Khi bước vào những năm tháng cuối đời, rốt cuộc chúng ta có thể thật sự dựa vào ai?
Bạn bè có thể dần xa cách. Tiền bạc có thể mất đi. Những mối quan hệ từng rất thân thiết cũng có thể đổi thay theo thời gian.
Cuối cùng, ba chỗ dựa quan trọng nhất vẫn là chính mình, người bạn đời và con cái.
Nhưng muốn có một tuổi già bình an, ta cần hiểu rõ vị trí của từng người. Trước hết phải biết chăm sóc bản thân, giữ gìn sức khỏe, sự tỉnh táo và khả năng độc lập. Tiếp theo là trân trọng người bạn đời đã đồng hành cùng mình qua bao năm tháng. Sau cùng, hãy yêu thương và nuôi dạy con cái bằng sự sáng suốt, thay vì đặt toàn bộ tương lai của mình lên vai chúng.
Thông qua những bài học sâu sắc từ Kinh Dịch và các câu chuyện đời thường, video này sẽ giúp bạn hiểu:
Vì sao bản thân phải là chỗ dựa đầu tiên.
Làm thế nào để giữ gìn tình nghĩa vợ chồng khi về già.
Vì sao yêu con không đồng nghĩa với nuông chiều hay ràng buộc.
Cách chuẩn bị sức khỏe, tài chính và tinh thần cho tuổi xế chiều.
Mười điều giúp tuổi già sống có chất lượng, có phẩm giá và có ý nghĩa.
Tuổi già có bình an hay không không chỉ phụ thuộc vào số phận.
Nó được tạo nên từ cách chúng ta sống, yêu thương và chuẩn bị ngay từ hôm nay.
Hãy lắng nghe đến cuối video. Có thể một câu nói trong đây sẽ giúp bạn thay đổi cách nhìn về gia đình, tuổi tác và những điều thật sự đáng quý trong cuộc đời.
Nếu thấy nội dung hữu ích, hãy chia sẻ video đến cha mẹ, người thân và những người bạn yêu thương.
Đừng quên đăng ký kênh để tiếp tục đồng hành cùng những câu chuyện về trí tuệ cổ nhân, nhân sinh, gia đình và sự tu dưỡng nội tâm.
Bạn có bao giờ tự hỏi, khi bước vào những năm tháng cuối đời, rút cuộc mình có thể dựa vào ai chưa?
Thật ra, người mà ta có thể nương tựa lâu dài chỉ có ba.
Nếu đặt niềm tin sai chỗ, đến khi tuổi đã cao, sức đã yếu, ta rất dễ rơi vào cô độc và hối tiếc.
Nhiều người dành cả đời để tính toán, tính chuyện tiền bạc, tính chuyện công danh,
tính xem nên kết giao với ai, nên giữ mối quan hệ nào.
Nhưng đến cuối cùng, họ mới nhận ra rằng, trong lúc mãi mê tính toán, mình đã vô tình đánh mất những điều quan trọng nhất.
Khi còn trẻ, ta làm việc quên ngày quên đêm, tin rằng chỉ cần có tiền thì sẽ có tất cả.
Đến tuổi trung niên, ta bận rộn với những cuộc gặp gỡ, những mối quan hệ xã hội,
tin rằng càng quen biết nhiều người thì cuộc đời càng vững vàng.
Nhưng khi tuổi già thật sự đến, ta mới hiểu.
Tiền có thể mất giá, những mối quan hệ tưởng như thân thiết cũng có thể nhạt dần.
Người thật sự ở lại bên ta thường chỉ đếm được trên đầu ngón tay.
Kinh dịch nói về sự biến đổi.
Trời đất biến đổi.
Thời thế biến đổi.
Lòng người cũng biến đổi.
Nhưng giữa muôn vàng đổi thay ấy, vẫn có những điều bền vững.
Có những mối quan hệ không chịu nổi thử thách của thời gian.
Chỉ cần hoàn cảnh thay đổi, lợi ích không còn, người ta liền quay lưng.
Nhưng cũng có những mối quan hệ càng đi qua gian nan lại càng sâu đậm.
Hãy thử nhìn quanh mình.
Bạn có thể có rất nhiều đồng nghiệp, hàng xóm cũng không ít.
Họ hàng bạn bè, người quen lại càng đông.
Thế nhưng đến khi bạn già đi, phần lớn những người ấy sẽ không còn thường xuyên xuất hiện trong cuộc sống của bạn.
Đó không phải là một lời bi quan.
Đó là quy luật rất tự nhiên của đời người.
Con người thường tìm đến nơi có lợi cho mình và tránh xa những điều khiến mình mệt mỏi.
Khi bạn còn khỏe mạnh, còn địa vị, còn khả năng giúp đỡ người khác,
quanh bạn có thể rất đông người.
Nhưng khi bạn không còn mang lại lợi ích, nhiều mối quan hệ cũng tự nhiên tan đi.
Đó không hẳn là lạnh lùng.
Đó là một mặt rất thật của nhân tính.
Trong kinh dịch có quẻ thái và quẻ bỉ.
Quẻ thái tượng trưng cho sự giao hòa, hành thông.
Quẻ bỉ tượng trưng cho sự bế tắc, chia lìa.
Cuộc đời con người cũng vậy.
Có lúc mọi việc thuận lợi, bạn bè tìm đến đông vui.
Có lúc vận thế xa suốt, trước cửa vắng người qua lại.
Chính trong những ngày lạnh lẽo ấy, bạn mới nhìn rõ ai là người thật lòng với mình.
Vậy ba người mà ta có thể dựa vào khi về già là ai?
Người thứ nhất chính là bản thân mình.
Có lẽ bạn sẽ thấy lạ.
Tại sao người đầu tiên không phải cha mẹ, bạn đời hay con cái mà lại là chính mình?
Bởi vì rất nhiều người sống cả đời trong tâm thế dựa dẫm.
Lúc nhỏ dựa vào cha mẹ, khi trưởng thành dựa vào bạn đời.
Khi già đi lại mong dựa vào con cái.
Họ quen tìm một điểm tựa bên ngoài, nhưng lại quên xây dựng sức mạnh bên trong mình.
Núi có thể lỡ, cây có thể đổ.
Người từng hứa sẽ ở bên ta cũng có thể rời đi.
Chỉ khi bản thân đủ vững vàng, ta mới thật sự có một chỗ dựa lâu dài.
Quẻ đầu tiên của kinh dịch là quẻ càng.
Trong đó có câu.
Trời vẫn hành mạnh mẽ, người quân tử noi theo đó mà không ngừng tự vương lên.
Mặt trời mỗi ngày vẫn mọc rồi lặn.
Bốn mùa xuân, hạ, thu, đông vẫn tuần hoàng.
Trời đất chưa bao giờ ngừng vận động.
Con người cũng không nên vì tuổi cao mà buôn sui chính mình.
Nhiều người vừa bước sang tuổi nghỉ hưu đã nghĩ rằng cuộc đời mình coi như hoàn thành.
Mỗi ngày chỉ ăn, ngủ, chờ người khác quan tâm và chăm sóc.
Nhưng một khi con người ngừng vận động, cơ thể sẽ nhanh chóng suy yếu.
Khi không còn suy nghĩ, không còn học hỏi, tinh thần cũng dần trở nên uổi.
Điều đáng sợ nhất của tuổi già không chỉ là mái tóc bạc hay những nếp nhăn.
Điều đáng sợ hơn là cảm giác mình đã vô dụng.
Vì vậy, dù ở tuổi nào, bạn cũng cần giữ trong lòng một niềm tin.
Tôi vẫn còn có ích. Tôi vẫn có thể làm một điều gì đó.
Tôi vẫn có thể tự chăm sóc mình. Tôi vẫn còn có thể học thêm một điều mới.
Ngày xưa, có một cụ ông đã ngoài 80 tuổi, nhưng ngày nào cũng kiên trì luyện viết chữ.
Có người hỏi, tuổi đã cao như vậy, cụ còn luyện chữ để làm gì?
