Trận động đất kinh hoàng 7,1 độ Richter vừa bất ngờ quật ngã tỉnh Kumamoto, Nhật Bản, biến cả một vùng yên bình thành hiện trường hỗn loạn. Giữa khoảnh khắc ranh giới sinh tử mong manh, khi mặt đất vẫn rung chuyển bởi những đợt dư chấn liên tiếp, năm chàng trai lao động Việt Nam đã làm nên một điều kỳ diệu.
Không thiết bị cứu hộ chuyên dụng, không đồ bảo hộ, chỉ bằng đôi bàn tay trần và lòng dũng cảm phi thường, họ đã lao thẳng vào đống đổ nát chực chờ sụp đổ để giành lại sự sống cho một cụ bà gần 90 tuổi.
Hành động nghẹt thở ấy không chỉ lay động hàng triệu trái tim mà còn là minh chứng rực rỡ cho tinh thần tương thân tương ái Việt Nam giữa lòng thảm họa.
Nhưng làm thế nào mà đất nước Nhật Bản, nơi hứng chịu hàng ngàn đợt rung lắc mỗi năm, vẫn có thể dựng xây nên những siêu đô thị đứng vững trước sức tàn phá khủng khếp của thiên nhiên? Hãy cùng khám phá ngay sau đây!
Tóm tắt video
Được tạo bởi AI
Câu chuyện tôn vinh lòng dũng cảm của 5 thanh niên Việt Nam cứu người trong trận động đất tại Kumamoto, Nhật Bản, đồng thời phân tích sâu về triết lý kiến trúc và các công nghệ chống địa chấn tiên tiến. Nội dung nhấn mạnh sự kết hợp giữa trí tuệ kỹ thuật hiện đại, giá trị kiến trúc truyền thống và tinh thần nhân văn để bảo vệ tính mạng con người trước thiên tai.
Trò đông đất kinh hoàng 7,1 độ Richter vừa bất ngờ cuộc ngã tỉnh Kumamoto, Nhật Bản,
biến cả một vùng yên bình thành hiện trường hỗn loạn.
Giữa khoảnh khắc ranh giới sinh tử mong mong, khi mặt đất vẫn rung chuyển bởi những đợt dư chấn liên tiếp,
5 chàng trai lao động Việt Nam đã làm nên một điều kỳ diệu.
Không thiết bị cứu hộ chuyên dụng, không đồ bảo hộ, chỉ bằng đôi bàn tay trần và lòng dũng cảm phi thương,
họ đã lao thẳng vào đống đổ nát trực trờ sụp đổ để giành lại sự sống cho một cụ bà gần 90 tuổi.
Hành động nghẹt thở ấy không chỉ lây động hàng triệu trái tim,
mà còn là minh chứng rực rỡ cho tinh thần tương thân tương ái Việt Nam giữa lòng thảm hòa.
Nhưng làm thế nào mà đất nước Nhật Bản, nơi hứng chịu hàng ngàn đợt rung lắc mỗi năm,
vẫn có thể xây dựng nên những siêu đô thị đứng vững trước sức tàn phá khủng khiếp của thiên nhiên?
Hãy cùng khám phá ngay sau đây!
Bàn tay trần cứu sống của bà gần 90 tuổi giữa đống đổ nát
Chiều ngày 28 tháng 7, khi những dư dấn dữ dội từ trận đổng đất 7,1 độ Richter vừa tràn qua
thành phố Yasushiro, tỉnh Kumamoto miền nam Nhật Bản, cả khu vực rơi vào cảnh hỗn loạn tụt cùng.
Đúng vào thời khắc hiểm nguy ấy, một câu chuyện ấm áp về lòng dân ái và tinh thần dũng cảm đã diễn ra,
làm lây động trái tim của nhiều người dân Nhật Bản lẫn Việt Nam.
Năm lao động trẻ người Việt Nam, trong đó có anh Lê Huy Tuấn, trên đường tan làm trở về nhà,
đã đi qua một căn nhà gỗ vừa bị cơn địa chấn sang phẳng.
Viết căn nhà là nơi sinh sống của một cụ bà hàng xóm gần 90 tuổi, sống một mình và ít khi ra ngoài,
cả nhóm lập tức nhận ra cụ bà có thể đang bị mắc kẹt sâu bên dưới đống gạch đá.
