỷ đô la mua yên trước ống kính truyền thông.
Nhật Bản hiện đang nắm 1.114 tỷ đô la trái phiếu chính phủ Mỹ.
Chỉ riêng trong tháng 5 năm 2026,
Nhật đã giảm nắm giữ trái phiếu Mỹ đi gần 67 tỷ đô la,
mức giảm lớn nhất kể từ tháng 9 năm 2022.
Lý do là để có đô la can thiệp tỷ giá trong các đợt trước.
Cơ chế đó đơn giản và có tiền lệ.
Khi Nhật cần đô la để mua yên trên thị trường,
họ bán một phần trái phiếu Mỹ đang nắm.
Trái phiếu ra, đô la vào tai Nhật.
Nhật dùng đô la đó mua yên.
Nhưng Bộ trưởng Bé Sen hiểu rõ điều gì sẽ xảy ra
nếu kịch bản đó lặp lại ở quy mô lớn hơn.
Khi Nhật bán ra hàng trăm tỷ đô la trái phiếu Mỹ,
cung trái phiếu Mỹ trên thị trường tăng vọt.
Cung tăng, giá giảm, lợi xuất tăng lên.
Và khi lợi xuất trái phiếu Mỹ tăng,
toàn bộ chi phí vây mượn của Chính phủ Mỹ cũng tăng theo.
Khoảng nợ mới phải trả lại cao hơn.
Khoảng nợ cũ đáo hạng phải đảo nợ với lãi xuất cao hơn.
Ngân hàng thâm hụt thêm và vòng xoáy cứ thế tiếp diễn.
Nhật không thể bán tháo trái phiếu Mỹ một cách mạnh tay,
vì nếu bán ồ ạc, yên sẽ mạnh vọt đột ngột.
Calretrac toàn cầu tháo chạy, chứng khoán Nikkei sụp,
các công ty Nhật xuất khẩu mất lợi thuế cạnh tranh ngay lập tức,
và Nhật tự bắn vào chân mình.
Còn Mỹ thì không thể để Nhật rơi vào tình thế buộc phải bán tháo,
vì lợi xuất trái phiếu Mỹ sẽ bị đẩy lên,
phá tan kế hoạch tài chính của Tổng thống Trump.
Và cũng sẽ không có ứng viên Cộng hòa nào được lợi
Nhật và Trung Quốc từng là những người mua lớn nhất,
đồng nghĩa là hai chủ nợ lớn nhất của Washington.
Nhưng Trung Quốc đang dần rút lui,
nắm giữ trái phiếu Mỹ của Bắc Kinh đã xuống mức thấp nhất 18 năm,
tính đến tháng 5 năm 2026.
Nhật thì không tăng thêm,
mà còn bắt đầu giảm do nhu cầu tỷ giá.
Khi cả hai chủ nợ lớn nhất đều co lại,
ai sẽ mua lượng trái phiếu khổng lồ Mỹ cần phát hành mỗi năm?
Để giữ lại xuất không tăng vọt,
Mỹ phải đảm bảo các chủ nợ lớn không bán tháo,
và để họ không bán tháo,
Mỹ phải đủ chiều chuộng họ.
Để đủ chiều chuộng họ,
Mỹ phải nhảy vào mua yên khi Nhật cần.
Đây là vòng xoáy mà Washington đang mắc kẹt,
và không thoát ra được chỉ bằng tuyên bố tình hữu nghị
hay một vài tỷ đô la can thiệp.
Trung Quốc đang nắm giữ trái phiếu Mỹ
về mức thấp nhất 18 năm,
và đó không phải hành động vô tình
hay đơn thuần là phân bổ lại danh mục đầu tư.
Bắc Kinh đang từng bước giảm sự phụ thuộc vào đô la,
từng bước rút lui khỏi vai trò chủ nợ Mỹ,
qua đó giảm đòn bẫy mà Washington có thể dùng
để gây áp lực kinh tế,
nhưng đồng thời cũng tăng sức mạnh của một lá bài khác.
Nếu Bắc Kinh quyết định đẩy nhanh
việc bán trái phiếu Mỹ trong một cuộc khủng hoảng địa chính trị,
Washington sẽ phải chịu đựng tác động
mà không có công cụ ngăn chặn hiệu quả.
Can thiệp Mỹ-Nhật cũng ngầm cảnh báo Bắc Kinh
nếu Trung Quốc nghĩ đến việc chơi bài bán tháo trái phiếu Mỹ
trong một cuộc khủng hoảng,
Mỹ đã có công cụ để vô hiệu hóa một phần tác động.
Firma Ripple Facility là ví dụ điển hình,
cho phép đồng minh tin cậy vay đô la bằng tài sản thế chấp
thay vì phải bán trái phiếu Mỹ,
nhưng công cụ đó chỉ hoạt động với các nước đồng minh tin cậy
được tích hợp vào kiến trúc tài chính Mỹ,
không phải với Trung Quốc.
Với Bắc Kinh, bài toán vẫn còn nguyên vẹn
và Washington không có lá trắng tương đương.