Cụ mỉm cười đáp, tôi không luyện để trở thành người viết chữ đẹp.
Tôi luyện để đôi tay không rung, đầu óc không trở nên mơ hồ.
Đó chính là tinh thần không ngừng tự vương lên.
Cụ hiểu rằng khi tuổi đã cao, điều đáng sợ nhất là tay chân không còn cử động được,
đầu óc không còn suy nghĩ được.
Đến lúc ấy, muốn tự dựa vào mình cũng rất khó.
Muốn đương tựa vào bản thân khi về già, bạn cần giữ được 3 điều.
Một cơ thể tương đối khỏe mạnh, một đầu óc tỉnh táo và một nền tảng tài chính độc lập.
Có sức khỏe, bạn sẽ hạn chế được việc phải nhờ người khác chăm sóc từng việc nhỏ.
Có đầu óc tỉnh táo, bạn sẽ biết phân biệt đúng sai và tránh được những cạm bẫy.
Có tài chính độc lập, bạn sẽ không phải nhìn sắc mặt của bất kỳ ai.
Không ai có thể bảo đảm rằng mình sẽ không đau ốn khi về già.
Nhưng nếu ngay từ hôm nay biết trân trọng cơ thể,
ta có thể giảm bớt rất nhiều gánh nặng cho chính mình và người thân.
Một người nằm trên giường bệnh ngày này qua ngày khác,
việc gì cũng cần người giúp đỡ, chắc chắn sẽ rất đau khổ.
Người chăm sóc, dù thương yêu đến đâu, cũng có lúc mệt mỏi.
Đó là điều rất con người.
Không nên vì thế mà oán trách.
Điều ta có thể làm là chăm sóc sức khỏe tốt nhất trong khả năng của mình.
Không phải để làm vừa lòng người khác,
mà là để giữ lại sự chủ động và phẩm giá cho những năm cuối đời.
Kinh dịch coi trọng sự cân bằng của âm và dương.
Việc chăm sóc sức khỏe cũng cần cân bằng.
Không thể quá mức, cũng không thể xem nhẹ.
Quá mức là ngày nào cũng lo lắng, dùng đủ loại thuốc bổ,
nhè ai mắt gì cũng làm theo.
Cuối cùng, chưa chắc khỏe hơn, lại có thể gây hại cho cơ thể.
Xem nhẹ là ăn uống tùy tiện, thức khuya, ít vận động,
có dấu hiệu bất thường cũng không chịu đi kiểm tra.
Cả hai đều không tốt.
Hãy ăn uống vừa phải, ngủ nghỉ điều độ, vận động phù hợp với tuổi tác.
Giữ tinh thần nhẹ nhàng.
Có bệnh thì chữa.
Không có bệnh cũng nên kiểm tra định kỳ.
Đừng chờ đến khi cơ thể lên tiếng bằng đau đớn mới bắt đầu hối tiếc.
Giữ đầu óc tỉnh táo còn quan trọng không kém.
Khi tuổi cao, trúy nhớ có thể suy giảm.
Khả năng phán đoán đôi khi cũng không còn nhanh nhạy như trước.
Đó là lúc con người dễ bị lợi dụng nhất.
Có người bị lừa mua những sản phẩm được quảng cáo như thuốc chữa bách bệnh.
Có người bỏ tiền vào những món đồ sưu tầm không có giá trị.
Có người tin vào những lời mời đầu tư với lợi nhuận quá cao.
Có người trao toàn bộ tiền tiết kiệm cho một người chỉ mới quen qua điện thoại.
Tại sao họ bị lừa?
Không phải vì họ không thông minh,
mà vì họ cô đơn, lo lắng, mong muốn được quan tâm,
lại thiếu sự kiểm chứng tỉnh táo.
Vì vậy, hãy thường xuyên đọc sách,
trò chuyện với người khác,
học một kỹ năng mới,
tập gì nhớ,
tập suy nghĩ.
Đừng để đầu óc của mình bị phủ bụi vì quá lâu không sử dụng.
Tài chính độc lập lại càng không thể xem nhẹ.
Tiền không mua được tất cả,
nhưng không có tiền, rất nhiều việc căng bản cũng khó thực hiện.
Khi đau ốm, bạn cần tiền để khám chữa.
Khi muốn cải thiện cuộc sống, bạn cần tiền.
Khi muốn giúp đỡ con cháu hoặc làm một việc thiện,
bạn cũng cần có khả năng tài chính.
Vì vậy, dù thương con đến đâu,
cũng không nên trao hết tài sản của mình khi vẫn còn sống.
Hãy giữ lại một phần đủ để chăm lo cho những năm cuối đời.
Điều đó không phải ích kỹ,
đó là sự tỉnh táo.
Cha mẹ có thể giúp con trong lúc khó khăn,
nhưng không nên vì thương con mà khiến mình hoàn toàn trắng tay.
Khi bản thân không còn nguồn lực,
bạn không chỉ mất đi sự chủ động,
mà đôi khi còn trở thành gánh nặng ngoài ý muốn
của chính những người mình yêu thương.
Trong kinh dịch,
khỏe ký tế tượng trưng cho việc tưởng như đã hoàn thành.
Ngay sau đó lại là khỏe vị tế,
nghĩa là vẫn chưa hoàn tất.
Điều này nhắc chúng ta rằng
cuộc đời không có một điểm nào thật sự gọi là xong hết.
Bạn không thể nói rằng mình đã cố gắng khi còn trẻ,
nên từ nay chỉ cần nằm yên chờ năm tháng trôi qua.
Mỗi giai đoạn đều có việc cần làm.
Khi còn trẻ, ta xây dựng sự nghiệp.
Khi trung niên, ta chăm lo gia đình và tích lũy.
Khi về già, ta chăm sóc thân tâm,
giành giữ phẩm giá,
truyền lại kinh nghiệm và học cách sống nhẹ nhàng hơn.
Chỉ cần còn sống, hành trình vẫn chưa kết thúc.
Người thứ hai mà bạn có thể dựa vào khi về già
là người bạn đời.
Cha mẹ rồi sẽ rời xa.
Con cái trưởng thành sẽ có gia đình và cuộc sống riêng.
Người có khả năng đồng hành với bạn lâu nhất
thường là người đã cùng bạn đi qua phần lớn cuộc đời.
Người xưa nói rằng
hai người có thể nên duyên vợ chồng
là một mối nhân duyên rất sâu.
Giữa hàng triệu người, gặp được nhau đã khó.
Có thể nắm tay nhau,
bước qua những năm tháng thuận lợi lẫn khốn khó
lại càng không dễ dàng.
Vì vậy, khi đã cùng nhau đi đến tuổi xế chiều,
hãy biết trân trọng người đang ở bên mình.
Trong kinh dịch có quẻ hàm.
Quẻ này nói về sự cảm ứng giữa người với người,
đặc biệt là sự hòa hợp giữa nam và nữ.
Một mối quan hệ muốn tốt đẹp
không chỉ cần tình cảm
mà còn cần sự chân thành, đúng mực và tôn trọng.
Vợ chồng cũng vậy.
Không phải cứ kết hôn là tình cảm sẽ tự nhiên bền vững.
Không phải những lời hứa khi còn trẻ
có thể thay thế cho sự quan tâm trong suốt cả cuộc đời.
Tình cảm giống như một cái cây.
Không chăm sóc, cây sẽ héo.
Không vun bồi, rễ sẽ yếu.
Không tưới bằng sự lắng nghe và bao dung.
Đến một ngày chỉ còn lại thói quen sống cạnh nhau.
Nhiều đôi vợ chồng khi còn trẻ rất yêu thương
nhưng càng về già lại càng lạnh nhạt.
Họ ít trò chuyện, ít quan tâm.
Mỗi người ôm một nỗi buồn riêng.
Họ cho rằng đã sống với nhau mấy chục năm
thì không cần phải nói nữa.
Nhưng chính sự im lặng kéo dài
khiến khoảng cách ngày một lớn.