Không một chút trần trừ hay e ngại nguy hiểm, 5 chàng trai đã lao thẳng vào huyện trường đổ nát.
Lúc đó xung quanh có một số người dân địa phương nhưng hầu hết họ đều là người cao tuổi,
không đủ sức lực để di chuyển những mảng bề tông, xa gỗ và mái ngói nặng hàng chục kg.
Ý thức được rằng trong các vụ sập nhà do động đất, từng giây phút trôi qua đều quyết định sự
sống hay cái chết của nạn nhân, các thanh niên Việt Nam đã chủ động đứng ra gánh vác trách nhiệm cứu người.
Hoàn toàn không có máy móc hay dụng cụ bảo hộ chuyên dụng,
họ bắt đầu cuộc cứu hộ nghẹt thở bằng chính đôi bàn tay trần.
Cả nhóm phối hợp khẩn trương, người dỡ bỏ từng viên ngói nặng, người bóc gạch vùng,
người kéo các thanh gỗ gãy sang một bên. Gặp những kết cấu đang xếp cảng lối,
họ vội vạ đi tìm thêm cưa và dụng cụ thủ công để tiếp tục phá vỡ vật cảng.
Toàn bộ quá trình diễn ra trong điều kiện vô cùng nguy hiểm. Các bức tường còn sót lại,
có thể đổ sập bất cứ lúc nào, trong khi mặt đất vẫn liên tục rung chuyển bởi những đợt dư dấn nối tiếp.
Anh Lê Huy Tuấn chia sẻ, lúc đó cả nhóm chỉ có một suy nghĩ duy nhất là phải đưa cụ bà ra
ngoài càng sớm càng tốt, không ai nghĩ đến an toàn của bản thân.
Sau những nỗ lực phi thường cùng sự hỗ trợ của người dân địa phương,
5 chàng trai đã tiếp cận được vị trí của bà cụ và đưa cụ ra ngoài an toàn.
Hành động dũng cảm, sự khiêm nhường cùng tấm lòng nhân ái của họ nhanh chóng lan tỏa trên mạng
xã hội, nhận được sự cảm phục và khen ngợi sâu sắc từ dân lượng quốc tế.
Trận động đất kích xảy ra bất ngờ ngoài khơi tỉnh Kumamoto,
với tâm trấn sâu khoảng 10 km dưới đáy biển. Trận địa chấn tạo ra rung chấn đạt cấp 7,
mức cực đại trên thang đo cường độ địa chấn của Nhật Bản.
Chỉ trong ít phút, thiên tai đã khiến nhiều khu vực rơi vào cảnh đổ nát và hoãn loạn.
Hàng loạt ngôi nhà bị sụp đổ hoàn toàn, đường xá hư hỏng nặng,
hệ thống điện lực và giao thông bị gián đoạn diện rộng. Tàu cao tốc Shinkansen phải tạm dừng,
sân bay Kumamoto đóng cửa đường băng, và khoảng 300.000 người dân nhận lệnh sơ tán khẩn cấp.
Ngay sau trận động chính, một vụ nổ lớn nghi do rò rỉ khí ga đã bùng phát tại một trung tâm thương
mại ở thị trấn Kashima, làm dấy lên lo ngại về thương vong nghiêm trọng. Trận động đất khiến hàng
chục nghìn nội gia đình mất điện, hàng chục người bị thương phải nhập viện cấp cứu.
Theo các báo cáo cập nhật, số người thiệt mạng trong vụ thiên tai này đã tăng lên,
bao gồm các nạn nhân tại trung tâm thương mại ở Kashima và nhiều khu vực khác trong tỉnh Kumamoto.
Lực lượng cứu hộ Nhật Bản cùng 3.600 minh sĩ lực lượng phòng vệ đã phải khẩn trương chạy đua với
thời gian để tìm kiếm những người còn mất tích. Thủ tướng Nhật Bản đã triệu tập cuộc họp khẩn,
kêu gọi người dân tránh xa khu vực bên biển và tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn sơ tán.
Liên quan đến tình hình công dân Việt Nam tại khu vực chịu ảnh hưởng, Tổng lãnh su quán Việt Nam tại khu
Fukuoka xác nhận tính đến nay đã có một công dân Việt Nam không may thiệt mạng và có một số người
khác bị thương trong trận động đất tại tỉnh Kumamoto. Hiện có khoảng 1.330 công dân Việt Nam đang
sinh sống, học tập và làm việc tại tỉnh Kumamoto, Nagasaki và các địa phương lần cận.