Điều đáng chú ý là quan hệ thương mại Mỹ-Nhật
hiện vẫn đầy mâu thuẫn.
Từ đầu năm 2026, chính quyền Trump đã chỉ trích yên yếu
như một lợi thế thương mại bất công của Nhật Bản.
Xe hơi nhật, điện tử nhật trở nên rẻ hơn
trên thị trường Mỹ khi yên yếu,
gây áp lực lên nhà sản xuất Mỹ.
Nhưng nghịch lý hoàn toàn nằm ở chỗ.
Muốn yên mạnh, BOJ phải tăng lại xuất mạnh tay
và khi đó rủi ro khủng hoảng nợ Nhật Bản tăng lên
vì gánh nặng lại vai trên khoảng nợ 200% GDP bổng nặng thêm.
Ánh hưởng dây chuyền có thể lan rộng sang tài chính toàn cầu.
Mỹ bị kẹt ở giữa.
Muốn yên không quá yếu,
nhưng cũng không muốn Nhật phải tăng lại quá mạnh.
Một thế cân bằng cực kỳ không ổn định về dài hạn.
Nhiều người đặt câu hỏi có phải Plaza Accord 2.0 không?
Plaza Accord năm 1985 là khi 5 cường quốc
Mỹ, Nhật, Tây Đức, Anh, Pháp
ngồi lại tại khách sạn Plaza ở New York
và phối hợp làm đô la yếu đi có kiểm soát.
Kết quả trong vòng 2 năm, đô la mất 50% giá trị so với yên.
Lợi thế xuất khẩu của Nhật bị xóa sổ trên thị trường Mỹ.
Thâm hụp thương mại Mỹ thu hẹp tạm thời,
nhưng kinh tế Nhật sau đó đi vào bong bóng tài sản,
kết thúc bằng thập kỷ mất mát vào thập niên 1990.
Vào năm 2026,
chiều can thiệp ngược lại,
Mỹ muốn yên mạnh hơn,
nhưng lý do chính không phải thương mại,
mà là để ổn định thị trường nợ Mỹ.
Trên lệnh lãi xuất Mỹ-Nhật,
vẫn còn gần 250 điểm cơ bản.
Cổ máy Carriage chưa tắt,
áp lực bán yên chưa biến mất.
Chỉ cần thị trường không thấy POJ sắp tăng lại mạnh,
yên sẽ lại yếu dần theo từng tuần.
Tóm lại, cuộc can thiệp ngày 1 tháng 8
cho thấy ai đang thực sự kiểm soát bàn cờ.
Không phải Washington với đô la mạnh,
mà là Tokyo với 1114 tỷ đô la trái phiếu Mỹ trong tay.
Mỹ can thiệp là vì
không thể để Tokyo phải tự giải quyết
theo cách làm tăng chi phí nợ của chính Washington.
Đó là bằng chứng rõ ràng nhất rằng
vai trò chủ nợ và con nợ
đang đảo chiều theo cách tinh tế
mà ít người nhận ra.
Nhật Bản không phải nước yếu,
cần được Mỹ cứu.
Nhật Bản là một chủ nợ đang nắm hơn
1100 tỷ đô la giấy nợ của Washington.
Và mỗi khi Nhật buộc phải bán một phần trong đó
để tự cứu mình,
chi phí vay mượn của chính phủ Mỹ lại tăng lên.
Kế hoạch tài khoá của Tổng thống Trump
lại bị đe dọa thêm một bước.
Cơ chế FEMA Ripple Facility,
việc dùng euro thay vì đô la,
tất cả những giải pháp kỹ thuật tinh tế đó
là cách Washington cố giải quyết triệu chứng,
mà không dám chữa căn bệnh thật.
Căn bệnh thật là nhiều thập kỷ
bị thâm hụt ngân sách tích lũy,
tạo ra sự phụ thuộc vào các chủ nợ nước ngoài
mà Washington không thể điều khiển
và ngày càng khó chịu.
Cuộc can thiệp ngày 1 tháng 8
là thắng lợi chiến thuật ngắn hạn,
yên phục hồi lợi xuất trái phiếu Mỹ giảm nhẹ,
thị trường tạm yên.
Nhưng về chiến lược dài hạn,
mỗi cuộc can thiệp như thế này
là một lần xác nhận thêm với thị trường toàn cầu
rằng đô la Mỹ không còn đứng vững
bằng sức mạnh nội tại,
mà bằng sự hợp tác bắt buộc
của các chủ nợ không còn nhiều lựa chọn thay thế.
Và mỗi lần Washington phải dùng đến công cụ mới
để ngăn chủ nợ tháo lui
là một lần toàn thế giới thấy rõ hơn
giới hạn thật sự của quyền lực tài chính Mỹ
trong thế kỷ 21.
Quý khán giả có nhìn nhận như thế nào?
Hãy để lại bình luận bên dưới.
Nếu quý khán giả thấy video này hữu ích
thì hãy ủng hộ chúng tôi bằng 1 subscribe,
1 like và 1 comment
để chúng tôi xây dựng chương trình hoàn thiện hơn.