Cũng có những đôi vợ chồng cãi nhau suốt cả đời
nhưng vẫn không thể rời xa nhau.
Người ngoài nói đó chỉ là thói quen.
Nhưng đôi khi đó lại là một dạng tình yêu rất thật.
Tình yêu sâu sắc không phải lúc nào cũng ồn ào.
Nó không chỉ nằm trong những lời thề hẹn.
Nó nằm trong bát cơm được để dành.
Trong viên thuốc được nhắc uống đúng giờ.
Trong chiếc chăn được kéo lên khi người kia ngủ quên.
Trong câu cầu nhậu nghe có vẻ khó chịu
nhưng phía sau lại là sự quan tâm.
Hai người có thể bất đồng, có thể giận nhau
nhưng vẫn chăm sóc và không bỏ rơi nhau.
Đó là một năng lực không phải ai cũng có.
Vì vậy khi đã bước vào tuổi già
hãy đối xử tử tế hơn với người bạn đời.
Dù thời trẻ từng có bao nhiêu mâu thuẫn
đến tuổi này những điều có thể bỏ qua thì nên bỏ qua.
Hai người đã đi cùng nhau hơn ngửa đời.
Thời gian phía trước không còn nhiều như thời gian đã qua.
Tại sao còn phải tiêu phí những ngày còn lại
để tranh cãi ai đúng ai sai.
Đến tuổi này bạn cần hiểu rằng
cuộc sống của hai người đã gắn chặt với nhau.
Người kia khỏe mạnh bạn sẽ nhẹ lòng.
Người kia bình an bạn cũng được bình an.
Người kia đau khổ bạn rất khó vui vẻ.
Kinh dịch có quẻ tổn và quẻ ít.
Tổn là bớt đi, ít là tăng thêm.
Trong quan hệ vợ chồng có lúc ta cần bớt một phần cố chấp
để tăng thêm một phần hòa thuận.
Bớt một câu hơn thua để tăng thêm một chút ấm áp.
Bớt một lần trách móc để tăng thêm một lần thấu hiểu.
Khi mỗi người chịu nhường một bước
cả hai lại có thêm một khoảng trời rộng rãi.
Đó là bớt ở một phía nhưng lợi cho cả hai.
Có một lôi vợ chồng già đã sống với nhau gần trọn đời.
Một ngày người chồng mắc bệnh nặng không thể tự chăm sóc bản thân.
Người vợ ngày đêm ở bên, bà nấu cháo, đúc từng thiề,
nhắc ông uống thuốc, lau người thay quần áo, dìu ông đi lại.
Có người hỏi, bà không thấy mệt sao?
Bà đáp, mệt chứ, làm sao không mệt được.
Nhưng ngày trước khi tôi sinh con và đau yếu,
ông ấy cũng chăm sóc tôi như vậy.
Bây giờ đến lượt tôi ở bên ông ấy.
Đó chính là nghĩa vợ chồng.
Không phải ai nợ ai.
Không phải chăm sóc để đòi lại một điều gì.
Mà là trong suốt cuộc đời.
Khi người này yếu thì người kia nâng đỡ.
Khi một người mệt thì người còn lại cố gắng thêm một chút.
Sau một thời gian, sức khỏe của người chồng dần ổn định.
Ông nhìn vợ rồi nói,
đến bây giờ tôi mới hiểu bà đã đối xử tốt với tôi đến mức nào.
Bà cười,
bây giờ mới biết thì hơi muộn rồi.
Miệng nói vậy, nhưng trong lòng bà rất vui.
Bởi sự hy sinh của mình cuối cùng đã được nhìn thấy.
Vợ chồng sống với nhau lâu năm,
đôi khi không cần quá nhiều lời.
Một ánh mắt cũng hiểu.
Một cử chỉ cũng biết người kia đang nghĩ gì.
Khi về già, người bạn đời có thể là chỗ giữa gần ngũi nhất của bạn.
Những cuộc vui sẽ ít đi.
Bạn bè không còn gặp thường xuyên.
Con cháu bận học tập, công việc và gia đình riêng.
Người cùng bạn thức dậy vào mỗi buổi sáng
và ngồi bên bạn trong những buổi tối yên lặng
thường vẫn là người bạn đời.
Hãy trân trọng điều đó.
Đừng vì những chuyện nhỏ mà làm tổn thương nhau.
Đừng mãi tính xem ai đã hy sinh nhiều hơn.
Đừng dùng những lỗi lầm cũ để trừng phạt người đang ở bên cạnh mình.
Hai người có thể cùng nhau đi đến tuổi già đã là một phút lành rất lớn.
Nhưng trân trọng bạn đời không có nghĩa là hoàn toàn phụ thuộc vào họ.
Bạn vẫn cần giữ khả năng tự chăm sóc bản thân.
Vẫn cần có sở thích riêng.
Vẫn cần duy trì suy nghĩ và sự độc lập của mình.
Bởi người bạn đời cũng sẽ già.
Họ cũng có thể đau ốm.
Họ cũng có những lúc mệt mỏi và bất lực.
Nếu bạn trao toàn bộ cuộc sống của mình cho một người,
đến khi người ấy không còn đủ sức nâng đỡ,
cả hai sẽ cùng rơi vào khó khăn.
Điều tốt nhất không phải là một người kéo theo một người,
mà là hai người cùng tự đứng vững rồi nắm tay hỗ trợ nhau.
Quá xa cách thì tình cảm mũi lạnh.
Quá lệ thuộc thì cả hai đều mệt mỏi.
Hãy giữ một khoảng cách vừa đủ để mỗi người vẫn là chính mình,
nhưng cũng đủ gần để khi cần có thể đưa tay ra và chạm tới nhau.
Người thứ ba mà bạn có thể dựa vào khi về già là con cái.
Xin hãy chú ý, con cái là người ta có thể nương tựa trong lúc cần thiết,
nhưng không phải là người ta nên hoàn toàn dự dẫm.
Nhiều bậc cha mẹ dành cả đời nuôi con với một suy nghĩ rất sâu trong lòng.
Mình vất vả vì con hôm nay, để sau này về già con sẽ chăm sóc mình.
Mong muốn ấy không sai.
Con cái biết quan tâm và phụng dưỡng cha mẹ là điều đáng quý.
Nhưng nếu đặt toàn bộ hy vọng của tuổi già lên vai con, bạn rất dễ thất vọng.
Kinh dịch có quẻ gia nhân nói về đạo trong gia đình.
Một gia đình muốn hòa thuận, mỗi người phải hiểu vị trí và trách nhiệm của mình.
Cha mẹ có trách nhiệm của cha mẹ, con cái có trách nhiệm của con cái.
Không nên đảo lộn vai trò.
Có những bậc cha mẹ lo cho con từ khi còn nhỏ cho đến khi con đã trưởng thành.
Lo chuyện học hành, lo công việc, lo kết hôn, lo mua nhà, lo cả cách con nuôi dạy cháu.
Dù con đã 40 hay 50 tuổi, trong mắt họ vẫn là một đứa trẻ cần được sắp xếp mọi thứ.
Tưởng như đó là tình thương.
Nhưng đôi khi, cách yêu ấy lại làm hại cả hai.
Khi cha mẹ làm thay mọi việc, con cái không có cơ hội học cách tự giải quyết khó khăn.
Khi cha mẹ luôn đứng phía trước che chắn, con không biết cách chịu trách nhiệm cho lựa chọn của mình.
Đến lúc cha mẹ già yếu, người con ấy có thể vẫn chưa đủ trưởng thành để chăm sóc chính bản thân.
Nói gì đến chăm sóc cha mẹ?
Vì vậy, yêu con không phải là làm tất cả thay con.
Yêu con là dạy con biết đứng bằng đôi chân của mình.
Ngay từ nhỏ, hãy để con làm những việc phù hợp với lứa tuổi.
Biết tự sắp xếp đồ đạc.
Biết giúp đỡ việc nhà.
Biết chịu trách nhiệm khi phạm sai lầm.
Biết rằng muốn có được điều gì thì cần nỗ lực.