Ngay sau khi thảm họa xảy ra, các cơ quan đại diện Việt Nam tại Nhật Bản đã nhanh chóng phối hợp
với chính quyền sở tại, doanh nghiệp, nghiệp đoàn và hội người Việt Nam tại Kumamoto để nắm mắt tình hình.
Đại diện Cơ quan Ngoại giao đã trực tiếp đến hiện trường thăm hỏi động viên và hỗ trợ gia đình nạn nhân
thực hiện các tủ tục bảo hộ công dân cần thiết. Cơ quan Khí tượng Nhật Bản cũng cảnh báo người
dân cần tiếp tục đề phòng các đợt dư chấn mạnh có thể xảy ra trong 1-2 tuần tới.
Bí mật kiến trúc thách thức mọi cơn địa chấn. Từ những thảm họa tàn khốc như trận động đất
tại Kumamoto hay bán đảo Noto, một câu hỏi lớn luôn được đặt ra. Tại sao Nhật Bản,
nơi trải qua khoảng 1.500 trận động đất đáng chú ý mỗi năm và nằm ngay trên đanh giới va chạm
của bốn mảng kiến tạo Thái Bình Dương, Philippines, Á, Âu lại có thể xây dựng lên những đô thị
xâm ước với vô số tài nhà chọc trời sừng sửng? Giải đáp cho câu hỏi này nằm ở triết lý thiết kế
và tiêu chuẩn kỹ thuật triệu địa chấn khắc khe mật nhất thế giới. Tại những đô thị lớn như Tokyo,
Osaka hay Yokohama, các tòa tháp cao tầng tạo ra một ấn tượng mạnh mẽ về sự kiên cố và vững chải.
Tuy nhiên, góc nhìn về một vật thể hoàn toàn không thể lây chuyển, chỉ đơn thuần là một ảo ảnh.
Một vật thể không thể dịch chuyển thì không thể đứng vững ở độ cao đó khi mặt đất bên dưới rung lắc tận
góc rễ. Ở Nhật Bản, các tòa nhà bắt buộc phải chuyển động để tồn tại. Tất cả các công trình xây dựng,
ngay cả những cấu trúc nhỏ hay tạm thời, đều phải được thiết kế hướng tới hai cấp độ chịu đựng chính.
Cấp độ thứ nhất là chống chịu các trận động đất nhỏ, những trận động đất xảy ra vài lần trong đời người.
Ở cấp độ này, bất kỳ thiệt hại nào cũng là không thể chấp nhận được. Công trình phải hoàn toàn không
bị ảnh hưởng. Cấp độ thứ hai là khả năng chống chịu các trận động đất cực đoan. Lấy tiêu chuẩn từ
trận đại địa chấn Canto năm 1923, thảm họa 7,9 độ Richter từng cướp đi sinh mạng của hơn 140.000 người.
Ở cấp độ này, tiêu chuẩn trở nên linh hoạt hơn. Mục tiêu lý tưởng không còn là bảo tồn nguyên vẹn
của công trình, mà bất kỳ thiệt hại nào không gây thương vong về người đều được chấp nhận.
Bị hư hỏng rộng đến mức không thể sửa chữa nhưng không sụt đổ để bảo vệ tính mạng con người,
đó chính là tiêu chí tối thường. Tiêu chuẩn khắc khe này được pháp lý hóa qua nhiều thập niên,
nổi bật là luật tiêu chuẩn xây dựng năm 1950 và sửa đổi tiêu chuẩn xây dựng chống động đất mới
vào năm 1981. Luật năm 1950 yêu cầu tòa nhà phải chịu được động đất 7 độ mà không gặp vấn đề
nghiêm trọng. Còn sửa đổi năm 1981 quy định rõ với động đất mạnh tới 7 độ, tòa nhà chỉ
chịu thiệt hại nhỏ và vẫn hoạt động bình thường. Với động đất mạnh hơn nữa,
tòa nhà bắt buộc không được phép sụt đổ. Để đạt được các tiêu chuẩn này,
các kỹ sư Nhật Bản đã áp dụng hàng loạt công nghệ tiên tiến. Công nghệ cách ly địa chấn,
đặt tòa nhà trên các gối đỡ hấp thụ chấn động, phổ biến nhất là các khối cao su dày từ 12-20 inch,
30-50cm tại phần móng hoặc cột trụ. Lớp đệm cao su này truyệt tiêu chuyển động từ mặt đất và giảm
áp lực lên cấu trúc bên trên. Nhiều hệ thống thậm chí đặt toàn bộ công trình trên lớp đệm dày để
tách rời hoàn toàn tòa nhà khỏi mặt đất dịch chuyển. Hệ thống giảm chấn động, lắp đặt các bộ giảm chấn
dọc theo chiều cao tòa nhà, ví dụ như cách một tầng đặt một bộ nhằm giảm tổng chuyển động rung lắc
và ngăn ngừa thiệt hại cấu trúc diện rộng. Các bộ giảm chấn này có cơ chế hoạt động tương tự như
bơm xe đạp nhưng chứa đầy chất lỏng bên trong. Khi nén, chất lỏng dịch chuyển sẽ truyệt tiêu động năng
do động đất gây ra. Cấu trúc dạng lưới sử dụng các kết cấu dạng lưới liên kết để ngăn chặn các
trụ đỡ bị uốn cong, vỏng hoặc sập. Khi một phần triệu lực bị biến dạng, các cấu trúc liên kết
lân cận sẽ phân bổ đều năng lượng địa chấn và ngăn ngừa sự đứt gãy gãy đổ dây chuyên.
Thiết kế hình học tối ưu, mặc dù giới thiết kế kiến trúc thường xung đột với bộ phần kỹ thuật do
e ngại các tiêu chuẩn địa chấn làm gò bó tầm nhìn nghệ thuật. Việc giữ cho công trình đối xứng đồng
đều các tầng có chiều cao tiêu chuẩn và sử dụng lưới cột đều đặn vẫn là nguyên tắc cốt lõi giúp tòa
nhà đứng vững. Ứng dụng đột phá vật liệu tiêu biểu như dự án củng cố phòng trưng
bày và phòng thí nghiệm tại Nomi do kiến trúc sư Kengo Kuma phối hợp thực hiện. Họ đã sử dụng tổng
cộng 1.031 thanh dây cáp sợi carbon composite chiều lực cao gắn vào máy để neo giữ công trình xuống
đất, cùng 2.778 thanh ở bên trong. Đây là bước đột phá mở ra hướng đi mới cho các cấu trúc
linh hoạt như nhà gỗ hay bị lắc lừ theo chiều ngang.
Từ chùa cổ nghìn năm đến tương lai bền vững, dù kỹ thuật hiện đại đạt được những bước tiến vượt
bật, tương lai của ngành xây dựng chống địa chấn tại Nhật Bản lại mang đậm dấu ấn học hỏi từ
quá khứ. Quần đảo này đã hứng chịu các trận nộp đất từ 7,0 độ trở lên tới 61 lần,
kể từ khi ngôi chùa cổ Horyuji được xây dựng vào năm 607 sau công nguyên. Điều kỳ diệu là bão tháp
gỗ cao khoảng 37 mét này vẫn đứng vững qua suốt hơn 1.400 năm rung lách.
Bí quyết nằm ở nghệ thuật thích nghi của người Nhật khi du nhập công nghệ xây tháp bão tháp từ
Trung Quốc vào thế kỷ thứ 6. Thay vì xây bằng đá như ở lục địa, một kết cấu sẽ nhanh chóng bị đổ
sập trước các đợt địa chấn tại Nhật Bản. Họ đã cải tiến thiết kế gỗ với 3 nguyên tắc sinh tử.