Biết trân trọng công sức của người khác.
Cha mẹ không thể mãi ở bên con.
Một ngày nào đó, con phải tự bước ra xã hội.
Phải tự lựa chọn, tự vấp ngã, tự đứng lên.
Và khi cha mẹ về già, chính sự trưởng thành ấy mới giúp con có đủ khả năng quay lại nâng đỡ gia đình.
Tuy nhiên, buông tay không có nghĩa là bỏ mặt.
Quảng quá chặt là không tốt.
Không quan tâm cũng không đúng.
Điều cần thiết là sự cân bằng.
Cho con tự do nhưng vẫn có định hướng.
Để con tự lập nhưng vẫn cảm nhận được sự ấm áp của gia đình.
Không làm thay nhưng luôn sẵn lòng lắng nghe khi con cần lời khuyên.
Ngày xưa, ở một làng quê nghèo, có một gia đình dù cuộc sống thiếu thốn vẫn cố gắng cho con trai đi học.
Cha mẹ không có nhiều kiến thức cũng không thể chuẩn bị cho con một cuộc sống đầy đủ.
Từ nhỏ, cậu bé đã phải phụ việc nhà, gánh nước, chăn trâu, làm ruộng và tự lo nhiều việc của mình.
Cha mẹ thương con nhưng không luôn chịu.
Sau này, người con học hành thành đạt và làm được nhiều việc có ích.
Khi được hỏi nhờ đâu mà có thể vượt qua nghịch cảnh, ông nói.
Điều đầu tiên tôi biết ơn cha mẹ không phải là họ đã cho tôi bao nhiêu tiền.
Mà là họ đã dạy tôi biết tự lập, biết chịu khó và không bỏ cuộc.
Cha mẹ thật sự yêu con, không phải là người trải sẵn một con đường không có đá sỏi.
Mà là người dạy con cách bước qua đá sỏi mà không đánh mất lòng can đảm.
Như vậy, con cái là người bạn có thể dựa vào khi về già.
Nhưng chỗ dựa ấy cần được xây dựng từ cách bạn nuôi dạy con hôm nay.
Muốn con trưởng thành, trước hết phải trao cho con trách nhiệm.
Muốn sau này con có khả năng chăm sóc cha mẹ, trước hết phải dạy con biết chăm sóc bản thân.
Nếu từ nhỏ, con muốn gì cũng được, sai gì cũng có người giải quyết.
Lớn lên, rất khó có đủ bản lĩnh để trở thành chỗ dựa cho bất kỳ ai.
Bạn cũng cần hiểu rằng, con cái là những con người độc lập.
Chúng có cuộc đời riêng, có gia đình riêng, có công việc, áp lực và những trách nhiệm riêng.
Bạn không thể yêu cầu con dành toàn bộ thời gian và sức lực cho mình.
Điều đó không thực tế và cũng không công bằng.
Điều ta có thể mong là khi thật sự cần thiết, con sẽ xuất hiện.
Khi ta đau ốm, con hỏi hang và giúp đỡ.
Khi ta cô đơn, con dành thời gian trở về.
Khi ta gặp khó khăn, con không quay lưng.
Chỉ cần như vậy đã là điều đáng quý.
Kinh dịch nói đến ba phương diện là trời, đất và con người.
Con người sống giữa trời đất phải biết thuận theo quy luật tự nhiên,
nhìn vào hoàn cảnh thực tế và giữ trọn tình nghĩa.
Quan hệ giữa cha mẹ và con cái cũng như vậy.
Còn lớn lên rồi rời khỏi vòng tay cha mẹ là quy luật tự nhiên.
Cha mẹ già yếu cần được quan tâm là thực tế không thể phủ nhận.
Các thành viên trong gia đình yêu thương, nâng đỡ nhau là đạo làm người.
Nhưng nương tựa vào con không có nghĩa là trói buộc con.
Có những người thường xuyên nói,
cha mẹ đã nuôi con lớn như vậy, con phải sống theo ý cha mẹ.
Cha mẹ đã hy sinh cả đời, con phải trả ơn.
Khi nói như thế, tình thân dần biến thành một cuộc trao đổi.
Tình yêu trở thành món nợ.
Con cái có thể làm theo vì sợ hãi hoặc áp lực,
nhưng trong lòng không cảm thấy gần gũi.
Sự hiếu thuận bị ép buộc rất khó bền lâu.
Nuôi dưỡng con là trách nhiệm của cha mẹ.
Con biết yêu thương và chăm sóc cha mẹ là biểu hiện của tình nghĩa và lòng biết ơn.
Nhưng tình nghĩa chỉ thực sự đẹp khi nó xuất phát từ sự tự nguyện.
Muốn con chân thành hiếu thuận,
cha mẹ cần trở thành người đáng được tôn trọng.
Một người cha, người mẹ đáng kính,
không nhất thiết phải giàu có hay thành công lớn.
Đó là người có cách sống đàng hoàng,
biết bao dung, biết giữ lời,
không tính toán từng chuyện nhỏ,
không thang phiền suốt ngày,
không can thiệp quá sâu vào hôn nhân và cuộc sống riêng của con,
không dùng tuổi tác hay sự hy sinh để điều khiển cảm xúc của con cái.
Khi cha mẹ sống có chừng mực,
con cái tự nhiên muốn gần gũi.
Khi cha mẹ biết tự chăm sóc mình,
con cái vừa yên tâm vừa càng muốn quan tâm hơn.
Có một cụ ông sống một mình ở quê.
Ba người con đều làm ăn xa.
Mỗi ngày, ông trồng rau, chăm vài chậu hoa,
đi bộ quanh xóm và trò chuyện với hàng xóm.
Các con thường xuyên gọi điện
và mỗi năm đều thu xếp về thăm cha nhiều lần.
Có người hỏi,
cụ có bí quyết gì mà các con đều hiếu thuẫn như vậy?
Ông nói, tôi không có bí quyết.
Việc gì tự làm được thì tôi tự làm.
Việc gì không làm nổi thì tôi mới nhờ.
Tôi không bắt các con phải sống thế này hay thế khác.
Chúng thấy tôi sống bình an thì yên tâm.
Vì yên tâm nên chúng càng muốn trở về.
Đó là trí tuệ của một người cha hiểu chuyện.
Nương tựa vào con cái
không có nghĩa là buộc con phải gánh toàn bộ cuộc sống của mình.
Đôi khi, điều cha mẹ trao cho con
lại là một chỗ giữa tinh thần.
Dù con đi đâu,
vẫn biết ở quê nhà có người nhớ đến mình.
Có một mái nhà sẵn sàng đón mình trở về.
Có một người không đòi hỏi
nhưng luôn mong mình được bình an.
Một người cha, người mẹ như thế,
con cái làm sao có thể không thương?
Quẻ quy mụi trong kinh dịch
nói về việc người con gái trưởng thành rồi
bước sang một gia đình mới.
Đó là quy luật của đời sống.
Con trai hay con gái khi lớn lên
đều cần xây dựng con đường riêng.
Cha mẹ không thể giữ con mãi trong vòng tay.
Chỉ khi biết buông tay
bạn mới biết con thật sự trưởng thành.
Chỉ khi con trưởng thành
nó mới có khả năng nâng đỡ cha mẹ lúc tuổi già.
Ba người có thể trở thành chỗ giữa của ta
là bản thân, bạn đời và con cái.
Nghe qua có vẻ đơn giản
nhưng phía sau mỗi mối quan hệ
đều là cả một quá trình tu dưỡng.
Muốn dựa vào chính mình
bạn phải không ngừng vương lên
giữ sức khỏe, sự tỉnh táo
và độc lập tài chính.
Muốn dựa vào bạn đời
bạn phải biết trân trọng duyên phận
quan tâm, lắng nghe và cùng nhau nâng đỡ.
Muốn dựa vào con cái
bạn phải nuôi dạy chúng trở thành những con người độc lập
có trách nhiệm và biết yêu thương
bằng sự tự nguyện.
Ba mối quan hệ này không tách rời nhau.