Sử dụng mái hiên rộng và nặng để tạo trọng lượng để ổn định. Các tầng sàn không gắn liền kết cấu
với nhau cho phép từng tầng chuyển động độc lập khi có rung chấn. Cột trung tâm Sinbashira hấp thụ
chấn động. Sinbashira vốn là một thân cây thông lớn treo thả thỏng từ mái xuống giếng trời ở chính giữa,
có thể cắm xuống đất, tự nhẹ hoặc treo lơ lửng tự do. Khi động đất xảy ra, cột đóng vai trò như
một con lắc khổng lồ lắc lư ngược vào với chuyển động của công trình và đập nhẹ và hấp thụ động lượng
từ các tầng sàn, ngăn công trình đuốn công quá mất. Chiếc lý Sinbashira cổ xưa từ những ngôi tháp
bão tháp Fagoda, gỗ nghìn năm tuổi đã được các kỹ sư Nhật Bản kế thừa một cách trọn vẹn và nâng tầm trong
một biểu tượng hiện đại. Tháp Tokyo Skytree, thời điểm mở cửa vào năm 2012, đây chính là tòa tháp
cao thứ hai trên thế giới, chỉ đứng sau Burj Khalifa tại Dubai. Công trình này là sự hòa quyện hoàn
hảo giữa phong cách tân vị like ngoạn mục và các yếu tố kiến trúc truyền thống. Tâm điểm của toàn
bộ cấu trúc chống chịu địa chấn này là một cục trụ bê tông trung tâm, chạy dọc bên trong, được gắn kết
trực tiếp với các bộ giảm chấn địa chấn. Nó tái hiện chính xác cơ chế hoạt động của cột Sinbashira
cổ đại, chuyển động lệch pha để hấp thụ và truyệt tiêu năng lượng động đất, giữ cho công trình không
bị uống công quá mất. Hiệu quả tuyệt vời của sự kết hợp tân cổ này đã được chứng minh thực tế
qua hàng loạt đợt địa chấn dữ dội tấn công Nhật Bản trong những năm gần đây.
Không chỉ dừng lại ở xứ sở Hoa Anh Đào, nguyên lý giảm chấn dạng con lắc này đã lan tỏa rộng rãi
và trở thành chuẩn mực kỹ thuật tại nhiều siêu đô thị trên thế giới. Tại Đài Loan, tòa tháp Taipei 101
nổi tiếng đã trang bị một con lắc làm bằng thép khổng lồ nặng tới 730 tấn, kéo dài tương đương 4 tầng
lầu và treo lơ lẫn từ tầng 92. Khối kim loại cực nặng này hoạt động như một đối trọng truyệt tiêu sự
rung lắc của tòa nhà mỗi khi có động đất hay gió lớn quét qua. Tương tự tại thành phố New York của Mỹ,
công trình Citicorp Center cũng áp dụng công nghệ này dưới dạng một khối bê tông nặng 500 tấn,
giúp công trình đứng vững và không bị dịch chuyển trước sức ép cực lớn từ bão tuyết hay các trận cuồng phong.
Kỹ thuật chống địa chấn chưa bao giờ là một quá trình tỉnh hay dừng lại ở những thành tựu sẵn có.
Giới nghiên cứu và các kỹ sư liên tục đánh giá dự đoán tác động của thiên tai bằng cách theo dõi
sát sao hoạt động tại các đất gãy địa chất. Nhất là khi các trầu động đất từ 7,0 độ Richter trở
lên có xu hướng xuất hiện ngày càng thường xuyên hơn. Điển hình như trầu động đất 7,1 độ cực kỳ
dữ dội tại Fukushima vào tháng 2 năm 2021 hay trầu động đất khoảng 7,0 độ tại Miyagi vào tháng 3 cùng năm
đứng trước thách thức dự đoán những điều không thể dự đoán. Các nhà địa chấn học bắt buộc phải
liên tục mở rộng các giới hạn. Họ không ngừng thử nghiệm, cải tiến các công nghệ đã biết và đưa vào
ứng dụng các thiết kế sáng tạo. Đó có thể là việc đưa cấu trúc dạng lưới liên kết vào thực tế
hay thực hành trên các công trình quy mô nhỏ mang tính thực nghiệm cao. Tiêu biểu như cấu trúc lưới
đa diện phức tạp do kiến trúc sư Sho Fujimoto thiết kế nhằm chống lại sửung công hoàn toàn.
Dù công nghệ có tiến xa đến đâu hay hình khối kiến trúc có biến chuyển thế nào, cam kết cốt lõi của các
kỹ sư và kiến trúc sư vẫn luôn vẹn nguyên, bảo vệ tối đa tính mạng con người. Sự giao thoa giữa trí tuệ
cổ xưa đột phá công nghệ hiện đại và tinh thần xã thân vì cộng đồng như hành động quả cảm của năm
lao động Việt Nam chính là điểm tự vững chắc nhất để con người kiên cường vượt qua mọi cơn chấn động khủng khiếp của thiên nhiên.