Khi bạn chăm sóc tốt bản thân
người bạn đời sẽ bớt đi gánh nặng.
Con cái nhìn thấy cách bạn sống
cũng học được sự tự lập.
Khi vợ chồng biết yêu thương nhau
con cái sẽ hiểu thế nào
là một mái ấm lành mạnh.
Sau này, chúng cũng có khả năng
đối xử tốt hơn với người bạn đời của mình.
Khi quan hệ giữa cha mẹ và con cái hài hòa
cả gia đình đều nhẹ lòng.
Đó là một vòng tròn tích cực.
Nhưng ba chỗ dựa này
cần được đặt đúng thứ tự.
Người đứng đầu tiên phải là chính bạn.
Không có sức mạnh của bản thân
những chỗ dựa khác đều khó bền vững.
Nếu bạn không thể tự chăm sóc mình
ngày nào cũng nằm một chỗ
mọi việc đều cần bạn đời
và con cái giúp đỡ.
Họ sẽ rất vất vả.
Bản thân bạn cũng cảm thấy bất lực
và đau khổ.
Vì vậy, đặt mình ở vị trí đầu tiên
không phải là ích kỷ.
Đó là biết yêu thương chính mình.
Khi biết chăm sóc mình
bạn mới có đủ sức để yêu thương người khác.
Khi biết tôn trọng mình
bạn cũng dạy người khác cách tôn trọng bạn.
Người thứ hai là bạn đời
bởi đây thường là người đồng hành với bạn lâu nhất
và gần gũi nhất.
Hai người sẽ cùng đối mặt
với những thay đổi của tuổi già
sức khỏe suy giảm, thu nhập thay đổi,
con cái rời nhà,
bạn bè dần thưa,
những buổi tối trở nên yên tĩnh hơn.
Nếu biết quan tâm và nâng đỡ nhau
tuổi già sẽ bớt cô đơn rất nhiều.
Người thứ ba mới là con cái.
Không phải vì con cái không quan trọng
mà vì chúng có hành trình riêng.
Bạn có cuộc đời của bạn
con có cuộc đời của con.
Không nên hòa lẫn hai cuộc đời
đến mức không ai được sống đúng với chính mình.
Con có thể giúp đỡ và ở bên bạn khi cần
nhưng bạn không nên yêu cầu chúng
từ bỏ toàn bộ tương lai
để chỉ xoay quanh cha mẹ.
Rất nhiều người sắp xếp thứ tự ngược lại.
Họ đặt con cái lên đầu tiên,
đặt bạn đời ở vị trí thứ hai
và để bản thân ở cuối cùng.
Họ dành hết tiền bạc, sức khỏe và thời gian cho con.
Họ bỏ quên người đã cùng mình đi qua mấy chục năm.
Họ cũng bỏ quên chính mình.
Kết quả là con cái chịu áp lực,
vợ chồng ngày càng xa cách,
bản thân thì mệt mỏi và không hạnh phúc.
Thứ tự phù hợp hơn là chăm sóc mình trước,
trân trọng bạn đời,
rồi yêu thương và hỗ trợ con cái bằng sự tỉnh táo.
Mỗi người trong gia đình đều có vị trí của mình.
Cha mẹ có trách nhiệm nuôi dưỡng và giáo dục con,
nhưng không có trách nhiệm sống thay cuộc đời con.
Con cái có trách nhiệm giữ tình thân và quan tâm cha mẹ,
nhưng không nên bị buộc phải hy sinh toàn bộ cuộc đời mình.
Vợ chồng có trách nhiệm đồng hành,
chăm sóc và cùng nhau bước qua những năm tháng còn lại.
Khi hiểu rõ vị trí và trách nhiệm của từng người,
nhiều mâu thuẫn sẽ tự nhiên được tháo gỡ.
Vậy từ hôm nay, ta nên chuẩn bị thế nào cho tuổi già?
Điều đầu tiên là chăm sóc sức khỏe.
Cơ thể là nền móng của cuộc đời.
Nền móng không vững, những điều khác rất khó duy trì.
Nhiều người khi còn trẻ làm việc đến kiệt sức,
ăn uống thức thường, thức khuya liên tục,
không vận động, có dấu hiệu bất thường cũng cố chịu.
Đến khi về già, phần lớn tiền bạc và thời gian lại dành cho bệnh viện.
Bản thân chịu đau đớn, người nhà cũng mệt mỏi.
Nếu biết trước kết quả ấy,
tại sao không chăm sóc cơ thể sớm hơn?
Chăm sóc sức khỏe không nhất thiết phải phức tạp.
Ăn uống điều độ, ngủ đủ, vận động vừa sức, giữ tinh thần nhẹ nhàng.
Bốn điều nghe rất đơn giản, nhưng cần được duy trì lâu dài.
Khi đến giờ ăn thì ăn, đến giờ ngủ thì ngủ.
Cơ thể cần vận động thì đừng ngồi yên cả ngày.
Khi đã mệt thì cho phép mình nghỉ ngơi.
Đó chính là sự cân bằng.
Việc kiểm tra sức khỏe định kỳ cũng rất quan trọng.
Có người cho rằng đi khám khi chưa thấy bệnh là tự tìm bệnh cho mình.
Đó là một suy nghĩ nguy hiểm.
Khám định kỳ không tạo ra bệnh.
Nó chỉ giúp ta nhận ra vấn đề sớm hơn.
Một căn bệnh được phát hiện sớm có thể dễ điều trị hơn rất nhiều so với khi đã trở nặng.
Bạn không nhìn thấy vấn đề không có nghĩa là vấn đề không tồn tại.
Đừng để nỗi sợ biết sự thật khiến mình bỏ lỡ cơ hội bảo vệ sức khỏe.
Điều thứ hai là nuôi dưỡng tình cảm vợ chồng.
Hùng nhân không phải một bản cam kết được ký một lần rồi tự động bền vững suốt đời.
Tình cảm cần được chăm sóc mỗi ngày.
Hãy trò chuyện nhiều hơn, lắng nghe nhiều hơn, thấu hiểu nhiều hơn, bao dung nhiều hơn.
Đừng vì những việc vụn vặt mà tranh cãi không ngừng.
Đừng giữ mãi một câu nói làm mình tổn thương từ nhiều năm trước.
Trong kinh dịch có ý rằng khi hai người đồng lòng, sức mạnh ấy có thể vượt qua trở ngại tưởng như không thể phá vỡ.
Nhưng muốn đồng lòng trước hết phải thành thật với nhau.
Bạn đang lo điều gì, hãy nói ra.
Bạn đang buồn vì điều gì, hãy chia sẻ.
Đừng im lặng rồi mong người kia tự hiểu.
Cũng đừng cho rằng mình biết rõ mọi suy nghĩ của người bạn đời.
Rất nhiều mâu thuẫn không bắt đầu từ chuyện lớn.
Nó bắt đầu từ một hiểu lầm nhỏ không được giải thích.
Một nỗi buồn không được lắng nghe.
Một sự thất vọng bị dấu kính.
Tích lũy lâu ngày, những điều nhỏ ấy trở thành một bức tường lớn.
Muốn sống hòa thuận, cũng cần học cách chấp nhận khuyết điểm của nhau.
Không ai hoàn hảo.
Người bạn đời có thiếu sót, bạn cũng vậy.
Nếu cả hai đều muốn biến người kia thành một phiên bản đúng với ý mình,
cuộc sống sẽ chỉ còn lại sự thất vọng.
Bạn muốn sửa họ, họ cũng muốn sửa bạn.
Cuối cùng không ai thay đổi được ai, nhưng tình cảm lại bị tổn thương.
Thay vì cưỡng ép, hãy tìm điểm chung và tôn trọng những khác biệt không gây tổn hại.
Điều thứ ba là nuôi dạy con đúng cách.
Nuôi dưỡng khác với nuôn chiều.
Cho con mọi thứ tốt nhất, chưa chắc đã là yêu con đúng cách.
Tình yêu thật sự là giúp con có năng lực đối diện với cuộc đời,
không phải thay con xử lý mọi vấn đề.
Quẻ mong trong kinh dịch nhấn mạnh việc nuôi dưỡng sự đúng đắn từ khi con người còn nhỏ.
Những giá trị căng bản cần được hình thành sớm.
Con cần biết điều gì nên làm, điều gì không nên làm,
biết tôn trọng người khác, biết giữ lời, biết chịu trách nhiệm,
biết rằng mỗi lựa chọn đều có hệ quả.
Đừng chờ đến khi con đã trưởng thành, thói quen và tính cách đã định hình
rồi mới bắt đầu dạy dỗ.
Hãy để con tự làm những việc thuộc về mình.
Đừng vì sợ con vất vả mà lấy mất cơ hội trưởng thành của con.
Bạn không thể bảo vệ con suốt đời.
Rồi sẽ có ngày con phải đối mặt với xã hội,
với thất bại, với những người không chịu theo ý nó.
Nếu từ nhỏ không được rèn luyện sự độc lập,
con sẽ rất khó đứng vững.
Điều thứ tư là duy trì việc học.
Có người nghĩ rằng tuổi cao rồi thì không cần học thêm.
Nhưng học tập là việc của cả đời.
Ngừng học không chỉ khiến ta tụt lại phía sau,
nó còn khiến thế giới của ta ngày càng thu hẹp.
Kinh dịch có câu,
Cùng tắc biến, biến tắc thông, thông tắc cửu.
Khi con đường cũ không còn phù hợp, cần biết thay đổi.
Thay đổi thì mới khai thông.
Khai thông thì mới có thể bền lâu.
Con người cũng vậy.
Xã hội không ngừng đổi thay.
Công nghệ thay đổi.
Cách giao tiếp thay đổi.
Cách con cháu suy nghĩ cũng thay đổi.
Nếu không chịu học hỏi,
khoảng cách giữa các thế hệ sẽ ngày càng lớn.
Học không nhất thiết là ngồi trong lớp
hay đọc những cuốn sách khó.
Bạn có thể học sử dụng điện thoại thông minh.
Học gọi video cho con cháu.
Học cách nhận biết những tin giả và thủ đoạn lừa đảo.
Học một bài tập mới.
Học trồng một loại cây.
Học nấu một món ăn.
Học cách giao tiếp với người trẻ.
Chỉ cần còn tò mò,
tâm hồn vẫn còn trẻ.
Đừng nói rằng mình đã quá già để học.
Điều thật sự khiến con người già đi không phải tuổi tác,
mà là khoảnh khắc họ không còn muốn biết thêm điều gì nữa.
Điều thứ năm là giữ sự độc lập.
Sự độc lập gồm hai phương diện.
Độc lập về tài chính.
Và độc lập trong nhân cách.
Độc lập tài chính là có mùn tiền riêng để đáp ứng những nhu cầu cơ bản.
Không hoàn toàn phụ thuộc vào con cái.
Không trao hết tài sản,
rồi mỗi lần cần chi tiêu lại phải ngại ngùng xin phép.
Độc lập trong nhân cách là vẫn có suy nghĩ,
lựa chọn và tiếng nói của mình.
Có những người khi về già,
hoàn toàn giao cuộc sống cho con cái sắp xếp.
Con bảo ở đâu thì ở đó.
Bảo ăn gì thì ăn.
Bảo làm gì thì làm.
Bản thân không còn bày tỏ ý kiến.
Lắng nghe con là điều tốt.
Nhưng từ bỏ toàn bộ quyền quyết định của mình lại là chuyện khác.
Bạn đã sống một đời.
Bạn có kinh nghiệm và sự hiểu biết riêng.
Ý kiến của con chưa chắc lúc nào cũng đúng.
Tất nhiên, giữ chính kiến không có nghĩa là phản đối mọi điều con nói.
Điều cần thiết là biết lắng nghe, suy xét và lựa chọn.
Người quân tử có thể sống hòa hợp với người khác
mà không cần phải giống họ trong mọi suy nghĩ.
Cha mẹ và con cái thuộc những thế hệ khác nhau.
Trải nghiệm khác nhau.
Quan điểm không hoàn toàn giống nhau là điều bình thường.
Quan trọng là hai bên biết tôn trọng.
Cha mẹ không ép con sống theo quan nghiệm cũ.
Con cái cũng không coi mọi suy nghĩ của cha mẹ là lạc hậu và vô giá trị.
Điều thứ sáu là giữ tâm thái bình hòa.
Khi về già, một tâm hồn yên ổn còn quý hơn rất nhiều vật chất.
Có những chuyện nên nhìn nhẹ đi.
Có những điều nên học cách buông xuống.
Đừng quá chấp vào hơn thua.
Đừng vì một chút tiền bạc mà mất tình thân.
Đừng vì một câu nói không vừa ý mà mang giận trong lòng nhiều năm.
Tiền mất có thể kiếm lại.
Đồ vật hỏng có thể mua lại.
Nhưng sức khỏe mất đi chưa chắc lấy lại được.
Thời gian trôi qua không bao giờ trở lại.
Kinh dịch nói về đạo bớt và thêm.
Khi ta bớt đi ham muốn, lòng sẽ thêm bình an.
Khi bớt đi sự so đo, cuộc sống sẽ thêm rộng rãi.
Khi buông bớt những thứ không thật sự cần thiết, ta lại nhận được sự tự do bên trong.
Có những người tuổi đã cao vẫn tranh giành từng phần tài sản.
Vẫn muốn hơn người khác về danh tiếng và địa vị.
Nhưng tiền nhiều đến đâu cũng không thể mang theo.
Giành lớn đến đâu rồi cũng phai nhạt.
Những thứ thật sự thuộc về bạn là sự thanh thẳng trong lòng.
Điều thứ bảy là làm việc thiện và tích đức.
Kinh dịch có câu, nhà tích điều thiện, ắc có phúc lành để lại.
Đây không nhất thiết là một điều huyền bí.
Nó cũng là quy luật rất tự nhiên.
Khi bạn đối xử tốt với người khác, bạn tạo ra thiện cảm.
Khi giúp đỡ người khác, bạn xây dựng những mối quan hệ có tình nghĩa.
Khi đem đến sự ấm áp, chính lòng bạn cũng trở nên nhẹ nhàng.
Làm việc thiện không chỉ để mong nhận lại phúc báo.
Niềm vui lớn hơn nằm ở cảm giác mình vẫn còn có ích.
Vẫn có thể khiến cuộc sống của một người nào đó tốt hơn một chút.
Còn cháu nhìn thấy cách bạn sống cũng sẽ học theo.
Đó là sự giáo dục bằng hành động.
Có một cụ ông ngày nào cũng đi bộ trong công viên.
Mỗi khi thấy rác, ông lại cúi xuống nhặt và bỏ vào thùng.
Có người hỏi, tuổi đã cao rồi, sao cụ còn làm những việc này?
Ông nói, tôi chỉ muốn làm một việc trong khả năng của mình để nơi này sạch hơn một chút.
Sau này, cụ bị bệnh.
Những người thường gặp cụ trong công viên lần lượt đến thăm.
Người mang chút thức ăn.
Người giúp mua thuốc.
Người chỉ đến ngồi trò chuyện.
Cụ rất xúc động.
Đó chính là một phần phúc lành được tạo nên từ những điều tốt đẹp giảng dị.
Việc thiện không phân lớn nhỏ.
Một nụ cười chân thành cũng là việc thiện.
Một câu nói ấm áp cũng là việc thiện.
Nhường người khác một bước.
Giúp một người đang khó khăn.
Lắng nghe một người cô đơn.
Tất cả đều có thể làm thế giới này dịu dàng hơn.
Điều thứ tám là sống nhẹ với danh lợi.
Khi còn trẻ, ta phấn đấu cho sự nghiệp, gia đình và tương lai.
Nhưng khi đã đi qua phần lớn cuộc đời, hãy học cách đặt những hư danh xuống.
Tận hưởng cuộc sống không nhất thiết là ăn những món thật đắt hay mặc những bộ đồ thật sang.
Sự hưởng thụ sâu sắc hơn là một tâm hồn bình yên và một đời sống tinh thần phong phú.
Biết nắm một bông hoa.
Biết dừng lại nhìn một đám mây.
Biết cảm nhận ánh nắng buổi sớm.
Biết vui khi nghe tiếng con cháu cười.
Biết thấy một bữa cơm giảng dị cũng là đủ đầy.
Đó là một cảnh giới mà tiền bạc không thể mua được.
Đừng so sánh cuộc sống của mình với người khác.
Mỗi người có hoàn cảnh riêng, có niềm vui riêng, có nỗi buồn mà người ngoài không nhìn thấy.
Bạn chỉ thấy người khác có căn nhà lớn, nhưng không biết họ có ngủ ngon hay không.
Bạn thấy họ nhiều tiền, nhưng không biết gia đình có hòa thuận hay không.
Đừng lấy vẽ ngoài của người khác để phủ nhận hạnh phúc đang có trong tay.
Biết đủ không phải là ngừng tiến lên.
Biết đủ là không để lòng tham cướp mất sự bình yên.
Điều thứ chính là truyền lại trí tuệ.
Bạn đã sống mấy chục năm, đã trải qua thành công và thất bại, đã từng yêu thương, mất mát, hy vọng và thất vọng.
Những trải nghiệm ấy đều có giá trị.
Đừng để chúng biến mất mà không để lại điều gì cho thế hệ sau.
Nhưng truyền lại trí tuệ không có nghĩa là ngày nào cũng giãn giải và ép người trẻ phải nghe theo.
Càng nói theo giọng dạy dỗ, họ càng dễ khép lòng.
Cách truyền lại sâu sắc nhất là sống sao để người khác nhìn vào và tự hiểu.
Dùng hành động để ảnh hưởng.
Dùng câu chuyện thật để gợi mở.
Dùng sự bình tĩnh của mình để dạy con cháu cách đối diện với khó khăn.
Có một cụ ông duy trì thói quen viết nhật ký mỗi ngày.
Ông ghi lại những chuyện đã xảy ra.
Những điều mình từng làm đúng.
Những sai lầm khiến mình hối tiếc.
Những bài học phải trả giá nhiều năm mới hiểu được.
Người cháu hỏi,
Ông viết nhiều như vậy để làm gì?
Ông đáp,
Ông viết cho các cháu.
Một ngày nào đó, khi ông không còn nữa,
các cháu có thể đọc và hiểu cuộc đời ông.
Biết đầu trong đó có một điều giúp các cháu tránh được một đoạn đường vòng.
Sau khi ông mất,
người cháu thật sự đọc lại những cú sổ ấy.
Từ đó,
cậu hiểu thêm nhiều điều về cách đối nhân sự thế,
cách giữ gìn gia đình và cách vượt qua thất bại.
Đó chính là sự truyền thừa.
Không chỉ là lời nói thoáng qua,
mà là để lại một điều chân thật có thể chạm đến người ở lại.
Bạn có thể viết nhật ký,
viết hồi ký,
ghi âm những câu chuyện đời mình,
quay lại một vài đoạn video,
hoặc đơn giản là dành thời gian kể cho con cháu nghe
bằng một thái độ chân thành, không ép buộc.
Điều thứ 10 là học cách chấp nhận vô thường.
Vạn vật trên đời đều thay đổi.
Không có điều gì tồn tại mãi mãi trong một hình dạng.
Con người cũng không nằm ngoài quy luật ấy.
Sinh, già, bệnh và mất đi đều là một phần của tự nhiên.
Không ai có thể tránh khỏi.
Nhiều người không muốn nói về cái chết
vì cho rằng đó là điều không may.
Nhưng trốn tránh không khiến nó biến mất.
Khi dám nhìn thẳng vào giới hạn của đời người,
ta mới biết trân trọng những ngày đang có.
Cái chết không chỉ là sự kết thúc.
Trong niềm tin của nhiều người,
đó còn là một sự chuyển tiếp.
Nhưng dù tin theo cách nào,
điều quan trọng nhất vẫn là sống sao cho khi ngoảnh lại,
lòng mình ít hối tiếc.
Nếu cả đời sống ngay thẳng,
biết yêu thương và giúp đỡ người khác,
bạn không cần quá sợ hãi.
Ai rồi cũng phải đi qua cánh cửa ấy.
Cha mẹ chúng ta đã đi.
Một ngày nào đó chúng ta cũng sẽ đi.
Rồi đến những thế hệ sau.
Đó là quy luật không thể thay đổi.
Điều ta có thể làm là trong những ngày còn sống,
hãy sống cho tử tế.
Hãy yêu thương người bên cạnh.
Có điều cần nói thì hãy nói.
Có người cần ôm thì hãy ôm.
Có lỗi thì xin lỗi.
Có lòng biết ơn thì bày tỏ.
Đừng giữ tất cả trong lòng,
rồi nghĩ rằng sau này vẫn còn thời gian.
Rất nhiều người khi đi đến cuối đời,
không hối tiếc vì chưa kiếm được thêm tiền.
Họ cũng không quá tiếc một chức vụ đã bỏ lỡ.
Điều khiến họ đau lòng nhất
thường là đã không dành đủ thời gian cho gia đình,
đã không nói một lời yêu thương khi còn có thể,
đã giữ một sự giận dỗi quá lâu,
đã chờ đến khi mất nhau
mới nhận ra người kia quan trọng đến mức nào.
Vì vậy, đừng đợi.
Hãy trân trọng ngay từ hôm nay.
Khi về già,
ba người có thể trở thành chỗ dựa quan trọng nhất
vẫn là bản thân, bạn đời và con cái.
Ba người ấy đều cần thiết,
nhưng vai trò không giống nhau.
Quan trọng nhất vẫn là chính mình.
Khi bạn khỏe mạnh hơn,
tỉnh táo hơn và độc lập hơn,
mọi mối quan hệ xung quanh cũng trở nên nhẹ nhàng hơn.
Nếu bản thân đã hoàn toàn buông xuôi,
chỉ trong chờ người khác kéo mình đi,
dù người ấy yêu thương đến đâu
cũng khó duy trì mãi mãi.
Hãy nhớ rằng,
chỗ dựa lớn nhất của cuộc đời là chính mình.
Khoản đầu tư tốt nhất cũng là chính mình.
Và sự tu dưỡng quan trọng nhất
vẫn bắt đầu từ chính mình.
Khỏe càng dạy con người không ngừng tự vương lên.
Khỏe khôn nhắc con người nuôi dưỡng đứt dày
để có thể nâng đỡ vạn vật.
Một bên là sức mạnh tiến về phía trước,
một bên là lòng bao dung,
điềm tĩnh và bền bỉ.
Khi có cả hai,
con người vừa đủ mạnh để đứng vững,
vừa đủ rộng lòng để sống hòa hợp với người khác.
Ngày xưa,
sống đến 70 tuổi đã được xem là hiếm.
Ngày nay,
điều kiện y tế tốt hơn,
người sống đến 80, 90,
thậm chí 100 tuổi không còn quá hiếm.
Nhưng sống lâu chưa chắc đã là sống tốt.
Điều quan trọng là sống có chất lượng,
có phẩm giá và có giá trị.
Sống có chất lượng là cơ thể được chăm sóc
và tinh thần vẫn còn niềm vui.
Sống có phẩm giá là còn khả năng
tự quyết định những việc thuộc về mình,
không phải hoàn toàn nhìn sắc mặt người khác.
Sống có giá trị là sự hiện diện của bạn
vẫn đem lại ý nghĩa, sự ấm áp
hoặc một điều tốt đẹp cho ai đó.
Muốn đạt được những điều ấy,
bạn phải chuẩn bị từ bây giờ.
Đừng chờ đến khi tuổi đã cao,
sức đã yếu mới bắt đầu suy nghĩ.
Sức khỏe cần được tích lũy qua nhiều năm,
tình cảm cần được vung đắp từng ngày,
con cái cần được đuôi dưỡng
bằng cả yêu thương lẫn kỹ luật,
nội tâm cũng cần một quá trình rèn luyện lâu dài.
Không có điều gì trong số đó
có thể hoàn thành chỉ trong một sớm một chiều.
Kinh dịch có câu nói về người quân tử
suốt ngày xiên năng đến tối
vẫn biết tự soi xét và cảnh tỉnh mình.
Ý nghĩa không phải là bắt con người làm việc đến kiệt sức,
mà là nhắc ta đừng để tinh thần hoàn toàn buôn thả.
Nhiều người lúc trẻ rất cố gắng,
đến trung niên bắt đầu thỏa mãn,
khi về già thì từ bỏ mọi mục tiêu.
Nhưng cuộc đời giống một cuộc chạy đường dài
hơn là cuộc thi nước rút.
Không cần lúc nào cũng lao đi thật nhanh,
chỉ cần đừng đánh mất phương hướng.
Không cần cố gắng như tuổi đôi mươi,
nhưng vẫn nên giữ một tinh thần hướng lên,
một thái độ tích cực, một chút tò mò,
một lý do để thức dậy mỗi sáng.
Có một cụ ông đã 90 tuổi,
vẫn bắt đầu học ngoại ngữ.
Có người hỏi,
tuổi này rồi, cụ học để làm gì?
Cụ trả lời,
tôi chỉ muốn thử xem
mình còn có thể học một điều mới hay không.
Ông kiên trì học từng từ, từng câu.
Sau một thời gian,
ông có thể trò chuyện đơn giản với người nước ngoài.
Cơ thể ông đã già,
nhưng tinh thần vẫn trẻ.
Một người như vậy rất khó bị tuổi tác đánh bại.
Tuổi già đáng sợ nhất không phải là đi chậm hơn,
mà là không còn muốn bước tiếp.
Không phải nghe kém hơn,
mà là không còn muốn lắng nghe.
Không phải trí nhớ yếu đi,
mà là không còn muốn tiếp nhận điều mới.
Khi trái tim vẫn còn yêu cuộc sống,
con người vẫn còn trẻ theo một cách rất sâu sắc.
Tầm thái quyết định cách ta nhìn thế giới.
Khi lòng bình an,
một bữa cơm đơn giản cũng thấy ngon.
Một ngày bình thường cũng thấy đáng quý.
Khi lòng đầy bất mãn,
dù vật chất đủ đầy vẫn cảm thấy thiếu thốn.
Rất nhiều thứ trong cuộc sống
được sinh ra từ cách ta nhìn nhận.
Tầm sáng thì đường đi cũng sáng hơn.
Tầm rối thì cánh vật xung quanh cũng trở nên nặng nề.
Đời người nói dài thì không dài.
Nói ngắn cũng không hẳn ngắn.
Nhưng khi quay đầu nhìn lại,
ta thường có cảm giác mọi thứ trôi qua chỉ trong chấp mắt.
Những điều từng khiến ta mất mũ,
sau nhiều năm nhìn lại có khi chẳng còn quan trọng.
Những thứ ta từng bỏ quên lại chính là điều quý giá nhất.
Một cơ thể khỏe mạnh,
một gia đình hòa thuận,
một tình cảm chân thành,
một tâm hồn bình yên.
Đó là những điều tiền bạc không thể trực tiếp mua được.
Chúng cần được vung đắp bằng sự quan tâm,
thời gian và lòng kiên nhẫn.
Vì vậy, hãy trân trọng những gì đang có.
Trân trọng người vẫn còn ở bên.
Trân trọng từng ngày mình còn có thể tự bước đi,
tự ăn một bữa cơm,
tự nhìn thấy ánh sáng buổi sáng.
Đừng chờ đến khi mất rồi mới hiểu giá trị.
Đừng chờ đến tuổi già mới bắt đầu học những bài học
lẽ ra nên hiểu từ sớm.
Người quân tử khi nhìn thấy điều tốt thì học theo.
Khi nhận ra lỗi của mình thì sửa đổi.
Nếu hôm nay bạn nhận ra mình đã bỏ quên sức khỏe,
hãy bắt đầu chăm sóc lại.
Nếu nhận ra đã quá lạnh nhạt với bạn đời,
hãy chủ động nói một lời dịu dàng.
Nếu đã kiểm soát con cái quá nhiều,
hãy học cách lùi lại.
Nếu lâu rồi không sống cho chính mình,
hãy dành lại một phần thời gian để nuôi dưỡng tâm hồn.
Đừng nghĩ rằng mình còn trẻ nên vẫn còn rất nhiều thời gian.
Thời gian không chờ đợi bất kỳ ai.
Chỉ một cái ngoảnh đầu, tuổi xế chiều đã đến.
Cuộc đời giống như bốn mùa.
Mùa xuân gieo hạt, mùa hạ chăm bón,
mùa thu thu hoạch, mùa đông cất giữ,
suy ngẩm và nghỉ ngơi.
Ở mùa nào, hãy làm việc của mùa ấy.
Đừng mãi chơi trong mùa cần gieo trồng.
Đừng lười biến trong mùa cần chăm sóc.
Đừng chỉ hối tiếc khi mùa thu đã đến.
Và đừng tuyệt vọng khi bước vào mùa đông.
Mỗi mùa đều có vẻ đẹp riêng.
Tuổi già cũng vậy.
Nó có sự chậm rãi mà tuổi trẻ không có.
Có chiều sâu được tạo nên từ trải nghiệm.
Có sự thấu hiểu chỉ xuất hiện sau rất nhiều được mất.
Đến mùa đông của đời người,
hãy biết gìn giữ, biết hồi tưởng,
biết thưởng thức những điều giảng dị.
Nhìn lại một đời có vui, có buồn, có được, có mất.
Chỉ cần bạn đã sống hết lòng,
thì không cần tự dằn vặt mãi.
Cuộc đời không nhất thiết phải hoàn hảo,
nhưng có thể trở nên trọn vẹn.
Những vết thương, thất bại và mất mát
cũng là một phần của sự trọn vẹn ấy.
Quẻ cuối cùng của kinh dịch là quẻ vị tế,
nghĩa là mọi việc vẫn chưa hoàn thành.
Điều đó như muốn nhắc rằng
con người luôn còn ở trên đường.
Dù đã về già, bạn vẫn còn việc để làm,
còn người để yêu thương,
còn điều để học,
còn lời cần nói,
còn những ngày có thể sống thật ý nghĩa.
Đừng cho rằng tuổi cao rồi
thì mọi mục tiêu đều phải khép lại.
Khi bạn không còn muốn làm bất cứ điều gì,
tuổi già mới thật sự bắt đầu nuốt lấy tinh thần.
Hãy giữ một trái tim trẻ,
giữ một chút tiến về phía trước,
giữ tình yêu đối với cuộc sống.
Cơ thể sẽ già, gương mặt sẽ thay đổi,
mái tóc sẽ bạc,
nhưng trái tim có thể không già,
tinh thần không già thì con người vẫn còn sức sống.
Đó mới là con đường sống lâu một cách có ý nghĩa.
Hãy nhớ rằng khi bước vào những năm tháng cuối đời,
ba người có thể trở thành chỗ dựa quan tộc nhất
là chính bạn, người bạn đời và con cái.
Hãy đặt đúng vị trí của từng người,
chăm sóc tốt bản thân,
trân trọng người đã đồng hành cùng mình.
Ngươi dạy con cái bằng tình yêu sáng suốt
để chúng trưởng thành và tự nguyện quay về.
Khi ba mối quan hệ ấy được giình giữ đúng cách,
tuổi già sẽ bớt cô độc, bớt bất an
và có thêm nhiều bình yên.
Mong rằng mỗi người đều có thể bước vào tuổi xế chiều
với một cơ thể được chăm sóc,
một mái nhà ấm áp
và một tâm hồn thanh thản.
Đó có lẽ là một trong những phút lành lớn nhất của đời người.